# شطس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B7%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شطس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شطس

الشطس. أهمله الجوهري، وقال الليث: هو الدهاء والعلم به وليس في نصه لفظ به، وفي التهذيب: الدهاء والغل، وفي المحكم: الدهاء والفطنة. والشطسي كجمحي: الرجل المنكر المارد الداهية، ذو أشطاس. قال رؤبة:
  يا أيها السائل عن نحاسي                      عني ولما يبلغوا أشطاسي وروى أبو تراب عن عرام: شطس فلان في الأرض وشطف، إذا ذهب، وفي اللسان والتكملة: دخل فيها إما راسخا وإما واغلا، وأنشد:
  تشب لعيني وامق شطست بـه                      نوى غربة وصل الأحبة تقطع والشطسة والشطس، بضمهما: الخلاف، يقال: أغن عني شطستك وشطسك. والشطوس، كصبور: المخالف لما أمر. وقال الأصمعي: هو الذاهب في ناحية، وهو المخالف، عن أبي عمرو. قال رؤبة:
  والخصم ذا الأبهة الشطوسا                      كد العدا أخلق مرمريسـا

### Türkçe

**الشطس**. Cevherî onu ihmal etti; Leys dedi ki: o, hilekârlık ve onunla (ilgili) bilgidir; ve onun nassında onunla (ilgili) bir lafız yoktur. **التهذيب**’de: hilekârlık ve kin. **المحكم**’de: hilekârlık ve zekâ.

**الشطسي** ( **جمحي** gibi): inkâr edici, azgın, hilekâr adam; **أشطاس** sahibi. Rü’be dedi ki:
  Ey benim bakırımdan soran,                      benden (sor); hâlbuki **أشطاسي**’me ulaşmadılar.

Ebû Turâb, Arrâm’dan rivayet etti: “Falan, yerde **شطس** etti ve **شطف** etti”; gittiği zaman. **اللسان** ve **التكملة**’de: ona ya sağlamca yerleşmiş olarak ya da dalmış olarak girdi. Ve şu şiir okundu:
  Gözüm için, onunla **شطست** edilmiş bir âşık,                      gurbet uzaklığı; sevgililerin kavuşması kesilir.

**الشطسة** ve **الشطس**, ikisinin de dammesiyle: muhalefet; denir ki: “Benden **شطستك**’ni ve **شطسك**’ni gider.”

**الشطوس** ( **صبور** gibi): emredilene muhalefet eden.

Asma’î dedi ki: o, bir yönde giden kimsedir; ve o, muhalefet edendir; Ebû Amr’dan. Rü’be dedi ki:
  Ve hasım, heybet sahibi **الشطوسا**,                      düşmanlığı yordu; yıpranmış, sertleşmiş.
