# شغب (ش-غ-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%BA%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - غ - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والشين والباء معهما
ش غ ب، غ ب ش، ب غ ش مستعملات شغب: الشَّغْبُ: تهييج الشر. ويقال للأتانِ: ذاتُ شَغْبٍ وضِغْنٍ إذا وحمت فاستعصت على الفحل.
غبش: الغَبَشُ: شدة الظلمة. والتَّغَبُّشُ: الظلمُ.
بغش: تقول: أصابتهم بَغْشَةٌ من المطر أي: قليلٌ.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الشين** و**الباء** معهما
**ش غ ب**، **غ ب ش**، **ب غ ش** kullanımdadırlar. **شغب**: **الشَّغْبُ**: şerrin kışkırtılmasıdır. Ve dişi eşeğe: gebe kalıp da azgınlaşıp erkeğe karşı inat ederse **ذاتُ شَغْبٍ** ve **ضِغْنٍ** denir.

**غبش**: **الغَبَشُ**: karanlığın şiddetidir. Ve **التَّغَبُّشُ**: zulümdür.

**بغش**: dersin ki: yağmurdan onlara bir **بَغْشَةٌ** isabet etti; yani: azdır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَعْبُ، بالتسكين: تَهْيِيجُ الشَرِّ. وهو شَغْبُ الجُنْدِ، ولا يقال شَغَبٌ. تقول: شَغَبْتُ عليهم، وشَغَبْتُ بهم، وشَغَبْتُهُمْ، كلُّه بمعنىً. وشَغِبْتُ عليهم بالكسر أَشْغَبُ شَغَباً، لغةٌ ضعيفةٌ فيه. وشاغَبَهُ فهو شغَّابٌ ومُشَغِّبٌ وشَغِبٌ ومِشْغَبٌ.

##### Türkçe

**الشَعْبُ**, sükûn ile: şerrin tahrik edilmesidir. Ve o, **شَغْبُ الجُنْدِ**’dür; **شَغَبٌ** denilmez. Dersin ki: **شَغَبْتُ عليهم**, ve **شَغَبْتُ بهم**, ve **شَغَبْتُهُمْ**; hepsi bir mânâdadır. Ve kesre ile **شَغِبْتُ عليهم**: **أَشْغَبُ شَغَباً**; onda zayıf bir lugattır. Ve **شاغَبَهُ**; o hâlde o, **شغَّابٌ** ve **مُشَغِّبٌ** ve **شَغِبٌ** ve **مِشْغَبٌ**dur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ش ب
شغب ، غبش ، بغش
استعمل منه : شغب غبش بغش .
شغب : قال الليثُ : الشَّغَبُ : تَهَيُّجُ الشّر ، وأنْشَدَ :
وإنِّي عَلَى مَا نَالَ مِنِّي بِصَرْفِهِ
على الشَّاغِبِينَ التّاركي الحَقِّ مِشْغَبُ
يقال للأتان ، إذَا وَحِمَتْ ، فاستَعْصعتْ عَلَى الفَحْلِ : ذَاتُ شَغْبٍ وضِغْنٍ .
أبو زَيْدٍ : يُقَالُ : شَغَبْتُ القَوْمَ وشَغَبْتُ بِهمْ وعَلَيْهِم ، أَشْغَبُ شَغباً ، قال لبيد :
وَيُعَابُ قائِلُهُمْ وإنْ لَمْ يَشْغَبِ
أيْ : وَإنْ لَمْ يَجُرْ عَنِ الطَّرِيقِ والقَصْدِ ، وأَنْشَدَ قَوْلَ العَجّاجِ :
كأنَّ تَحْني ذَاتَ شَغْبٍ سَمْحَجاً
قال الشَّغْبُ : الخِلافُ ، أيْ : لا تُواتِيهِ ، وتَشْغَبُ عَلَيه . يعني : أَتَاناً طَويلةً عَلَى وَجْهِ الأرْضِ .
وَرَجُلٌ شِغَبٌّ ، قال هميان :
والحُنْرُوَان العَرِكَ الشِغَبَّا
وقال شمرٌ : شَغَبَ فلانٌ عن الحَق يَشْغَبُ شَغْباً . وفلانٌ مِشْغَبٌ ، إذا كان عَانِداً عن الطَّريقِ .
قال الفَرَزْدَق :
وإِنْ شَاغَبْتَهُمْ وُجِدُوا شِغَابا
وقولُ الهُذَليّ :
وَعَدَتْ عَوَادٍ دُوْنَ وَلْيكَ تَشْغَبُ
أي : تَجُورُ بِكَ عَنْ طرِيقِكَ .
غبش : قال الليثُ : الغَبَشُ : شِدَّةُ الظُّلْمَةِ ، وأنشَدَ لِذِي الرُّمّةِ :
أغْبَاشيَ لَيْلٍ تمامٍ كَانَ طَارَقَهُ
تَطَخْطُخُ الغَيْمِ حَتّى مَالَهُ جُوَبُ
وَأَخْبَرني أبو إسْحَاقَ البَزَّاز عن عُثْمانَ عن الْقَعْنَبِيّ عَنْ مَالِكٍ في حَدِيثٍ رَوَاهُ عن أبي هُرَيْرَةَ : ( قَالَ في صَلاَةِ الصُّبْحِ ، صَلِّهَا بِغَبَشٍ ) وَرُوِيَ : بِغَلَسٍ .
قَالَ مالِكٌ : الْغَبَشُ وَالْغَلَسُ وَالغَبَسُ واحد .
قُلْتُ : وَمَعْنَاهَا بَقِيَّةُ الظُّلْمَةِ في آخِرِ اللَّيْلِ ، يُخَالِطُهَا بَياضُ الْفَجْرِ الثَّاني ، فَيَتَبَيَّنُ الخَيْطُ الأبْيَضُ مِنَ الُخَيْطِ الأسْوَدِ . وَمِنْ هَذَا قِيلَ للأَدْلَمِ مِنَ الدَّوَاب : أَغْبَشُ . وَالْغُبْشَةُ وَالدُّلْمَةُ في لَوْنِ الدَّابَّةِ سِيَّانِ .
وَالْغَبَشُ ، قِيلَ : الْغَبَسُ والْغَلَسُ ، بَعْدَ الْغَبَسِ وَهي كلُّهَا فِي آخِرِ اللَّيْلِ ، وَيَجُوزُ : الْغَبَشُ ، في أوَّلِ الليْلِ .
أبو عُبَيْدٍ عَنْ أبي عُبَيْدَةَ : غَبِشَ الليْلُ وَأَغْبَشَ إذَا أَظْلَمَ ، وَيُقَالُ : تَغَبَّشَنَا فُلانٌ تَغَبُّشاً ، أي : رَكِبنَا الظُّلْمِ ، وَقَالَ الرَّاجِزُ :
أَصْبَحْتَ ذَا بَغْيٍ وَذَا تَغَبُّشِ
وَذَا أضَالِيْلَ وَذَا تَأَرُّشِي
وَقَالَ اللَّحْيَانيُّ : يُقَالُ : غَبَشَنِي عَنْ حَاجَتِي يَغْبِشُني ، أيْ خَدَعَنِي عَنْهَا .
وَقَال الأصمعيُّ : تَغَبَّشَني بِدَعْوَى بَاطِلَةٍ ، إذَا ادَّعى قِبَلَهُ دَعْوَى بَاطِلَةً .
وَقَالَ أَبو زَيْدٍ : ما أَنَا بِغَابِشٍ الغَّاسَ ، أيْ : ما أنَا بِغَاشِمِهِمْ .
وَقَالَ أبو مَالِكٍ : غَبَشَهُ وغَشَمَهُ واحد .
بغش : قَالَ الليثُ : أصابَتْهُمْ بَغْشَةٌ مِنْ مَطَرٍ ،
أي : قليل من المَطَرِ .
أبو عُبَيْدٍ عَنِ الأصمعِيّ : أخَفُّ المَطرِ وَأضْعَفَهُ : الطَّلُّ ثم الرَّذَاذُ ثم الْبَغْشُ .
وفي الحديث أصَابَنَا بُغَيشٌ مِنْ مَطَر ، فَنَادَى مُنَادِي رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( مَنْ شَاءَ أَنْ يُصَلِّي في رَحْلِهِ فَلْيَفْعَلْ ) .

