# شصو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B5%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شصو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B5%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شصو

: ( و ( *!شَصَا بَصَرَهُ ) *!يَشْصُو ( *!شُصُوّاً ) ، كعُلُوَ : ( شَخَصَ ) كأَنَّه يَنْظرُ إليك وإلى آخرٍ .
وأَعْينٌ *!شَواصٍ : شاخِصَاتٌ ؛ ومنه قولُ الراجزِ :
ورَبْرَبٍ خِماصِ يَنْظُرْنَ مِن خَصاصِ بأَعْيُنٍ *!شَواصِ كفِلَقِ الرَّصاصِ ( *!وأَشْصاهُ ) صاحِبُه : رَفَعَه .
( و ) *!شَصا ( السَّحابُ : ارْتَفَعَ ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ ؛ زادَ الأزهري : في نشئِه .
( و ) *!شَصَتِ ( القِرْبَةُ ) *!شُصُوّاً : ( مُلِئَتْ ماءً فارْتَفَعَتْ قَوائِمُها ) ؛ وكذا الزقُّ إذا مُلِىءَ خَمْراً فارْتَفَعَتْ قَوائِمهُ وشالَتْ ؛ قالَ الشاعرُ ، وهو الفند الزماني من الحَماسَةِ :
وطَعْنٍ كفَمِ الزِّقِّ
*!شَصا والزِّقُّ مَلآن ُوكذلكَ إذا نُفِخَ في القِرَب فارْتَفَعَتْ قوائِمُها ، وكلُّ ما ارْتَفَعَ فقد *!شَصا ؛ نقلَهُ الأزهريُّ .
( والشِّاصِلَّى ) : ذُكِرَ ( في الَّلامِ .
( ووَهِمَ الجوهريُّ ) في ذِكْرِه هنا ؛ ونَصّه : والشاصِلَّى مِثالُ الباقِلَّى : نَبَتٌ إذا شَدَّدْت قَصَرْت ، وإذا خفَّفْت مَدَدْتَ ، يقالُ له بالفارِسيَّة دَكْرَاوَنْد ،
وقد سَبَقَ المصنِّف في هذا التَّوْهيم ابنُ برِّي وغيرُه فقالوا : صَوابُه أَنْ يكونَ في بابِ اللامِ ، وما أَعْلم كيفَ وَقَعَ هنا في هذا البابِ .
ونبَّه عليه الصَّاغاني في شَصَلَ بأنَّ ذِكْرَه في ترْكيبِ شَصا سَهْوٌ .
وأَتَى شيْخُنا بجَوابٍ عن الجوهريِّ بقوْلِه : عادَةُ المحقِّقِين ذِكْرُه هنا فلم يفْعَل شيئاً .

( *!والشَّصْوُ : الشِّدَّةُ ) ؛ نقلَهُ الأزهريُّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الشَّصَوُ : السِّواكُ ؛ نقلَهُ الأزهريُّ عن ابنِ الأعرابي ؛ وكأَنَّه مَقْلوبُ الشَّوْصِ .

### Türkçe

: (**شَصَا بَصَرَهُ**) **يَشْصُو** (**شُصُوّاً**), **عُلُوَ** gibi: (**شَخَصَ**); sanki sana ve bir başkasına bakıyor gibidir.
Ve **شَواصٍ** gözler: **شاخِصَاتٌ** (dikilmiş/bakakalmiş)tir; ondan râcizin sözü:
ورَبْرَبٍ خِماصِ يَنْظُرْنَ مِن خَصاصِ بأَعْيُنٍ **شَواصِ** كفِلَقِ الرَّصاصِ
(**وأَشْصاهُ**) onun sahibi: onu yükseltti.

( ve ) **شَصا** (bulut: yükseldi); onu Cevherî nakletti; Ezherî ziyade etti: oluşumunun başlangıcında.

( ve ) **شَصَتِ** (kırba) **شُصُوّاً**: (su ile dolduruldu da ayakları yükseldi); aynı şekilde tulum, şarapla doldurulunca ayakları yükselir ve kalkar; şair dedi—ki o, Hamâse’den el-Fend ez-Zemânî’dir:
وطَعْنٍ كفَمِ الزِّقِّ
**شَصا** والزِّقُّ مَلآن ُوكذلكَ kırbalara üflenince de ayakları yükselir; ve yükselen her şey **شَصا** etmiştir; onu Ezherî nakletti.

( **والشِّاصِلَّى** ): ( **الَّلامِ**’da) zikredildi.
( ve Cevherî yanıldı ) onu burada zikretmesinde; ve onun nassı: **والشاصِلَّى** **الباقِلَّى** misalidir: bir bitkidir; şeddelersen kısaltırsın, hafifletirsen uzatırsın; ona Farsçada دَكْرَاوَنْد denir,
ve bu vehimde musanniften önce İbn Berrî ve başkası geçti de dediler: doğrusu, **الَّلامِ** bâbında olmasıdır; ve onun bu bâbda buraya nasıl düştüğünü bilmiyorum.
Ve Sâğânî **شَصَلَ**’de, onun **شَصا** terkibinde zikredilmesinin bir sehiv olduğunu bildirerek uyardı.
Ve şeyhimiz, Cevherî hakkında şu sözüyle bir cevap getirdi: muhakkiklerin âdeti onu burada zikretmektir; o da bir şey yapmış olmadı.

(**والشَّصْوُ : الشِّدَّةُ**); onu Ezherî nakletti.
Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**الشَّصَوُ**: misvak; onu Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti; ve sanki **الشَّوْصِ**’un maklûbudur.
