# شغف (ش-غ-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%BA%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Ona sızdı

- Harfler: ش - غ - ف
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [شَغَفَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/siga/%D8%B4%D9%8E%D8%BA%D9%8E%D9%81%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَهَا | Ona sızdı | 1 | 1 | [12:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/ayet/12:30.md) |

## Mücavir kökler — 12 mücavir (16 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [فتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Kepçe, kefe demektir
2. [مرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
3. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Kadınlar
4. [حبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
5. [دين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Dane, inek yavrusuna denir
6. [عزز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B2%D8%B2.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Yağmur suyu ile doymuş topraktır
7. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
8. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
9. [نفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Dibağlamada kullanılan palamut, meşenin bir meyvesidir
10. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
11. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Beyn topraktaki yarık demektir
12. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شغف |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [شعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%81.md) değil [شعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%81.md), [شغل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%84.md), [علق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%82.md), [كلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D9%81.md) |
| Zıt Kök | [سلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Kalbi kuşatan koruyucu dış zar ve bir etkinin bu zarı aşarak kalbin derinliğine işlemesi |
| Çekirdek Özet 2 | Bir sevgi veya tutkunun benliğin en mahrem koruma kalkanını delip merkeze yerleşmesi |
| Çekirdek Özet 3 | İradî denetimi aşan, varlığın çekirdeğine doğrudan nüfuz eden kuşatıcı yönelim |
| Kritik Hata Riski | Anlamı yüzeysel bir hoşlanma veya sıradan bir aşk olarak görüp kökün kalbin koruyucu zarını ve nüfuz etme boyutunu göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شغ | İçeriye girme, tutma, bir mahalli boş bırakmayıp bütünüyle meşgul ve istila etme; nitekim aynı çekirdeği taşıyan [شغل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%84.md) kökünde de boşluğun giderilip bir iş ve meşguliyetle doldurulması esastır | ف | Dudak ve sınır harfi olan fe harfinin eklenmesiyle bu istila ve dolma hareketi kalbin koruyucu dış sınırına, zarına ve kılıfına doğru özelleşmiş, anlam zarı delip içeri sızma boyutuna daralmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş | Keskinlik, parçalama, delme ve yüzeyi aşarak içeriye nüfuz etme hareketi |
| غ | Göz (örtülü/yoğun piktografik türetme) | Derinlik, gizlilik, görünmeyen iç katman ve kuşatıcı kapalılık |
| ف | Ağız | Açıklık, sınır, kenar, geçit ve dış zarın oluşturduğu ayrım eşiği |
| شغف | Diş, örtülü iç katman ve sınır eşiği | Keskin bir etkinin sınır eşiğini ve koruyucu dış zarı delerek gizli, derin iç katmana bütünüyle nüfuz etmesi hareketi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kalbi bir kılıf gibi saran koruyucu ince zar (perikart), bu zarın iltihaplanması veya kaburgaların altındaki iç organlara sirayet eden derin sızı ve hastalık |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Nâbiğa ez-Zübyânî beytinde hekim parmaklarının yokladığı derin iç sızıyı ve kalbin zarına yerleşen kederi tasvir eder: وقد حال هم دون ذلك داخل / دخول الشغاف تبتغيه الأصابع |
| Erken Arapça kullanım | Muhadram şair Kays b. el-Hatîm bir sevgilinin iç organları ve kalp zarını tüketmesini şu mısra ile aktarır: إني لأهواك غير ذي كذب / قد شف مني الأحشاء والشغف |

Kaynak: Kitâbü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça شغف kökü, iç organların zarları, anatomik örtüler ve derine işleyen fiziksel sızılarla ilgili bir semantik çekirdekten beslenir. Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan bu fonetik dizilime sahip birebir bir soydaş kelime zayıf kalmakla birlikte, iç çeperi örtme, zarı delme veya kalbi sarsıcı biçimde etkileme bağlamında bölgesel arkaik kullanımlarla kesişir. Klasik Arap dilbilimcilerinin de işaret ettiği üzere kökün asıl omurgası perikart zarı anlamına gelen somut addan fiilleşmiştir. Bu durum kökün erken bedevi tıbbında kalbin etrafını saran zar ve bu zara reaches eden hastalıkları tanımlamak için kullanıldığını, ardından soyut bir tutkunun içsel merkeze sirayetini ifade eden metaforik bir sıçrama kazandığını belgeler.

Güven: Muhtemel

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Lisān al-ʿArab.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Kalp zarı ve iç organ kılıfı | İsim kökünden türeyerek kalbin dış çeperine ulaşma ve onu delip geçme fiiline evrilmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İç kılıf ve anatomik örtü kavramları | Diğer Sami kollarında birebir kök formu sınırlı olup iç boşluk ve sarıcı doku kavramlarıyla semantik örtüşme gösterir | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Geniş Afro-Asyatik dil ailesi içinde doğrulanmış ve spekülatif olmayan ortak kök kaydına ulaşılamamıştır | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, HALOT.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شغف | Anlamlı | Kalbin zarına işleme | Kalp zarını delip içeri giren sevgi veya iç organ hastalığı | Kur'an'da geçer, hedef köktür |
| شفغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| غشف | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| غفش | Anlamı bulunmayan | Gözün zayıf görmesi | Bazı sözlüklerde zayıf görme hali için zikredilse de yaygın kullanım dışıdır | Kur'an'da geçmez |
| [فشغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D8%BA.md) | Anlamlı | Yayılma ve sarma | Ağaca sarılan sarmaşık veya kamışın içindeki pamuksu lif | Kur'an'da geçmez, örtme ve sarma yönüyle ortak çekirdek taşır |
| فغش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شغف | Merkez | Kalbin zarına nüfuz eden kuşatıcı sevgi | Sevginin kalbin koruyucu dış kalkanını delip içeriye yerleşmesini ifade eder | İçsel merkezin ele geçirilmesi halidir |
| [شعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%81.md) | Komşu | Kalbin tepesine veya dağın zirvesine ulaşma | Bu kök dağın zirvesi veya saçın lülesi gibi en üst noktayı tutmayı anlatırken merkez kök zarı delmeyi anlatır | Duygunun tepeye vurması ve coşması boyutudur |
| [شغل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%84.md) | Komşu | Bir yeri bütünüyle doldurma ve meşgul etme | Bir nesneyi veya zihni boşluk bırakmayacak şekilde doldurmayı bildirir | Eylemsel ve mekânsal doluluk halidir |
| [علق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%82.md) | Komşu | Bir yere takılıp asılı kalma | Sevginin veya bağın bir nesneye takılıp ondan ayrılamamasını ifade eder | Dışsal temas ve yapışma boyutudur |
| [كلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%84%D9%81.md) | Komşu | Bir yükün ve zahmetin altına girme | Sevgilinin getirdiği zahmet, meşakkat ve lekelenme boyutunu öne çıkarır | Zorlayıcı sorumluluk ve baskı durumudur |
| [سلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%8A.md) | Zıt | Unutma, vazgeçme ve gönülden çıkarma | Kalbe giren tutkunun sönmesi, yerini rahatlığa ve ilgisizliğe bırakmasıdır | Tutkunun kalpten silinmesi halidir |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شغف | Kalbin zarına işleyen sevgi | Sevginin kalbin koruyucu kılıfını delip içeriye sirayet etmesi | Kesin |
| Latince | Praecordia penetrare, infatuatio | Kalp zarına işleme, aklı başından alma | Kalbin en iç kısımlarına nüfuz etmeyi anlatır fakat anatomik kök imgesi tam korunmaz | Güçlü |
| İngilizce | Infatuation, piercing passion | Kalbe işleyen tutku, kara sevda | Yoğun ve denetimsiz tutkuyu karşılar, kalp zarı (pericardium) fiziksel bağlamı dışarıda kalır | Güçlü |
| Almanca | Vernarrtheit, Herzergreifend | Kalbi kavrayan tutku, delice sevgi | Duygunun iradeyi devre dışı bırakmasını karşılar, zarı aşma nüansı metaforiktir | Güçlü |
| Fransızca | Passion dévorante, amour fou | İliklere işleyen tutku, çılgın aşk | Varlığı tüketici aşkı anlatır, Arapçadaki koruyucu zarı delme detayı eksiktir | Güçlü |