غ س ب
غبس ، سبغ ، شغب : ( مستعملة ) .
غبس : قال الليث : الغَبَسُ : لون الرّماد ، يقال : ذئبٌ أَغبَسُ .
وقال اللحياني يقال : غبَسٌ وغبَشٌ لوقت الغَلَسِ ، وأصله من الغُبْسَةِ لونٌ بين السواد والصُّفرةِ وحمارٌ أغبَسُ إذا كان أدْلَمَ .
أبو عبيد عن الأموي : لا آتيكَ ما غَبَا غُبَيْسٌ ، وأنشد :
وفي بني أُمِّ زُبَيْرٍ كيْسُ
على المتاع ما غبا غبَيْسُ
وقال ابن الأعرابي : معنى ما غبا غبَيْسٌ أي : ما بقي الدَّهر ونحو ذلك قال أبو عبيد .
سبغ : قال الليث : سَبَغَ الشعرُ سُبُوغاً وسَبَغتِ الدِّرْعُ وكلُّ شيءٍ طالَ إلى الأرض فهو سابغٌ وناقةٌ سابِغَةُ الضلُوع ، وعَجِيزَةٌ سابغةٌ وأَلْيَةٌ سابِغَةٌ : وثيجَةٌ ، ومطرٌ سابِغٌ ، ونعمةٌ سابِغَةٌ وقد أسْبَغها الله ، وإنهم لفي سَبْغَةٍ وسعةِ عيشٍ ، وإسْباغُ الوضوءِ : المبالغةُ فيه . قال : وسَبَّغَتِ الناقةُ تَسْبِيغاً فهي مُسَبِّغٌ إذا كانت كلما نبت على ولدِها في بَطْنها الوَبَرُ أجْهَضَتْهُ ، وكذلك من الحوامل كلِّها .
أبو عبيد عن الأصمعي : إذا ألْقَتِ الناقَةُ ولدها وقد أشعر قيل : سَبَّغَتْ فهي مُسَبِّغٌ .
وقال النضر : تَسْبِغةُ البَيْضة رُفُوفُها من الزّرَدِ أسفل البيضةِ يَقي بها الرّجلُ عنقه ، ويقال لذلك المِغفَرُ أيضاً ، والدِّرْعُ السابغةُ التي تجرها في الأرض أو على كعْبَيْك طولاً وسعة .
قال شمر : ويقال لها صابغةٌ بالصاد .
قال : وقال ابن الأعرابي : رجلٌ سُبُغٌ : عليه درعٌ سابغةٌ . وقد أسبَغ فلانٌ ثوبه : أي : أوسعه .
وقال أبو وجزة في التَّسْبِغَةِ :
وتَسْبِغةٍ يغشَى المناكبَ ريْعُها
لداوُدَ كانت ، نَسْجُها لم يهلهل
وأنشد شمر لعبد الله بن الزُّبيرِ الأسدي :
وسابغةٍ تغشى البَنان كأنها
أضاةٌ بِضَحْضاحٍ من الماءِ ظاهِر
وقال أبو عَمْرو : سَبَّطَت الإبلُ أولادَها وسَبَّغَتْ إذا أَلْقتْها .
سغب : قال الليث : سَغِبَ الرَّجل يَسْغَبُ سَغَباً فهو ساغِبٌ ذُو مَسْغَبةٍ .
وقال الفراء في قوله جلَّ وعزَّ : ( إِطْعَامٌ فِى يَوْمٍ ذِى ) ( البلد : 14 ) ، أي : ذي مجاعة ، وأَسغَبَ الرجُل فهو مُسْغِبٌ إذا دخل في المجاعةِ ، ورَجلٌ سَغْبَانُ لَغْبانُ وساغبٌ لاغِبٌ .

##### Türkçe

غ ش ب
**شغب** ، **غبش** ، **بغش**
Ondan kullanılan: **شغب** **غبش** **بغش**.

**شغب**: Leys dedi: **الشَّغَبُ**: şerrin coşmasıdır; ve inşad etti:
وإنِّي عَلَى مَا نَالَ مِنِّي بِصَرْفِهِ
على الشَّاغِبِينَ التّاركي الحَقِّ مِشْغَبُ

Dişi eşeğe, kızgınlaştığı zaman, sonra aygıra karşı inat edip zorluk çıkardığında: **ذَاتُ شَغْبٍ وضِغْنٍ** denir.

Ebû Zeyd: denilir: **شَغَبْتُ القَوْمَ** ve **شَغَبْتُ بِهمْ** ve **عَلَيْهِم**; **أَشْغَبُ** **شَغباً**. Lebîd dedi:
وَيُعَابُ قائِلُهُمْ وإنْ لَمْ يَشْغَبِ

Yani: yoldan ve kasttan sapmamış olsa bile. Ve A‘câc’ın sözünü inşad etti:
كأنَّ تَحْني ذَاتَ شَغْبٍ سَمْحَجاً

Dedi: **الشَّغْبُ**: muhalefettir; yani: ona uymaz, ona karşı **تَشْغَبُ**. Yani: yeryüzü üzerinde uzun (boylu) bir dişi eşek.

Ve **رَجُلٌ شِغَبٌّ**; Humeyyân dedi:
والحُنْرُوَان العَرِكَ الشِغَبَّا

Şemir dedi: Falan haktan **شَغَبَ** eder; **يَشْغَبُ** **شَغْباً**. Ve falan **مِشْغَبٌ**dur; yol hakkında inatçı olduğunda.

Ferazdak dedi:
وإِنْ شَاغَبْتَهُمْ وُجِدُوا شِغَابا

Hüzelî’nin sözü:
وَعَدَتْ عَوَادٍ دُوْنَ وَلْيكَ تَشْغَبُ

Yani: seni yolundan saptırır.

**غبش**: Leys dedi: **الغَبَشُ**: karanlığın şiddetidir; ve Zü’r-Rumme’ye ait olarak inşad etti:
أغْبَاشيَ لَيْلٍ تمامٍ كَانَ طَارَقَهُ
تَطَخْطُخُ الغَيْمِ حَتّى مَالَهُ جُوَبُ

Ebû İshâk el-Bezzâz bana Osman’dan, o da el-Ka‘nebî’den, o da Mâlik’ten, Ebû Hureyre’den rivayet ettiği bir hadiste haber verdi: (Sabah namazı hakkında dedi: “Onu **بِغَبَشٍ** kıl.”) Ve **بِغَلَسٍ** diye de rivayet edilmiştir.

Mâlik dedi: **الْغَبَشُ** ve **الْغَلَسُ** ve **الغَبَسُ** birdir.

Dedim: ve manaları, gecenin sonunda karanlığın kalıntısıdır; ona ikinci fecrin beyazlığı karışır; böylece beyaz iplik siyah iplikten seçilir. Ve bundan dolayı, binek hayvanlardan koyu siyah olana: **أَغْبَشُ** denildi. Ve hayvanın renginde **الْغُبْشَةُ** ile **الدُّلْمَةُ** eşittir.

Ve **الْغَبَشُ**; denildi: **الْغَبَسُ** ve **الْغَلَسُ**; **الْغَبَسِ**’ten sonra; bunların hepsi gecenin sonundadır. Ve caizdir: **الْغَبَشُ**, gecenin başında.

Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: Gece **غَبِشَ** ve **أَغْبَشَ** olur; karardığında. Ve denilir: Falan bizi **تَغَبَّشَنَا** **تَغَبُّشاً**; yani: karanlığa bindik (karanlıkta yol aldık). Ve recez söyleyen dedi:
أَصْبَحْتَ ذَا بَغْيٍ وَذَا تَغَبُّشِ
وَذَا أضَالِيْلَ وَذَا تَأَرُّشِي

Lahyânî dedi: denilir: **غَبَشَنِي عَنْ حَاجَتِي** **يَغْبِشُني**; yani: beni ondan aldattı.

Asma‘î dedi: **تَغَبَّشَني بِدَعْوَى بَاطِلَةٍ**; yanında batıl bir dava iddia ettiğinde.

Ebû Zeyd dedi: **ما أَنَا بِغَابِشٍ الغَّاسَ**; yani: ben onların zulmedeni değilim.

Ebû Mâlik dedi: **غَبَشَهُ** ile **غَشَمَهُ** birdir.

**بغش**: Leys dedi: Onlara yağmurdan bir **بَغْشَةٌ** isabet etti;
yani: yağmurdan az bir şey.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: Yağmurun en hafifi ve en zayıfı: **الطَّلُّ**, sonra **الرَّذَاذُ**, sonra **الْبَغْشُ**tur.

Ve hadiste: Bize yağmurdan bir **بُغَيشٌ** isabet etti; bunun üzerine Resûlullah’ın ( صلى الله عليه وسلم ) münâdîsi seslendi: (Kim isterse binitinde namaz kılsın, yapsın.)

غ س ب
**غبس** ، **سبغ** ، **شغب**: (kullanılan).

**غبس**: Leys dedi: **الغَبَسُ**: külün rengidir; denilir: **ذئبٌ أَغبَسُ**.

Lahyânî dedi: **غبَسٌ** ve **غبَشٌ**, **الغَلَسِ** vakti için denilir; aslı **الغُبْسَةِ**’dendir: siyahlık ile sarılık arasında bir renktir. Ve eşek **أغبَسُ**; koyu siyah olduğunda.

Ebû Ubeyd, Emevî’den: Sana gelmem, **ما غَبَا غُبَيْسٌ**; ve inşad etti:
وفي بني أُمِّ زُبَيْرٍ كيْسُ
على المتاع ما غبا غبَيْسُ

İbnü’l-A‘râbî dedi: **ما غبا غبَيْسٌ**’ün manası: dehr kaldıkça ve bunun benzeri; Ebû Ubeyd dedi.

**سبغ**: Leys dedi: Saç **سَبَغَ** eder, **سُبُوغاً**; ve zırh **سَبَغتِ** eder. Ve yere kadar uzayan her şey **سابغٌ**dur. Ve kaburgaları geniş deve **سابِغَةُ الضلُوع**; ve **عَجِيزَةٌ سابغةٌ** ve **أَلْيَةٌ سابِغَةٌ**: kalça. Ve **مطرٌ سابِغٌ**; ve **نعمةٌ سابِغَةٌ**; Allah onu **أسْبَغها** kılmıştır. Ve onlar **سَبْغَةٍ** ve geçim genişliğindedir. Ve abdestin **إسْباغُ**’ı: onda mübalağadır. Dedi: Deve **سَبَّغَتِ** eder, **تَسْبِيغاً**; o halde o **مُسَبِّغٌ**dur; ne zaman karnında yavrusunun üzerine tüy biterse onu düşürdüğünde; hamilelerin hepsinde de böyledir.

Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: Deve yavrusunu atar da (yavru) tüylenmiş olursa: **سَبَّغَتْ** denir; o halde o **مُسَبِّغٌ**dur.

Nadr dedi: Yumurtanın **تَسْبِغةُ**’si, yumurtanın altındaki zırh halkalarından olan sarkıntılarıdır; adam onunla boynunu korur. Ve buna **المِغفَرُ** da denilir. Ve **الدِّرْعُ السابغةُ**: onu yerde sürüklediğin yahut uzunluk ve genişlikçe topuklarının üzerine (kadar) olan.

