# شغر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%BA%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شغر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: شغر

شَغَرَ الكلب يَشْغَرُ، إذا رفع إحدى رجلَيْه ليبول. وشَغَرَ البَلدُ، أي خلا من الناس. يقال: بلدة شاغِرَةٌ بِرِجْلِها، وذلك إذا لم تمتنع من غارةِ أحَد. وأَشْغَرَ المنهلُ، إذا صار في ناحيةً من المَحَجَّةِ. واشْتَغَرَ العدد، إذا كَثُرَ واتِّسع. قال أبو النجم:
وعَدَدٍ بَخٍّ إذا عُدَّ اشْتَغَرْ
كعد التُرْبِ تدانى وانتشرْ
واشْتَغَرَ على فلان حِسابُه، إذا لم يَهْتَدِ له. واشْتَغَرَ في الفلاة، إذا أَبْعَدَ فيها. وتَشَغَّرَ البعيرُ، إذا لم يدَعْ جهداً في سَيره. وشَغَرْتُ بني فلان من موضع كذا، أي أخرجْتُهم. وأنشد الشَيباني:
ونحن شَغَرْنا ابْنَيْ نِزارٍ كِلَيْهِما		وكَلْباً بِوَقْعٍ مُرْهِبٍ مُتَقـارِبِ
والشِغارُ بكسر الشين: نِكاح كان في الجاهلية، وهو أن يقول الرجل لآخر: زَوِّجْني ابنتَك أو أختك على أنْ أزوِّجك أختي أو ابنتي، على أنَّ صداق كلِّ واحدة منهما بُضْعُ الأخرى. كأنَّهما رفعا المهر وأخليا البُضْعَ عنه. وفي الحديث: "لا شِغارَ في الإسلام". وتفرَّقوا شَغَرَ بَغَرَ، أي في كلِّ وجه. وهما اسمانِ جُعِلا واحداً، وبُنِيا على الفتح.

### Türkçe

**شَغَرَ** köpek **يَشْغَرُ**; bir ayağını işemek için kaldırdığı zaman. Ve **شَغَرَ** belde; yani insanlardan boşaldı. Denir ki: **بلدة شاغِرَةٌ بِرِجْلِها**; bu da, birinin baskınından men etmez olduğu zaman (dır). Ve **أَشْغَرَ** su başı; ana yolun bir tarafında olduğu zaman. Ve **اشْتَغَرَ** sayı; çoğaldığı ve genişlediği zaman. Ebû’n-Necm dedi ki:
وعَدَدٍ بَخٍّ إذا عُدَّ اشْتَغَرْ
كعد التُرْبِ تدانى وانتشرْ
Ve **اشْتَغَرَ** falan kimseye karşı hesabı; ona (hesaba) yol bulamadığı zaman. Ve **اشْتَغَرَ** ıssız düzlükte; onda uzaklaştığı zaman. Ve **تَشَغَّرَ** deve; yürüyüşünde hiçbir çabayı bırakmadığı zaman. Ve **شَغَرْتُ** falan oğullarını şu yerden; yani onları çıkardım. Şeybânî inşâd etti:
ونحن شَغَرْنا ابْنَيْ نِزارٍ كِلَيْهِما		وكَلْباً بِوَقْعٍ مُرْهِبٍ مُتَقـارِبِ
Ve **الشِغارُ** (şînin kesresiyle): câhiliyede olan bir nikâh; o da erkeğin diğerine: “Bana kızını yahut kız kardeşini evlendir; şu şartla ki ben de sana kız kardeşimi yahut kızımı evlendireyim; şu şartla ki ikisinden her birinin sadâkı ötekinin büd‘u olsun” demesidir. Sanki ikisi mehri kaldırmışlar ve büd‘u ondan boşaltmışlardır. Ve hadiste: “İslâm’da **لا شِغارَ** (yoktur).” Ve ayrıldılar: **شَغَرَ بَغَرَ**; yani her yönde. Ve ikisi, bir (şey) kılınmış iki isimdir; ve fetha üzere bina edilmiştir.