Kaynak: Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| شَغَفَهَا | Koruyucu zarı delip kalbin derinliğine işleyen tutku | Saray kadınlarının kınama bağlamında azizin eşinin genç köleye duyduğu kontrolsüz tutkuyu tasvir etmesi (Yûsuf [12:30](https://lisan.digital/tr/ayet/12:30.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İrade ve fiillerin doğuşu | Karşı konulamaz bir sevginin irade hürriyetini ve ahlaki sorumluluğu ortadan kaldırıp kaldırmayacağı | İnsanın kendi iradi kalkanını aşan kontrolsüz yönelim |
| Fıkıh | Hukuki ehliyet ve kasıt | Yoğun tutkunun (şegafehâ hubben) nikâh, zina iftirası veya mehir gibi tasarruflara hukuki etkisi | İradeyi sakatlayan içsel baskı ve taşkınlık hali |
| Tefsir | Kıssa tahlili ve ahlaki durum | Ayetteki ifadenin kadının aşırı meylini kınamak için kullanılan bedevi bir anatomik metafor oluşu | Kalbin en mahrem zarına nüfuz eden yıkıcı sevgi |
| Hadis | Kalp marazları ve manevi zaaflar | Hadis rivayetlerinde kalbin zarına sirayet eden manevi hastalıklar ve fitnelerle ilişkilendirilmesi | Kalbin kılıfına yerleşen ve tedavisi zor olan düşkünlük |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kalbin ihlası ve tevhidi yönelimi | Kalbin zarına sızan şirk veya gayr-ı ahlaki tutku | İhlas zırhını delerek kalbi kirletme | Kalbin biricik meylinin Allah'a olması gerekirken fani bir varlığın koruyucu zarı delerek merkeze oturması manevi zaaftır | Güçlü |
| İlmi | Zihinsel odak ve adanmışlık | Zihnin koruyucu şüphe kalkanını aşan hakikat tutkusu | Araştırmacıyı bir gayeye bütünüyle bağlama | Bir ilmi hedefin veya tezin akli melekeleri bütünüyle kuşatarak derin motivasyon üretmesi | Muhtemel |
| Siyasi | Otoriteye ve liderliğe mutlak bağlılık | Halkın veya zümrenin bir lidere karşı denetimsiz hayranlığı | Eleştirel süzgeci ve sorgulama kalkanını devreden çıkarma | Siyasi figüre duyulan hayranlığın rasyonel muhakeme zırhını aşarak körü körüne itaate dönüşmesi | Muhtemel |
| İktisadi | Tüketim arzusu ve mülkiyet hırsı | Bir metaya veya servete yönelik karşı konulamaz düşkünlük | Rasyonel bütçe ve fayda analizini felç etme | Meta fetişizminin kişinin iradi hesaplarını aşarak tasarruf bilincini yok etmesi | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yarı geçirgen zarın (membran) ozmotik veya virütik delinmesi | Bir hücre zarının dışarıdan gelen yoğun bir etken veya patojen tarafından delinerek çekirdeğin istila edilmesi mekanizması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Psikolojik sınırların (ego sınırları) aşılması ve tutkusal obsesyon | Bireyin benliğini koruyan rasyonel sınırların aşırı sevgi veya takıntı sebebiyle çökmesi ve nesnenin benliği yönetmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi sadece modern dildeki romantik aşk, basit beğeni veya hoşlanma gibi hafif duygu durumlarına indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kalbi koruyan bir zarın bulunması, sevginin bu zarı aşıp kalbin en mahrem merkezine işlemesi ve bireyin iradi dengesini altüst etmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Yûsuf suresindeki saray kadınının halini sıradan bir aşk serüveni gibi okuyup ayetteki ahlaki, psikolojik ve toplumsal iflas boyutunu ıskalamak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Çünkü Kur'an insan psikolojisinin en derin çatışmalarını ve iradeyi teslim alan tutkuları anatomik ve bedensel bir kesinlikle kavramsallaştırır; bu kök insanın iç kalkanının nasıl düşebileceğini tek bir kelimeyle gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yûsuf suresinde ([12:30](https://lisan.digital/tr/ayet/12:30.md)) şehvet, iktidar ve irade çatışmasının doruğa çıktığı, nefsin ahlaki kontrolü kaybettiği eşiği anlatan ayette belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'ın duyguları sadece soyut kavramlarla anlattığı zannını yıkar; sevginin de bir organı ve koruyucu zarı işgal edebilecek anatomik bir tesir gücüne sahip olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Kalbi dış etkenlerden koruyan ince zar (perikart), bu zarın delinmesi veya zarın altına yerleşen derin iç hastalık.
- Soyut anlam: Bir tutkunun, sevginin veya düşüncenin benliğin bütün koruyucu kalkanlarını ve rasyonel bariyerlerini aşarak kalbin en derin çekirdeğine yerleşmesi.
- Sistematik karşılık: Sistemin dış filtreleme ve koruma çeperinin çökmesi sonucunda dışsal bir girdinin doğrudan kontrol merkezini ele geçirmesi durumu.
- LaTeX modeli: $$P \xrightarrow{\;\delta\;} Z \implies P \cap K = K$$
- LaTeX açıklaması: Burada $Z$ kalbin koruyucu dış zarını, $\delta$ zarı aşma ve delme katsayısını, $P$ dışarıdan gelen tutku ve sevgi yükünü, $K$ ise kalbin mahrem merkezini temsil eder. Dışsal tutku $P$, zarı $\delta$ etkisiyle aştığında doğrudan kalbin merkezine ulaşır ve kalbin özü bütünüyle bu tutku tarafından doldurulur.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%BA%D9%81/occurrences?meal=IK

### [Yusuf 12:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/ayet/12:30.md) — شَغَفَهَا

وَقَالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدِينَةِ امْرَأَةُ الْعَزِيزِ تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا إِنَّا لَنَرَاهَا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Şehirde bir takım kadınlar dediler ki: Aziz’in karısı delikanlısını kendine ram etmek istiyormuş, sevgisi bağrını yakmış. Görüyoruz ki; o, apaçık bir sapıklıktadır.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والشين والفاء معهما
ش غ ف، ف ش غ يستعملان فقط شغف: شَعَفٌ: موضعٌ بعمانٍ ينبتُ الغافَ العظام، قال:
حتى أناخَ بذات الغاف من شَغَف
والشَّغاف: مولج البلغم، ويقال: غِشاء القلب.
والشَّغاف: مولج البلغم، ويقال: غِشاء القلبِ.
"وقد شَغَفَها حباً" أي: غَشِيَ القلب حبها، قال النابغة:
وقد حال هم دون ذلك داخـلٌ		دخول الشُّغافِ تبتغيه الأصابعُ
فشغ: الفَشْغَةُ: قُطنةٌ في جوف القصبة.
والفَشْغَةُ: ما تطاير من جوف الصوصلاة برساً، وهو نبتٌ يقال له: صاصلى يأكل جوفه صبيان العراق.
ورجلٌ مُفْشِغٌ: قليل الخير كذابٌ.. وقد أَفْشَغَ الرجلُ. ورجل أفشَغُ الثنية أي: ناتئها.
والفُشّاغُ: نبات يَتَفَشَّغُ على الشجر ويلتوي ويختلط، قال الشاعر:
له قُصةٌ فَشَغَتْ حـاجـبـي		هِ، والعين تُبصِرُ ما في الظلمُ

وتَفَشَّغَ الشَّيْبُ فيه: انتشر وكثر.
والمِفشاغ: الدرجة التي تجعل في حياء الناقةِ، والجمع المَفَاشِغ.

##### Türkçe

باب **الغين** ve**الشين** ve**الفاء** onlarla birlikte

**ش غ ف**، **ف ش غ** yalnızca ikisi kullanılır: **شغف**: **شَعَفٌ**: Umân’da iri **الغاف** yetişen bir yer; dedi ki:
ta ki **شَغَف**’dan **ذات الغاف** ile çöktü

ve **الشَّغاف**: balgamın giriş yeri; ve denilir: kalbin zarı.

ve **الشَّغاف**: balgamın giriş yeri; ve denilir: kalbin zarı.

"Ve onu sevgiyle **شَغَفَ**" yani: onun sevgisi kalbi kapladı; **النابغة** dedi ki:
ve gerçekten bir içeri giren, bunun önünde engel oldu		**الشُّغاف**’ın girişi gibi; onu parmaklar ister

**فشغ**: **الفَشْغَةُ**: kamışın iç boşluğunda bir pamuk.

ve **الفَشْغَةُ**: **الصوصلاة**’nın iç boşluğundan **برساً** olarak sıçrayan şeydir; ve o, kendisine **صاصلى** denilen bir bitkidir; Irak çocukları onun içini yer.

ve bir adam **مُفْشِغٌ**: hayrı az, yalancı.. ve adam gerçekten **أَفْشَغَ**. ve bir adam **أفشَغُ الثنية** yani: onun çıkıntılı olanı.

ve **الفُشّاغُ**: ağaç üzerinde **يَتَفَشَّغُ** olan, dolanan ve karışan bir bitki; şair dedi ki:
onun bir perçemi vardır; iki kaşımı **فَشَغَتْ**		ve göz, karanlıkta olanı görür

ve onda **تَفَشَّغَ الشَّيْبُ**: yayıldı ve çoğaldı.

ve **المِفشاغ**: dişi devenin hayâsına konulan basamaktır; çoğulu **المَفَاشِغ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَغافُ: داءٌ يأخذ تحت الشَراسيفِ. قال أبو عبيد: من الشِقِّ الأيمن. قال النابغة:
وقد حالَ هَمٌّ دون ذلك والِـجٌوُلوجَ الشَغافِ تبتغيه الأصابعُ
يعني أصابعَ الأطباء. والشَغافُ أيضاً: غلافُ القلب، وهو جلدةٌ دونَه كالحجاب. يقال: شَغَفَه الحُبُّ، أي بلغ شَغافَه. وقرأ ابن عباس رضي الله عنه: "قد شَغَفَها حُبّاً" قال: حبُّه تحت الشَغافِ.