Şemir dedi: ve ona **صابغةٌ** (ص ile) denilir.

Dedi: ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **رجلٌ سُبُغٌ**: üzerinde **درعٌ سابغةٌ** vardır. Ve falan elbisesini **أسبَغ** etti; yani: onu genişletti.

Ebû Vecze **التَّسْبِغَةِ** hakkında dedi:
وتَسْبِغةٍ يغشَى المناكبَ ريْعُها
لداوُدَ كانت ، نَسْجُها لم يهلهل

Şemir, Abdullah b. ez-Zübeyr el-Esedî için inşad etti:
وسابغةٍ تغشى البَنان كأنها
أضاةٌ بِضَحْضاحٍ من الماءِ ظاهِر

Ebû Amr dedi: Develer yavrularını **سَبَّطَت** ve **سَبَّغَتْ**; onları attıklarında.

**سغب**: Leys dedi: Adam **سَغِبَ** eder; **يَسْغَبُ** **سَغَباً**; o halde o **ساغِبٌ**dur; **ذُو مَسْغَبةٍ**.

Ferrâ, yüce ve aziz olanın sözü hakkında dedi: ( إِطْعَامٌ فِى يَوْمٍ ذِى ) ( البلد : 14 ) yani: kıtlık sahibi. Ve adam **أَسغَبَ** eder; o halde o **مُسْغِبٌ**dur; kıtlığa girdiğinde. Ve **رَجلٌ سَغْبَانُ لَغْبانُ** ve **ساغبٌ لاغِبٌ**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والغين وما يثلثهما)
(شغف) الشين والغين والفاء كلمةٌ واحدة، وهي الشَّغَاف، وهو غِلاف القلب. قال الله تعالى: ﴿قَدْ شَغَفَهَا حُبَّاً﴾ [يوسف 30]، أي أوصَلَ الحبَّ إلى شَغاف قلبها.
(شغل) الشين والغين واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خلاف الفَراغ. تقول: شَغَلْتُ فلاناً فأنا شاغِلُهُ، وهو مشغول. وشُغِلْت عنك بكذا، على لفظ ما لم يسمَّ فاعلُه. قالوا: ولا يقال أُشغِلْت. ويقال شُغْل شاغلٌ. وجمع الشُّغْل أشغال. وقد جاء عنهم: اشتُغِلَ فلانٌ بالشيء([1])، وهو مشتَغَل. وأنشد:
حَيَّتكَ ثُمَّت قالت إنّ نَفْرَتَنَا  *** اليومَ كلَّهم يا عُرْوَ مشتَغَلُ([2])وحكى ناسٌ: أشْغَلَني بالألف.
(شغم) الشين والغين والميم أصلٌ قليلُ الفروع صحيح، يدلُّ على حُسن. يقال الشُّغْموم: الحَسن. والشُّغموم: المرأة الحَسناء. والشُّغموم من الإبل: الحسن المنظرِ التامُّ.
(شغن) الشين والغين والنون ليس بشيء، وليس لما ذكره ابنُ دريدٍ: أنَّ الشغْنة الكارَةُ([3])، أصلٌ ولا معنىً.
(شغو) الشين والغين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على عَيب في الخِلْقة لبعض الأعضاء. قالوا: الشُغوُّ، من قولك رجلٌ أشغى وامرأة شَغْواء، وذلك إذا كانت أسنانه العُليا تتقدم السُّفْلَى. وقال الخليل: الشَّغا: اختلاف الأسنان، ومنه يقال للعُقاب شَغْواء، وذلك لفَضْل منقارها الأعلى على الأسفل. وزعم ناسٌ أنّ الشَّغَا الزيادة على عدد الأسنان.
(شغب) الشين والغين والباء أصلٌ صحيح يدلّ على تهييج الشر، لا يكون في خير. قال الخليل: الشَّغَْب: تهييج الشرّ، يقال للأتان إذا وَحِمَتْ([4]) واستعصَتْ على الجَأْب: إِنَّها لذات شَغْب وضِغْن. قال أبو عبيد: يقال شَغَبْت على القوم وشَغْبتُهم وشَغبْتُ بهم.
(شغر) الشين والغين والراء أصلٌ واحد يدلُّ عَلى انتشارٍ وخلوٍّ من ضبط، ثم يُحمَل عليه ما يقاربُه. تقول العرب: اشتَغَرت([5]) الإِبلُ، إذا كثرت حتى لا تكاد تُضبَط. ويقولون: تفرَّقوا شَغَرَ بَغَر، إذا تفرَّقوا في كلِّ وجه. وكان أبو زيد يقول: لا يقال ذلك إلاّ في الإقبال.
ومن الباب: شَغَرَ الكلبُ، إذا رَفَعَ إحدى رجليه ليبول. وهذه بلدة شاغرةٌ برجلها، إذا لم تمتَنِعْ من أحدٍ أن يُغِيرَ عليها.
والشِّغَار الذي جاء في الحديث، المنهيُّ عنه: أنْ يقول الرجل للرجل زوِّجني أختَك على أن أزوِّجك أُختي، لا مهر بينهما إلا ذلك. وهذا من الباب لأنَّهُ أمرٌ لم يُضْبَط بمهرٍ ولا شرطٍ صحيح. وهو من شَغَر الكلبُ، إذا صار في ناحيةٍ من المَحَجَّة بعيداً عنها.
واشتغَرَ على فلانٍ حسابُه، إذا لم يهتدِ لـه. واشتغَرَ فلان في الفلاة، إذا دوّم فيها وأَبْعَد. وحكى الشيبانيّ: شَغَرْتُ بني فلانٍ من موضع كذا، أي أخرجتُهم. قال:
ونحن شَغَرْنَا ابني نزار كليهما *** وكلباً بوَقْعٍ مُرهبٍ متقاربِ([6])والله أعلم.
--------------ـــ
([1]) في الأصل: "الشيء"، تحريف.
([2]) أنشده في المجمل. وفي المجمل: "يا زيد".
([3]) نص الجمهرة (3: 64) : "الشغنة: الحال، وهي التي تسميها العامة كارة. ويمكن أن تكون الكارة عربية من قولهم كورت الشيء، إذا لففته وجمعته، فكأن أصلها كورة". والحال: الشيء يحمله الرجل على ظهره، يقال: تحول كساءه: جعل فيه شيئاً ثم حمله على ظهره.
([4]) في الأصل "أوجمت"، صوابه في المجمل واللسان.
([5]) في الأصل "أشغرت"، صوابه في المجمل واللسان.
([6]) البيت في المجمل واللسان (شغر).

ـ

##### Türkçe

(باب **الشين** ve **الغين** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**شغف**) **الشين** ve **الغين** ve **الفاء** bir tek kelimedir; o da **الشَّغَاف**’tır; o, kalbin kılıfıdır. Allah Teâlâ dedi: ﴿قَدْ شَغَفَهَا حُبَّاً﴾ [Yûsuf 30]; yani sevgiyi onun kalbinin **شَغاف**’ına ulaştırdı.

(**شغل**) **الشين** ve **الغين** ve **اللام** bir tek asıldır; boşluğun zıddına delâlet eder. Dersin ki: “Falancayı meşgul ettim”; ben onun meşgul edicisiyim; o da meşgul edilmiştir. Ve “Şundan dolayı senden meşgul olundum”; faili adlandırılmamış olanın lafzı üzere. Dediler ki: “أُشغِلْت” denilmez. Ve “meşgul eden bir meşguliyet” denir. **الشُّغْل**’ün cem‘i **أشغال**’dır. Onlardan gelmiştir: “Falanca şey ile meşgul olundu”([1]); o da **مشتَغَل**’dır. Ve inşad etti:
حَيَّتكَ ثُمَّت قالت إنّ نَفْرَتَنَا  *** اليومَ كلَّهم يا عُرْوَ مشتَغَلُ([2])
Ve bir topluluk nakletti: “Beni **أشْغَلَ** etti” (elif ile).

(**شغم**) **الشين** ve **الغين** ve **الميم** dalları az, sahih bir asıldır; güzelliğe delâlet eder. **الشُّغْموم** denir: güzel. Ve **الشُّغموم**: güzel kadın. Ve develerden **الشُّغموم**: görünüşü güzel, tam olan.

(**شغن**) **الشين** ve **الغين** ve **النون** bir şey değildir; İbn Düreyd’in zikrettiği: “**الشغْنة** **الكارَةُ**’dır”([3]) sözü için ne bir asıl vardır ne de bir mânâ.

(**شغو**) **الشين** ve **الغين** ve illetli harf sahih bir asıldır; bazı uzuvlarda yaratılışta bir ayba delâlet eder. Dediler ki: **الشُغوُّ**, senin “**أشغى** bir adam ve **شَغْواء** bir kadın” demenden; bu, üst dişleri alt dişlerin önüne geçtiği zaman olur. Halîl dedi: **الشَّغا**: dişlerin ihtilâfı; bundan dolayı kartala **شَغْواء** denir; bu, onun üst gagasının alt gagasına fazlalığından dolayıdır. Bir topluluk da zannetti ki **الشَّغَا**, dişlerin sayısı üzerine ziyadeliktir.

(**شغب**) **الشين** ve **الغين** ve **الباء** sahih bir asıldır; şerri kışkırtmaya delâlet eder; hayırda olmaz. Halîl dedi: **الشَّغَْب**: şerri kışkırtmaktır; dişi eşeğe, **وَحِمَتْ**([4]) olup da **الجَأْب**’e karşı inat edip zorlaştığı zaman: “O, elbette **شَغْب** ve **ضِغْن** sahibidir” denir. Ebû Ubeyd dedi: “Kavmin üzerine **شَغَبْت** ettim; onları **شَغْبتُهم** ettim; onlarla **شَغبْت** ettim” denir.

