# شظظ (ش-ظ-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B8%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ظ - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والظاء
ش ظ يستعمل فقط
شظ:
شَظَظْتُ الغرارتين بشِظاظَيْن أو شظاظ. والشِّظاظ: خشبة عَقْفاء مُحَدَّة الطَّرَف.
تجعل في عُروَتي الجُوالِقين إذا عُكِما على البَعير، وهما شِظاظانِ، قال: أين الشِّطاظانِ وأين المِربعه وأشَظّ الرجل، أي: أنعطظ والشَّظشظةُ: فِعلُ رُبِّ الغُلام عند البول.
والشّظّ: الحمل والإشظاظ، والإطلاق.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الظاء**
**ش ظ** yalnızca kullanılır
**شظ**:
**شَظَظْتُ** iki çuvalı iki **شِظاظ** ile yahut **شظاظ** ile (bağladım). **الشِّظاظ**: ucu sivriltilmiş, eğri bir tahta.
Devenin üzerine bağlandıklarında iki çuvalın iki kulpuna konulur; ikisi iki **شِظاظ**dır. Dedi ki: “İki **الشِّطاظانِ** nerede, **المِربعه** nerede?” Ve **أشَظّ** adam; yani: **أنعطظ**. Ve **الشَّظشظةُ**: oğlanın bevlederken Rabbinin fiilidir.
Ve **الشّظّ**: yük ve **الإشظاظ** ve salıverme.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشِظاظُ: العودُ الذي يُدخَل في عُروة الجُوالِقِ. وقد شَظَظتُ الجوالقَ، أي شددت عليه شِظاظَهُ. وأَشْظَظْتُهُ، أي جعلتُ له شِظاظاً. وأَشَظَّ الرجلُ، أي أَنْعَظَ.

##### Türkçe

**الشِظاظُ**: **الجُوالِقِ**’in **عُروة**’sine sokulan çubuk. Ve “**شَظَظتُ الجوالقَ**”, yani onun üzerine **شِظاظ**’ını sıktım. Ve “**أَشْظَظْتُهُ**”, yani ona bir **شِظاظ** yaptım. Ve “**أَشَظَّ الرجلُ**”, yani **أَنْعَظَ**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ظ ظ
شظظت الغرارة إذا أدخلت الشظاظيـن فـي العروتيـن كمـا تقـول‏:‏ زررت القميـص إذا أدخلـت الـزر فـي العـروة‏.‏
و ‏"‏ ألـصّ مـن شظـاظ ‏"‏ وهـو لـص كـان فـي الجاهليـة صلـب في الإسلام‏.‏
وأشظ‏:‏ أنعظ‏.‏

##### Türkçe

ش ظ ظ
**شظظت الغرارة**: iki **الشظاظين**’i iki **العروتين** içine soktuğun zaman; tıpkı senin: **زررت القميص** dediğin gibi; **الزر**’i **العروة** içine soktuğun zaman.

Ve “**ألصّ من شظاظ**”: o, câhiliye devrinde (bulunmuş) bir hırsızdır; İslâm’da katı/sert oldu.

