# شصب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B5%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شصب

الشصب بالكسر: الشدة والجدب ج أشصاب كالشصيبة وكسر كراع الشصيبة الشدة على أشصاب في أدنى العدد، قال وللكثير شصائب. قال ابن سيده: وهذا منه خطأ واختلاط. وشصب الأمر، بالكسر: اشتد. وعن ابن هانئ: إنه لشصب نصب وصب إذا أكد النصب. والشصب: النصيب والحظ كالشصيب كالشقص والشقيص. الشصب بالفتح: السمط والسلخ. يقال: شصب الشاة: سلخها. وقال أبو العباس: المشصوبة: الشاة المسموطة. الشصب: اليبس، ويحرك ذكرهما الصاغاني. والشصاب: القصاب؛ وهو الجزار. الشصب كعنق: الشاة المسلوخة. وعيش شاصب: شاق. وقد شصب عيشه شصبا وشصبا، وشصب كنصر يشصب شصوبا فهو شصب كفرح وشاصب. أشصبه الله وأشصب الله عيشه. قال جرير:
  كرام يأمن الجيران فـيهـم                      إذا شصبت بهم إحدى الليالي وشصبت الناقة بالفتح على الفحل: كثر ضرابها ولم تلقح له. والشصيب كأمير: الغريب. الشصيب بهاء: قعر البئر. قال الفراء: يقال: بئر بعيدة الشصيبة إذا اشتد عملها وبعد قعرها. عن الليث :الشيصبان بفتح الأول والثالث: ذكر النمل أو جحره. الشيصبان: قبيلة من الجن. في لسان العرب ما نصه، قال حسان ابن ثابت و كانت السعلاة لقيته في بعض أزقة المدينة فصرعته وقعدت على صدره، وقالت له: أنت الذي يؤمل قومك أن تكون شاعرهم? فقال: نعم، قالت: والله لا ينجيك مني إلا أن تقول ثلاثة أبيات على روي واحد، فقال حسان:
  إذا ما ترعرع فينا الغلام                      فما إن يقال له من هوه فقالت له: ثنه. فقال:
  إذا لم يسد قبل شد الإزار فذلك فينا الذي لا هوه فقالت: ثلثه. فقال:
  ولي صاحب من بني الشيصبان                      فطورا أقول وطـورا هـوه

  هذا قول ابن الكلبي. وحكى الأثرم فقال: أخبرني علماء الأنصار أن حسان بن ثابت بعد ما ضر بصره مر بابن الزبعرى وعبد الله بن أبي طلحة بن سهل بن الأسود بن حرام، ومعه ولده يقوده، فصاح به ابن الزبعرى بعد ما ولى: يا أبا الوليد، من هذا الغلام? فقال حسان بن ثابت الأبيات، انتهى. الشيصبان: اسم الشيطان وكذا البلأز والجلأز والقاز والخيتعور كلها من أسماء الشيطان وحكى الفراء عن الدبيريين أنه هو الشيطان الرجيم. والشصائب: عيدان الرحل، ولم يسمع لها بواحد. قال أبو زبيد:
  وذا شصائب في أحـنـائه شـمـم                      رخو الملاط ربيطا فوق صرصور

### Türkçe

**الشصب** kesre ile: şiddet ve kıtlık; çoğulu أشصاب, **الشصيبة** gibi. Ve **الشصيبة**’nin **كراع**’ının kesri: “en az sayı”da **أشصاب** üzere şiddet; dedi ki: “çok” için **شصائب**. İbn Sîde dedi ki: “Bu, ondan bir hatadır ve karışıklıktır.” Ve **شصب** الأمر, kesre ile: şiddetlendi. İbn Hânî’den: “Şüphesiz o, **شصب** **نصب** **وصب**’dır; **النصب**’ı pekiştirdiği zaman.” Ve **الشصب**: nasip ve pay; **الشصيب** gibi; **الشقص** ve **الشقيص** gibi.

