# شطرنج (ش-ط-ر-ن-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ط - ر - ن - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّطْرَنْج والشِّطْرَنْج: فارسي معرب، وكسرُ الشين فيه أَجود ليكون من باب جِرْدَحْل.

##### Türkçe

**الشَّطْرَنْج** ve **الشِّطْرَنْج**: Farsça olup Arapçalaştırılmıştır; onda **الشين**’in kesrelenmesi daha iyidir; **جِرْدَحْل** babından olması için.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D8%B1%D9%86%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شِطْرَنْجٌ
شِطْرَنْجٌ ذ (O, L, Msb, K) and شَطْرَنْجٌ; (L, Msb;) some say the former; and some, the latter; (Msb;) the latter said to be of established authority, as a dial. var., though disallowed in the K [and in the O]; but the former is the more approved on account of its being conformable with Arabic words, (Msb, TA,) such as جِرْدَحْلٌ, (TA,) which the latter is not; (Msb, TA;) and sometimes it is pronounced with the unpointed س, (O,) this being a dial. var.; (K;) A wellknown game; [namely, chess:] (O, L, K:) a Pers. word, (TA,) arabicized; (Msb, K, TA;) [said to be] from صَدْ رَنْگ “ a hundred stratagems; ” or from شُدْ رَنْج “ trouble departed, ” meaning that trouble departs from him who plays at it; (TA;) [or from شَاهْ رَنْج “ the royal care or sorrow; ” or from شَشْ رَنْگ “ six species or ranks, ” because the pieces are of so many species: (Richardson's Pers. Arab. and Engl. Dict., Johnson's ed.:)] or [accord. to some] it is from الشَّطَارَةُ, (O, K,) or المُشَاطَرَةُ, referring to the word شطرنج; (TA;) or from التَّسْطِيرُ, (O, K,) referring to the word سطرنج; so says Ibn-Hishلm El-Lakhmee: but, as IB and others have said, these derivations are only partial, making the ن and the ج to be augmentative letters, and are manifestly incorrect. (MF, TA.)

##### Türkçe

شِطْرَنْجٌ

**شِطْرَنْجٌ** ذ (O, L, Msb, K) ve **شَطْرَنْجٌ**; (L, Msb;) bazıları birincisini söyler; ve bazıları ikincisini; (Msb;) ikincisinin, bir lehçe varyantı olarak, yerleşik otorite sahibi olduğu söylenir; fakat K’da [ve O’da] reddedilmiş olduğu hâlde; ancak birincisi, Arapça kelimelere uygun olması sebebiyle daha çok onaylanmıştır, (Msb, TA,) **جِرْدَحْلٌ** gibi, (TA,) ki ikincisi buna uygun değildir; (Msb, TA;) ve bazen noktasız **س** ile telaffuz edilir, (O,) bunun bir lehçe varyantı olması; (K;) Meşhur bir oyun; [yani, satranç:] (O, L, K:) Farsça bir kelime, (TA,) Arapçalaştırılmış; (Msb, K, TA;) **صَدْ رَنْگ** “yüz hile;”den; yahut **شُدْ رَنْج** “sıkıntı gitti,”den [olduğu söylenir]; bunun mânâsı, onu oynayandan sıkıntının gitmesidir; (TA;) [yahut **شَاهْ رَنْج** “krallık kaygısı veya kederi;”den; yahut **شَشْ رَنْگ** “altı tür veya sınıf,”dan; çünkü taşlar o kadar türdendir: (Richardson's Pers. Arab. and Engl. Dict., Johnson's ed.:)] yahut [bazılarına göre] **الشَّطَارَةُ**’dan, (O, K,) yahut **المُشَاطَرَةُ**’dan, **شطرنج** kelimesine atıfla; (TA;) yahut **التَّسْطِيرُ**’dan, (O, K,) **سطرنج** kelimesine atıfla; İbn-Hishلm El-Lakhmee böyle der: fakat IB ve başkalarının dediği gibi, bu türetmeler ancak kısmîdir, **ن** ve **ج**’yi ziyade harfler kılar, ve apaçık yanlıştır. (MF, TA.)