Ve **أشظ**: **أنعظ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

شظَّني الأَمر شَظّاً وشُظوظاً: شقَّ عليَّ. والشِّظاظُ: العُود الذي يُدخل في عُرْوة الجُوالِق، وقيل: الشِّظاظُ خُشَيْبة عَقْفاء محدَّدةُ الطرَفِ توضع في الجوالق أَو بين الأَوْنَينِ يُشَدّ بها الوِعاء؛ قال:وحَوْقَلٍ قَرَّبه مِن عِرْسِه
سَوْقِي، وقد غابَ الشِّظاظُ في اسْتِه
اَكْفأَ بالسين والتاء؛ قال ابن سيده: ولو قال في اسِّه لنجا من الإِكْفاء لكن أَرى أَن الاسّ التي هي لغة في الاسْتِ لم تك من لغة هذا الراجز، أَراد سَوقي الدّابةَ التي ركبها أَو الناقة قرَّبه من عرسه، وذلك أَنه رآها في النوم فذلك قُرْبُه منها؛ ومثله قول الراعي:
فباتَ يُرِيه أَهلَه وبَناتِه،
وبِتُّ أُرِيهِ النَّجْمَ أَيْنَ مَخافِقُهْ
أَي بات النوم وهو مسافر معي يُرِيه أَهلَه وبناتِه، وذلك أَن المسافر يتذكر أَهله فيُخَيِّلُهم النوم له؛ وقال:
أَيْنَ الشِّظاظانِ وأَيْنَ المِرْبَعَهْ؟
وأَينَ وَسْقُ الناقةِ الجَلَنْفَعَهْ؟
وشَظَّ الوِعاءَ يَشُظُّه شَظّاً وأَشَظَّه. جعَل فيه الشِّظاظَ؛ قال: بعدَ احْتِكاء أُرْبَتَيْ إِشْظاظِها
وشَظَظْت الغِرارَتَين بشِظاظٍ، وهو عود يجعل في عُرْوتي الجوالقين إِذا عُكِما على البعير، وهما شِظاظانِ. الفراء: الشَّظِيظُ العود المُشَقَّق، والشَّظِيظُ الجُوالق المَشْدود. وشَظَظْت الجوالق أَي شدَدْت عليه شظاظه. وفي الحديث: أَنّ رجلاً كان يَرْعى لِقْحة فَفجِئَها الموتُ فنحرَها بِشِظاظٍ؛ هو خُشيْبة مُحدّدة الطرَف تُدخل في عروتي الجُوالقين لتجمع بينهما عند حملهما على البعير، والجمع أَشِظَّة. وفي حديث أُم زرع: مِرْفقُه كالشِّظاظ. وشَظَّ الرجلُ وأَشظَّ إِذا أَنْعَظ حتى يصير مَتاعه كالشِّظاظ؛ قال زهير:
إِذا جَنَحَتْ نِساؤكُمُ إِليه،
أَشَظَّ كأَنَّه مَسَدٌ مُغارُ
والشِّظاظُ: اسم لِصٍّ من بني ضَبّةَ أَخذوه في الإِسلام فصَلَبُوه؛ قال:اللّهُ نَجّاكَ من القَضِيمِ،
ومِنِ شِظاظٍ فاتِح العُكومِ،
ومالِكٍ وسَيْفِه المَسْمُومِ
أَبو زيد: يقال إِنه لأَلَصُّ من شِظاظٍ، وكان لِصّاً مُغِيراً فصار مثلاً. وأَشْظَظْت القوم إِشْظاظاً وشَظَظْتهم شَظّاً إِذا فرَّقْتَهم؛ وقال البَعِيثُ:
إِذا ما زَعانِيفُ الرِّجال أَشَظَّها
ثِقالُ المرادِي والذُّرى والجماجِم
الأَصمعي: طارَ القومُ شَظاظاً وشَعاعاً أَي تفرَّقُوا؛ وأَنشد لرُوَيْشِدٍ الطائيّ يصف الضأْن:
طِرْنَ شَظاظاً بَيْنَ أَطْرافِ السَّنَدْ،
لا تَرْعَوِي أُمٌّ بها على وَلَدْ،
كأَنَّما هايَجَهُنَّ ذُو لِبَدْ
والشَّظْشَظةُ: فِعْلُ زبِّ الغُلامِ عند البوْل. يقال: شَظْشَظَ زبّ الغلام عند البول.

##### Türkçe

**شَظَّني** iş **شَظّاً** ve **شُظوظاً** (şeklinde): bana ağır geldi. Ve **الشِّظاظُ**: **العُود** (yani) **الجُوالِق**’ın **عُرْوة**’sine sokulan şey; ve denildi ki: **الشِّظاظُ** ucu sivri, ucu belirlenmiş, **عَقْفاء** bir küçük tahta parçasıdır; **الجوالق**’a yahut iki **أَوْن** arasına konur, onunla kap bağlanır; dedi ki:
وحَوْقَلٍ قَرَّبه مِن عِرْسِه
سَوْقِي، وقد غابَ **الشِّظاظُ** في اسْتِه

