# شظظ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B8%D8%B8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شظظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D8%B8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شظظ

شظه الأمر: شق عليه، شظا، وشظوظا.
 وشظ القوم شظا: فرقهم، أو طردهم، وهذه من نوادر الأعراب، كشظظهم تشظيظا، نقله الصاغاني. وشظ الرجل: أنعظ حتى يصير متاعه كالشظاظ.
 وشظ الوعاء يشظه شظا: جعل فهي الشظاظ، كأشظ، في الكل، غير الأول، يقال: أشظ القوم إشظاظا، إذا فرقهم، قال البعيث:
  إذا ما زعانيف الرباب أشظـهـا                      ثقال المرادى والذرا في الجماجم وأشظ الرجل: أنعظ، نقله الجوهري. قال ابن دريد: وهذا أكثره، وأنشد لزهير:
  إذا جنحت نساؤهم إليه                      أشظ كأنه مسد مغار وأشظ الجوالق: جعل له شظاظا، نقله الجوهري.
 والشظ: بقية النهار، وكذلك الشفافة، نقله الأزهري.
 ويقال: طاروا شظاظا وشعاعا، بفتحهما: إذا تفرقوا عن الأصمعي، وأنشد لرويشد الطائي يصف الضأن:
  طرن شظاظا بين أطراف السند                      لا ترعوي أم بها علـى ولـد
  كأنما هايجـهـن ذو لـبـد وشظاظ، ككتاب: لص ضبي. م معروف، كان في الجاهلية فصلب في الإسلام، وكان مغيرا نقله الزمخشري، قلت: وهو القائل:
  رب عجوز من نمير شهبرة                      علمتها الإنقاض بعد القرقره ومنه المثل: أسرق من شظاظ، وألص من شظاظ. قال:
  الله نجاك من القـضـيم                      ومن شظاظ فاتح العكوم
  ومالك وسيفه المسموم والشظاظ: خشبة عقفاء محددا الطرف تجعل في عروتي الجوالقين إذا عكما على البعير، وهما شظاظان ج: أشظة، وأنشد الجوهري للراجز
  أين الشظاظان وأين المربعه                      وأين وسق الناقة الجلنفعه وقال الفراء: الشظيظ، كأمير العود المشقق.
 والشظيظ: الجوالق المشدود عنه أيضا. والشظشظة: فعل زب الغلام في البول نقله الجوهري، وهو قول الليث. وقال ابن فارس: أشظ البعير: مد ذنبه. وقال أبو عمرو: جاء مشظظا، كمعظم  ، وضبطه في التكملة كمحدث، أي جاء وأدافه متمهل من الشبق. نقله الصاغاني.

### Türkçe

**شظه الأمر**: ona ağır geldi; **شظا** ve **شظوظا**.

Ve **شظ القوم شظا**: onları ayırdı; yahut onları kovdu; bu, bedevîlerin nadirlerindendir; onların **شظظهم تشظيظا** (demeleri) gibi; bunu الصاغاني nakletti. Ve **شظ الرجل**: **أنعظ** etti; ta ki eşyası **الشظاظ** gibi oluncaya kadar.

Ve **شظ الوعاء يشظه شظا**: ona **الشظاظ** yaptı; **أشظ** gibi; hepsinde, birincisi hariç. Denir ki: **أشظ القوم إشظاظا**; onları ayırdığı zaman. البعيث dedi ki:
  Eğer **زعانيف الرباب** onu **أشظـهـا** ederse                      **ثقال المرادى** ve kafataslarındaki **الذرا**
Ve **أشظ الرجل**: **أنعظ** etti; bunu الجوهري nakletti. İbn Düreyd dedi: Bu, onun çoğudur. Ve Züheyr’den okuttu:
  Kadınları ona meylettiği zaman                      **أشظ**; sanki o, oyulmuş bir **مسد**dir
Ve **أشظ الجوالق**: ona **شظاظا** yaptı; bunu الجوهري nakletti.

Ve **الشظ**: gündüzün kalanı; **الشفافة** da böyledir; bunu الأزهري nakletti.

Ve denir ki: **طاروا شظاظا وشعاعا**; ikisini de fetha ile: ayrılıp dağıldıkları zaman; الأصمعي’den. Ve Ruveyşid et-Tâî’den, koyunu vasfederken, okuttu:
  **طرن شظاظا** سند’in uçları arasında                      Ne ürker; yanında bir anne vardır, yahut bir yavru üzerinde
  Sanki onları, **ذو لـبـد** olan bir şey coşturmuştur
Ve **شظاظ** (kitap vezninde): bir ceylan hırsızı. Maruf bir adam; cahiliyede idi, İslâm’da asıldı; ve baskıncı idi; bunu الزمخشري nakletti. Dedim ki: o, söyleyendir:
  Numeyr’den, yaşlı bir kadın, **شهبرة**                      Ona, **الإنقاض**ı, **القرقره**den sonra öğrettim
Ve ondan mesel: **أسرق من شظاظ** ve **ألص من شظاظ**. Dedi ki:
  Allah seni **القـضـيم**den                      Ve **شظاظ**dan, yükleri yaran olandan, kurtardı
  Ve Mâlik’ten ve onun zehirli kılıcından
Ve **الشظاظ**: ucu sivriltilmiş, eğri bir ağaç parçası; iki çuvalın iki halkasına konur; deve üzerinde bağlandıkları zaman; ikisi **شظاظان**dır; çoğulu: **أشظة**. Ve الجوهري, recez söyleyenden okuttu:
  Nerede iki **الشظاظان** ve nerede **المربعه**                      Ve nerede **وسق**; o kaba deve yükü
Ve الفراء dedi: **الشظيظ** (emîr vezninde): yarılmış ağaç.

Ve **الشظيظ**: ondan bağlanıp sıkılmış çuval da. Ve **الشظشظة**: oğlanın bevlde **زب**’inin fiilidir; bunu الجوهري nakletti; ve bu, الليث’in sözüdür. İbn Fâris dedi: **أشظ البعير**: kuyruğunu uzattı. Ebû Amr dedi: **جاء مشظظا** (muazzam vezninde); ve onu التكملة’de muhaddes vezninde ضبط etti; yani şehvetten, ağır ağır, yavaşça geldi ve **أدافه** etti. Bunu الصاغاني nakletti.
