# شصب (ش-ص-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B5%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ص - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والصاد والباء معهما
ش ص ب مستعمل فقط شصب: الشصيبة: شدة العيش، والبلاء، دفع الله عنا شصائب الأمور، وعيش شاصب وقد شصب شصوباً، وأشصب الله عيشه.
والشصبان: الذكر من النمل، وسقال: هو جحر النمل.

##### Türkçe

Şîn, Sâd ve Bâb ile birlikte olanlar babı

**ش ص ب**: yalnızca **شصب** kullanılır: **الشصيبة**: geçimin şiddeti ve belâ; “Allah bizden işlerin **شصائب**’ini defetsin”; **عيش شاصب** (şiddetli geçim) ve o, **شصوباً** olarak **شصب** etti; ve Allah onun geçimini **أشصب** etti.

**والشصبان**: karıncanın erkeği; ve denildi ki: o, karıncanın yuvasıdır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشِصْبُ بالكسر: الشِدَّةُ. والشَصائِبُ: الشدائد. وقد شَصِبَ الأمرُ، أي اشتدَّ. وعيشٌ شاصِبٌ، وقد شَصَبَ بالفتح يَشْصُبُ بالضم شُصوباً. وأَشْصَبَ الله عَيْشُهُ.

##### Türkçe

**الشِصْبُ** (kesre ile): şiddet. **والشَصائِبُ**: şiddetler. Ve **شَصِبَ الأمرُ**, yani şiddetlendi. Ve **وعيشٌ شاصِبٌ**, ve (fiil) **شَصَبَ** (fetha ile) **يَشْصُبُ** (damme ile) **شُصوباً**. Ve **أَشْصَبَ الله عَيْشُهُ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش ص ب
شصب : مستعمل .
ابن هانىء : إنّه لَشَصِبٌ لَصِبٌ وَصِبٌ إذا أكّد النَّصب .
وقال أبو العباس : المَشْصُوبَةُ الشّاةُ المَسْموطَة ، والشَّصْبُ : السَّمْطُ ، ويقال للقَصَّاب : شَصّاب .
وروى عمرو ، عن أبيه : رَجُلٌ شَصِيبٌ ، أي غريبٌ .
أبو عُبيدٍ ، عن أبي عمرو : الأَشْصَابُ الشَّدائد ، واحدها شِصْبٌ بكسر أوله ، وقد شَصِبَ يَشْصَبُ .
أبو سَعيد : هي الشَّصَائِبُ والشّصَائِصُ للشّدائد .
قال أبو تُراب ، وقال غيره : هي الشّصَائِبُ والشَّطَائِب ، للشَّدائد .
وقال ابن المظفر : الشَّصِيبَةُ شِدَّةُ الْعَيْش يقال : دَفَعَ الله عنك شَصائِبَ الأمور ، وعَيْشٌ شَاصِبٌ ، وقد شَصَبَ شُصُوباً ، وأَشْصَبَ الله عَيْشَه .
قال جرير :
كِرامٌ يَأْمَنُ الْجِيرانُ فِيهمْ
إذا شَصَبتْ بهم إحْدَى اللّيالي
سلمة ، عن الفراء ، عن الدُّبَيْرِيِّين ، قالوا هو الشَّيطان الرجيم ، والخَيّثَعُورُ ، والشَّيْصَبَان والْبَلأَز والجَلأَز والجانُّ ، والْقَانُّ ، كلها من أسماء الشيطان .
الليث : الشّيْصَبَان الذَّكر من النمل ويقال : هو جُحْرُ النمل .

##### Türkçe

ش ص ب
**شصب**: kullanımdadır.

İbn Hânî’: “Şüphesiz o, **لَشَصِبٌ لَصِبٌ وَصِبٌ**’dir; **النَّصب**’u pekiştirdiği zaman.”

Ebû’l-‘Abbâs dedi: **المَشْصُوبَةُ**: **المَسْموطَة** koyundur; **الشَّصْبُ**: **السَّمْطُ**’tur; kasaba **شَصّاب** denir.

‘Amr, babasından rivayet etti: **رَجُلٌ شَصِيبٌ**; yani yabancı.