**اَكْفأَ** (bu beyitte) **بالسين** ve **التاء** iledir; İbn Sîde dedi ki: Eğer **اسِّه**’de deseydi **الإِكْفاء**’dan kurtulurdu; fakat ben görüyorum ki **الاسّ** ki **الاسْتِ**’te bir dildir, bu râcizin dili olmamıştır. **سَوقي** ile, bindiği hayvanı yahut deveyi, onu **عرس**’ine yaklaştırdı (demek) istedi; ve bu, onu rüyada görmüş olmasındandır; işte bu, ona yakınlığıdır; ve bunun benzeri çobanın sözü:
فباتَ يُرِيه أَهلَه وبَناتِه،
وبِتُّ أُرِيهِ النَّجْمَ أَيْنَ مَخافِقُهْ

Yani, o, benimle yolcu iken geceyi uykuda geçirir, ona ehlini ve kızlarını gösterir; bu, yolcunun ehlini hatırlamasındandır; böylece uyku onları ona hayal ettirir; ve dedi ki:
أَيْنَ **الشِّظاظانِ** وأَيْنَ **المِرْبَعَهْ**؟
وأَينَ وَسْقُ الناقةِ الجَلَنْفَعَهْ؟

Ve **شَظَّ** kabı, onu **يَشُظُّه** **شَظّاً** (şeklinde) ve **أَشَظَّه**: içine **الشِّظاظَ** koydu; dedi ki:
بعدَ احْتِكاء أُرْبَتَيْ إِشْظاظِها

Ve **شَظَظْت** iki **الغِرارَة**’yi bir **شِظاظٍ** ile (yaptım): o, iki **الجوالق**’ın iki **عُرْوة**’sine konulan bir **عود**’dur; deve üzerinde bağlandıklarında; ve onlar iki **شِظاظانِ**’dır. el-Ferrâ: **الشَّظِيظُ** yarılmış **العود**’dur; ve **الشَّظِيظُ** bağlanmış **الجُوالق**’tır. Ve **شَظَظْت الجوالق** yani onun üzerine **شظاظ**’ını sıktım. Ve hadiste: bir adam bir **لِقْحة**’yi otlatıyordu da ölüm onu ansızın yakaladı; onu bir **بِشِظاظٍ** ile boğazladı; o, ucu sivri bir küçük tahta parçasıdır; iki **الجُوالق**’ın iki **عُرْوة**’sine sokulur ki deve üzerine yüklendiklerinde ikisini bir araya toplasın; çoğulu **أَشِظَّة**’dir. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde: onun dirseği **كالشِّظاظ** gibidir. Ve **شَظَّ** adam ve **أَشظَّ**: **أَنْعَظ** ettiği zaman, eşyası **كالشِّظاظ** gibi oluncaya kadar; Züheyr dedi ki:
إِذا جَنَحَتْ نِساؤكُمُ إِليه،
أَشَظَّ كأَنَّه مَسَدٌ مُغارُ

Ve **الشِّظاظُ**: Benî Dabbe’den bir hırsızın adıdır; onu İslâm’da yakaladılar da onu astılar; dedi ki:
اللّهُ نَجّاكَ من القَضِيمِ،
ومِنِ **شِظاظٍ** فاتِح العُكومِ،
ومالِكٍ وسَيْفِه المَسْمُومِ

Ebû Zeyd: denilir ki: o, **شِظاظٍ**’dan daha hırsızdır; ve o, baskın yapan bir hırsız idi, böylece mesel oldu. Ve **أَشْظَظْت** kavmi **إِشْظاظاً** ve **شَظَظْتهم** **شَظّاً**: onları ayırdığın zaman; ve el-Ba‘îs dedi ki:
إِذا ما زَعانِيفُ الرِّجال أَشَظَّها
ثِقالُ المرادِي والذُّرى والجماجِم

el-Asma‘î: kavim **شَظاظاً** ve **شَعاعاً** uçtu, yani dağıldılar; ve Ruvayşid et-Tâî’ye ait, koyunu vasfeden (şu beyit) okundu:
طِرْنَ شَظاظاً بَيْنَ أَطْرافِ السَّنَدْ،
لا تَرْعَوِي أُمٌّ بها على وَلَدْ،
كأَنَّما هايَجَهُنَّ ذُو لِبَدْ