**الشصب** fetha ile: **السمط** ve **السلخ**. Denilir: **شصب** الشاة: onu yüzdü. Ebû’l-‘Abbâs dedi ki: **المشصوبة**: **المسموطة** koyun. **الشصب**: kuruluk; ikisini de harekelendirir, es-Sağânî ikisini de zikretti. Ve **الشصاب**: **القصاب**; o, kasaptır. **الشصب** “**عنق**” gibi: yüzülmüş koyun. Ve **عيش شاصب**: meşakkatli. Ve onun geçimi **شصب** oldu, **شصبا** ve **شصبا**; ve **شصب** “**نصر**” gibi, **يشصب** **شصوبا**; o hâlde o **شصب** “**فرح**” gibi ve **شاصب**. Allah onu **أشصبه** etti ve Allah onun geçimini **أشصب** etti. Cerîr dedi ki:
  Kerem sahipleri; komşular onların içinde emniyettedir,
  Bir gecelerden biri onlara **شصبت** ettiği zaman.

Ve **شصبت** الناقة fetha ile, aygır üzerine: onun çiftleşmesi çoğaldı ve ona gebe kalmadı. Ve **الشصيب** “**أمير**” gibi: garip. **الشصيب** (هاء ile): kuyunun dibi. el-Ferrâ dedi ki: Denilir: **بئر بعيدة الشصيبة**; işi şiddetlendiği ve dibi uzak olduğu zaman.

el-Leys’ten: **الشيصبان** (birincisi ve üçüncüsü fetha ile): karıncanın erkeği yahut onun deliği. **الشيصبان**: cinlerden bir kabile. Lisânü’l-‘Arab’da lafzı şöyledir: Hassân b. Sâbit dedi ki: ve **السعلاة** onu Medine’nin bazı sokaklarında karşılamıştı da onu yere çalmış ve göğsünün üzerine oturmuştu; ve ona dedi ki: “Sen misin ki kavmin, şairleri olmanı umuyor?” O dedi ki: “Evet.” Dedi ki: “Vallahi, beni senden ancak tek bir kafiye üzere üç beyit söylemen kurtarır.” Hassân dedi ki:
  Ne zaman ki bizde oğlan serpilip büyürse,
  Ona “kimdir o?” denilmez.

Ona dedi ki: “İkincisini.” O dedi ki:
  Eğer kuşağı bağlamadan önce efendi olmazsa,
  İşte o, bizde “o değil” olandır.

Dedi ki: “Üçüncüsünü.” O dedi ki:
  Benim **بني الشيصبان**’dan bir arkadaşım vardır,
  Bazen söylerim ve bazen “هوه”.

Bu, İbnü’l-Kelbî’nin sözüdür. el-Eserem nakletti; dedi ki: Ensâr âlimleri bana haber verdi ki: Hassân b. Sâbit, görmesi zayıfladıktan sonra, yanında onu götüren oğlu olduğu hâlde, İbnü’z-Zeb‘arâ’ya ve ‘Abdullâh b. Ebî Talha b. Sehl b. el-Esved b. Harâm’a uğradı; İbnü’z-Zeb‘arâ, o döndükten sonra ona seslendi: “Ey Ebü’l-Velîd, bu oğlan kimdir?” Hassân b. Sâbit beyitleri söyledi; bitti.

**الشيصبان**: şeytanın adı; aynı şekilde **البلأز** ve **الجلأز** ve **القاز** ve **الخيتعور**; hepsi şeytanın adlarındandır. el-Ferrâ, ed-Dübeyrîler’den nakletti ki: o, **الشيطان الرجيم**’dir.

Ve **الشصائب**: semerin çubukları; onun için tekil işitilmedi. Ebû Zübeyd dedi ki:
  Ve onun kıvrımlarında **شصائب** sahibi; yüksek burunlu,
  Harcı yumuşak; **صرصور** üstünde bağlanmış.