Ebû ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: **الأَشْصَابُ** şiddetlerdir; tekili, evveli kesreli olarak **شِصْبٌ**’dur; ve **شَصِبَ يَشْصَبُ**.

Ebû Sa‘îd: Şiddetler için o, **الشَّصَائِبُ** ve **الشّصَائِصُ**’tur.

Ebû Turâb dedi, başkası da dedi: Şiddetler için o, **الشّصَائِبُ** ve **الشَّطَائِب**’dir.

İbnü’l-Muzaffer dedi: **الشَّصِيبَةُ** geçimin şiddetidir; “Allah senden işlerin **شَصائِبَ**’ini defetsin” denir; ve **عَيْشٌ شَاصِبٌ**; ve **شَصَبَ شُصُوباً**; ve Allah onun geçimini **أَشْصَبَ**.

Cerîr dedi:
Kıymetli kimselerdir; komşular onların içinde emniyette olur,
Gecelerden biri onlara **شَصَبتْ** ettiği zaman.

Seleme, el-Ferrâ’dan, ed-Dübeyrîler’den: Dediler ki o, **الشَّيطان الرجيم**’dir; ve **الخَيّثَعُورُ**; ve **الشَّيْصَبَان** ve **الْبَلأَز** ve **الجَلأَز** ve **الجانُّ** ve **الْقَانُّ**; hepsi şeytanın adlarındandır.

el-Leys: **الشّيْصَبَان** karıncanın erkeğidir; ve denir ki: o, karıncanın deliğidir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والصاد وما يثلثهما)
(شصب) الشين والصاد والباء أصلٌ يدلُّ على شِدَّة في عيشٍ وغيره. يقال: الشَّصائب: الشَّدائد. ويقال عيشٌ شاصبٌ، أي شديد. وقد شَصَب شُصوباً. ويقال أَشْصَب اللهُ عيشَهُ.‏
ومن هذا الباب، إن كان صحيحاً: شَصَبت النّاقةُ على الفَحل(1)، وذلك إذا أَكْثَرَ ضرابَها فلم تَلْقَحَ له.‏
وما بعد ذلك من قولهم أنَّ الشِّصْبَ(2): النَّصِيب، وأنَّ المَشْصوبَةَ(3) المسلُوخة، فكلُّ ذلك مشكوكٌ فيه، غيرُ معوَّل عليه.‏
(شصر) الشين والصاد والراء أصلٌ إن صحَّ يدلُّ على وصلِ شيء بشيء. من ذلك الشِّصَار: خشبة تشدُّ مِن مَنْخِرَي الناقة. تقول: شَصَّرتها أُشصِّرها تشصيراً. وقريبٌ من هذا: الشَّصْر: الخياطة ويكون فيها بعض التّباعُد. وأمّا قولهم شَصَرَ بصرُ فلان، فهو من باب الإِبدال، وإِنّما الصاد [مبدلة] من الطاء، وقد ذُكَر في بابه.‏
ومما شذّ عن ذلك: الشَّصَر، يقال إنَّه الظَّبْي الشّادن. وربما سمَّوه الشَّاصِر. وقد ذكره جرير(4).‏
---------------------
(1) هذه الكلمة مما فات صاحب اللسان، وذكرت في المجمل والقاموس.‏
(2) وهذه أيضاً مما فات صاحب اللسان، وذكرت في القاموس، وقال: "كالشصيب".‏
(3) ذكرت في اللسان عن ثعلب. وقد ذكر في المجمل بدلها "الشصب" بضمتين. وفي القاموس: "وكعنق: الشاة المسلوخة".‏
(4) في المجمل: "وهو في شعر جرير". وقد عثرت على الشاهد الذي أشار إليه في ديوان جرير 306 وهو:‏
عرقت وجوه مجاشع وكأنها *** عقل تدلع دون مدرى الشاصر‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الشين** ve **الصاد** ve ikisini üçleyen şeyler)
(**شصب**) **الشين** ve **الصاد** ve **الباء**; bir asl(=kök)tır, bir yaşayışta ve başkasında bir şiddete delâlet eder. Denir: **الشَّصائب**: **الشَّدائد** (şiddetler/sıkıntılar). Ve denir: **عيشٌ شاصبٌ**, yani şiddetli. Ve gerçekten **شَصَب** **شُصوباً**. Ve denir: Allah onun yaşayışını **أَشْصَب** etti.

