# شغزب (ش-غ-ز-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B2%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%BA%D8%B2%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - غ - ز - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B2%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الغين والشين
شغزب: الشَّغزَبيةُ: اعتقالُ المُصارع رِجْلَه برِجْلِ رجُلٍ آخر، وإلقاؤه إيّاه شزراً، يقال: صَرَعَهُ صَرْعةً شَغْزَبيةً.
ومَنْهَلٌ شَغْزَبيٌ، أي: مُلْتَوٍ عن الطَّريق. قال:
مُنْجَرِدٌ أزْوَرُ شغزبيُّ
شغبر: شغبرةُ الرّيحِ: التواؤُها في هُبُوبها وتَنَكُّبِها. يقال: تَشَغْبَرت الرّيحُ: إذا التوتْ في هُبُوبِها .
والشَّغْبَرُ: ابن آوى.
شنغر وشنظر: رجلٌ شِنْغيرٌ وشِنْظِيرٌ، أي: بذيءٌ فاحشٌ، بَيِّنُ الشَّنغَرةِ والشَّنْظرةِ.
غطمش: رجلٌ غَطَمَّشُ العَيْن، أي: كليلُ البَصَر.
طرغش ودرغش: أطْرَغَشَّ الرّجلُ وادْرَغَشَّ: بَرِيءَ من مَرَضه.
شنغب: الشِّنْغابُ: الطويل الرِّخْوُ العاجز.
والشِّنْغابُ: الطّويلُ الدَّقيقُ من الأَرْشيةِ والأَغْصانِ.
والشِّنْغُوبُ: عِرْقٌ طويلٌ من الأَرْضِ دقيقٌ.
غشمر: الغَشْمرةُ: التَّهَمُّكُ في الظلم.
والغَشْمرةُ: الأخذُ من فوق في غيرِ تَثَبُّت، كما يَتَغَشْمر السَّيْلُ والجيشُ. كما يقال: تَغَشْمَرَ لهم، وفيهم غَشْمَريّة.

##### Türkçe

الغين والشين
**شغزب**: **الشَّغزَبيةُ**: güreşçinin, bir başka adamın bacağıyla kendi bacağını yakalaması ve onu yan bakışla (şezren) atmasıdır; **صَرَعَهُ صَرْعةً شَغْزَبيةً** denir: onu şagzebî bir devirişle devirdi.
Ve **مَنْهَلٌ شَغْزَبيٌ**: yani, yoldan kıvrılmış (sapmış). Dedi ki:
**مُنْجَرِدٌ أزْوَرُ شغزبيُّ**

**شغبر**: **شغبرةُ الرّيحِ**: rüzgârın esişinde kıvrılması ve (yönünden) kaçınmasıdır. **تَشَغْبَرت الرّيحُ** denir: esişinde kıvrıldığı zaman.
Ve **الشَّغْبَرُ**: çakal yavrusu.

**شنغر وشنظر**: **رجلٌ شِنْغيرٌ وشِنْظِيرٌ**: yani, edepsiz, çirkin (sözlü); **الشَّنغَرةِ** ve **الشَّنْظرةِ**si açık (belli) olan.

**غطمش**: **رجلٌ غَطَمَّشُ العَيْن**: yani, görmesi zayıf (körpe) olan.

**طرغش ودرغش**: **أطْرَغَشَّ** adam ve **ادْرَغَشَّ**: hastalığından beri oldu (iyileşti).

**شنغب**: **الشِّنْغابُ**: uzun, gevşek, âciz olan.
Ve **الشِّنْغابُ**: iplerden ve dallardan uzun, ince olan.
Ve **الشِّنْغُوبُ**: yerden uzun bir damar; ince.