##### Türkçe

**الشَغافُ**: **الشَراسيفِ**in altında tutan bir hastalıktır. Ebû Ubeyd dedi: **الشِقِّ الأيمن**den. Nâbiga dedi:
وقد حالَ هَمٌّ دون ذلك والِـجٌوُلوجَ **الشَغافِ** تبتغيه الأصابعُ
Yani doktorların parmakları. Ve **الشَغافُ** ayrıca: kalbin kılıfıdır; o, onun altında, perde gibi bir deridir. Denir ki: **شَغَفَه الحُبُّ**, yani onun **شَغافَه**ine ulaştı. İbn Abbâs رضي الله عنه şöyle okudu: "قد **شَغَفَها** حُبّاً" dedi: onun sevgisi **الشَغافِ**in altındadır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ش ف
شغف ، فشغ
استعمل منه : شغف فشغ .
شغف : قَالَ الليثُ : شَغَفٌ مَوْضِعٌ بِعَّمَانَ يُنْبِتُ الغَافَ الْعِظامَ ، وأنشَدَ :
حتى أنَاخَ بِذَاتِ الْغَافِ مِنْ شَغَفٍ
وفي الْبِلادِ لَهُمْ وُسْعٌ ومُضْطَرَبُ
قالَ : والشغَافُ : مُوْلِجُ البُلْعُمِ ، وَيُقالُ : بَل : هُوَ غِشَاءُ القَلْب وَقَوْلُ الله تعالى : ( قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا ) ( يوسف : 30 ) أي : غَشِي الحبُّ قَلْبَهَا ، وأنشد :
وَقَدْ حَالَ هَمٌّ دُونَ ذلِكَ باطِنٌ
مَكانَ الشِّغافِ تَبْتَغِيهِ الأصابع
أبو عُبيدٍ : الشغَفُ : أَن يَبْلُغَ الحبُّ شَغَافَ القَلْبِ ، وهُوَ جِلْدَةٌ دُونَهُ ، وأخْبَرَني الْمُنْذِرِيُّ عن عُثمانَ عَنْ مُسْلمٍ بنِ إبراهيمَ عن قُرَّةَ بنِ خالِدٍ عن الحسَنِ : في قولِ الله : ( قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا ( قالَ : الشغَفُ أن يكْوِي بَطْنَهَا حُبُّه .
وأخبرني المنذري عن ابنِ فهمٍ عن ابنِ سلاّمِ عن يونُسَ قال : ( شَغَفَها ) أصابَ شِغَافَها ، مثل : كَبَدَها .
وأخبرنا عن الحَرّاني عن ابنِ السّكِيتِ ، قالَ : الشَّغافُ ، هو الخِلْبُ ، وهو جُلَيْدةٌ لاصِقَةٌ بالقَلْبِ ، ومنه قِيلَ : خَلَبهُ ، إذا بَلَغ شَغافَ قَلْبِه .
وقال الفَرّاء : ( قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا ( أي : قَدْ خَرّقَ شَغَافَ قَلبِهَا .
قال أبو بكرٍ : شَغافُ القَلْب ، وَشَغَفُه : غلافُه ، وقال قيسُ بنُ الْخَطِيمِ :
إنّي لأهْواكِ غَيْرَ ذِي كَذِبٍ
قَدْ شُفَّ مِنّي الأَحْشَاءُ والشَّغَفُ
وقال الزَّجَّاجُ في قوله : ( قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا ( : في الشّغافِ ثلاثَةُ أقوالٍ : قالَ بعضُهُمْ : الشِّغَافُ : غِلافُ القَلْبِ . وقيل هو حَبَّةُ القَلْبِ وسويداؤُهُ .
وَقيلَ : هو داء يكونُ في الجَوْفِ في الشَّراسِيْف ، وأنْشَدَ بيتَ النابِغَةِ .
وروى القتيبي ، للأصمعي أنَّ الشُّغافَ دَاءٌ في القَلبِ ، إذَا اتَّصَلَ بالطَّحَالِ ، قَتلَ صَاحِبَهُ ، وأنْشدَ بيتَ النّابغةِ .
قال الأزهريّ : سُمِّي الدّاء شُغافاً باسمِ شَغَافِ القَلْبِ وهو حِجَابُهُ .
وقالَ : أبو الهيثمَ : يُقَالُ لِحِجَابِ القَلْبِ . . وَهْيَ شَحْمةٌ تكونُ لِباساً للقَلْبِ ، يقالُ لَهَا : قَمِيصٌ القَلْبِ ، وَشَغَافٌ ، وَشَغْفُ القلبِ ، وشَغَفُ القَلْبِ وغاشِيَةُ القَلْبِ ، وإذا وَصَلَ الدّاءُ إلى شَغَافِ القَلْبِ ولازَمَهُ ، مَرِضَ القَلْبُ ، ولمْ يَصحّ .
وقيل : شُغِفَ فلانٌ شَغَفاً .
فشغ : قال الليثُ . الفَشْغَةُ : قُطْنةٌ في جَوْفِ القَصَبَةِ ، وَالفَشْغَةُ : ما تَطَاير من جَوْفِ الصَّوصَلاةِ ، وهو نَبْتٌ يقالُ لهُ : صَاصَلَّى يَأْكُلُ جوفَهُ صِبْيانُ العِرَاقِ .
قَالَ : والفُشَاغُ : نَبْتٌ يَتَفَشِّغُ عَلَى الشَّجَرِ ، وَيَتلَوّى عَلَيْهِ ، وأنشد :
لَهُ قُصَّةٌ فَشَغَتْ حاجبَيْ
هِ فالعَيْنُ تُبْصِرُ مافي الظُّلَمْ
ويقالُ للرجلِ المَنُونِ القَليلِ الْخَيْرِ : مُفْشِغٌ وَقَد أفْشَغَ الرّجُلُ ، وَرَجُلٌ أَفْشَغَ الثّنِيّةِ : نابِتُها .
وَتَفَشَّغَ فيه الشَّيْبُ ( إذا كَثُر وَانتَشَر ، ثعلب عن ابنِ الأعرابيّ : تَفَشَّغَهُ الشَّيْبُ ) وتشبعه ( وَتَشَيَّمه ) وَتسنَّمهُ بمعنى واحدٍ .
أبو عبيد عن أبي زيد أفْشَغْتُ الرَّجُلَ بالسَّوْطِ ، وَفَشغْتُهُ بِهِ ، إذَا ضَرْبتَه بهِ .
الأَصْمَعَيُّ : فَشَّغَهُ النَّوْمُ تَفْشِيغاً ، إذا عَلاَهُ وَغَلَبهُ ، وأنشد لأبي دُؤَادٍ :
فإِذَا غَزَالٌ عاقِدٌ
كالظبِي فَشُغَه المَنَامُ
ثعلبٌ عن سَلَمةَ عن الفَرّاء ، يُقَالُ : تَفَشَّغَ الرجُلُ المَرأَةَ ، إذَا وَقَعَ عَلَيْهَا ، وتَفَشَّغَ لَهُ ، ولدٌ كثيرٌ وتَفَشَّغَ فلانٌ في بُيُوتِ الحَيّ ، إذَا غَابَ فيها فَلَمْ تَرَهُ . المُنذرِي عَنْهُ .
وقال النِّجاشيُّ لِقُرَيْشٍ حِيْنَ أَتَوْهُ : ( وَهَلْ تَفَشَّغَ فيكُمُ الوَلَدُ ، فإِنّ ذلِكَ من عَلاَمَاتِ الْخَيْرِ ؟ قَالوا : نَعَمْ ) .
وَيُقالُ : تَفَشَّغَ في بَيْتِ فُلانٍ الْخَيْرُ ، إذا كَثُر وَفَشَا . والْمُفَاشَغَةُ : أَنْ يُجَرَّ الوَلدُ مِنْ تَحْتِ النّاقَةِ ، فيُنْحَرَ ، وتُعْطَف على وَلدٍ آخَرَ يُجَرُّ إلَيْها ، فَيُلْقَى تَحْتَها ، فَتَرْأَمُهُ ، يُقال : فَاشَغَها ، وفَاشَغَ بَيْنَهُما ، وَقَدْ فُوشِغَ بِهَا .
وقال :
بَطَلٌ تُجَرِّرْةُ ولا تَرْثِي لَهُ
جَرَّ المُفاشَغِ هَمَّ الإِرْزَامِ
قال رجلٌ لابنِ عبّاسِ : ما هذه الفُتْيا التي تَفَشَّغَتْ في النَّاس ؟ إنَّ مَنْ طَافَ بالبَيْتِ فَقَدْ حَلَّ ؟ فَقَالَ : سُنّةُ نَبِيِّكمْ ، وإن رَغَمْتُم تفشِّغَتْ ، أي : فَشَت وَانْتَشَرتْ سَلَمةُ عن الفَراءِ : التَفَشُّغُ والفِشَاغُ : الكَسَلُ . وقَدْ فَشَّغَهُ المنامُ ، أي : كَسّلَهُ .
وفي حَدِيثِ عُمَر : أَنَّ وفدَ البَصْرَةِ أَتَوْهُ وَقَدْ تَفَشَّغُوا : فَقَالَ : ما هذه الهَيْئةُ ؟ فَقَالُوا : تَرَكْنا الثِّيابَ في العِيَابِ ، وَجِئْناكَ : قَالَ : البَسُوا وأميطوا الخيلاء قال شمر : تفشغوا : لبسوا أَخَسَّ ثِيَابهمْ ، ولم يَتَهَيّأُوا .

##### Türkçe

غ ش ف
**شغف** , **فشغ**
Ondan kullanılan: **شغف** **فشغ**.

**شغف**: el-Leys dedi: **شَغَفٌ** Umman’da bir yerdir; büyük **الغَافَ**(ları) bitirir. Ve inşad etti:
“**شَغَفٍ**’den **ذَاتِ الْغَافِ**’da konaklayıncaya kadar
ve ülkede onlar için genişlik ve gidip-gelinen yer vardır.”

Dedi: ve **الشغَافُ**: **البُلْعُمِ**’un giriş yeridir. Ve denilir: bilakis o, kalbin örtüsüdür. Ve Allah Teâlâ’nın sözü: (**قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا**) (Yûsuf: 30), yani: sevgi onun kalbini kapladı. Ve inşad etti:
“Ve gerçekten, içte bir kaygı bunun önüne geçti,
**الشِّغافِ**’ın yeri(nde); onu parmaklar ararsın.”

Ebû Ubeyd: **الشغَفُ**: sevginin kalbin **شَغَافَ**’ına ulaşmasıdır; o, onun altında bir deridir. Ve bana el-Münzirî, Osman’dan, Müslim b. İbrâhîm’den, Kurra b. Hâlid’den, el-Hasen’den haber verdi: Allah’ın sözü hakkında: (**قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا**) dedi ki: **الشغَفُ**, onun sevgisinin onun karnını dağlamasıdır.

Ve bana el-Münzirî, İbn Fehm’den, İbn Sellâm’dan, Yûnus’tan haber verdi; dedi ki: (**شَغَفَها**) onun **شِغَافَ**’ına isabet etti; tıpkı: **كَبَدَها** gibi.

Ve bize el-Harrânî’den, İbn es-Sikkît’ten haber verdi; dedi ki: **الشَّغافُ** odur: **الخِلْبُ**; o, kalbe yapışık küçük bir deridir. Ondandır ki denildi: **خَلَبهُ**, kalbinin **شَغافَ**’ına ulaştığı zaman.

Ve el-Ferrâ dedi: (**قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا**) yani: onun kalbinin **شَغَافَ**’ını yarmıştır.

Ebû Bekir dedi: kalbin **شَغافُ**’ı ve onun **شَغَفُ**’u: onun kılıfıdır. Ve Kays b. el-Hatîm dedi:
“Şüphesiz ben seni, yalan sahibi olmaksızın severim;
benden iç organlar ve **الشَّغَفُ** inceltilip şeffaflaşmıştır.”

Ve ez-Zeccâc, şu sözü hakkında: (**قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا**): **الشّغافِ** hakkında üç söz vardır, dedi: Bazıları dedi ki: **الشِّغَافُ**: kalbin kılıfıdır. Ve denildi: o, kalbin tanesi ve onun karacığıdır.
Ve denildi: o, içte, kaburga kıkırdaklarında olan bir hastalıktır. Ve Nâbiga’nın beytini inşad etti.

