# شظف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%B8%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شظف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B8%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شظف

الشَّظَفُ: يُبْس العيش وشِدَّتُه؛ قال عديّ ابن الرِّقاعِ: ولقد أَصَبْتُ من المَعِيشَةِ لَذَّةً،
وأَصَبتُ من شَظَفِ الأُمور شِدادَها
الشَّظَفُ: الشّدة والضِّيقُ مثل الضَّفَفِ، وجمعه شِظافٌ؛ قال الكميت: وراجٍ لِينَ تَغْلِبَ عن شَِظافٍ،
كمُتَّدنِ الصَّفا كَيْما يَلِينَا
قال ابن سيده: وأَرى أَن الشَّظافَ لغة في الشَّظَفِ وأَن بيت الكُمَيْتِ قد روي بالفتح؛ قال ابن بري: في الغريب المصنّف شِظاف، بالكسر؛ ووَدَنْتُ الشيءَ واتَّدَنْتُه: بَلَلْتُه. وقد شَظِفَ شَظَفاً، فهو شَظِفٌ. وفي النوادر: الشِّظْفُ يابسُ الخُبز. والشَّظْفُ: أَن يَشْظُفَ الإنسان عن الشيء يَمْنعُه. وفي الحديث: أَنه ، صلى اللّه عليه وسلم، لم يشبع من طعام إلا على شَظَفٍ؛ الشَّظَفُ، بالتحريك: شدّة العيش وضِيقُه. وشَظُفَ الشجر، بالضم؛ يَشْظُفُ شَظافةً، فهو شَظِيفٌ: لم يُصِبْ من الماء ريَّه فَخَشُنَ وصَلُبَ من غير أَن تذهب نُدُوّتُه. وأَرض شَظِفةٌ إذا كانت خَشِنةً يابسةً؛ قال رؤبة:
وانْعاجَ عُودي كالشَّظِيف الأَخْشَنِ،
بعَدَ اقْوِرارِ الجِلْدِ والتَّشَنُّنِ
وفحل شَظِفُ الخِلاطِ: يخالِط الإبل خِلاطاً شديداً. والشَّظَفُ: انْتِكاثُ اللحم عن أَصل إكلِيل الظُّفُرِ.
والشَّظْف: أَن تَضُمّ الخُصْيَتَينِ بين عُودَين وتشدهما بعَقَبٍ حتى تَذْبُلا. والشَّظْفُ: شِقَّةُ العصا؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: أَنتَ أَرَحْت الحَيَّ من أُمّ الصَّبي،
كَبْداء مِثْلَ الشَّظْفِ أَو شَرّ العِصي
عنى بأُمّ الصبي القَوْسَ، وبالصبيّ السهمَ لأَن القوس تَحْتَضِنُه كما تحتضن الأُم الصبيّ، وقوله كَبداء أَي كبداء عظيمة الوسط وهي مع ذلك مهزولة يابسة مثل شِقّة العصا.
وشَظِفَ السهمُ إذا دخل بين الجلد واللحم.

### Türkçe

**الشَّظَفُ**: geçimin kuruluğu ve şiddeti; Adî b. er-Rikâ‘ dedi ki:
ولقد أَصَبْتُ من المَعِيشَةِ لَذَّةً،
وأَصَبتُ من **شَظَفِ** الأُمور شِدادَها

**الشَّظَفُ**: **الضَّفَفِ** gibi şiddet ve darlık; çoğulu **شِظافٌ**’dır; Kümeyt dedi ki:
وراجٍ لِينَ تَغْلِبَ عن شَِظافٍ،
كمُتَّدنِ الصَّفا كَيْما يَلِينَا

İbn Sîde dedi ki: Ben, **الشَّظافَ**’ın **الشَّظَفِ**’te bir dil (varyant) olduğunu ve Kümeyt’in beytinin fetha ile rivayet edilmiş olduğunu görüyorum; İbn Berrî dedi ki: el-Ġarîb el-Muṣannef’te **شِظاف** kesra iledir;
**ووَدَنْتُ** الشيءَ و**اتَّدَنْتُه**: onu ıslattım. Ve **شَظِفَ** **شَظَفاً**; o hâlde o **شَظِفٌ**’tir. Ve en-Nevâdir’de: **الشِّظْفُ** kuru ekmektir. Ve **الشَّظْفُ**: insanın bir şeyden **يَشْظُفَ** etmesi, onu men etmesidir. Ve hadiste: onun, صلى اللّه عليه وسلم, **شَظَفٍ** üzere olmaksızın hiçbir yemekten doymadığı (vardır); **الشَّظَفُ**, hareke ile: geçimin şiddeti ve darlığıdır. Ve **شَظُفَ** ağaç, damme ile; **يَشْظُفُ** **شَظافةً**, o hâlde o **شَظِيفٌ**’tir: sudan kanacağı payı elde etmedi de kabalaştı ve sertleşti; nemeği gitmeksizin. Ve **أَرض شَظِفةٌ**: kaba, kuru olduğunda; Ru’be dedi ki:
وانْعاجَ عُودي كالشَّظِيف الأَخْشَنِ،
بعَدَ اقْوِرارِ الجِلْدِ والتَّشَنُّنِ

Ve **فحل شَظِفُ الخِلاطِ**: develere şiddetli bir karışma ile karışır. Ve **الشَّظَفُ**: tırnak taççığının kökünden etin kopup dökülmesidir.
Ve **الشَّظْف**: iki testisi iki çubuğun arasına toplaman ve onları bir topuk bağıyla bağlaman; ta ki kuruyup büzüşsünler. Ve **الشَّظْفُ**: değneğin yarığı; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşâd etti:
أَنتَ أَرَحْت الحَيَّ من أُمّ الصَّبي،
كَبْداء مِثْلَ الشَّظْفِ أَو شَرّ العِصي

**أُمّ الصَّبي** ile yayı, **الصبيّ** ile oku kastetti; çünkü yay onu kucaklar, tıpkı annenin çocuğu kucaklaması gibi; ve onun sözü **كَبداء**: yani ortası büyük olan **كَبداء**; bununla beraber zayıf, kuru; değneğin yarığı gibi.
Ve **شَظِفَ** ok: deri ile etin arasına girdiğinde.