(**شغر**) **الشين** ve **الغين** ve **الراء** bir tek asıldır; yayılmaya ve zaptın yokluğuna delâlet eder; sonra ona yakın olan şey ona hamledilir. Araplar der ki: **اشتَغَرت**([5]) develer; yani çoğaldı da neredeyse zapt olunmaz oldu. Ve derler ki: “**شَغَرَ بَغَر**” dağıldılar; yani her yöne dağıldılar. Ebû Zeyd derdi ki: Bu ancak gelişte söylenir.

Babtandır: Köpek **شَغَرَ** etti; yani bevletmek için iki ayağından birini kaldırdı. Ve bu, ayağıyla **شاغرةٌ** bir beldedir; yani birinin ona baskın yapmasına karşı koymazsa.

Ve hadiste gelen, ondan nehyedilen **الشِّغَار**: adamın adama “Kız kardeşini benimle evlendir; ben de kız kardeşimi seninle evlendireyim; ikisi arasında mehir yoktur, ancak bu vardır” demesidir. Bu, babtandır; çünkü o, mehirle ve sahih bir şartla zapt olunmamış bir iştir. Ve o, köpeğin **شَغَرَ** etmesindendir; yolun bir yanına, ondan uzak bir yere geçtiği zaman.

Ve falancanın hesabı falancaya karşı **اشتغَرَ** etti; yani ona yol bulamadı. Ve falanca çölde **اشتغَرَ** etti; yani orada dönüp dolaştı ve uzaklaştı. Şeybânî nakletti: “Falancanın oğullarını şu yerden **شَغَرْتُ** ettim”; yani onları çıkardım. Dedi ki:
ونحن شَغَرْنَا ابني نزار كليهما *** وكلباً بوَقْعٍ مُرهبٍ متقاربِ([6])
Allah daha iyi bilir.

--------------ـــ
([1]) Asılda: “**الشيء**”, tahriftir.
([2]) Onu **المجمل**’de inşad etti. **المجمل**’de: “يا زيد”.
([3]) **الجمهرة** (3: 64) metni: “**الشغنة**: **الحال**; o, avamın **كارة** diye adlandırdığıdır. Ve **الكارة**’nin Arapça olması mümkündür; onların ‘şeyi **كورت** ettim’ sözünden; yani onu dürdüm ve topladım; sanki aslı **كورة**’dur.” Ve **الحال**: adamın sırtında taşıdığı şeydir; “**تحول** elbisesini” denir: içine bir şey koydu, sonra onu sırtında taşıdı.
([4]) Asılda “**أوجمت**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([5]) Asılda “**أشغرت**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([6]) Beyit **المجمل** ve **اللسان**’da (**شغر**).

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش غ ب
شغبت على القوم‏:‏ هيجت عليهم الشر‏:‏ وفلان طويل الشغب والشغب‏.‏
قال‏:‏ ولا بقتاتة سبهللـة عاضهة في كلامها شغب وقال آخر‏:‏ أغص أخا الشغب الألد بريقـه فينطق بعدي والكلام غضيض وإني على ما نال مني بصرفـه على الشاغبي التاركي الحق مشغب ومن المجاز‏:‏ ناقة شغابـة إذا لـم تعتـدل فـي المشـي وتحيـدت‏.‏
وأتـان ذات شغـب وضضغـن‏:‏ مستعصية على الفحل‏.‏
وطلبت منه كذا فتشاغب وامتنع إذا تعاصى‏.‏

##### Türkçe

ش غ ب
**شغبت على القوم**: Onlara karşı şerri kışkırttım; ve falan **طويل الشغب والشغب**: şeğab ve şeğab bakımından uzundur.

Dedi ki: Ve ne de **بقتاتة سبهللة**; sözünde **شغب** bulunan, ısırıcı. Ve bir başkası dedi ki: **أغص أخا الشغب الألد بريقه**; benden sonra konuşsun diye, onun tükürüğüyle en inatçı şeğab sahibini boğazlat; söz ise tazedir. Ve ben, onun çevirmesiyle bana erişen şeye karşı, hakkı terk eden şeğab çıkarana karşı **مشغب**im.

Mecazdan: **ناقة شغابة**: yürüyüşte doğrulmadığı ve yan çizdiği zaman.

**وأتان ذات شغب وضضغن**: aygıra karşı inatçı (boyun eğmez).

Ondan şöyle şöyle istedim de **فتشاغب** ve **وامتنع**: karşı gelirse (inat ederse).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّغْبُ، والشَّغَبُ، والتَّشْغِـيبُ: تَهْيِـيجُ الشَّرِّ؛ وأَنشد الليث:
وإِني، على ما نالَ مِنِّي بصَرْفِهِ، *  على الشَّاغِـبِـينَ، التارِكِـي الـحَقِّ، مِشْغَبُ وقد شَغَبَهم وشَغَبَ عليهم، والكسر فيه لُغَةٌ، وهو شَغْبُ الجُنْدِ، ولا يقال شَغَبٌ؛ وتقول منه: شَغَبْتُ عليهم، وشَغَبْت بِهِم، وشَغَبْتُهُم أَشْغَبُ شَغْباً: كُلُّه بمعنًى؛ قال لبيد: ويُعابُ قائِلُهُم، وإِن لم يَشْغَبِ
أَي وإِن لم يَجُرْ عن الطريقِ والقَصْدِ.
شمر: شَغَبَ فلانٌ عن الطريقِ، يَشْغَبُ شَغْباً، وفلانٌ مِشْغَبٌ إِذا كان عانِداً عن الـحَقِّ؛ قال الفرزدق:
يَرُدُّونَ الـحُلُومَ إِلى جِـبالٍ، *  وإِن شاغَبْتَهم وجَدوا شِغابَا أَي وإِن خالَفْتَهم عن الحكم إِلى الجور، وتركِ القصد إِلى العُنودِ؛ وقال الهذلي:
وعَدَتْ عَوادٍ، دون وَلْيِـكَ، تَشْغَبُ
أَي تَجُورُ بِكَ عن طريقك.
وفي حديث ابن عباس: قيل له ما هذه الفُتْيا التي شَغَبَتْ في الناسِ؟ الشَّغْبُ، بسكون الغين: تَهْيِـيجُ الشَّرِّ والفِتْنَةِ والخِصام، والعامَّة تَفْتَحُها؛ تقولُ: شَغَبْتُهم، وبهم، وفيهم، وعليهم. وفي الحديث: نهى عن الـمُشاغَبَةِ، أَي الـمُخاصَمَة والـمُفاتَنَة. ويقال للأَتانِ إِذا وحِمَتْ، فاسْتَصْعَبت على الفَحلِ: إِنها ذات شَغْبٍ وضِغْنٍ؛ قال أَبو زيد(1) (1 قوله «أبو زيد» هكذا في الأصل وشرح القاموس وبعض
نسخ الصحاح وفي بعضها أبو زبيد.)، يَرْثي ابن أَخيه:
كان عَنِّي يَرُدُّ دَرْؤُكَ، بعدَ *  اللّه، شَغْبَ الـمُسْتَصْعِبِ، الـمِرِّيدِ وأَنشد الباهلي قول العجاج:
كأَنَّ،تَحْتي، ذاتَ شَغْبٍ سَمْحَجا، *  قَوْداءَ، لا تَحْمِلُ إِلاَّ مُخْدَجا قال: الشَّغْبُ الخِلافُ، أَي لا تُواتِـيهِ وتَشْغَبُ عليه؛ يعني أَتاناً سَمْحَجاً طويلةً على وجهِ الأَرض، قَوْداءَ طويلةَ العُنُقِ؛ وقال عمرو بن قميئة: فإِن تَشْغَبـي، فالشَّغْبُ، مِنِّي، سَجِـيَّةٌ، *  إِذا شيمني ما يؤْت منها سجيحها(2) (2 قوله «إذا شيمني إلخ» هكذا في الأصل.)
تَشْغَبـي: أَي تُخالِفِـيني وتَفْعَلي ما لا يُقامِـيني أَي ما لا يُوافِقُني؛ وأَنشد لـهِمْيانَ:
إِنَّ جِرانَ الجَمَلِ الـمُسِنِّ، *  يَكْسِرُ شَغْبَ النَّافِرِ، الـمُصِنِّ يعني بجِران الجَمَلِ: سَوْطاً سُوِّيَ من جِرانِهِ.
والشَّغْبُ: الخِلافُ، قاله الباهلي.
وشَغِبْتُ عليهم، بالكسر، أَشْغَبُ شَغَباً، لغةٌ
\<ص:505>
 فيه ضعيفة، وشاغَبَه، فهو شَغَّابٌ، ومُشَغِّبٌ، ورجل شَغِبٌ، ومِشْغَبٌ، ومُشاغِبٌ، وذو مَشاغِبَ، ورجل شِغَبٌّ؛ قال هِمْيانٌ: نَدْفَعُ عَنها الـمُترَفَ، الغُضُبَّا، *  ذا الخُنْزُوانِ، العَرِكَ، الشِّغَبَّا وأَبو الشَّغْبِ: كُنْيَة بعضِ الشُّعَراء.
وشَغْبٌ: موضِعٌ بينَ المدينة والشامِ. وفي حديث الزهري: أَنه كان له مالٌ بِشَغْبٍ وبَدا؛ هما مَوْضِعانِ بالشام، وبه(1) (1 أراد: وبالشَّغْب.)
كان مُقام عليِّ بن عبدِاللّهِ ابنِ عباسٍ وأَولادِهِ، إِلى أَن وَصَلَت إِليهم الخِلافة، وهو بسكونِ الغين.
وشَغَبُ، بالتحريك: اسمُ امْرَأَةٍ، لا ينصَرفُ في المعرفة.

