# شطي (ش-ط-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B7%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ط - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D9%8A/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

شطى: أَرضٌ، وقيل: شَطَى اسمُ قَرْيةٍ بناحيةِ مِصْرَ تُنسَبُ إليها الثيابُ الشَّطَوِيَّة، وقول الشاعر:
تَجَلَّل بالشَّطِيَّ والحِبَراتِ
يريد الشَّطَويَّ. غيره: الشَّطَوِيَّة ضرْبٌ من ثياب الكَتان تُصْنعُ في شَطَى، وفي التهذيب: يُعْمَلُ بأَرض يقال لها الشَّطاةُ؛ قال: وأَلف شطى ياءٌ لكونها لاماً، واللامُ ياءً أَكثرُ منها واواً. وفي النوادر: ما شَطَّيْنا هذا الطعام أَي ما رَزَأْنا منه شيئاً. وقد شَطَّيْنا الجَزُورَ أَي سَلَخْناه وفَرَّقْنا لَحْمَه.

##### Türkçe

**شطى**: Bir toprak; ve denildi ki: **شَطَى** Mısır tarafında bir köyün adıdır; ona nispet edilir **الثيابُ الشَّطَوِيَّة**. Şairin sözü:
تَجَلَّل بالشَّطِيَّ والحِبَراتِ
**الشَّطَويَّ**yi kasteder. Başkası: **الشَّطَوِيَّة** keten elbiselerden bir türdür; **شَطَى**’da yapılır. Ve **التهذيب**’de: **الشَّطاةُ** denilen bir toprakta yapılır; dedi ki: ve **شطى**’nın elifi, **ياء**dır; onun **لام** olmasından dolayı; ve **اللام**’ın **ياء** olması, **واو** olmasından daha çoktur. Ve **النوادر**’de: **ما شَطَّيْنا هذا الطعام** yani ondan hiçbir şey eksiltmedik. Ve **شَطَّيْنا الجَزُورَ**; yani onu yüzdük ve etini ayırdık.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ى ( *!شَطاةُ : ة بمِصْرَ .
( ووَهِمَ الجوهريُّ ) في ذِكْرِه إيَّاها بغيرِ هاءٍ ؛ فقالَ : *!شَطا قَرْيةٌ بناحِيَةِ مِصْرَ تُنْسَبُ إليها الثِّيابُ *!الشَّطَوِيَّة .
وفي التَّهْذيب

عن اللَّيْث : الثِّيابُ الشَّطَوِيَّةُ ضَرْبٌ من الكتّانِ تُعْمَل بأَرْضٍ يقالُ لها *!الشَّطاةُ ؛ هكذا هو نَصّ اللَّيْثِ في العَيْن .
وأَوْرَدَه الأزهريُّ هكذا مِثْل ما ذَكَرَه المصنِّفُ .
فقولُ شيْخنا : ولعلَّه الصَّوابُ ، يَعْني بغيرِ هاءٍ ، لأنَّه الذي نقلَهُ الأزهريُّ عن اللّيْث ، وهو المَوْجودُ في كتابِ اللّيْثِ وغيرِهِ فلا وَهم غَيْر مَسْموع ، لأنَّه لم يُراجِع نسْخَةَ العَيْن ولا نسْخةَ التَّهْذيب ، فإنَّ فيهما *!الشَّطاة بالهاءِ كما للمُصنِّفِ ؛ ومِثْلُه في كتابِ الأساسِ .
نعم وُجِدَ في نسخِ المُحْكم : شَطا أرْضٌ ؛ *!والشَّطوِيَّةُ ضَرْبٌ من ثِيابِ الكتَّانِ تُصْنَعُ هناك ، وإنَّما قَضَيْنا على أَلِفِ شَطا بأنَّها ياءٌ لكوْنِها لاماً ، واللامُ ياءٌ أَكْثَر منها واواً مع وُجُودِ *!شطي ، وعَدَم شطو .
فالذي في المُحْكم مُوافِقٌ لمَا في الصِّحاحِ ، ويُؤَيِّدهما الشُّهْرَةُ على الأَلْسِنَةِ ، فإنَّ المَسْموعَ على ألْسِنَةِ أَهْلها خلْفاً عن سَلَف بغيرِ هاءٍ ، وهي إحْدى قُرَى دمْياط على بحيرةِ تنيس سُمِّت *!بشَطا بنِ الهَامُوك من قرابَةِ المُقَوْقَس الذي أَسْلَم على يَدَي عَمْرو بنِ العاصِ واسْتَشْهد فدُفِنَ هناك ، ونُسِبَتِ القَرْيةُ إليه ، وكانتْ كسْوَةُ الكعْبَةِ تُحْمَل من شَطا ، وأَمَّا الآنَ فهي يبابٌ خرابٌ ليسَ بها إلاَّ مَدْفَن *!شَطا وعليه قبَّةٌ لَطِيفةٌ ، وقد زرْتُه ثلاثَ مَرَّات ، فتأَمَّل ما نقَلْناه فإنَّ مثْلَ هذا لا يكونُ وهْماً .
( *!والشَّطِيُّ ، كغَنِيَ : دَبْرَةٌ من دِبارِ الأرضِ ) ؛ لُغَةٌ في الظاءِ المعْجمةِ ؛ ( ج شِطْيانٌ ، بالكسْرِ ) ؛ كذا في المحيطِ لابنِ عبَّاد .
( *!وانْشَطَى ) الشَّيءُ : ( انْشَعَبَ .
( *!وشَطَّيْنا الجَزورَ *!تَشْطِيَةً : سَلَخْناها وفرَّقْنا لَحْمَها ) ؛ نقلَهُ الأزْهري .
( و ) *!شَطَّيْنا ( الطَّعامَ : رَزَأْناهُ ) .
وفي النَّوادِرِ : ما شَطَّيْنا هذا الطَّعامَ ، أَي ما رَزَأَنا منه .
( *!وشَطِيَ المَيِّتُ ، كرَضِيَ ) مِثْلُ