Ve bu bâbdan, eğer sahih ise: **شَصَبت** dişi deve **على الفَحل**(1); bu, onun çiftleşmesini çoğalttığı hâlde ona gebe kalmadığı zamandır.

Ve bundan sonra onların şu sözünden: **الشِّصْبَ**(2)’ın: **النَّصِيب** (pay) olduğu, ve **المَشْصوبَةَ**(3)’nın soyulmuş (derisi yüzülmüş) olduğu; bütün bunlar şüphelidir, kendisine dayanılır değildir.

(**شصر**) **الشين** ve **الصاد** ve **الراء**; eğer sahih ise bir şeyi bir şeye bağlamaya delâlet eden bir asl(=kök)tır. Bundan: **الشِّصَار**: dişi devenin iki burun deliğinden bağlanan bir tahta. Dersin: onu **شَصَّرتها**; onu **أُشصِّرها** **تشصيراً** (şöyle bağlarım). Ve buna yakın: **الشَّصْر**: dikiştir; onda bir miktar aralıklı olma bulunur. Ama onların “falancanın bakışı **شَصَرَ** oldu” sözü, ibdâl bâbındandır; aslında **الصاد** **الطاء**’dan [ibdâl edilmiş]tir; kendi bâbında zikredilmiştir.

Ve bundan ayrık (şâz) olan şeylerden: **الشَّصَر**; denir ki o, **الظَّبْي** **الشّادن**’dir. Ve bazen ona **الشَّاصِر** adını verirler. Onu Cerîr(4) zikretmiştir.

---------------------
(1) Bu kelime, Lisân sahibinin gözünden kaçanlardandır; **المجمل** ve **القاموس**’ta zikredilmiştir.
(2) Bu da Lisân sahibinin gözünden kaçanlardandır; **القاموس**’ta zikredilmiştir; ve dedi: “**كالشصيب**”.
(3) Lisân’da Sa‘leb’den naklen zikredilmiştir. **المجمل**’de onun yerine **الشصب** iki ötre ile zikredilmiştir. **القاموس**’ta: “**وكعنق: الشاة المسلوخة**”.
(4) **المجمل**’de: “Ve o, Cerîr’in şiirindedir.” demiştir. İşaret ettiği şâhidi Cerîr Dîvânı 306’da buldum; o şudur:
عرقت وجوه مجاشع وكأنها *** عقل تدلع دون مدرى الشاصر