**غشمر**: **الغَشْمرةُ**: zulümde aşırı gitmek.
Ve **الغَشْمرةُ**: sağlamca araştırmaksızın üstten almak; tıpkı selin ve ordunun **يَتَغَشْمر** oluşu gibi. Yine denir: **تَغَشْمَرَ لهم**; ve onlarda **غَشْمَريّة** vardır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B2%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَغْزَبِيَّةُ: ضربٌ من الحِيلة في الصِراع، وهي أن تلوى رِجْلَهُ برجلك. تقول: شَغْزَبْتُهُ شَغْزَبَةً، وأخذتُهُ بالشَغْزَبِيَّةِ. قال ذو الرمة:
ولَبَّسَ بين أَقْوامي فـكـلٌّأَعَدَّ له الشَغازِبَ والمِحَالا

##### Türkçe

**الشَغْزَبِيَّةُ**: güreşte bir tür hileli vuruştur; o da, onun bacağını kendi bacağınla bükmendir. Dersin ki: **شَغْزَبْتُهُ شَغْزَبَةً**, ve onu **بالشَغْزَبِيَّةِ** ile yakaladım. Zû’r-Rumme dedi ki:
ولَبَّسَ بين أَقْوامي فـكـلٌّأَعَدَّ له **الشَغازِبَ** ve **المِحَالا**

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B2%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّغْزَبَة: الأَخْذُ بالعُنْفِ.
وكلُّ أَمرٍ مُسْتَصْعَبٍ: شَغْزَبيٌّ. ومَنْهَلٌ شَغْزَبيٌّ: مُلْتَوٍ عَن الطَّريق؛ وقالَ العجاجُ يَصِفُ مَنْهَلاً: مُنْجَرِدٌ، أَزْوَرُ، شَغْزَبيُّ
وتَشَغْزَبَتِ الرِّيحُ: التَوَتْ في هبوبها.
والشَّغْزَبِـيَّةُ: ضَرْبٌ من الحِـيلَةِ في الصِّراعِ، وهي أَن تَلْوِيَ رِجلَهُ بِرجْلِكَ؛ تقول: شَغْزَبْتُه شَغْزَبَـةً، وأَخَذْتُه بالشَّغْزَبِـيَّةِ؛ قال ذو الرمة:
ولَبَّسَ بَين أَقْوامي، فكُلٌّ *  أَعَدَّ له الشَّغازِبَ، والـمِحالا وقيل: الشَّغْزَبِـيَّةُ والشَّغْزَبيُّ اعتِقالُ الـمُصارِعِ رِجْلَه بِرِجْل آخَرَ، وإِلْقاؤُه إِيَّاهُ شَزْراً، وصَرعُه إِيَّاهُ صَرعاً؛ قال: عَلَّمَنَا أَخْوالُنَا، بنُو عِجِلْ، *  الشَّغْزَبيَّ، واعْتِقالاً بالرِّجِلْ تقولُ: صَرَعْتُه صَرْعَةً شَغْزَبِـيَّةً.
أَبو زيد: شَغْزَبَ الرَّجلُ الرَّجلَ، وشَغْرَبَهُ، بمعنى واحدٍ، وهو إِذا أَخَذَه العُقَيلَى؛ وأَنشد:
بَيْنَا الفَتى يَسْعَى إِلى أُمْنِـيَّهْ،
يَحْسِبُ أَنَّ الدَّهْرَ سُرْجُوجِـيَّهْ،
عَنَّتْ لَهُ داهِـيَةٌ دُهْوِيَّهْ،
فاعْتَقَلَتْه عُقْلَة شَزْرِيَّهْ،
لَفْتَاءَ عَنْ هَواهُ شَغْزَبِـيَّهْ
وفي الحديث: حتى يكونَ شُغْزُبّاً؛ قال ابن الأَثير: كذا رواه أَبو داود في السننِ. قال الـحَرْبيُّ: والذي عِنْدي أَنه زُخْزُبّاً، وهو الذي اشْتَدَّ لحمُه وغَلُظَ، وقد تقدم في الزاي. قال الخطابي: ويحتمل أَن تكونَ الزايُ أُبْدِلَت شِـيناً، والخاءُ غَيْناً، تصحيفاً، وهذا من غريب الإِبدال. وفي حديث ابن مَعْمرٍ: أَنه أَخَذَ رَجُلاً بِـيَدِهِ الشَّغْزَبِـيَّةَ؛ قيل: هي ضَرْبٌ من الصُّراعِ، وهو اعْتِقالُ الـمُصارع رِجْلَه برِجْلِ صاحِـبِه، ورَمْيُه إِلى الأَرض. قال: وأَصلُ الشَّغْزَبِـيَّةِ الالْتِواءُ والـمَكْرُ، وكلُّ أَمرٍ مُسْتَصْعَبٍ شَغْزَبيٌّ. والشَّغْبَزُ(2)
(2 قوله «والشغبز إلخ» هكذا في الأصل وأورده في التهذيب في مقلوب شغزب بالزاي وقال الصواب انه شغبر بالراء المهملة.): ابن آوى.