Ve **الشَّظْشَظةُ**: küçük oğlanın idrar sırasında **زبّ**’inin hareketi fiilidir. Denilir ki: **شَظْشَظَ** küçük oğlanın **زبّ**’i idrar sırasında.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش ظ ظ * * الشِّظَاظُ * بالكسر العود الذي يُدخل في عروة الجوالق و * شَظَّ * الجوالق شدّ عليه شِظاظه وبابه رد و * أشَظَّهُ * جعل له شِظاظا

##### Türkçe

* ش ظ ظ * * **الشِّظَاظُ** * kesre ile: çuvalın halkasına sokulan çubuk. Ve * **شَظَّ** * çuvalı: onun üzerine **شِظاظ**’ını sıktı; babı **رد**’dür. Ve * **أشَظَّهُ** *: ona **شِظاظ** yaptı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

شظه الأمر: شق عليه، شظا، وشظوظا.
 وشظ القوم شظا: فرقهم، أو طردهم، وهذه من نوادر الأعراب، كشظظهم تشظيظا، نقله الصاغاني. وشظ الرجل: أنعظ حتى يصير متاعه كالشظاظ.
 وشظ الوعاء يشظه شظا: جعل فهي الشظاظ، كأشظ، في الكل، غير الأول، يقال: أشظ القوم إشظاظا، إذا فرقهم، قال البعيث:
  إذا ما زعانيف الرباب أشظـهـا                      ثقال المرادى والذرا في الجماجم وأشظ الرجل: أنعظ، نقله الجوهري. قال ابن دريد: وهذا أكثره، وأنشد لزهير:
  إذا جنحت نساؤهم إليه                      أشظ كأنه مسد مغار وأشظ الجوالق: جعل له شظاظا، نقله الجوهري.
 والشظ: بقية النهار، وكذلك الشفافة، نقله الأزهري.
 ويقال: طاروا شظاظا وشعاعا، بفتحهما: إذا تفرقوا عن الأصمعي، وأنشد لرويشد الطائي يصف الضأن:
  طرن شظاظا بين أطراف السند                      لا ترعوي أم بها علـى ولـد
  كأنما هايجـهـن ذو لـبـد وشظاظ، ككتاب: لص ضبي. م معروف، كان في الجاهلية فصلب في الإسلام، وكان مغيرا نقله الزمخشري، قلت: وهو القائل:
  رب عجوز من نمير شهبرة                      علمتها الإنقاض بعد القرقره ومنه المثل: أسرق من شظاظ، وألص من شظاظ. قال:
  الله نجاك من القـضـيم                      ومن شظاظ فاتح العكوم
  ومالك وسيفه المسموم والشظاظ: خشبة عقفاء محددا الطرف تجعل في عروتي الجوالقين إذا عكما على البعير، وهما شظاظان ج: أشظة، وأنشد الجوهري للراجز
  أين الشظاظان وأين المربعه                      وأين وسق الناقة الجلنفعه وقال الفراء: الشظيظ، كأمير العود المشقق.
 والشظيظ: الجوالق المشدود عنه أيضا. والشظشظة: فعل زب الغلام في البول نقله الجوهري، وهو قول الليث. وقال ابن فارس: أشظ البعير: مد ذنبه. وقال أبو عمرو: جاء مشظظا، كمعظم  ، وضبطه في التكملة كمحدث، أي جاء وأدافه متمهل من الشبق. نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**شظه الأمر**: ona ağır geldi; **شظا** ve **شظوظا**.

Ve **شظ القوم شظا**: onları ayırdı; yahut onları kovdu; bu, bedevîlerin nadirlerindendir; onların **شظظهم تشظيظا** (demeleri) gibi; bunu الصاغاني nakletti. Ve **شظ الرجل**: **أنعظ** etti; ta ki eşyası **الشظاظ** gibi oluncaya kadar.