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشِّصْب، بالكسر: الشِّدَّةُ والجَدْبُ، والجمع أَشْصابٌ، وهي الشَّصِـيبةُ؛ وكَسَّر كُراع الشَّصِـيبةَ، الشِّدَّةَ، على أَشصابٍ في أَدنَى العدد، قال: والكثير شَصائِبُ؛ قال ابن سيده: وهذا منه خطأٌ واختلاط.وشَصِبَ الأَمْرُ، بالكسر: اشْتَدَّ. ابن هانئ: إِنه لَشَصِبٌ لَصِبٌ وَصِبٌ إِذا أُكـِّدَ النَّصِب. وشَصِبَ الـمَكانُ شَصَباً: أَجْدَبَ.
والشَّصِـيبةُ: شِدَّةُ العيش. وعيْش شاصِبٌ وشِصْبٌ؛ وشَصِبَ عَيْشُه شَصَباً وشَصْباً، وشَصَبَ، بالفتح، يَشْصُبُ، بالضم، شُصُوباً، فهو شَصِبٌ وشاصِبٌ، وأَشْصَبَهُ اللّهُ، وأَشْصَبَ اللّهُ عَيْشَه؛ قال جرير:
كِرامٌ يَـأْمَنُ الجِـيرانُ فِـيهِمْ،  * إِذا شَصَبَتْ بِهِمْ إِحدى الليالي وشَصَبَ الشَّاةَ: سَلَخَها.
أَبو العباس: الـمَشْصُوبةُ الشاةُ الـمَسْمُوطَةُ.
ويقال للقَصَّاب: شَصَّابٌ.
والشَّصْبُ: السَّمْطُ.
والشَّصائِبُ: عِـيدانُ الرَّحْلِ، ولم يُسمع لها بواحد؛ قال أَبو زبيد: وذا شَصَائِبَ، في أَحْنائِهِ شَمَمٌ،  * رِخْوَ الـمِلاطِ، رَبِـيطاً فَوقَ صُرْصورِ ورجل شَصِـيبٌ أَي غَريبٌ.
الليث: الشَّيْصَبانُ الذَّكَرُ مِن النَّمْلِ؛ ويقال: هو جُحْرُ النَّمل. الفراء عن الدُّبَيْرِيِّـين: قالوا هو الشَّيْطانُ الرَّجِـيمُ. والشَّيْصَبانُ، والبَـْلأَزُ، والجَـْلأَزُ، والجَانُّ، والقازُّ، والخَيْتَعُورُ: كلها من أَسماءِ الشيطان. والشَّيْصَبان: أَبو حَيّ من الجِنِّ؛ قال حسان بن ثابت: وكانتِ السِّعْلاةُ لَقِـيَتْه، في بَعْضِ أَزِقَّةِ الـمَدينةِ، فَصَرَعَتْهُ وقَعَدَت على صَدْرِه، وقالت له: أَنتَ الذي يأْمُل قَوْمُكَ أَن تكون شاعِرَهم؟ فقال: نَعَم؛ قالت: واللّهِ لا يُنْجِـيكَ مني إِلاَّ أَن تقول ثلاثة أَبيات، على رَوِيٍّ واحد؛ فقال حسان:
إِذا ما تَرَعْرَعَ، فينا، الغُلامْ،  * فما إِنْ يقالُ له: مَنْ هُوَهْ؟ فقالت: ثَنِّه؛ فقال:
إِذا لم يَسُدْ، قبلَ شَدِّ الإِزارْ،  * فذلك فِـينا الذي لا هُوَهْ فقالت: ثلِّثْه؛ فقال:
ولي صاحِبٌ، من بَني الشَّيْصَبان،  * فَطَوْراً أَقُولُ، وطَوْراً هُوَهْ \<ص:496>
هذا قول ابن الكلبي، وحكى الأَثرم فقال: أَخبرني علماء الأَنصار، أَنَّ حَسَّانَ بن ثابت، بعدما ضُرَّ بَصَرُه، مَرَّ بابنِ الزِّبَعْرَى، وعبدِاللّه بن أَبي طلحة ابن سهلِ بن الأَسود بن حَرام، ومعه ولدُه يَقُوده، فَصاحَ به ابن الزِّبَعْرَى، بعدما وَلَّى: يا أَبا الوليد، مَن هذا الغُلامُ؟ فقال حَسَّانُ بن ثابِتٍ الأَبيات.

##### Türkçe

**الشِّصْب**, kesre ile: şiddet ve kıtlık; çoğulu **أَشْصابٌ**’dur; o da **الشَّصِـيبةُ**’dir. **كُراع** **الشَّصِـيبةَ**’yi, yani şiddeti, en az sayıdaki **أَشصابٍ** üzerine çoğul yaptı; dedi ki: çoğu **شَصائِبُ**’dir. İbn Sîde dedi ki: bu, ondan bir hata ve karışıklıktır. Ve **شَصِبَ الأَمْرُ**, kesre ile: şiddetlendi.

İbn Hâni’: Şüphesiz o, **لَشَصِبٌ لَصِبٌ وَصِبٌ**’dir; **النَّصِب** pekiştirildiği zaman.

Ve **شَصِبَ الـمَكانُ شَصَباً**: kıtlaştı.

Ve **الشَّصِـيبةُ**: geçimin şiddeti. Ve **عيْش شاصِبٌ** ve **شِصْبٌ**; ve **شَصِبَ عَيْشُه شَصَباً** ve **شَصْباً**; ve **شَصَبَ**, fetha ile, **يَشْصُبُ**, damme ile, **شُصُوباً**; o hâlde o **شَصِبٌ** ve **شاصِبٌ**’dir. Ve Allah onu **أَشْصَبَهُ**; ve Allah onun geçimini **أَشْصَبَ**; Cerîr dedi ki:
كِرامٌ يَـأْمَنُ الجِـيرانُ فِـيهِمْ،  * إِذا شَصَبَتْ بِهِمْ إِحدى الليالي

Ve **شَصَبَ الشَّاةَ**: onu yüzdü.