##### Türkçe

**الشَّغْبُ** ve **الشَّغَبُ** ve **التَّشْغِـيبُ**: şerrin tahriki (kışkırtılması);

Leys şöyle inşad etti:
“Ve ben, onun çevirmesiyle benden erişene rağmen, * **الشَّاغِـبِـينَ**’e, hakkı terk edenlere karşı, **مِشْغَبُ**’um.”

Onları **شَغَبَ** etti ve onların üzerine **شَغَبَ** etti; bunda kesreli söyleyiş bir lugattır; o, askerin **شَغْبُ**’udur,
ve **شَغَبٌ** denilmez; ondan şöyle dersin: onların üzerine **شَغَبْتُ** ettim, ve onlarla **شَغَبْت** ettim, ve onları **شَغَبْتُهُم**; **أَشْغَبُ** **شَغْباً**: hepsi bir mânâdadır; Lebîd dedi:
“Ve onların söyleyeni ayıplanır, **وإِن لم يَشْغَبِ**.”

Yani: ve eğer yoldan ve kasıttan sapmazsa.
Şemmer: falan yoldan **شَغَبَ** etti, **يَشْغَبُ** **شَغْباً**; ve falan **مِشْغَبٌ**’dır, eğer
haktan inatçı ise; Ferazdak dedi:
“Onlar hilimleri dağlara geri çevirirler, * ve eğer onlara **شاغَبْتَهم** edersen, **شِغابَا** bulurlar.”

Yani: ve eğer hükümden zulme doğru onlara muhalefet edersen, ve kasdı terk edip inada (yönelirsen);
Hüzelî dedi:
“Senin velâyetinin dışında, saldırganlar saldırdı; **تَشْغَبُ** eder.”

Yani: seni yolundan zulümle saptırır.
İbn Abbas hadîsinde: ona denildi: insanlarda **شَغَبَتْ** eden bu fetva nedir? **الشَّغْبُ**, ğaynın sükûnu ile: şerrin, fitnenin ve çekişmenin tahrikidir,
ve avam onu fetha ile söyler; dersin: onları **شَغَبْتُ** ettim, ve onlarla, ve onların içinde, ve onların üzerine.
Hadîste: **الـمُشاغَبَةِ**’den nehyetti; yani **الـمُخاصَمَة** ve **الـمُفاتَنَة**.
Ve dişi eşeğe, kızgınlaştığında, aygıra karşı huysuzlaşıp zorlaştığında: “o, **شَغْبٍ** ve **ضِغْنٍ** sahibidir” denilir; Ebû Zeyd(1) dedi
(1 “أبو زيد” sözü: asılda ve Kâmûs şerhinde ve Sıhâh’ın bazı nüshalarında böyledir; bazısında “أبو زبيد”dir.)—kardeşinin oğluna mersiye söyler:
“Benden, Allah’tan sonra, senin defetmen geri çevirirdi, * huysuzlaşan, inatçı olanın **شَغْبَ**’ını.”

Bâhilî, Accâc’ın sözünü inşad etti:
“Sanki altımda, **ذاتَ شَغْبٍ** olan bir semhaca var, * uzun boyunlu; ancak topallayarak taşır.”

Dedi: **الشَّغْبُ** muhalefettir; yani ona uymuyor ve onun üzerine **تَشْغَبُ** ediyorsun; yani
yeryüzü üzerinde uzun bir semhaca dişi eşeği; uzun boyunlu; Amr b. Kumey’e dedi:
“Eğer **تَشْغَبـي** edersen, **الشَّغْبُ**, benden, bir seciyedir, * eğer onun kolay olanı ondan bana işaret ederse(2).”

(2 “إذا شيمني إلخ” sözü: asılda böyledir.)
**تَشْغَبـي**: yani bana muhalefet edersin ve bana denk gelmeyen şeyi yaparsın; yani bana
uygun olmayanı; Himyân’a inşad etti:
“Yaşlı devenin gırtlağı, * ürken, huysuzun **شَغْبَ**’ını kırar.”

Devenin gırtlağı ile kasteder: onun gırtlağından yapılmış bir kamçı.
Ve **الشَّغْبُ**: muhalefettir; bunu Bâhilî söyledi.
Ve onların üzerine, kesre ile, **شَغِبْتُ**; **أَشْغَبُ** **شَغَباً**: bir lugattır
\<ص:505>
onda zayıf; ve onunla **شاغَبَه**; o da **شَغَّابٌ** ve **مُشَغِّبٌ**’dir; ve bir adam **شَغِبٌ**, ve **مِشْغَبٌ**, ve **مُشاغِبٌ**, ve **ذو مَشاغِبَ**; ve bir adam **شِغَبٌّ**; Himyân dedi:
“Ondan, şımarık olanı, öfkeli olanı defederiz, * **ذا الخُنْزُوانِ** olanı, sert olanı, **الشِّغَبَّا** olanı.”

Ve **أَبو الشَّغْبِ**: bazı şairlerin künyesidir.
Ve **شَغْبٌ**: Medine ile Şam arasında bir yerdir. Zührî hadîsinde: onun **بِشَغْبٍ** ve **بَدا**’da malı vardı; ikisi Şam’da iki yerdir; ve onunla(1)
(1 Muradı: ve **بالشَّغْب**.)
Ali b. Abdullah b. Abbas’ın ve evlatlarının ikametgâhı idi; hilafet onlara ulaşıncaya kadar; ve o, ğaynın sükûnu iledir.
Ve **شَغَبُ**, hareke ile: bir kadının adıdır; marifede gayr-i munsariftir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش غ ب * * الشَّغْبُ * بالتسكين تهيج الشر ولا يقال شَغَبٌ بالتحريك

##### Türkçe

* ش غ ب * * **الشَّغْبُ** * sükûn ile: şerrin kışkırtılmasıdır; hareke ile **شَغَبٌ** denilmez.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشغب بالتسكين ويحرك وهو لغة وقيل: لا. ونسبها ابن الأثير للعامة. وقال الحريري في درة الغواص. ويقولون فيه شغب، بفتح الغين، فيوهمون فيه كما وهم بعض المحدثين في قوله:
  شغبت كيما تغطي الذنب بالشغب والصواب فيه شغب بإسكان الغين. واعتراض عليه ابن بري في حواشي الدرة وقال: إن قولهم شغب بفتح الغين، صحيح وارد، نقله ابن دريد. قال شيخنا: وحكاه ابن جني في المحتسب والزمخشري في الأساس، وهو تهييج الشر والفتنة والخصام والشغب: الخلاف قاله الباهلي كالتشغيب. شغب على ما في الوفيات لابن خلكان. وفي المراصد: شغب: ببلاد عذرة، وقيل: قرية بها منبر وسوق، وقيل: بين المدينة وأيلة. وقيل: هي قرية خلف وادي القرى. وقال ابن منظور: شغب: بين المدينة والشام. وفي حديث الزهري أنه كان له مال بشغب وبدا. هما موضعان في الشام، وبه كان مقام علي بن عبد الله بن عباس وأولاده إلى أن وصلت إليهم الخلافة وهو بسكون الغين، انتهى. وقيل: هما واديان، واستدل بقول كثير:
  وأنت التي حببت شغبا إلى بـدا                      إلي وأوطاني بلاد سواهـمـا
  إذا ذرفت عيناي أعتل بالقـذى                      وعزة لو يدري الطبيب قذاهما
  حللت بـهـذا حـلة ثـم حـلة                      بهذا قطاب الواديان كلاهـمـا

  وبه قال الزهري هكذا في سائر النسخ، ولم يتعرض له شيخنا، ولم أجد من شرح هذا الموضع، وهو تصحيف منكر وقع من النساخ. والصواب: وبه مال أو مات الزهري، وهو أبو بكر محمد بن مسلم بن عبيد الله بن عبد الله بن شهاب الزهري المداني مات سنة أربع وعشرين ومائة بشغب في أمواله بها. قال ابن سعد عن الحسين بن أبي السري العسقلاني: رأيت قبر الزهري بأدامى، وهي خلف شغب وبدا، وهي أول عضمل فلسطين وآخر عمل الحجاز، وبها ضيعة الزهري التي كان فيها، ورأيت قبره مسنما مجصصا أبيض، قاله الهكاري في رجال الصحيحين. قد شغبهم يشغب شغبا، شغب بهم. و شغب فيهم، وشغب عليهم كله بمعنى كمنع وفرح. يقال: شغبت عليهم بالكسر، أشغب شغبا، والكسر لغة ضعيفة أي هيج الشر عليهم. وفي حديث ابن عباس: ما هذه الفتيا التي شغبت في الناس. قاله ابن الأثير. قلت: وقد تقدم في حرف العين المهملة. وفي الحديث: نهى عن المشاغبة أي المخاصمة والمفاتنة. وهو شغب الجند وطويل الشغب. شغب كفرح ومشغب كمنبر. أنشد الليث:
  وإني على ما نال مني بـصـرفـه                      على الشاغبين التاركي الحق مشغب وشغاب بالتشديد للمبالغة وشغب كهجف. قال هميان:
  ندفع عنها المترف الغضبا                      ذا الخنزوان العرك الشغبا ومشاغب كمقاتل. وذو مشاغب كمساجد. شغب فلان عن الطريق كمنع يشغب شغبا: مال، قاله شمر. قال لبيد:
  ويعاب قائلـهـم وإن لـم يشـغـب                      أي وإن لم يجر عن الطريق والقصد. وفلان مشغب إذا كان حائدا عن الحق. وقال الفرزدق:
  يردون الحلوم إلى جبـال                      وإن شاغبتهم وجدوا شغابا أي وإن خالفتهم عن الحكم إلى الجور وترك القصد إلى العنود. وشاغبه فهو شغاب: شارة مشارة وخالفه. وفي لسان العرب: ويقال للأتان إذا وحمت واستصعبت على الفحل إنها ذات شغب وضغن، وهو مجاز. قال أبو زبيد يرثي ابن أخته:
  كان عني يرد درؤك بعد ال                      له شغب المستصعب المريد وأنشد الباهلي قول العجاج:
  كأن تحتي ذات شغب سمحجا                      قوداء لا تحمل إلا مخدجـا قال: الشغب: الخلاف أي لا تواتيه. وتشغب عليه، يعني أتانا سمحجا طويلة على وجه الأرض. قوداء: طويلة العنق. وقال عمرو بن قميئة:
  فإن تشغبي فالشغب مني سجية