##### Türkçe

**الشَّغْزَبَة**: şiddetle alma.

Her güçleştirilen iş: **شَغْزَبيٌّ**. Ve **مَنْهَلٌ شَغْزَبيٌّ**: yoldan kıvrılmış; ve el-ʿAccâc bir su başını vasfederek dedi:
مُنْجَرِدٌ، أَزْوَرُ، شَغْزَبيُّ

Ve rüzgâr **تَشَغْزَبَتِ**: esişinde kıvrıldı.

Ve **الشَّغْزَبِـيَّةُ**: güreşte hileden bir darbedir; o da şudur ki
onun ayağını senin ayağınla kıvırırsın; dersin: onu **شَغْزَبْتُه شَغْزَبَـةً**, ve onu **بالشَّغْزَبِـيَّةِ** ile aldım; Zû’r-Rumme dedi:
ولَبَّسَ بَين أَقْوامي، فكُلٌّ *  أَعَدَّ له الشَّغازِبَ، والـمِحالا

Ve denildi: **الشَّغْزَبِـيَّةُ** ve **الشَّغْزَبيُّ**, güreşçinin onun ayağını
başka bir ayağa ayağıyla bağlaması, ve onu yanlamasına atması, ve onu bir devirmeyle devirmesidir; dedi:
عَلَّمَنَا أَخْوالُنَا، بنُو عِجِلْ، *  الشَّغْزَبيَّ، واعْتِقالاً بالرِّجِلْ

Dersin: onu **صَرعَةً شَغْزَبِـيَّةً** devirdim.

Ebû Zeyd: adam adamı **شَغْزَبَ** etti, ve onu **شَغْرَبَهُ** etti, tek bir mânâ ile; ve o,
onu **العُقَيلَى** ile aldığı zamandır; ve inşâd etti:
بَيْنَا الفَتى يَسْعَى إِلى أُمْنِـيَّهْ،
يَحْسِبُ أَنَّ الدَّهْرَ سُرْجُوجِـيَّهْ،
عَنَّتْ لَهُ داهِـيَةٌ دُهْوِيَّهْ،
فاعْتَقَلَتْه عُقْلَة شَزْرِيَّهْ،
لَفْتَاءَ عَنْ هَواهُ شَغْزَبِـيَّهْ

Ve hadiste: “ta ki **شُغْزُبّاً** olsun”; İbnü’l-Esîr dedi: Ebû Dâvûd bunu Sünen’de böyle rivayet etti. El-Ḥarbî dedi: Benim yanımdaki, onun **زُخْزُبّاً** olduğudur; o, eti şiddetlenen ve kalınlaşan kimsedir; ve **الزاي**’da daha önce geçti. El-Ḫaṭṭâbî dedi: **الزاي**’ın **شِـيناً** olarak, ve **الخاء**’ın **غَيْناً** olarak, tashîf yoluyla ibdâl edilmiş olması muhtemeldir; ve bu, ibdâlin garibindendir.

İbn Maʿmer hadîsinde: onun bir adamı eliyle **الشَّغْزَبِـيَّةَ** ile aldığı; denildi: o, güreşten bir darbedir; o da güreşçinin ayağını arkadaşının ayağıyla bağlaması ve onu yere atmasıdır. Dedi: **الشَّغْزَبِـيَّةِ**’nin aslı kıvrılma ve hiledir; ve her güçleştirilen iş **شَغْزَبيٌّ**dur.