Ebû’l-Abbâs: **الـمَشْصُوبةُ**: **الـمَسْمُوطَةُ** koyundur.

Ve kasaba **شَصَّابٌ** denir.

Ve **الشَّصْبُ**: **السَّمْطُ**.

Ve **الشَّصائِبُ**: semerin ağaçlarıdır; onun için tekil işitilmemiştir; Ebû Zübeyd dedi ki:
وذا شَصَائِبَ، في أَحْنائِهِ شَمَمٌ،  * رِخْوَ الـمِلاطِ، رَبِـيطاً فَوقَ صُرْصورِ

Ve bir adam **شَصِـيبٌ**: yani garip.

Leys: **الشَّيْصَبانُ** karıncanın erkeğidir; ve denir ki: o, karıncanın deliğidir. Ferrâ, **الدُّبَيْرِيِّـين**’den: dediler ki o, **الشَّيْطانُ الرَّجِـيمُ**’dir.

Ve **الشَّيْصَبانُ**, ve **البَـْلأَزُ**, ve **الجَـْلأَزُ**, ve **الجَانُّ**, ve **القازُّ**, ve **الخَيْتَعُورُ**: hepsi şeytanın adlarındandır. Ve **الشَّيْصَبان**: cinlerden bir hayyın babasıdır; Hassân b. Sâbit dedi ki: ve **السِّعْلاةُ** onu, Medine’nin bazı sokaklarında karşılamıştı; onu yere vurdu ve göğsünün üzerine oturdu ve ona dedi ki: Sen misin ki kavmin, onların şairi olmanı umuyor? Dedi ki: evet; dedi ki: Allah’a yemin olsun, beni senden ancak tek bir kafiye üzere üç beyit söylemen kurtarır; bunun üzerine Hassân dedi ki:
إِذا ما تَرَعْرَعَ، فينا، الغُلامْ،  * فما إِنْ يقالُ له: مَنْ هُوَهْ؟
Bunun üzerine dedi ki: ikincisini getir; bunun üzerine dedi ki:
إِذا لم يَسُدْ، قبلَ شَدِّ الإِزارْ،  * فذلك فِـينا الذي لا هُوَهْ
Bunun üzerine dedi ki: üçüncüsünü getir; bunun üzerine dedi ki:
ولي صاحِبٌ، من بَني الشَّيْصَبان،  * فَطَوْراً أَقُولُ، وطَوْراً هُوَهْ

\<ص:496>
Bu, İbnü’l-Kelbî’nin sözüdür. Ve el-Eşrem rivayet etti, dedi ki: Bana Ensâr âlimleri haber verdi ki, Hassân b. Sâbit, gözleri zarar gördükten sonra, İbnü’z-Ziba‘râ’nın ve Abdullah b. Ebî Talha b. Sehl b. el-Esved b. Harâm’ın yanından geçti; onunla birlikte onu götüren çocuğu vardı; İbnü’z-Ziba‘râ, arkasını dönüp gittikten sonra ona seslendi: Ey Ebü’l-Velîd, bu çocuk kimdir? Bunun üzerine Hassân b. Sâbit beyitleri söyledi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشصب بالكسر: الشدة والجدب ج أشصاب كالشصيبة وكسر كراع الشصيبة الشدة على أشصاب في أدنى العدد، قال وللكثير شصائب. قال ابن سيده: وهذا منه خطأ واختلاط. وشصب الأمر، بالكسر: اشتد. وعن ابن هانئ: إنه لشصب نصب وصب إذا أكد النصب. والشصب: النصيب والحظ كالشصيب كالشقص والشقيص. الشصب بالفتح: السمط والسلخ. يقال: شصب الشاة: سلخها. وقال أبو العباس: المشصوبة: الشاة المسموطة. الشصب: اليبس، ويحرك ذكرهما الصاغاني. والشصاب: القصاب؛ وهو الجزار. الشصب كعنق: الشاة المسلوخة. وعيش شاصب: شاق. وقد شصب عيشه شصبا وشصبا، وشصب كنصر يشصب شصوبا فهو شصب كفرح وشاصب. أشصبه الله وأشصب الله عيشه. قال جرير:
  كرام يأمن الجيران فـيهـم                      إذا شصبت بهم إحدى الليالي وشصبت الناقة بالفتح على الفحل: كثر ضرابها ولم تلقح له. والشصيب كأمير: الغريب. الشصيب بهاء: قعر البئر. قال الفراء: يقال: بئر بعيدة الشصيبة إذا اشتد عملها وبعد قعرها. عن الليث :الشيصبان بفتح الأول والثالث: ذكر النمل أو جحره. الشيصبان: قبيلة من الجن. في لسان العرب ما نصه، قال حسان ابن ثابت و كانت السعلاة لقيته في بعض أزقة المدينة فصرعته وقعدت على صدره، وقالت له: أنت الذي يؤمل قومك أن تكون شاعرهم? فقال: نعم، قالت: والله لا ينجيك مني إلا أن تقول ثلاثة أبيات على روي واحد، فقال حسان:
  إذا ما ترعرع فينا الغلام                      فما إن يقال له من هوه فقالت له: ثنه. فقال:
  إذا لم يسد قبل شد الإزار فذلك فينا الذي لا هوه فقالت: ثلثه. فقال:
  ولي صاحب من بني الشيصبان                      فطورا أقول وطـورا هـوه