  أي تخالفيني وتفعلي مالا يوافقني. وفي الأساس، ومن المجاز: ناقة شغابة: لم تعتدل في المشي وتحيدت. وطلبت منه كذا فتشاغب وامتنع، إذا تعاصى. وعبد الملك بن علي بن خلف بن شغبة الشغبي محركة نسبة إلى جده، وهو محدث بصري. وشغب محركة ممنوعة من الصرف في المعرفة: امرأة. وأبو الشغب العبسي، واسمه عكرشة بن أربد بن عروة بن مسحل بن شيطان بن جذيم بن جذيمة شاعر. قرأت شعره في الحماسة في المراثي. وشغب بالفتح ذكر الفتح مستدرك، وحكى الرشاطي فيه التحريك، قال: ولم يقيده عبد الغني. والصواب أنه بتسكين الغين كما قيده ابن ماكولا: منهب بين مصر والشأم، منه زكريا بن عيسى الشغبي المحدث عن الزهري، وعنه ابن أخيه إبراهيم ابن موسى بن عيسى الشغبي. وعمر بن أبي بكر المؤملي وغيرهما، وحديثه في الأوسط للطبراني.

##### Türkçe

**الشغب** sükûn ile (okunur) ve harekelenir; o bir lugattır; ve denildi: hayır. İbnü’l-Esîr onu avama nisbet etti. Harîrî **درة الغواص**’ta dedi: Ve onda **شغب** derler, **الغين**’in fethiyle; böylece onda vehme düşürürler; nitekim bazı muhaddisler onun sözünde vehme düştü:
  **شغبت كيما تغطي الذنب بالشغب**
ve onda doğru olan **شغب**’dır, **الغين**’in iskânıyla. Ona İbn Berrî **حواشي الدرة**’de itiraz etti ve dedi: Onların **شغب** demeleri, **الغين**’in fethiyle, sahih ve vârid’dir; onu İbn Düreyd nakletti. Şeyhimiz dedi: Onu İbn Cinnî **المحتسب**’te ve Zemahşerî **الأساس**’ta hikâye etti; o, şerri, fitneyi, husumeti tahriktir; ve **الشغب**: ihtilâftır; Bâhilî söyledi; **التشغيب** gibi. **شغب**: İbn Hallikân’ın **الوفيات**’ında olan üzere. **المراصد**’da: **شغب**: **عذرة** beldesinde; ve denildi: minberi ve çarşısı olan bir köy; ve denildi: Medine ile **أيلة** arasında; ve denildi: **وادي القرى**’nın arkasında bir köydür. İbn Manzûr dedi: **شغب**: Medine ile Şam arasında. Zührî hadîsinde: onun **شغب** ve **بدا**’da malı vardı. İkisi Şam’da iki yerdir; ve orada Ali b. Abdullah b. Abbas ve evlâtlarının ikameti, hilâfet onlara ulaşıncaya kadar idi; ve o, **الغين**’in sükûnuyla(dır); bitti. Ve denildi: ikisi iki vadidir; ve Kesîr’in sözüyle istidlâl edildi:
  **وأنت التي حببت شغبا إلى بـدا                      إلي وأوطاني بلاد سواهـمـا**
  **إذا ذرفت عيناي أعتل بالقـذى                      وعزة لو يدري الطبيب قذاهما**
  **حللت بـهـذا حـلة ثـم حـلة                      بهذا قطاب الواديان كلاهـمـا**

Ve bununla Zührî dedi; bütün nüshalarda böyle; şeyhimiz ona temas etmedi; ve ben bu mevkii şerh eden kimse bulmadım; ve o, nâsihlerden vâki olmuş münker bir tashîftir. Doğru olan: “Ve Zührî’nin onunla malı vardı” yahut “Zührî onunla öldü”dür; ve o, Ebû Bekir Muhammed b. Müslim b. Ubeydullah b. Abdullah b. Şihâb ez-Zührî el-Medenî’dir; yüz yirmi dört senesinde **شغب**’da, oradaki mallarında öldü. İbn Sa‘d, Hüseyin b. Ebî’s-Serî el-Askalânî’den: Zührî’nin kabrini **أدامى**’da gördüm; o, **شغب** ve **بدا**’nın arkasındadır; ve o, Filistin’in ilk **عضمل**’i ve Hicaz’ın son **عمل**’idir; ve orada Zührî’nin içinde bulunduğu bir çiftliği vardır; ve kabrini tümsekli, alçılanmış, beyaz gördüm; Hekkârî **رجال الصحيحين**’de söyledi. “**قد شغبهم يشغب شغبا**”: **شغب بهم**. Ve **شغب فيهم** ve **شغب عليهم**; hepsi, **منع** ve **فرح** gibi (aynı) mânâdadır. Denilir: **شغبت عليهم** kesre ile, **أشغب شغبا**; ve kesre zayıf bir lugattır; yani onlara şerri tahrik etti. İbn Abbas hadîsinde: “İnsanlar içinde **شغبت** olan bu fetva nedir?” İbnü’l-Esîr söyledi. Dedim: **حرف العين المهملة**’de geçmişti. Hadîste: **المشاغبة**’den nehiy etti; yani çekişme ve fitne çıkarma. Ve o, **شغب الجند**’dur ve **طويل الشغب**’dur. **شغب** **فرح** gibi; ve **مشغب** **منبر** gibi. Leys inşâd etti:
  **وإني على ما نال مني بـصـرفـه                      على الشاغبين التاركي الحق مشغب**
ve **شغاب** şeddeli, mübalağa içindir; ve **شغب** **هجف** gibi. Hemiyân dedi:
  **ندفع عنها المترف الغضبا                      ذا الخنزوان العرك الشغبا**
ve **مشاغب** **مقاتل** gibi. Ve **ذو مشاغب** **مساجد** gibi. “Falan yoldan **شغب** etti” **منع** gibi; **يشغب شغبا**: meyletti; Şemmer söyledi. Lebîd dedi:
  **ويعاب قائلـهـم وإن لـم يشـغـب**
yani yoldan ve kasttan sapmamış olsa bile. Ve falan **مشغب**’dir; hakktan sapıcı olduğu zaman. Ferazdak dedi:
  **يردون الحلوم إلى جبـال                      وإن شاغبتهم وجدوا شغابا**
yani hükümden zulme ve kastı terk edip inada (gitmeye) doğru onlara muhalefet etsen, **شغاب** bulurlar. “Onunla **شاغبه** etti”: o, **شغاب**’dır; **شارة مشارة**; ve ona muhalefet etti. **لسان العرب**’da: Ve dişi eşeğe, kızgınlaştığında ve aygıra zorlaştığında, “o **ذات شغب وضغن**’dir” denilir; ve o mecazdır. Ebû Zübeyd, kız kardeşinin oğluna mersiye söylerken dedi:
  **كان عني يرد درؤك بعد ال                      له شغب المستصعب المريد**
ve Bâhilî, Accâc’ın sözünü inşâd etti:
  **كأن تحتي ذات شغب سمحجا                      قوداء لا تحمل إلا مخدجـا**
dedi: **الشغب**: ihtilâftır; yani ona muvafakat etmez. Ve “ona karşı **تشغب** etti”; yani, yeryüzü üzerinde uzun, **سمحجا** bir dişi eşek. **قوداء**: boynu uzun. Amr b. Kumey’e dedi:
  **فإن تشغبي فالشغب مني سجية**