Ve **الشَّغْبَزُ**(2)

(2 “Ve **الشَّغْبَزُ** ilh.” sözü: asılda böyle; ve Tehzîb’de **شغزب**’in **بالزاي** ile maklûbunda onu zikretti ve doğrusunun, **بالراء المهملة** ile **شغبر** olduğunu söyledi.): çakal.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B2%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

كالشغزبية بالزاي، وهو الأفصح. والشغزبي وهو ضرب من الحيلة في الصراع. ومنه حديث ابن معمر أخذر رجلا بيده الشغزبية. وشغزبه شغزبة: صرعه كذلك أي أخذه بالشغزبية. قال ذو الرمة:
  ولبس بين أقـوام فـكـل                      أعد له الشغازب والمحالا وقال آخر:
  علمنا أخوالنا بنو عجـل
  الشغزبي واعتقالا بالرجل وتقول: صرعته صرعة شغزبية. وعن أبي زيد: شغزب الرجل الرجل وشغربه بمعنى واحد، وهو إذا أخذه العقيلي. وأنشد أبو سعيد للعجاج:
  بينا الفتى يسعى إلى أمنـية
  يحسب أن الدهر سرجوجيه
  عنت لـه داهـية دهـويه
  فاعتقلته عـقـلة شـزريه
  لفتاء عن هواه شغـزبـيه شغزبه شغزبة: أخذه بالعنف والشغزبي: الصعب. قال ابن الأثير: وأصل الشغزبة الالتواء والمكر. وكل أمر مستصعب شغزبي. الشغزبي: ابن آوى، قاله ابن الأثير. والشغزبي من المناهل: الملتوي الحائد عن الطريق، عن الليث. وقال العجاج يصف منهلا:
  منجرد أزور شغزبي وتشغزبت الريح: التوت في هبوبها. وفي سنن أبي داوود في باب العقيقة والعتيرة حديث حتى تكون شغزبا. قال ابن الأثير: هكذا رواه أبو دوود. قال الحربي: والذي عندي أنه زخربا، وهو الذي اشتد لحمه وغلظ، وقد تقدم في الزاي. قال الخطابي: ويحتمل أن تكون الزاي أبدلت شينا، والخاء غينا تصحيفا. وهذا من غرائب الإبدال، كذا في لسان العرب، وأشار له شيخنا أيضا.