Ve el-Kuteybî, el-Asma‘î’den rivayet etti: **الشُّغافَ** kalpte bir hastalıktır; dalağa bağlandığı zaman sahibini öldürür. Ve Nâbiga’nın beytini inşad etti.

el-Ezherî dedi: hastalığa, kalbin **شَغَافِ**’ının adıyla **شُغافاً** adı verildi; o, onun perdesidir.

Ve dedi ki: Ebû’l-Heysem: kalbin perdesine denilir… ve o, kalbe bir giysi olan bir yağdır; ona denilir: kalbin **قَمِيصٌ**’u, ve **شَغَافٌ**, ve kalbin **شَغْفُ**’u, ve kalbin **شَغَفُ**’u, ve kalbin örtüsü. Hastalık kalbin **شَغَافِ**’ına ulaşıp ona yapıştığı zaman, kalp hastalanır ve iyileşmez.

Ve denildi: falan kimse **شُغِفَ** **شَغَفاً**.

**فشغ**: el-Leys dedi: **الفَشْغَةُ**: kamışın iç boşluğunda bir pamuktur. Ve **الفَشْغَةُ**: **الصَّوصَلاةِ**’ın içinden uçuşan şeydir; o, kendisine **صَاصَلَّى** denilen bir bitkidir; Irak çocukları onun içini yer.

Dedi: ve **الفُشَاغُ**: ağaç üzerinde **يَتَفَشِّغُ** olan ve onun üzerinde kıvrılan bir bitkidir. Ve inşad etti:
“Onun bir perçemi vardır; iki kaşını **فَشَغَتْ**,
böylece göz karanlıkta olanı görür.”

Ve az hayırlı, uğursuz adama denilir: **مُفْشِغٌ**. Ve adam **أفْشَغَ**. Ve **أَفْشَغَ الثّنِيّةِ** bir adam: onun (dişi) bitmiş olandır.

Ve onda **الشَّيْبُ** **تَفَشَّغَ** (çoğaldığı ve yayıldığı zaman). Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **تَفَشَّغَهُ الشَّيْبُ**; ve **تشبعه** (ve **تَشَيَّمه**) ve **تسنَّمهُ** bir mânâdadır.

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: kırbaçla adamı **أفْشَغْتُ**, ve onunla onu **فَشغْتُ**; onunla vurduğun zaman.

el-Asma‘î: uyku onu **فَشَّغَهُ** **تَفْشِيغاً**; ona üstün geldiği ve onu yendiği zaman. Ve Ebû Dü’âd’dan inşad etti:
“Bir ceylan, bağlayan (durumda) olunca,
ceylan gibi; uyku onu **فَشُغَه**.”

Sa‘leb, Seleme’den, el-Ferrâ’dan: denilir: adam kadına **تَفَشَّغَ**, onun üzerine düştüğü zaman. Ve ona **تَفَشَّغَ**: çok çocuk doğdu. Ve falan kimse kabile evlerinde **تَفَشَّغَ**, onların içinde kaybolduğu ve onu görmediğin zaman. el-Münzirî ondan (nakletti).

Ve Necâşî, Kureyş’e, ona geldikleri zaman dedi: “Sizde çocuk **تَفَشَّغَ** etti mi? Çünkü bu, hayrın alâmetlerindendir.” Dediler: “Evet.”

Ve denilir: falanın evinde hayır **تَفَشَّغَ**, çoğaldığı ve yayıldığı zaman. Ve **الْمُفَاشَغَةُ**: yavrunun devenin altından çekilip boğazlanması; ve başka bir yavruya meylettirilmesi; ona çekilip getirilir, onun altına bırakılır; o da onu sahiplenip merhamet eder. Denilir: onu **فَاشَغَها**, ve ikisinin arasını **فَاشَغَ**; ve onunla **فُوشِغَ** edilmiştir.

Ve dedi:
“Yiğit; onu sürükleyiştir ve ona acımaz;
**المُفاشَغِ**’in sürükleyişi, böğürmenin kaygısıdır.”

Bir adam İbn Abbâs’a dedi: İnsanlar içinde **تَفَشَّغَتْ** olan bu fetva nedir? Şüphesiz kim Beyt’i tavaf ederse helâl olmuş olur mu? O da dedi: Peygamberinizin sünnetidir; istemeseniz de **تفشِّغَتْ**, yani: yayıldı ve dağıldı.

Seleme, el-Ferrâ’dan: **التَفَشُّغُ** ve **الفِشَاغُ**: tembelliktir. Ve uyku onu **فَشَّغَهُ**, yani: onu tembelleştirdi.

Ömer’in hadisinde: Basra heyeti ona geldi; hâlbuki **تَفَشَّغُوا** etmişlerdi. Dedi ki: Bu hâl nedir? Dediler: Elbiseleri heybelere bıraktık ve sana geldik. Dedi ki: Giyinin ve kibri giderin. Şemmer dedi: **تفشغوا**: en değersiz elbiselerini giydiler ve hazırlanmadılar.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والغين وما يثلثهما)
(شغف) الشين والغين والفاء كلمةٌ واحدة، وهي الشَّغَاف، وهو غِلاف القلب. قال الله تعالى: ﴿قَدْ شَغَفَهَا حُبَّاً﴾ [يوسف 30]، أي أوصَلَ الحبَّ إلى شَغاف قلبها.
(شغل) الشين والغين واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خلاف الفَراغ. تقول: شَغَلْتُ فلاناً فأنا شاغِلُهُ، وهو مشغول. وشُغِلْت عنك بكذا، على لفظ ما لم يسمَّ فاعلُه. قالوا: ولا يقال أُشغِلْت. ويقال شُغْل شاغلٌ. وجمع الشُّغْل أشغال. وقد جاء عنهم: اشتُغِلَ فلانٌ بالشيء([1])، وهو مشتَغَل. وأنشد:
حَيَّتكَ ثُمَّت قالت إنّ نَفْرَتَنَا  *** اليومَ كلَّهم يا عُرْوَ مشتَغَلُ([2])وحكى ناسٌ: أشْغَلَني بالألف.
(شغم) الشين والغين والميم أصلٌ قليلُ الفروع صحيح، يدلُّ على حُسن. يقال الشُّغْموم: الحَسن. والشُّغموم: المرأة الحَسناء. والشُّغموم من الإبل: الحسن المنظرِ التامُّ.
(شغن) الشين والغين والنون ليس بشيء، وليس لما ذكره ابنُ دريدٍ: أنَّ الشغْنة الكارَةُ([3])، أصلٌ ولا معنىً.
(شغو) الشين والغين والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على عَيب في الخِلْقة لبعض الأعضاء. قالوا: الشُغوُّ، من قولك رجلٌ أشغى وامرأة شَغْواء، وذلك إذا كانت أسنانه العُليا تتقدم السُّفْلَى. وقال الخليل: الشَّغا: اختلاف الأسنان، ومنه يقال للعُقاب شَغْواء، وذلك لفَضْل منقارها الأعلى على الأسفل. وزعم ناسٌ أنّ الشَّغَا الزيادة على عدد الأسنان.
(شغب) الشين والغين والباء أصلٌ صحيح يدلّ على تهييج الشر، لا يكون في خير. قال الخليل: الشَّغَْب: تهييج الشرّ، يقال للأتان إذا وَحِمَتْ([4]) واستعصَتْ على الجَأْب: إِنَّها لذات شَغْب وضِغْن. قال أبو عبيد: يقال شَغَبْت على القوم وشَغْبتُهم وشَغبْتُ بهم.
(شغر) الشين والغين والراء أصلٌ واحد يدلُّ عَلى انتشارٍ وخلوٍّ من ضبط، ثم يُحمَل عليه ما يقاربُه. تقول العرب: اشتَغَرت([5]) الإِبلُ، إذا كثرت حتى لا تكاد تُضبَط. ويقولون: تفرَّقوا شَغَرَ بَغَر، إذا تفرَّقوا في كلِّ وجه. وكان أبو زيد يقول: لا يقال ذلك إلاّ في الإقبال.
ومن الباب: شَغَرَ الكلبُ، إذا رَفَعَ إحدى رجليه ليبول. وهذه بلدة شاغرةٌ برجلها، إذا لم تمتَنِعْ من أحدٍ أن يُغِيرَ عليها.
والشِّغَار الذي جاء في الحديث، المنهيُّ عنه: أنْ يقول الرجل للرجل زوِّجني أختَك على أن أزوِّجك أُختي، لا مهر بينهما إلا ذلك. وهذا من الباب لأنَّهُ أمرٌ لم يُضْبَط بمهرٍ ولا شرطٍ صحيح. وهو من شَغَر الكلبُ، إذا صار في ناحيةٍ من المَحَجَّة بعيداً عنها.
واشتغَرَ على فلانٍ حسابُه، إذا لم يهتدِ لـه. واشتغَرَ فلان في الفلاة، إذا دوّم فيها وأَبْعَد. وحكى الشيبانيّ: شَغَرْتُ بني فلانٍ من موضع كذا، أي أخرجتُهم. قال:
ونحن شَغَرْنَا ابني نزار كليهما *** وكلباً بوَقْعٍ مُرهبٍ متقاربِ([6])والله أعلم.
--------------ـــ
([1]) في الأصل: "الشيء"، تحريف.
([2]) أنشده في المجمل. وفي المجمل: "يا زيد".
([3]) نص الجمهرة (3: 64) : "الشغنة: الحال، وهي التي تسميها العامة كارة. ويمكن أن تكون الكارة عربية من قولهم كورت الشيء، إذا لففته وجمعته، فكأن أصلها كورة". والحال: الشيء يحمله الرجل على ظهره، يقال: تحول كساءه: جعل فيه شيئاً ثم حمله على ظهره.
([4]) في الأصل "أوجمت"، صوابه في المجمل واللسان.
([5]) في الأصل "أشغرت"، صوابه في المجمل واللسان.
([6]) البيت في المجمل واللسان (شغر).