yani bana muhalefet edersin ve bana uymayan bir şey yaparsın. **الأساس**’ta: ve mecazdan: **ناقة شغابة**: yürüyüşte doğrulmadı ve yana saptı. Ve ondan şunu istedim de **فتشاغب** etti ve imtina etti; inatla karşı koyduğu zaman. Abdülmelik b. Ali b. Halef b. Şugbe eş-Şugabî, harekeli; dedesine nisbetle; ve o Basralı bir muhaddistir. Ve **شغب** harekeli, marifede gayr-i munsarif: bir kadındır. Ve Ebû’ş-Şagab el-Absî; adı: Akrışe b. Erbed b. Urve b. Meshal b. Şeytân b. Cezîm b. Cezîme; şairdir. Onun şiirini **الحماسة**’de mersiyelerde okudum. Ve **شغب** fetha ile: fethin zikri müstedrektir; Reşâtî onda harekele(nme)yi hikâye etti; dedi: Abdülganî onu kaydetmedi. Doğru olan, **الغين**’in sükûnuyla olduğudur; İbn Mâkûlâ’nın kaydettiği gibi: Mısır ile Şam arasında bir **منهب**; ondan, Zührî’den rivayet eden muhaddis Zekeriyyâ b. Îsâ eş-Şugabî; ve ondan, onun yeğeni İbrahim b. Mûsâ b. Îsâ eş-Şugabî. Ve Ömer b. Ebî Bekir el-Müemmilî ve başkaları; ve hadîsi Taberânî’nin **الأوسط**’undadır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَغَبَ عَلَيْهِمْ
1 شَغَبَ عَلَيْهِمْ ذ , (S, A, Msb, K,) and بِهِمْ, (S, Msb, K,) and فِيهِمْ, (TA,) and شَغَبَهُمْ, (S, Msb, K,) aor. شَغَبَ , (A, Msb, K,) inf. n. شَغْبٌ, (S, * A, * K, * TA,) with which شَغَبٌ is syn., (A, K,) a syn. sometimes used, (A,) or this latter is not allowable, (S, K,) as some say, (K,) and is ascribed by IAth to the vulgar, and said by El-Hareeree in the “ Durrat el-Ghowwلs ” to be a mistake, but IB says in the commentaries on the “ Durrah ” that it is correct, mentioned by IDrd, and MF says that it is mentioned by IJ, as well as by Z in the A; (TA;) and one says also شَغِبَ عليهم, [and it seems to be implied that one says likewise شَغِبَ بهم, and شَغِبَهُمْ,] aor. as above, (S, K,) inf. n. شَغَبٌ; (S, TA;) but this latter form of the verb, with kesr, is of weak authority; (S, * TA;) [whence it seems that شَغَبٌ is correct as inf. n. of شَغِبَ, but disallowed by some who knew not this form of the verb;] He excited, or stirred up, (S, A, Msb, K, TA,) [against them, or] among them, (Msb,) evil, or mischief, (S, A, Msb, K, TA,) and conflict, faction, sedition, or discord, and contention, or altercation, and opposition: (TA:) and [it is said that] تَشْغِيبٌ is like شَغْبٌ signifying the exciting, or stirring up, evil, &c.; (K, TA;) [but] ↓ شغّب, inf. n. تَشْغِيبٌ, signifies he excited, or stirred up, evil, &c., much, or often. (O.) A trad. mentioned in [the first paragraph of] art. شعب is quoted by IAth thus: مَا هٰذِهِ الفْتْيَا الَّتِى شَغَبَتْ فِى النَّاسِ [What is this judicial decision which has excited evil, &c., among the people?]. (TA.) ― -b2- [See also شَغْبٌ below.] ― -b3- The saying of 'Amr Ibn-Kameeنh,
فَاـِنْ تَشْغِبِى فَالشَّغْبُ مِنِّى سَجِيَّةٌ
means (tropical:) And if thou oppose, or contravene, me, and do that which is not agreeable to me, [know that opposition, &c., is a natural disposition of mine; عَلَىَّ being understood after تشغبى, as appears from what here follows.] (TA. [See also 3, and 6.]) Accord. to El-Bلhilee, ذَاتُ شَغْبٍ [applied to a she-ass] means (tropical:) Having the quality of opposing or contravening [the male]: so in the saying of El-'Ajjلj,
كَأَنَّ تَحْتِى ذَاتَ شَغْبٍ سَمْحَجَا
قَوْدَآءَ لَا تَحْمِلُ اـِلَّا مُخْدَجَا
(tropical:) [As though beneath me were a she-ass] such as opposes or contravenes [the male], long-bodied, long-necked, [that would not bear in her womb aught save a fœtus imperfectly formed;] meaning, لَا تُؤَاتِبهِ وَتَشْغَبُ عَلَيْهِ [i. e. that she (the beast that he was riding) would not comply with his desire, and was contravening him]. (TA.) [Accord. to J,] ذَاتُ شَغْبٍ وَضِغْنٍ, [in the TA وصغب, and so in a copy of the A, an evident mistranscription,] applied to a she-ass that has not conceived during a year or two years or some years, means (tropical:) Refractory, or incompliant, to the strong, or bulky, male. (S: there expl. by the words اـِذَا وَحِمَتْ وَاسْتَصْعَبَتْ عَلَى الجَأْبِ [which have been misunderstood by Golius, and rendered by him, and by Freytag after him, as applied to a woman, and meaning respuens maris congressum, aut picâ laborans].) ― -b4- And شَغَبَ signifies also (assumed tropical:) He declined, or deviated, from the right way or course: (Sh, TA:) or شَغَبَ عَنِ الطَّرِيقِ, aor. شَغَبَ , (K,) inf. n. شَغبٌ, (TA,) (assumed tropical:) He declined, or deviated, from the road or way. (K.)

2 شَغَّبَ see 1, end of the first sentence.

شاغبهُ
3 شاغبهُ ذ , (S, A, K, TA,) inf. n. مُشَاغَبَةٌ and شِغَابٌ, (TA,) He acted with him in an evil manner; treated him with enmity, or hostility; contended in altercation with him; or did evil to him, obliging him to do the like in return: (A, K, TA:) he opposed, or contravened, him. (TA.)

طَلَبْتُ مِنْهُ كَذَا فَتَشَاغَبَ وَامْتَنَعَ
6 طَلَبْتُ مِنْهُ كَذَا فَتَشَاغَبَ وَامْتَنَعَ ذ (tropical:) I sought, or demanded, of him such a thing, and he manifested incompliance (تَعَاصَى), and refused. (A, TA.)

شَغْبٌ
شَغْبٌ ذ inf. n. of شَغَبَ [q. v. passim]. (S, * A, * K, * TA.) ― -b2- Also Clamour, or a confusion of cries or shouts or noises: (Ham p. 505:) or much clamour and confused or indistinct speech, leading, or conducing, to evil, or mischief. (Har p. 311.) One says شَغْبُ الجُنْدِ [The clamour, &c., of the army]. (S, and Ham ubi suprà.) ― -b3- [Hence, app., this word, or the next, is used by some postclassical writers as signifying The plaintive cry of the بُلْبُل. (See De Sacy's Chrest. Ar., sec. ed., iii. 500 - 502.)]

شَغَبٌ
شَغَبٌ ذ inf. n. of شَغِبَ [q. v.]. (S, TA.)

شَغِبٌ
شَغِبٌ ذ , (S, O, K, TA, [in the CK, erroneously, شِغْبٌ,]) like كَتِفٌ, (O,) and ↓ شَغَّابٌ, (S, O, K,) the latter in an intensive sense, (TA,) and ↓ شِغَبٌّ, (O, K,) [also in an intensive sense,] and ↓ مِشْغَبٌ, (S, O, K,) [likewise] in an intensive sense, (O,) and ↓ مُشَغِّبٌ, [also in an intensive sense accord. to the explanation of its verb in the O,] (S,) and ↓ مُشَاغِبٌ, and ↓ ذُومَشَاغِبَ, (K,) One who excites, or stirs up, evil, or mischief, (S, * K, TA,) and conflict, faction, sedition, or discord, and contention, or altercation, and opposition. (TA.)

شِغَبٌّ
شِغَبٌّ ذ : see the next preceding paragraph.

شَغَّابٌ
شَغَّابٌ ذ : see شَغِبٌ. ― -b2- نَاقَةٌ شَغَّابَةٌ (tropical:) A she-camel that does not pursue a direct course, but deviates [therefrom]. (A, TA.)

مِشْغَبٌ
مِشْغَبٌ ذ : see شَغِبٌ. ― -b2- فُلَانٌ مِشْغَبٌ (assumed tropical:) Such a one is a person who deviates from what is right, or from the truth. (O, TA.)

مُشَغِّبٌ
مُشَغِّبٌ ذ : see شَغِبٌ.

ذُو مَشَاغِبَ
ذُو مَشَاغِبَ ذ : see شَغِبٌ.

مُشَاغِبٌ
مُشَاغِبٌ ذ : see شَغِبٌ.