##### Türkçe

**كالشغزبية** **بالزاي**; ve o, daha fasih olandır. Ve **الشغزبي**; o, güreşte bir tür hiledir. Ve ondan, İbn Ma‘mer’in hadisi: “Bir adamı eliyle **الشغزبية** ile yakaladı.” Ve onu **شغزبه شغزبة**: onu bununla devirdi; yani onu **بالشغزبية** ile aldı. ذو الرمة dedi:
  Ve bir kavimler arasında kaldı da her biri                      onun için **الشغازب** ve hileyi hazırladı
Ve bir başkası dedi:
  Dayılarımızı, Benû ‘Acl’i bildik
  **الشغزبي**yi ve ayakla bağlamayı
Ve dersin: “Onu **صرعة شغزبية** bir devirmeyle devirdim.” Ebû Zeyd’den: “**شغزب** adam, adamı ve **شغربه** (onu) aynı mânâdadır; ve o, onu **العقيلي** ile aldığı zamandır.” Ebû Sa‘îd, ‘Accâc’a ait olarak inşad etti:
  Delikanlı bir dileğe doğru koşarken
  zamanın **سرجوجيه** olduğunu sanır
  ona bir musibet, bir musibetiyle ilişti
  onu **عقلة شزرية** bir bağla bağladı
  delikanlıyı hevasından **شغزبية** (bir bağla)
**شغزبه شغزبة**: onu şiddetle aldı. Ve **الشغزبي**: zor olan. İbnü’l-Esîr dedi: **الشغزبة**nin aslı, bükülme ve hiledir. Ve her zorlaştırılmış iş **شغزبي**dir. **الشغزبي**: çakal; bunu İbnü’l-Esîr söyledi. Ve **الشغزبي** menâhilden: yoldan sapan, yoldan ayrılan bükümlü; Leys’ten. Ve ‘Accâc bir menhali vasfederek dedi:
  Soyulmuş, eğri, **شغزبي**
Ve rüzgâr **تشغزبت**: esişinde büküldü. Ebû Dâvûd’un Sünen’inde, **باب العقيقة والعتيرة** bölümünde, “ta ki **شغزبا** olsun” hadisi vardır. İbnü’l-Esîr dedi: Ebû Dâvûd onu işte böyle rivayet etti. Harbî dedi: “Bana göre o **زخربا**dır; o, eti şiddetlenen ve kalınlaşan kimsedir; ve **الزاي**da daha önce geçti.” Hattâbî dedi: “Ve muhtemeldir ki **الزاي**, **شينا** olarak; ve **الخاء**, **غينا** olarak tashîf yoluyla değiştirilmiş olsun. Bu, ibdâlin gariplerindendir.” Lisânü’l-‘Arab’da böyledir; şeyhimiz de ona işaret etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B2%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَغْزَبَهُ
Q. 1 شَغْزَبَهُ ذ , inf. n. شَغْزَبَةٌ, He threw him down by the trick called شَغْزَبِيَّة, expl. below; (S, K;) and شَغْرَبَهُ signifies the same. (AZ, TA.) Accord. to IAth, the primary meaning of شَغْزَبَةٌ is A twisting, in a neuter sense; and artifice. (TA.) ― -b2- Also He took him, or seized him, violently. (K.)

تَشَغْزَبَتِ الرِّيحُ
Q. 2 تَشَغْزَبَتِ الرِّيحُ ذ The wind whirled (اِلْتَوَت) in its blowing. (K.)

شَغْزَبَى
شَغْزَبَى ذ : see شَغْزَبِيَّةٌ.

شَغْزَبِىٌّ
شَغْزَبِىٌّ ذ Difficult; (K;) anything deemed difficult. (IAth, TA.) ― -b2- A [watering-place such as is termed] مَنْهَل lying out of the way. (K, TA.) ― -b3- الشَّغْزَبِىُّ The jackal; syn. اِبْنُ آوَى. (IAth, TA.)

شَغْزَبِيَّةٌ
شَغْزَبِيَّةٌ ذ (S, K) and ↓ شَغْزَبَى, as also شَغْرَبِيَّةٌ (K) and شَغْرَبَى, but more chastely with ز, (TA,) A sort of trick in throwing down [or wrestling]; (S, TA;) the twisting of one's leg with the leg of another, (S, K, TA,) and throwing him down (K, TA) in the manner termed شَزْرًا [or sideways]: (TA:) and one says also, أَخَذَهُ بِالشَّغْزَبِيَّةِ, (S, TA, [in one of my copies of the S بِالشَّغْزَبَةِ,]) meaning the same: (TA:) and صَرَعَهُ صَرْعَةً شَغْزَبِيَّةً: (AZ, TA:) [the pl. is شَغَازِبُ:] Dhu-r-Rummeh says,
وَلَبَّسَ بَيْنَ أَقْوَامٍ فَكُلٌّ
أَعَدَّ لَهُ الشَّغَازِبَ وَالمِحَالَ
[And he involved affairs in confusion between parties, so all prepared for him tricks by which to overthrow him, and artifice] (S, TA.)

حَتَّى يَكُونَ شُغْزُبًّا
حَتَّى يَكُونَ شُغْزُبًّا ذ occurs in the “ Sunan ” of Aboo-Dلwood, in the chapter on the عَقِيقَة and عَتِيرَة; but it is thought by El-Harbee that the last word is for زُخْزُبًّا, meaning Firm in flesh, and thick, big, or bulky. (L, TA.)