ـ

##### Türkçe

(Şîn, Ğayn ve ikisini üçleyen şeyler bâbı)
(**شغف**) **الشين** ve **الغين** ve **الفاء** bir tek kelimedir; o da **الشَّغَاف**’tır; o, kalbin kılıfıdır. Allah Teâlâ dedi: ﴿قَدْ شَغَفَهَا حُبَّاً﴾ [Yûsuf 30]; yani sevgiyi onun kalbinin **شَغاف**’ına ulaştırdı.

(**شغل**) **الشين** ve **الغين** ve **اللام** tek bir asıldır; boşluğun zıddına delâlet eder. Dersin ki: “Falancayı meşgul ettim”; ben onun meşgul edeni olurum; o da meşgul edilmiştir. “Şundan dolayı senden meşgul olundum” denir; faili adlandırılmayanın lafzı üzere. Dediler ki: “أُشغِلْت” denilmez. “Meşgul eden bir meşguliyet” denir. **الشُّغْل**’ün cem‘i **أشغال**’dır. Onlardan gelmiştir: “Falanca şey ile meşgul olundu”([1]); o da **مشتَغَل**’dır. Şiir okudu:
حَيَّتكَ ثُمَّت قالت إنّ نَفْرَتَنَا  *** اليومَ كلَّهم يا عُرْوَ مشتَغَلُ([2])
Ve birtakım kimseler nakletti: “Beni **أشْغَلَ** etti” (elif ile).

(**شغم**) **الشين** ve **الغين** ve **الميم** az dallı, sahih bir asıldır; güzelliğe delâlet eder. **الشُّغْموم** denir: güzel. **الشُّغموم**: güzel kadın. Develerden **الشُّغموم**: görünüşü güzel, tam olan.

(**شغن**) **الشين** ve **الغين** ve **النون** bir şey değildir; İbn Düreyd’in zikrettiği: “**الشغْنة** **الكارَةُ**’dır”([3]) sözü için ne bir asıl vardır ne de bir mânâ.

(**شغو**) **الشين** ve **الغين** ve illetli harf sahih bir asıldır; bazı uzuvlarda yaratılışta bir ayba delâlet eder. Dediler ki: **الشُغوُّ**; senin “**أشغى** erkek ve **شَغْواء** kadın” demenden (gelir); bu, üst dişleri alt dişlerin önüne geçtiği zaman olur. Halîl dedi: **الشَّغا**: dişlerin ihtilâfı; bundan dolayı kartala **شَغْواء** denir; bu, onun üst gagasının alt gagaya fazlalığından dolayıdır. Bir topluluk da iddia etti ki **الشَّغَا**, dişlerin sayısı üzerine ziyadeliktir.

(**شغب**) **الشين** ve **الغين** ve **الباء** sahih bir asıldır; şerri kışkırtmaya delâlet eder; hayırda olmaz. Halîl dedi: **الشَّغَْب**: şerri kışkırtmaktır; dişi eşeğe, kızgınlaştığında([4]) ve **الجَأْب**’e karşı inat ettiğinde: “Şüphesiz o, **شَغْب** ve **ضِغْن** sahibidir” denir. Ebû Ubeyd dedi: “Kavmin üzerine **شَغَبْت** ettim”, “onları **شَغْبتُهم** ettim” ve “onlarla **شَغبْتُ** ettim” denir.

(**شغر**) **الشين** ve **الغين** ve **الراء** tek bir asıldır; yayılmaya ve zaptın yokluğuna delâlet eder; sonra ona yakın olan şey ona hamledilir. Araplar der ki: “Develer **اشتَغَرت**([5])”; çokaldıkları zaman, neredeyse zapt olunamazlar. Ve derler ki: “Her yöne **شَغَرَ بَغَر** dağıldılar”; her yöne dağıldıkları zaman. Ebû Zeyd derdi ki: Bu ancak gelişte söylenir.

Bâbdan: “Köpek **شَغَرَ** etti”; bir bacağını kaldırıp bevlettiği zaman. “Bu belde, bacağıyla **شاغرة**’dir”; herhangi birinin ona baskın yapmasına engel olmadığı zaman.

Ve hadiste gelen, ondan nehyedilen **الشِّغَار**: erkeğin erkeğe “Kız kardeşini benimle evlendir; ben de kız kardeşimi seninle evlendireyim; ikisi arasında bundan başka mehir yok” demesidir. Bu, bâbdandır; çünkü o, mehirle ve sahih bir şartla zapt olunmamış bir iştir. Ve o, “Köpek **شَغَرَ** etti”dendir; yolun kenarından bir tarafa olup ondan uzaklaştığı zaman.

“Falancanın hesabı falancaya karşı **اشتغَرَ** etti”; ona yol bulamadığı zaman. “Falanca çölde **اشتغَرَ** etti”; orada dönüp durduğu ve uzaklaştığı zaman. Şeybânî nakletti: “Falancanın oğullarını şu yerden **شَغَرْتُ** ettim”; yani onları çıkardım. Dedi:
ونحن شَغَرْنَا ابني نزار كليهما *** وكلباً بوَقْعٍ مُرهبٍ متقاربِ([6])
Allah daha iyi bilir.

--------------ـــ
([1]) Asılda: “**الشيء**”, tahriftir.
([2]) Onu **المجمل**’de okudu. **المجمل**’de: “يا زيد”.
([3]) **الجمهرة** (3: 64) metni: “**الشغنة**: **الحال**’dir; avamın **كارة** diye adlandırdığıdır. Ve **الكارة**’nin, ‘şeyi **كورت** ettim’ sözlerinden Arapça olması mümkündür; onu sardığın ve topladığın zaman; sanki aslı **كورة**’dir.” **الحال**: erkeğin sırtında taşıdığı şeydir; “**تحول** elbisesini” denir: içine bir şey koydu, sonra onu sırtında taşıdı.
([4]) Asılda “**أوجمت**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([5]) Asılda “**أشغرت**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dadır.
([6]) Beyit **المجمل** ve **اللسان**’da (**شغر**).

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قال تعالى: ﴿شغفها حبا﴾ [يوسف/30]، أي: أصاب شغاف قلبها، أي: باطنه، عن الحسن. وقيل: وسطه، عن أبي علي (هو الفارسي)، وهما متقاربان.

##### Türkçe

- Yüce Allah dedi ki: ﴿**شغفها حبا**﴾ [Yusuf/30]; yani: onun sevgisi, kalbinin **شغاف**’ına isabet etti; yani: onun içi (iç tarafı), Hasan’dan. Ve denildi ki: onun ortası, Ebû Ali’den (o, el-Fârisî’dir); ve ikisi birbirine yakındır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش غ ف
‏"‏ شغفها حباً ‏"‏‏:‏ أصاب به شغافها وهو غشاء القلب وغلافه وهو جلدة ألبسها‏.‏
وأنشد أبو عبيدة‏:‏ يعلـم اللـه أن حبـك مني في سواد الفؤاد وشط الشغاف

##### Türkçe

ش غ ف
“**شغفها حباً**”: Onu, onun **شغافها**’sına isabet ettirdi; o, kalbin zarı ve kılıfıdır; o, giydirilmiş bir deridir.
Ebû Ubeyde inşâd etti:
Allah bilir ki senin sevgin bendedir; gönlün karalığında ve **شغاف**’ın kıyısında.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشُّغافُ: داء يأْخذ تحت الشَّراسِيفِ من الشِّقِّ الأَيمن؛ قال النابغة:
وقد حالَ هَمٌّ دونَ ذلك والِجٌ
مَكانَ الشُّغافِ تَبْتَغِيه الأَصابِعُ
(* في ديوان النابغة: شاغل بدل والج.)
يعني أَصابع الأَطِبّاء، ويروى وُلُوج الشُّغاف.
والشَّغافُ: غِلافُ القَلْب، وهو جلدة دُونَه كالحجاب وسُوَيْداؤه. التهذيب: الشَّغافُ مَوْلِجُ البَلْغم، ويقال: بل هو غشاء القلب. وشَغَفَه الحُبُّ يَشْغَفُه شَغْفاً وشَغَفاً: وصَل إلى شَغافِ قلبه. وقرأَ ابن عباس: قد شَغَفَها حُبّاً، قال: دخل حُبُّه تحت الشَّغاف، وقيل: غَشَّى الحبُّ قَلْبَها، وقيل: أَصاب شَغافها؛ قال أَبو بكر: شَغافُ القلب وشَغَفُه غِلافُه؛ قال قيس بن الخطيم:
إني لأَهْواكِ غيْرَ ذي كَذِبٍ،
قد شَفَّ منِّي الأحْشاءُ والشَّغَفُ
أَبو الهيثم: يقال لحجابِ القلب وهي شَحْمة تكون لِباساً للقلب الشَّغافُ، وإذا وصل الداء إلى الشَّغاف فلازَمه مَرِضَ القلب ولم يصِحّ، وقيل: شُغِفَ فلان شَغْفاً. أَبو عبيد: الشَّغفُ أَن يبلغ الحب شَغاف القلب، وهي جلدة دونه. يقال: شَغَفَه الحُبُّ أَي بَلغ شَفافَه. وقال الزجاج: في قوله شَغَفَها حُبّاً ثلاثة أَقوال: قيل الشَّغاف غِلاف القلب، وقيل: هو حَبّة القلب وهو سُوَيْداء القلب، وقيل: هو داء يكون في الجوف في الشَّراسِيف، وأَنشد بيت النابغة. قال أَبو منصور: سمي الداء شَغافاً باسم شَغاف القلب، وهو حجابه وروى الأَصمعي أَن الشغاف داء في القلب إذا اتصل بالطِّحال قتل صاحبه، وأَنشد بيت النابغة، وروى الأَزهري عن الحسن في قوله قد شغفها حبّاً، قال: الشَّغَفُ أَن يَكْوِي بَطنَها حُبُّه. وروي عن يونس قال: شَغَفَها أَصاب شَغافها مثل كَبَدَها. ابن السكيت: الشَّغاف هو الخِلْبُ وهي جُليدة لاصقة بالقلب، ومنه قيل خَلبَه إذا بلغ شَغافَ قلبِه. وقال الفراء: شغفها حُبّاً أَي خَرَقَ شَغافَ قلبها ووصل إليه. وفي حديث عليّ، كرم اللّه وجهه: أَنْشَأَه في ظُلَمِ الأَرْحامِ وشُغُفِ الأَسْتار؛ استعار الشُّغُفَ جمع شَغاف القلب لموضع الولد. وفي حديث ابن عباس: ما هذه الفُتْيا التي تَشَغَّفَتِ الناسَ أَي وَسْوَسَتْهم وفَرَّقَتهم كأَنها دخلت شَغاف قلوبهم. وفي حديث يزيد الفَقِير: كنت قد شَغَفني رأْيٌ من رأْيِ الخوارجِ. وشُغِف بالشي، على صيغة ما لم يسم فاعله: أُولِعَ به. وشَغِفَ بالشيء شَغَفاً، على صيغة الفاعل: قَلِقَ. والشَّغَفُ: قِشْرُ شجر الغافِ؛ عن أَبي حنيفة.
وشَغَفٌ: موضع بِعُمانَ يُنْبِتُ الغافَ العظام؛ وأَنشد الليث: حتى أَناخَ بذاتِ الغافِ من شَغَفٍ،
وفي البلاد لهم وُسْعٌ ومُضْطَرَبُ