  هذا قول ابن الكلبي. وحكى الأثرم فقال: أخبرني علماء الأنصار أن حسان بن ثابت بعد ما ضر بصره مر بابن الزبعرى وعبد الله بن أبي طلحة بن سهل بن الأسود بن حرام، ومعه ولده يقوده، فصاح به ابن الزبعرى بعد ما ولى: يا أبا الوليد، من هذا الغلام? فقال حسان بن ثابت الأبيات، انتهى. الشيصبان: اسم الشيطان وكذا البلأز والجلأز والقاز والخيتعور كلها من أسماء الشيطان وحكى الفراء عن الدبيريين أنه هو الشيطان الرجيم. والشصائب: عيدان الرحل، ولم يسمع لها بواحد. قال أبو زبيد:
  وذا شصائب في أحـنـائه شـمـم                      رخو الملاط ربيطا فوق صرصور

##### Türkçe

**الشصب** kesre ile: şiddet ve kıtlık; çoğulu أشصاب, **الشصيبة** gibi. Ve **الشصيبة**’nin **كراع**’ının kesri: “en az sayı”da **أشصاب** üzere şiddet; dedi ki: “çok” için **شصائب**. İbn Sîde dedi ki: “Bu, ondan bir hatadır ve karışıklıktır.” Ve **شصب** الأمر, kesre ile: şiddetlendi. İbn Hânî’den: “Şüphesiz o, **شصب** **نصب** **وصب**’dır; **النصب**’ı pekiştirdiği zaman.” Ve **الشصب**: nasip ve pay; **الشصيب** gibi; **الشقص** ve **الشقيص** gibi.

**الشصب** fetha ile: **السمط** ve **السلخ**. Denilir: **شصب** الشاة: onu yüzdü. Ebû’l-‘Abbâs dedi ki: **المشصوبة**: **المسموطة** koyun. **الشصب**: kuruluk; ikisini de harekelendirir, es-Sağânî ikisini de zikretti. Ve **الشصاب**: **القصاب**; o, kasaptır. **الشصب** “**عنق**” gibi: yüzülmüş koyun. Ve **عيش شاصب**: meşakkatli. Ve onun geçimi **شصب** oldu, **شصبا** ve **شصبا**; ve **شصب** “**نصر**” gibi, **يشصب** **شصوبا**; o hâlde o **شصب** “**فرح**” gibi ve **شاصب**. Allah onu **أشصبه** etti ve Allah onun geçimini **أشصب** etti. Cerîr dedi ki:
  Kerem sahipleri; komşular onların içinde emniyettedir,
  Bir gecelerden biri onlara **شصبت** ettiği zaman.