##### Türkçe

شَغْزَبَهُ
Q. 1 **شَغْزَبَهُ** ذ , mastar ismi **شَغْزَبَةٌ**, Onu aşağıda açıklanan **شَغْزَبِيَّة** denilen hile ile yere attı; (S, K;) ve **شَغْرَبَهُ** aynı mânaya gelir. (AZ, TA.) IAth’a göre **شَغْزَبَةٌ**’nin aslî mânası, nötr mânada bir bükme; ve hiledir. (TA.) ― -b2- Ayrıca: Onu şiddetle aldı, yahut yakaladı. (K.)

تَشَغْزَبَتِ الرِّيحُ
Q. 2 **تَشَغْزَبَتِ الرِّيحُ** ذ Rüzgâr esişinde döndü (اِلْتَوَت). (K.)

شَغْزَبَى
**شَغْزَبَى** ذ : **شَغْزَبِيَّةٌ**’ye bak.

شَغْزَبِىٌّ
**شَغْزَبِىٌّ** ذ Zor; (K;) zor sayılan herhangi bir şey. (IAth, TA.) ― -b2- Yoldan uzak bulunan bir **مَنْهَل** [denilen türden] su yeri. (K, TA.) ― -b3- **الشَّغْزَبِىُّ** Çakal; eş anlamlısı **اِبْنُ آوَى**. (IAth, TA.)

شَغْزَبِيَّةٌ
**شَغْزَبِيَّةٌ** ذ (S, K) ve ↓ **شَغْزَبَى**, yine **شَغْرَبِيَّةٌ** (K) ve **شَغْرَبَى**; fakat **ز** ile daha fasih olarak, (TA,) yere atmada [yahut güreşte] bir çeşit hile; (S, TA;) kişinin bacağını başkasının bacağıyla dolaması, (S, K, TA,) ve onu (K, TA) **شَزْرًا** [yahut yandan] denilen tarz üzere yere atmasıdır: (TA:) ve ayrıca şöyle de denir: **أَخَذَهُ بِالشَّغْزَبِيَّةِ**, (S, TA, [S’nin nüshalarımın birinde **بِالشَّغْزَبَةِ** ile,]) aynı mânada: (TA:) ve **صَرَعَهُ صَرْعَةً شَغْزَبِيَّةً**: (AZ, TA:) [çoğulu **شَغَازِبُ**’dir:] Dhu-r-Rummeh şöyle der:
وَلَبَّسَ بَيْنَ أَقْوَامٍ فَكُلٌّ
أَعَدَّ لَهُ الشَّغَازِبَ وَالمِحَالَ
[Ve işleri topluluklar arasında karışıklığa soktu; böylece hepsi onun için onu yere sermeye yarayan hileleri ve düzeni hazırladı] (S, TA.)

حَتَّى يَكُونَ شُغْزُبًّا
**حَتَّى يَكُونَ شُغْزُبًّا** ذ, Aboo-Dلwood’un “Sunan”ında, **عَقِيقَة** ve **عَتِيرَة** babında vârid olur; fakat El-Harbee’ye göre son kelime **زُخْزُبًّا** yerine olup, mânası: ette sağlam, ve kalın, iri, yahut hacimli. (L, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D8%B2%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَغْزَبَ
شَغْزَبَ
a.  Tripped up, threw down.

شَغْزَبِيّ
شَغْزَبِيّ 51yi ,
a.  Difficult.

b.  [ art. ], Jackal.

شَغْزَبِيَّة
شَغْزَبِيَّة 51yit ,
a.  Wrestling.

##### Türkçe

شَغْزَبَ
شَغْزَبَ
a. Tökezletti, yere düşürdü.

**شَغْزَبِيّ**
**شَغْزَبِيّ** 51yi ,
a. Zor.

b. [ harf-i tarif ], Çakal.

**شَغْزَبِيَّة**
**شَغْزَبِيَّة** 51yit ,
a. Güreş.