##### Türkçe

**الشُّغافُ**: sağ taraftaki yarıktan, **الشَّراسِيفِ**in altından tutan bir hastalık; dedi
النابغة:
وقد حالَ هَمٌّ دونَ ذلك والِجٌ
مَكانَ **الشُّغافِ** تَبْتَغِيه **الأَصابِعُ**
(* النابغة divanında: **شاغل** بدل **والِجٌ**.)
Yani hekimlerin parmakları; ve **وُلُوج الشُّغاف** rivayet edilir.
Ve **الشَّغافُ**: kalbin kılıfı; ve o, onun altında, perde gibi bir deridir; ve onun **سُوَيْداءه**’si.

**التهذيب**: **الشَّغافُ** balgamın giriş yeridir; ve denilir: bilakis o, kalbin zarıdır. Ve **شَغَفَه الحُبُّ يَشْغَفُه شَغْفاً وشَغَفاً**: kalbinin **شَغافِ**’ına ulaştı. Ve İbn عباس okudu: **قد شَغَفَها حُبّاً**; dedi: onun sevgisi **الشَّغاف**ın altına girdi; ve denildi: sevgi onun kalbini kapladı; ve denildi: onun **شَغاف**’ına isabet etti; dedi أَبو بكر: kalbin **شَغافُ**’ı ve onun **شَغَفُ**’ı onun kılıfıdır; dedi قيس بن الخطيم:
إني لأَهْواكِ غيْرَ ذي كَذِبٍ،
قد شَفَّ منِّي **الأحْشاءُ** و**الشَّغَفُ**

أَبو الهيثم: kalbin perdesine—ki o, kalbe elbise olan bir yağ parçasıdır—**الشَّغافُ** denilir; ve hastalık **الشَّغاف**’a ulaşınca ona yapışır; kalp hastalanır ve iyileşmez; ve denildi: falan kimse **شُغِفَ** **شَغْفاً**. أَبو عبيد: **الشَّغفُ** sevginin kalbin **شَغاف**’ına ulaşmasıdır; ve o, onun altında bir deridir. Denilir: **شَغَفَه الحُبُّ** yani onun **شَفافَه**’ına ulaştı. Ve الزجاج dedi: onun sözü **شَغَفَها حُبّاً** hakkında üç söz vardır: denildi **الشَّغاف** kalbin kılıfıdır; ve denildi: o kalbin tanesidir ve o kalbin **سُوَيْداء**’sıdır; ve denildi: o, iç boşlukta, **الشَّراسِيف**’te olan bir hastalıktır; ve النابغة’nin beytini okudu. أَبو منصور dedi: hastalığa, kalbin **شَغاف**’ının adıyla **شَغافاً** adı verildi; ve o, onun perdesidir. Ve الأَصمعي rivayet etti ki **الشغاف** kalpte bir hastalıktır; dalağa bitişince sahibini öldürür; ve النابغة’nin beytini okudu. Ve الأَزهري, الحسن’den onun sözü **قد شغفها حبّاً** hakkında rivayet etti; dedi: **الشَّغَفُ** onun sevgisinin onun karnını dağlamasıdır. Ve يونس’ten rivayet edildi; dedi: **شَغَفَها** onun **شَغاف**’ına isabet etti; onun **كَبَدَها**’sı gibi. ابن السكيت: **الشَّغاف** **الخِلْبُ**’dur; ve o, kalbe yapışık ince bir deridir; ve ondan dolayı denildi: **خَلبَه**; kalbinin **شَغافَ**’ına ulaştığında. Ve الفراء dedi: **شغفها حُبّاً** yani onun kalbinin **شَغافَ**’ını deldi ve ona ulaştı.

Ve عليّ hadîsinde, Allah onun yüzünü keremli kılsın: **أَنْشَأَه في ظُلَمِ الأَرْحامِ وشُغُفِ الأَسْتار**; çocuğun yeri için, kalbin **شَغاف**’ının çoğulu olan **الشُّغُفَ**’u ödünç aldı. Ve ابن عباس hadîsinde: insanları **تَشَغَّفَتِ** eden bu fetva nedir; yani onları vesveseye düşürdü ve onları ayırdı; sanki onların kalplerinin **شَغاف**’ına girmiş gibi. Ve يزيد الفَقِير hadîsinde: ben, haricîlerin görüşünden bir görüş beni **شَغَفني** etmiş iken. Ve **شُغِف بالشي** (faili anılmayan sigada): ona düşkün kılındı. Ve **شَغِفَ بالشيء شَغَفاً** (fail sigasında): kaygılandı. Ve **الشَّغَفُ**: **الغافِ** ağacının kabuğu; أَبي حنيفة’den.

Ve **شَغَفٌ**: Umman’da, iri **الغافَ** yetiştiren bir yer; ve الليث okudu:
حتى أَناخَ بذاتِ **الغافِ** من **شَغَفٍ**،
وفي البلاد لهم وُسْعٌ ومُضْطَرَبُ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش غ ف * * الشَّغَافُ * بالفتح غلاف القلب وهو جلدة دونه كالحجاب يقال * شَغَفَهُ * الحب أي بلغ شغافه وبابه باب شعف وقد ذُكر فيه وقرأ بن عباس رضي الله عنهما ﴿قد شغفها حبا﴾ وقال دخل حبه تحت الشغاف

##### Türkçe

* ش غ ف * * **الشَّغَافُ** * fetih ile: kalbin kılıfıdır; o, onun altında perde gibi bir deridir. Denilir: * **شَغَفَهُ** * aşk; yani onun **الشَّغَافُ**’ına ulaştı. Onun bâbı, **شعف** bâbıdır; onda zikredilmiştir. İbn عباس رضي الله عنهما şöyle okudu: ﴿قد **شغفها** حبا﴾ ve dedi: Onun sevgisi **الشَّغَافُ**’ın altına girdi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشغاف، كسحاب: غلاف القلب، نقله الجوهري، وهو جلدة دونه كالحجاب، أو حجابه، وهي شحمة تكون لباسا للقلب، قاله أبو الهيثم، أو حبته، أو سوايداؤه قاله الزجاج، أو مولج البلغم، قاله الليث، كالشغف، بالفتح، فيهما، أي في المعنيين الأولين، ويحرك، كلاهما، أي: الفتح، والتحريك قول أبي الهيثم.

  شغفه، كمنعه: أصاب شغافه، كذلك: كبده: أصاب كبده، قاله يونس، وفي الصحاح: شغفه الحب، أي: بلغ شغافه، قلت: وهو قول ابن السكيت، وقال الفراء: أي خرق شغاف قلبه، وقرأ ابن عباس: قد )شعفها حبا(، قال: دخل حبه تحت الشغاف، وقال الليث: أي أصاب حبه شغافها.
 شغف، كفرح: علق به، وبه قرأ أبو الأشهب: )شغفها حبا(، بكسر الغين، كقراءة ثابت البناني )شعفها(، بكسر العين المملة. الشغاف، كسحاب، وغراب وعلى الأول اقتصر الجوهري، والثاني هو القياس في أسماء الأدواء: داء يأخذ تحت الشراسيف، قال أبو عبيد: من الشق الأيمن، قال النابغة الذبياني:
  وقد حال هم دون ذلك والـج                      مكان الشغاف تبتغيه الأصابع يعني أصابع الأطباء، يقال: هو وجع البطن، وقيل: وجع شغاف القلب، وحكى الأصمعي أن الشغاف: داء في القلب، إذا اتصل بالطحال قتل صاحبه.
 قال الليث: شغف، كجبل: ع بعمان، ينبت الغاف العظام، قال:
  حتى أناخ بذات الغاف من شغف                      وفي البلاد لهم وسع ومضطرب قال أبو حنيفة: الشغف: قشر شجر الغاف.
 قال ابن عباد: المشغوف: المجنون، كالمشعوف.
 ومما يستدرك عليه: قول علي رضي الله تعالى عنه: )أنشأه في ظلم الأرحام، وشغف الأستار( استعار الشغف، - جمع شغاف القلب - لموضع الولد.
 وقول ابن عباس رضي الله عنهما: )ما هذه الفتيا التي تشغفت الناس( أي وسوستهم، وفرقتهم، كأنها دخلت شغاف قلوبهم.
 وشغف بالشيء، كفرح: قلق. وكعنى: أولع به.

##### Türkçe

**الشغاف**, **كسحاب**: kalbin kılıfı; onu el-Cevherî nakletti; ve o, onun altında perde gibi bir deridir; yahut onun perdesidir; ve o, kalbe elbise olan bir içyağı parçasıdır; bunu Ebû’l-Heysem söyledi; yahut onun tanesi; yahut onun karacığıdır; bunu ez-Zeccâc söyledi; yahut balgamın girdiği yer; bunu el-Leys söyledi; **كالشغف**, fetha ile, ikisinde, yani ilk iki mânâda; ve harekelenir; ikisi de; yani: fetha ve harekeleme Ebû’l-Heysem’in sözüdür.