Ve **شظ الوعاء يشظه شظا**: ona **الشظاظ** yaptı; **أشظ** gibi; hepsinde, birincisi hariç. Denir ki: **أشظ القوم إشظاظا**; onları ayırdığı zaman. البعيث dedi ki:
  Eğer **زعانيف الرباب** onu **أشظـهـا** ederse                      **ثقال المرادى** ve kafataslarındaki **الذرا**
Ve **أشظ الرجل**: **أنعظ** etti; bunu الجوهري nakletti. İbn Düreyd dedi: Bu, onun çoğudur. Ve Züheyr’den okuttu:
  Kadınları ona meylettiği zaman                      **أشظ**; sanki o, oyulmuş bir **مسد**dir
Ve **أشظ الجوالق**: ona **شظاظا** yaptı; bunu الجوهري nakletti.

Ve **الشظ**: gündüzün kalanı; **الشفافة** da böyledir; bunu الأزهري nakletti.

Ve denir ki: **طاروا شظاظا وشعاعا**; ikisini de fetha ile: ayrılıp dağıldıkları zaman; الأصمعي’den. Ve Ruveyşid et-Tâî’den, koyunu vasfederken, okuttu:
  **طرن شظاظا** سند’in uçları arasında                      Ne ürker; yanında bir anne vardır, yahut bir yavru üzerinde
  Sanki onları, **ذو لـبـد** olan bir şey coşturmuştur
Ve **شظاظ** (kitap vezninde): bir ceylan hırsızı. Maruf bir adam; cahiliyede idi, İslâm’da asıldı; ve baskıncı idi; bunu الزمخشري nakletti. Dedim ki: o, söyleyendir:
  Numeyr’den, yaşlı bir kadın, **شهبرة**                      Ona, **الإنقاض**ı, **القرقره**den sonra öğrettim
Ve ondan mesel: **أسرق من شظاظ** ve **ألص من شظاظ**. Dedi ki:
  Allah seni **القـضـيم**den                      Ve **شظاظ**dan, yükleri yaran olandan, kurtardı
  Ve Mâlik’ten ve onun zehirli kılıcından
Ve **الشظاظ**: ucu sivriltilmiş, eğri bir ağaç parçası; iki çuvalın iki halkasına konur; deve üzerinde bağlandıkları zaman; ikisi **شظاظان**dır; çoğulu: **أشظة**. Ve الجوهري, recez söyleyenden okuttu:
  Nerede iki **الشظاظان** ve nerede **المربعه**                      Ve nerede **وسق**; o kaba deve yükü
Ve الفراء dedi: **الشظيظ** (emîr vezninde): yarılmış ağaç.

Ve **الشظيظ**: ondan bağlanıp sıkılmış çuval da. Ve **الشظشظة**: oğlanın bevlde **زب**’inin fiilidir; bunu الجوهري nakletti; ve bu, الليث’in sözüdür. İbn Fâris dedi: **أشظ البعير**: kuyruğunu uzattı. Ebû Amr dedi: **جاء مشظظا** (muazzam vezninde); ve onu التكملة’de muhaddes vezninde ضبط etti; yani şehvetten, ağır ağır, yavaşça geldi ve **أدافه** etti. Bunu الصاغاني nakletti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَظَّ
شَظَّ U ( n. ac. شَظّ 1 ),
a.  Was hard, painful, trying for, to ( affair ).

b.   Fastened.

شَظَّظَ
شَظَّظَ II ,
a.  Dispersed.

أَشْظَظَ
أَشْظَظَ IV ,
a.  see I (a) & II.

شِظَاْظ
شِظَاْظ 23 ,
a.  Piece of wood, peg.

شَظِيْظ
شَظِيْظ 25 , ( pl. أَشْظَاْظ 38 ),
a.  Split wood.

b.  Sack.

##### Türkçe

**شَظَّ**
**شَظَّ** I (mastar-isim: **شَظّ** 1),
a. (iş, durum) için sert, acı verici, zorlayıcı oldu.

b. Bağladı, tutturdu.

**شَظَّظَ**
**شَظَّظَ** II,
a. Dağıttı.

**أَشْظَظَ**
**أَشْظَظَ** IV,
a. I (a) ve II’ye bak.

**شِظَاْظ**
**شِظَاْظ** 23,
a. Tahta parçası, kazık.

**شَظِيْظ**
**شَظِيْظ** 25, (çoğulu: **أَشْظَاْظ** 38),
a. Yarılmış tahta.

b. Çuval.