##### Türkçe

**شَغَبَ عَلَيْهِمْ**
1 **شَغَبَ عَلَيْهِمْ** ذ , (S, A, Msb, K,) ve **بِهِمْ**, (S, Msb, K,) ve **فِيهِمْ**, (TA,) ve **شَغَبَهُمْ**, (S, Msb, K,) muzârîsi **شَغَبَ**, (A, Msb, K,) mastarı **شَغْبٌ**, (S, * A, * K, * TA,) ki bununla **شَغَبٌ** eşanlamlıdır, (A, K,) bazen kullanılan bir eşanlamlı, (A,) yahut bu ikincisi câiz değildir, (S, K,) bazılarınca söylendiği üzere, (K,) ve IAth tarafından avama nisbet edilmiştir, ve El-Hareeree tarafından “ Durrat el-Ghowwلs ”da bir hata olduğu söylenmiştir; fakat IB “ Durrah ” şerhlerinde onun sahih olduğunu, IDrd tarafından zikredilmiş olduğunu söyler; ve MF onun IJ tarafından da, Z tarafından da A’da zikredildiğini söyler; (TA;) ve ayrıca **شَغِبَ عليهم** denir, [ve öyle görünüyor ki ayrıca **شَغِبَ بهم** ve **شَغِبَهُمْ** de denir,] muzârîsi yukarıdaki gibi, (S, K,) mastarı **شَغَبٌ**; (S, TA;) fakat fiilin bu ikinci şekli, kesre ile, zayıf bir rivayet otoritesine sahiptir; (S, * TA;) [buradan öyle görünüyor ki **شَغَبٌ**, **شَغِبَ**’in mastarı olarak sahihtir; fakat fiilin bu şeklini bilmeyen bazılarınca men edilmiştir;] O, (S, A, Msb, K, TA,) [onlara karşı, yahut] onların arasında, (Msb,) kötülüğü yahut fesadı, (S, A, Msb, K, TA,) ve çatışmayı, hizipleşmeyi, fitneyi yahut ayrılığı, ve çekişmeyi yahut münakaşayı, ve muhalefeti kışkırttı yahut harekete geçirdi: (TA:) ve [denilmiştir ki] **تَشْغِيبٌ**, kötülüğü vb. kışkırtma yahut harekete geçirme mânasında **شَغْبٌ** gibidir; (K, TA;) [fakat] ↓ **شغّب**, mastarı **تَشْغِيبٌ**, çokça yahut sıkça kötülüğü vb. kışkırttı yahut harekete geçirdi demektir. (O.) [Art. **شعب**’ın ilk paragrafında] zikredilen bir hadis IAth tarafından şöyle nakledilir: **مَا هٰذِهِ الفْتْيَا الَّتِى شَغَبَتْ فِى النَّاسِ** [İnsanlar arasında kötülüğü vb. kışkırtmış olan bu fetva nedir?]. (TA.) ― -b2- [Aşağıda **شَغْبٌ**’a da bak.] ― -b3- ‘Amr Ibn-Kameeنh’in sözü:
**فَاـِنْ تَشْغِبِى فَالشَّغْبُ مِنِّى سَجِيَّةٌ**
şu mânaya gelir (mecaz:) Ve eğer bana muhalefet eder yahut aykırı davranır ve bana uygun olmayanı yaparsan, [bil ki muhalefet vb. benim tabiatımdır; burada sonra gelen şeyden anlaşıldığı üzere **عَلَىَّ**’nin **تشغبى**’den sonra takdir edilmesiyle.] (TA. [3’e ve 6’ya da bak.]) El-Bلhilee’ye göre **ذَاتُ شَغْبٍ** [bir dişi eşeğe uygulanınca] şu mânaya gelir (mecaz:) [erkeğe] muhalefet etme yahut aykırı davranma niteliğine sahip olan: El-‘Ajjلj’in sözünde olduğu gibi,
**كَأَنَّ تَحْتِى ذَاتَ شَغْبٍ سَمْحَجَا**
**قَوْدَآءَ لَا تَحْمِلُ اـِلَّا مُخْدَجَا**
(mecaz:) [Sanki altımda] [erkeğe] muhalefet eden yahut aykırı davranan, uzun gövdeli, uzun boyunlu, [rahminde noksan teşekküllü bir ceninden başka bir şey taşımayan] bir dişi eşek varmış gibi; mânası: **لَا تُؤَاتِبهِ وَتَشْغَبُ عَلَيْهِ** [yani onun (bindiği hayvanın) onun arzusuna uymaması ve ona aykırı davranması]. (TA.) [J’ye göre,] **ذَاتُ شَغْبٍ وَضِغْنٍ**, [TA’da **وصغب**, ve A’nın bir nüshasında da öyle; açık bir yazım hatasıdır,] bir yıl yahut iki yıl yahut bazı yıllar boyunca gebe kalmamış bir dişi eşeğe uygulanınca şu mânaya gelir (mecaz:) güçlü yahut iri erkeğe karşı inatçı yahut uymaz. (S: orada **اـِذَا وَحِمَتْ وَاسْتَصْعَبَتْ عَلَى الجَأْبِ** sözleriyle açıklanır [ki bunlar Golius tarafından yanlış anlaşılmış ve onun tarafından, ve ondan sonra Freytag tarafından, bir kadına uygulanmış ve respuens maris congressum, aut picâ laborans mânasında verilmiştir].) ― -b4- Ve **شَغَبَ** ayrıca (mecaz kabul edilen) şu mânaya gelir: doğru yoldan yahut gidişattan saptı: (Sh, TA:) yahut **شَغَبَ عَنِ الطَّرِيقِ**, muzârîsi **شَغَبَ**, (K,) mastarı **شَغبٌ**, (TA,) (mecaz kabul edilen:) yoldan yahut yoldan-gidişten saptı. (K.)

2 **شَغَّبَ**: 1’e bak, ilk cümlenin sonu.

**شاغبهُ**
3 **شاغبهُ** ذ , (S, A, K, TA,) mastarı **مُشَاغَبَةٌ** ve **شِغَابٌ**, (TA,) onunla kötü bir tarzda davrandı; ona düşmanlık yahut husumetle muamele etti; onunla münakaşada çekişti; yahut ona kötülük yaptı, onu da karşılık olarak benzerini yapmaya mecbur etti: (A, K, TA:) ona muhalefet etti yahut aykırı davrandı. (TA.)

**طَلَبْتُ مِنْهُ كَذَا فَتَشَاغَبَ وَامْتَنَعَ**
6 **طَلَبْتُ مِنْهُ كَذَا فَتَشَاغَبَ وَامْتَنَعَ** ذ (mecaz:) Ondan şöyle bir şeyi istedim yahut talep ettim; o da uymamazlık ( **تَعَاصَى** ) gösterdi ve reddetti. (A, TA.)

**شَغْبٌ**
**شَغْبٌ** ذ **شَغَبَ**’ın mastarıdır [her yerde bk.]. (S, * A, * K, * TA.) ― -b2- Ayrıca: feryat yahut bağırışların yahut haykırışların yahut gürültülerin bir karışıklığı: (Ham p. 505:) yahut çok feryat ve karışık yahut seçik olmayan söz; kötülüğe yahut fesada götüren yahut götürücü olan. (Har p. 311.) **شَغْبُ الجُنْدِ** [ordunun feryadı vb.] denir. (S, ve Ham yukarıda.) ― -b3- [Bundan dolayı, görünüşe göre, bu kelime yahut bir sonraki, bazı müteahhir yazarlarca **بُلْبُل**’ün hazin ötüşü mânasında kullanılır. (De Sacy’nin Chrest. Ar., sec. ed., iii. 500 - 502’ye bak.)]

**شَغَبٌ**
**شَغَبٌ** ذ **شَغِبَ**’in mastarıdır [bk.]. (S, TA.)

**شَغِبٌ**
**شَغِبٌ** ذ , (S, O, K, TA, [CK’de yanlış olarak **شِغْبٌ**,]) **كَتِفٌ** gibi, (O,) ve ↓ **شَغَّابٌ**, (S, O, K,) ikincisi şiddet mânasında, (TA,) ve ↓ **شِغَبٌّ**, (O, K,) [ayrıca şiddet mânasında,] ve ↓ **مِشْغَبٌ**, (S, O, K,) [keza] şiddet mânasında, (O,) ve ↓ **مُشَغِّبٌ**, [O’daki fiilinin açıklamasına göre ayrıca şiddet mânasında,] (S,) ve ↓ **مُشَاغِبٌ**, ve ↓ **ذُومَشَاغِبَ**, (K,) kötülüğü yahut fesadı, (S, * K, TA,) ve çatışmayı, hizipleşmeyi, fitneyi yahut ayrılığı, ve çekişmeyi yahut münakaşayı, ve muhalefeti kışkırtan yahut harekete geçiren kimse. (TA.)

**شِغَبٌّ**
**شِغَبٌّ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**شَغَّابٌ**
**شَغَّابٌ** ذ : **شَغِبٌ**’e bak. ― -b2- **نَاقَةٌ شَغَّابَةٌ** (mecaz:) dosdoğru bir gidişi takip etmeyen, bilakis [ondan] sapan bir dişi deve. (A, TA.)

**مِشْغَبٌ**
**مِشْغَبٌ** ذ : **شَغِبٌ**’e bak. ― -b2- **فُلَانٌ مِشْغَبٌ** (mecaz kabul edilen:) falan kimse, doğru olandan yahut haktan sapan bir kimsedir. (O, TA.)

**مُشَغِّبٌ**
**مُشَغِّبٌ** ذ : **شَغِبٌ**’e bak.

**ذُو مَشَاغِبَ**
**ذُو مَشَاغِبَ** ذ : **شَغِبٌ**’e bak.

**مُشَاغِبٌ**
**مُشَاغِبٌ** ذ : **شَغِبٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَغَب
شَغَب A ( n. ac. شَغْب 1 )
a.  [ Bi or Fi or 'Ala ], Stirred up enmity, discord amongst, against.

b.  [ 'An ], Turned aside, deviated from.

شَغِبَ
شَغِبَ A ( n. ac. شَغَب 4 ),
a.  see supra (a) .

شَغَّبَ
شَغَّبَ II ,
a.  see I (a) .

شَاْغَبَ
شَاْغَبَ III ,
a.  Sought to injure, to do mischief to.

شَغْب
شَغْب 1 ,  شَغَب 4 ,
a.  Excitement; clamour, tumult; sedition.

شَغِب
شَغِب 5 ,
a.  Mischiefmaker; seditious person, factionist, demagogue.

مِشْغَب
مِشْغَب 20 ,  شَغَّاْب 28 ,
a.  see 5 .

شَاْغَبَ
N. Ag. شَاْغَبَ III ,
a.  see 5 .

##### Türkçe

شَغَب
**شَغَب** A (n. ac. **شَغْب** 1)
a. [Bi or Fi or 'Ala], arasında, aleyhine düşmanlık, ayrılık çıkardı; kışkırttı.

b. ['An], -den çevirdi, saptı.

شَغِبَ
**شَغِبَ** A (n. ac. **شَغَب** 4),
a. yukarıya bak (a).

شَغَّبَ
**شَغَّبَ** II,
a. I (a)’ya bak.

شَاْغَبَ
**شَاْغَبَ** III,
a. zarar vermeyi, fesat çıkarmayı istedi.

شَغْب
**شَغْب** 1, **شَغَب** 4,
a. heyecan; gürültü, kargaşa; fitne.

شَغِب
**شَغِب** 5,
a. fesatçı; fitneci kimse, hizipçi, demagog.

مِشْغَب
**مِشْغَب** 20, **شَغَّاْب** 28,
a. 5’e bak.

شَاْغَبَ
N. Ag. **شَاْغَبَ** III,
a. 5’e bak.