  **شغفه**, **كمنعه**: onun **شغافه**’ine isabet etti; yine: onun **كبده**’i: onun **كبده**’ine isabet etti; bunu Yûnus söyledi; ve **الصحاح**’ta: **شغفه الحب**, yani: onun **شغافه**’ine ulaştı; dedim: ve o, İbnü’s-Sikkît’in sözüdür; ve el-Ferrâ dedi: yani kalbinin **شغاف**’ını deldi; ve İbn Abbâs okudu: **قد )شعفها حبا(**; dedi: onun sevgisi **الشغاف**’ın altına girdi; ve el-Leys dedi: yani onun sevgisi onun **شغافها**’ine isabet etti.
 **شغف**, **كفرح**: ona asıldı; ve bununla Ebû’l-Eşheb okudu: **)شغفها حبا(**, **الغين**’in kesresiyle; Sâbit el-Bünânî’nin kıraati gibi: **)شعفها(**, **العين** **المملة**’nin kesresiyle. **الشغاف**, **كسحاب**, ve **وغراب**; ve birincisi üzerine el-Cevherî iktisar etti; ikincisi ise hastalık adlarında القياس’tır: **داء** ki **الشراسيف**’in altından alır; Ebû Ubeyd dedi: sağ yarıdan; en-Nâbiga ez-Zubyânî dedi:
  Ve gerçekten bir kaygı onu bundan alıkoydu ve **الـج**
  **مكان الشغاف** parmakların onu aradığı yerdir
yani hekimlerin parmakları; denir: o karın ağrısıdır; ve denildi: kalbin **شغاف**’ının ağrısıdır; ve el-Asma‘î hikâye etti ki **الشغاف**: kalpte bir hastalıktır; dalağa bitiştiği zaman sahibini öldürür.
 el-Leys dedi: **شغف**, **كجبل**: Umân’da bir yer adı; büyük **الغاف**’ı bitirir; dedi:
  Nihayet **شغف**’tan **ذات الغاف**’a kondu
  Ve beldelerde onlar için genişlik ve gidip-gelme vardır
Ebû Hanîfe dedi: **الشغف**: **شجر الغاف**’ın kabuğudur.
 İbn Abbâd dedi: **المشغوف**: deli, **كالمشعوف** gibi.
 Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: Ali (Allah Teâlâ ondan razı olsun) sözü: **)أنشأه في ظلم الأرحام، وشغف الأستار(**; **الشغف**’ı — kalbin **شغاف**’larının çoğulu — çocuğun yerine استعارة etti.
 Ve İbn Abbâs (Allah onlardan razı olsun) sözü: **)ما هذه الفتيا التي تشغفت الناس(** yani onları vesveseye düşürdü ve onları ayırdı; sanki o, kalplerinin **شغاف**’ına girmiştir.
 Ve **شغف بالشيء**, **كفرح**: kaygılandı. Ve **كعنى**: ona tutkun oldu.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَغَفَهُ
1 شَغَفَهُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. شَغَفَ , (Msb, K,) inf. n. شَغْفٌ, (Msb,) He, or it, struck, or smote, his شَغَاف; (O, K;) like كَبَدَهُ meaning “ he, or it, struck, or smote, his كَبِد ” [or “ liver ”]; (O, TA;) so says Yoo: (TA:) or it (i. e. love) rent the شَغَاف of his heart: (Fr, TA:) or it (love) reached his شَغَاف: (ISk, S, TA:) or شَغَفَ قَلْبَهُ it (love) reached the شَغَاف of his heart, i. e. his pericardium. (Msb.) I'Ab read, [in the Kur xii. 30,] قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا, and expl. the meaning to be [He has affected her so that] the love of him has entered beneath the شَغَاف: (S, TA:) or the meaning is, the love of him has struck, or smitten, her شَغَاف: (Lth, O, TA:) or he has rent the شَغَاف of her heart, i. e. its حِجَاب, [app. meaning her midriff,] so as to reach her heart, with love: (Bd:) Abu-l-Ash-hab read قَدْ شَغِفَهَا حُبًّا, with kesr to the غ, [meaning he has became attached to her, or has loved her,] like the reading of Thلbit El-Bunyلnee, شَعِفَهَا, with kesr to the unpointed ء: (O, TA:) [for] شَغِفَهُ, aor. شَغَفَ , [inf. n. app. شَغَفٌ,] signifies he became attached to him, or loved him. (K, TA.) One says also, شَغَفَهُ المَالُ, meaning The property became embellished to him, [or pleasing to him,] so that he loved it. (Msb.) And شُغِفَ بِالشَّىْءِ, like عُنِىَ, He was, or became, vehemently desirous of the thing; or fond of it. (TA.) And شَغِفَ بِالشَّىْءِ, like فَرِحَ, He became disquieted, or disturbed, by the thing. (TA.)

مَا هٰذِهِ الفُتْيَا الَّتِى تَشَغَّفَتِ النَّاسَ
5 مَا هٰذِهِ الفُتْيَا الَّتِى تَشَغَّفَتِ النَّاسَ ذ , a saying of I'Ab, means [What is this judicial sentence] that has put vain suggestions into the minds of the people, and separated them? as though it entered the شَغَاف of their hearts. (TA.) [See also 1 in arts. شعب and شغب.]

شَغْفٌ
شَغْفٌ ذ : see شَغَافٌ in two places.

شَغَفٌ
شَغَفٌ ذ [app. inf. n. of شَغِفَ: and accord. to Fei, app., Love reaching to the pericardium; or heartfelt love; see an ex. in a verse cited voce بَلْ; and see also حُبٌّ, and شَعَفٌ;] a subst. from شَغَفَ قَلْبَهُ, said of love. (Msb.) -A2- See also شَغَافٌ, in two places. -A3- Also The bark (نَجَب, AHn, O, or قِشْر, K) of the kind of tree called غاف. (AHn, O, K. *)

شَغَافٌ
شَغَافٌ ذ The pericardium; i. e. the غِلَاف, (S, O, K,) or غِشَآء, (Msb,) of the heart: (S, O, Msb, K:) or [app. a mistake for “ and, ” as will be shown by what follows,] its حِجَاب [generally meaning the midriff], (K,) [here said to be,] accord. to AHeyth, a certain fat that clothes the heart: (TA:) [J seems to confound the غِلَاف of the heart with its حِجَاب; for after “ the غَلاف of the heart, ” he adds, “ and it is a skin beneath it (دُونَهُ), like the حِجَاب: ”] or the حَبَّة (K) or the سُوَيْدَآء [both generally meaning the core] thereof: (O, K:) or the place of entrance (مَوْلج) of the phlegm: (Lth, O, K:) and ↓ شَغْفٌ and ↓ شَغَفٌ signify the same in the two senses, (K,) or in the first and second senses: (TA:) or القَلْب ↓ شَغْفُ and ↓ شَغَفُهُ signify the same as شَغَافُهُ, accord. to AHeyth: (O:) the pl. of the شَغَاف of the heart is شُغُفٌ; which is metaphorically applied in a saying of 'Alee to the place of the fœtus [in the belly]. (TA.) -A2- Also, (A'Obeyd, S, O, K,) and ↓ شُغَافٌ, (K,) the latter agreeable with analogy as the name of a disease, (TA,) A certain disease that attacks one, beneath the شَرَاسِيف [pl. of شُرْسُوفٌ, q. v.], in the right side: (A'Obeyd, S, O, K:) and (some say, TA) a pain of the belly: (K, TA: [in the CK, البَظْر is erroneously put for البَطْن:]) and (some say, TA) a pain of the شَغَاف of the heart: (K, TA:) accord. to As, شَغَافٌ signifies a certain disease in the heart, which, if it reaches to the spleen, kills the patient. (TA.)

شُغَافٌ
شُغَافٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مَشْغُوفٌ
مَشْغُوفٌ ذ Insane, or mad; (O, K;) like مَشْعُوفٌ. (O.) And مَشْغُوفٌ بِمَالٍ One to whom property is embellished [or rendered pleasing,] so that he loves it. (Msb.)

##### Türkçe

شَغَفَهُ
1 **شَغَفَهُ** ذ , (S, O, Msb, K,) muzâri‘i **شَغَفَ** , (Msb, K,) mastar ismi **شَغْفٌ**, (Msb,) O, yahut o, onun **شَغَاف**’ını vurdu yahut çarptı; (O, K;) **كَبَدَهُ** gibi; “o, yahut o, onun **كَبِد**’ini [yahut “karaciğer”ini] vurdu yahut çarptı” mânâsında; (O, TA;) Yoo böyle der: (TA:) yahut o (yani aşk) onun kalbinin **شَغَاف**’ını yırttı: (Fr, TA:) yahut o (aşk) onun **شَغَاف**’ına ulaştı: (ISk, S, TA:) yahut **شَغَفَ قَلْبَهُ** o (aşk) onun kalbinin **شَغَاف**’ına ulaştı; yani onun perikardı. (Msb.) I'Ab, [Kur’ân xii. 30’da,] **قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا** okudu ve mânâyı, [Ona tesir etti ki] onun sevgisinin **شَغَاف**’ın altına girmiş olması diye açıkladı: (S, TA:) yahut mânâ şudur: onun sevgisi onun **شَغَاف**’ını vurdu yahut çarptı: (Lth, O, TA:) yahut o, onun kalbinin **شَغَاف**’ını, yani onun **حِجَاب**’ını, [görünüşe göre onun diyaframı mânâsında,] sevgi ile onun kalbine ulaşacak şekilde yırttı: (Bd:) Abu-l-Ash-hab **قَدْ شَغِفَهَا حُبًّا** okudu; **غ** üzerine kesre ile; [mânâsı: ona bağlandı yahut onu sevdi;] Thلbit El-Bunyلnee’nin okuyușu gibi, **شَعِفَهَا**, noktasız **ء** üzerine kesre ile: (O, TA:) [çünkü] **شَغِفَهُ**, muzâri‘i **شَغَفَ** , [mastar ismi görünüşe göre **شَغَفٌ**,] ona bağlandı yahut onu sevdi mânâsına gelir. (K, TA.) Yine denir: **شَغَفَهُ المَالُ**, mânâsı: mal ona süslü gösterildi, [yahut ona hoş gösterildi,] öyle ki onu sevdi. (Msb.) Ve **شُغِفَ بِالشَّىْءِ**, **عُنِىَ** gibi, o şeye karşı şiddetle arzulandı; yahut ona düşkün oldu. (TA.) Ve **شَغِفَ بِالشَّىْءِ**, **فَرِحَ** gibi, o şey sebebiyle huzursuz oldu yahut rahatsız oldu. (TA.)