Ve **شصبت** الناقة fetha ile, aygır üzerine: onun çiftleşmesi çoğaldı ve ona gebe kalmadı. Ve **الشصيب** “**أمير**” gibi: garip. **الشصيب** (هاء ile): kuyunun dibi. el-Ferrâ dedi ki: Denilir: **بئر بعيدة الشصيبة**; işi şiddetlendiği ve dibi uzak olduğu zaman.

el-Leys’ten: **الشيصبان** (birincisi ve üçüncüsü fetha ile): karıncanın erkeği yahut onun deliği. **الشيصبان**: cinlerden bir kabile. Lisânü’l-‘Arab’da lafzı şöyledir: Hassân b. Sâbit dedi ki: ve **السعلاة** onu Medine’nin bazı sokaklarında karşılamıştı da onu yere çalmış ve göğsünün üzerine oturmuştu; ve ona dedi ki: “Sen misin ki kavmin, şairleri olmanı umuyor?” O dedi ki: “Evet.” Dedi ki: “Vallahi, beni senden ancak tek bir kafiye üzere üç beyit söylemen kurtarır.” Hassân dedi ki:
  Ne zaman ki bizde oğlan serpilip büyürse,
  Ona “kimdir o?” denilmez.

Ona dedi ki: “İkincisini.” O dedi ki:
  Eğer kuşağı bağlamadan önce efendi olmazsa,
  İşte o, bizde “o değil” olandır.

Dedi ki: “Üçüncüsünü.” O dedi ki:
  Benim **بني الشيصبان**’dan bir arkadaşım vardır,
  Bazen söylerim ve bazen “هوه”.

Bu, İbnü’l-Kelbî’nin sözüdür. el-Eserem nakletti; dedi ki: Ensâr âlimleri bana haber verdi ki: Hassân b. Sâbit, görmesi zayıfladıktan sonra, yanında onu götüren oğlu olduğu hâlde, İbnü’z-Zeb‘arâ’ya ve ‘Abdullâh b. Ebî Talha b. Sehl b. el-Esved b. Harâm’a uğradı; İbnü’z-Zeb‘arâ, o döndükten sonra ona seslendi: “Ey Ebü’l-Velîd, bu oğlan kimdir?” Hassân b. Sâbit beyitleri söyledi; bitti.

**الشيصبان**: şeytanın adı; aynı şekilde **البلأز** ve **الجلأز** ve **القاز** ve **الخيتعور**; hepsi şeytanın adlarındandır. el-Ferrâ, ed-Dübeyrîler’den nakletti ki: o, **الشيطان الرجيم**’dir.

Ve **الشصائب**: semerin çubukları; onun için tekil işitilmedi. Ebû Zübeyd dedi ki:
  Ve onun kıvrımlarında **شصائب** sahibi; yüksek burunlu,
  Harcı yumuşak; **صرصور** üstünde bağlanmış.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَصَبَ
شَصَبَ U ( n. ac. شُصُوْب 27 ) شَصِبَ A ( n. ac. شَصَب 4 )
a.  Was hard, painful ( life ).

أَشْصَبَ
أَشْصَبَ IV ,
a.  Rendered hard, painful ( life ).

شِصْب
شِصْب 2 , ( pl. أَشْصَاْب 38 ),
a.  Hardness, hardship.

b.  Barrenness.

c.  see 25 .

شَصِيْب
شَصِيْب 25 ,
a.  Lot, portion; fate.

شَصِيْبَة
شَصِيْبَة 25t , ( pl. شَصَاْئِبُ 46 ),
a.  Adversity, hardship, trouble.

b.  Barrenness.

شَصَّاْب
شَصَّاْب 28 ,
a.  Butcher.

##### Türkçe

شَصَبَ
**شَصَبَ** U ( n. ac. **شُصُوْب** 27 ) **شَصِبَ** A ( n. ac. **شَصَب** 4 )
a. Sert oldu, acı verici oldu (hayat).

أَشْصَبَ
**أَشْصَبَ** IV ,
a. Sert, acı verici kıldı (hayatı).

شِصْب
**شِصْب** 2 , ( pl. **أَشْصَاْب** 38 ),
a. Sertlik, zorluk.

b. Kısırlık.

c. 25’e bak.

شَصِيْب
**شَصِيْب** 25 ,
a. Pay, hisse; kader.

شَصِيْبَة
**شَصِيْبَة** 25t , ( pl. **شَصَاْئِبُ** 46 ),
a. Musibet, zorluk, sıkıntı.

b. Kısırlık.

شَصَّاْب
**شَصَّاْب** 28 ,
a. Kasap.