( شَصِيَ ) الذي في المُحْكم .
وشَطِيَ المَيِّتُ *!يَشْطَى *!شَطىً : انْتَفَخَ فارْتَفَعَتْ قَوائِمُه ، كشَصا ؛ وضَبَطَه من حَدِّ رَمَى ؛ وهكذا هو نَصُّ الكِسائي عن الأحْمر *!شَطَى *!يَشْطِي *!شُطِيّاً فهو شاطٍ ، وكأَنَّه تصحف على المصنِّفِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
ثوبٌ *!شَطِيٌّ ، كغَنِيَ : بمعْنَى *!شَطَوِيّ ؛ وأَنْشَدَ الجوهريُّ :
تَجَلَّل *!بالشَّطِيِّ والحِبَراتِ

##### Türkçe

: ( ى ( *!**شَطاةُ** : Mısır’da bir yer.

( Ve Cevherî yanıldı ) onu **هاء**sız zikretmesinde; şöyle dedi: *!**شَطا** Mısır nâhiyesinde bir köydür; ona nisbetle elbiseler **الشَّطَوِيَّة** diye nisbet olunur.

Ve Tehzîb’de

Leys’ten: **الثِّيابُ الشَّطَوِيَّةُ** ketenden bir türdür; **الشَّطاةُ** denilen bir yerde yapılır; işte bu, Leys’in Ayn’daki nassıdır.
Ezhârî onu böylece, musannifin zikrettiği gibi aynen vârid kıldı.
Şeyhimizin sözü: “Belki doğru olan budur”, yani **هاء**sız; çünkü Ezhârî’nin Leys’ten naklettiği budur ve Leys’in kitabında ve başkasında mevcut olan da budur; öyleyse işitilmemiş bir vehim yoktur; çünkü Ayn nüshasını da Tehzîb nüshasını da müracaat etmedi; zira ikisinde de musannifte olduğu gibi **الشَّطاة** **هاء** ile vardır; Esâs kitabında da bunun gibidir.
Evet, Muhkem nüshalarında bulundu: **شَطا** bir yer; ve **الشَّطوِيَّةُ** orada yapılan keten elbiselerden bir türdür; biz **شَطا**’nın elifine, lâm olması sebebiyle onun **ياء** olduğuna hükmettik; lâm ise **ياء** olarak **واو**dan daha çoktur; **شطي**’nin bulunması ve **شطو**’nun bulunmamasıyla beraber.
Şu hâlde Muhkem’de olan, Sıhâh’ta olana muvâfıktır; ikisini de diller üzerindeki şöhret teyit eder; çünkü onların ehlinin dilleri üzerinde işitilen, seleften halefe **هاء**sızdır; o, Tînîs gölü üzerinde Dimyât köylerinden biridir; **بشَطا** b. el-Hâmûk diye isimlendirildi; o, Amr b. el-Âs’ın elleri üzerinde Müslüman olan ve orada şehid olup defnedilen Mukavkıs’ın akrabasındandır; köy ona nisbet edildi; Kâbe’nin örtüsü Şatâ’dan taşınırdı; ama şimdi o, ıssız bir harabedir; onda ancak **شَطا**’nın mezarı vardır ve üzerinde latif bir kubbe vardır; onu üç defa ziyaret ettim; naklettiğimizi düşün; çünkü bunun gibisi vehim olmaz.

( *!**والشَّطِيُّ** , **غَنِيَ** gibi: yerin arka taraflarından bir kabarcık ) ; **الظاءِ** mu‘ceme ile bir lugattır; ( çoğulu **شِطْيانٌ** , kesre ile ) ; İbn Abbâd’ın Muhît’inde böyle.

( *!**وانْشَطَى** ) şey: ( dallanıp ayrıldı.

( *!**وشَطَّيْنا** **الجَزورَ** *!**تَشْطِيَةً** : onu yüzdük ve etini ayırdık ) ; Ezhârî onu nakletti.
( Ve ) *!**شَطَّيْنا** ( yemeği: ondan eksilttik ) .
Nevâdir’de: “Bu yemeği **شَطَّيْنا** etmedik”, yani ondan bize bir eksilme olmadı.

( *!**وشَطِيَ** **المَيِّتُ** , **رَضِيَ** gibi ) Muhkem’de olan

( **شَصِيَ** ) gibidir.
Ve **شَطِيَ** ölü *!**يَشْطَى** *!**شَطىً**: şişti de ayakları yükseldi; **شَصا** gibi; onu **رَمَى** haddinden ضبط etti; ve Kisâî’nin Ahmer’den nassı böyledir: *!**شَطَى** *!**يَشْطِي** *!**شُطِيّاً**; o hâlde o **شاطٍ**dır; sanki musannife tashîf oldu.

Ve ondan istidrâk olunan:
Bir elbise *!**شَطِيٌّ** , **غَنِيَ** gibi: *!**شَطَوِيّ** mânâsında; Cevherî inşâd etti:
تَجَلَّل *!**بالشَّطِيِّ** والحِبَراتِ

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B7%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَطِيَ
شَطِيَ A ( n. ac. شُطِيّ ),
a.  Was stiff, rigid ( corpse ).

شَطَّيَ
شَطَّيَ II ,
a.  Skinned & cut up ( animal ).

##### Türkçe

شَطِيَ
**شَطِيَ** A (n. ac. **شُطِيّ**),
a. Sert, katı oldu (ceset).

شَطَّيَ
**شَطَّيَ** II,
a. Derisini yüzdü ve parçaladı (hayvan).