مَا هٰذِهِ الفُتْيَا الَّتِى تَشَغَّفَتِ النَّاسَ
5 **مَا هٰذِهِ الفُتْيَا الَّتِى تَشَغَّفَتِ النَّاسَ** ذ , I'Ab’ın bir sözü; mânâsı: [Bu, insanların zihinlerine boş telkinler sokmuş ve onları ayırmış olan hüküm nedir?] sanki onların kalplerinin **شَغَاف**’ına girmiş gibi. (TA.) [Ayrıca شعب ve شغب maddelerinde 1’e de bak.]

شَغْفٌ
**شَغْفٌ** ذ : iki yerde **شَغَافٌ**’a bak.

شَغَفٌ
**شَغَفٌ** ذ [görünüşe göre **شَغِفَ**’in mastar ismi: ve Fei’ye göre, görünüşe göre, perikarda ulaşan aşk; yahut yürekten aşk; بَلْ maddesinde zikredilen bir beyitte bir örneğe bak; ve ayrıca **حُبٌّ**’a ve **شَعَفٌ**’a da bak;] **شَغَفَ قَلْبَهُ**’dan, aşk hakkında söylenen bir isimdir. (Msb.) -A2- Yine iki yerde **شَغَافٌ**’a bak. -A3- Ayrıca غاف denilen ağaç türünün kabuğu (**نَجَب**, AHn, O, yahut **قِشْر**, K). (AHn, O, K. *)

شَغَافٌ
**شَغَافٌ** ذ Perikard; yani kalbin **غِلَاف**’ı, (S, O, K,) yahut **غِشَآء**’ı: (Msb,) (S, O, Msb, K:) yahut [görünüşe göre “ve” için bir hata; nitekim aşağıdakiyle gösterilecektir,] onun **حِجَاب**’ı [genellikle diyafram mânâsına gelir], (K,) [burada şöyle denmiştir:] AHeyth’e göre, kalbi örten belli bir yağ: (TA:) [J, kalbin **غِلَاف**’ını onun **حِجَاب**’ı ile karıştırıyor görünür; çünkü “kalbin **غَلاف**’ı”ndan sonra “ve o, onun altında (**دُونَهُ**) bir deridir, **حِجَاب** gibi” der:] yahut onun **حَبَّة**’si (K) yahut **سُوَيْدَآء**’ı [ikisi de genellikle öz mânâsına gelir]: (O, K:) yahut balgamın giriş yeri (**مَوْلج**): (Lth, O, K:) ve ↓ **شَغْفٌ** ve ↓ **شَغَفٌ** iki mânâda da aynı şeyi ifade eder, (K,) yahut birinci ve ikinci mânâlarda: (TA:) yahut **القَلْب** ↓ **شَغْفُ** ve ↓ **شَغَفُهُ**, AHeyth’e göre, onun **شَغَافُهُ**’u ile aynı şeyi ifade eder: (O:) kalbin **شَغَاف**’ının çoğulu **شُغُفٌ**’dur; bu, mecazen, 'Alee’nin bir sözünde ceninin [karındaki] bulunduğu yere uygulanır. (TA.) -A2- Ayrıca, (A'Obeyd, S, O, K,) ve ↓ **شُغَافٌ**, (K,) ikincisi hastalık adı olarak kıyasa uygun olup, (TA,) sağ tarafta, **شَرَاسِيف**’in [**شُرْسُوفٌ**’un çoğulu, bk.], altında, bir kimseye arız olan belli bir hastalık: (A'Obeyd, S, O, K:) ve (bazıları der, TA) karın ağrısı: (K, TA: [CK’de, **البَظْر** yanlışlıkla **البَطْن** yerine konmuştur:]) ve (bazıları der, TA) kalbin **شَغَاف**’ının ağrısı: (K, TA:) As’a göre, **شَغَافٌ**, kalpte belli bir hastalık mânâsına gelir; o, dalağa ulaşırsa hastayı öldürür. (TA.)

شُغَافٌ
**شُغَافٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

مَشْغُوفٌ
**مَشْغُوفٌ** ذ Deli, yahut mecnun; (O, K;) **مَشْعُوفٌ** gibi. (O.) Ve **مَشْغُوفٌ بِمَالٍ**: mal kendisine süslü gösterilmiş [yahut hoş gösterilmiş] kimse; öyle ki onu sever. (Msb.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَغَفَ
شَغَفَ A ( n. ac. شَغْف 1 ),
a.  Struck, smote, injured the heart of.

b.  [ pass. ],  see VII .

اِنْشَغَفَ
اِنْشَغَفَ VII
a.  [ coll. ], Was smitten, was in love.

شَغْف
شَغْف 1 ,
a.  Pericardium, membrane of the heart; core of the heart.

شَغَف
شَغَف 4 ,
a.  Intense love, passion.

b.  see 1

شَغَاْف
شَغَاْف 22 ,
a.  see 1 .

شَغڤفَ
N. P. شَغڤفَ I ,
a.  Insane, mad; amorous.

##### Türkçe

شَغَفَ
**شَغَفَ** A ( i. ac. **شَغْف** 1 ),
a. Kalbe vurdu, kalbi çarptı, kalbi yaraladı.

b. [edilgen], VII’ye bak.

اِنْشَغَفَ
**اِنْشَغَفَ** VII
a. [toplu], vurulmuş oldu, âşık oldu.

شَغْف
**شَغْف** 1 ,
a. Perikard, kalbin zarı; kalbin özü.

شَغَف
**شَغَف** 4 ,
a. Şiddetli aşk, tutku.

b. 1’e bak.

شَغَاْف
**شَغَاْف** 22 ,
a. 1’e bak.

شَغڤفَ
N. P. **شَغڤفَ** I ,
a. Deli, çılgın; âşık.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%81/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

شغف
شَغَفَ - يَشْغَفُ

شَغَفَ - يَشْغَفُ + كائن أو شيء أو أمر+  كائناً: يلتصق به بشدة من جميع جوانبه كأنه غلاف لصيق يمنع أثر أي شيء خارجي عليه
وشغاف القلب: هو الغشاء الرقيق الذي يلتصق بالقلب ويغلفه من جميع جوانبه
﴿تراود فتاها عن نفسه قد شغفها حب﴾: التصق حبه بقلبها، فكان كالغلاف اللصيق حول قلبها فلا يمر لقلبها شيء إلا وجده وحبه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التغطية والحجب بالالتصاق الكامل كالدهان والتلوين والطباعة لمنع أثر مؤثر خارجي عليه"، وهي:
غَلَفَ - يَغْلِفُ، طَمَس - يَطْمِسُ، رَانَ - يَرِيْنُ، طَبَعَ - يَطْبَعُ، شَغَفَ - يَشْغَفُ، غَشِيَ - يَغْشَى
شغفها
 	﴿وقال نسوة في المدينة امرأة العزيز تراود فتاها عن نفسه قد شغفها حبا إنا لنراها في ضلال مبين(30)﴾ يوسف
مختار الصحاح
● [شغف] ش غ ف: الشَّغَافُ بالفتح غلاف القلب وهو جلدة دونه كالحجاب يقال شَغَفَهُ الحب أي بلغ شغافه وبابه باب شعف وقد ذُكر فيه وقرأ بن عباس رضي الله عنهما ﴿قد شغفها حبا﴾ وقال دخل حبه تحت الشغاف
معجم الفر’ئد القرآنية
ش غ ف
"شَغَفَهَا" في قوله تعالى :"امْرَأَتُ الْعَزِيـزِ تُرَاوِدُ فَتـَاهَا عَنْ نَفْسِهِ قَـدْ شَغَفـَهَا حُبـّاً" (30) يوسف .
الشَّغاف : غشاء القلب، وشغفها حباً: أي دخل حبه تحت شغاف قلبها فتملّكه .
الراغب
شعف
- قرئ: (شعفها) (سورة يوسف: آية 30، وهي قراءة شاذة) وهي من شعفة القلب، وهي رأسه معلق النياط، وشعفة الجبل: أعلاه، ومنه قيل: فلان مشعوف بكذا، كأنما أصيب شعفة قلبه.
ملخص اللسان
1.     الشُّغافُ: داء يأْخذ تحت الشَّراسِيفِ من الشِّقِّ الأَيمن؛
2. والشَّغافُ: غِلافُ القَلْب، وهو جلدة دُونَه كالحجاب وسُوَيْداؤه.وشَغَفَه الحُبُّ يَشْغَفُه شَغْفاً وشَغَفاً: وصَل إلى شَغافِ قلبه.
3.     الشَّغفُ أَن يبلغ الحب شَغاف القلب،
4.     شَغَفَها أَصاب شَغافها مثل كَبَدَها.
5.     وشَغِفَ بالشيء شَغَفاً، على صيغة الفاعل: قَلِقَ.
6.     والشَّغَفُ: قِشْرُ شجر الغافِ؛
لسان العرب
● - شغف: الشُّغافُ: داء يأْخذ تحت الشَّراسِيفِ من الشِّقِّ الأَيمن؛ قال   النابغة:   وقد حالَ هَمٌّ دونَ ذلك والِجٌ   مَكانَ الشُّغافِ تَبْتَغِيه الأَصابِعُ   (* في ديوان النابغة: شاغل بدل والج.)   يعني أَصابع الأَطِبّاء، ويروى وُلُوج الشُّغاف.   والشَّغافُ: غِلافُ القَلْب، وهو جلدة دُونَه كالحجاب وسُوَيْداؤه.   التهذيب: الشَّغافُ مَوْلِجُ البَلْغم، ويقال: بل هو غشاء القلب. وشَغَفَه   الحُبُّ يَشْغَفُه شَغْفاً وشَغَفاً: وصَل إلى شَغافِ قلبه. وقرأَ ابن   عباس: قد شَغَفَها حُبّاً، قال: دخل حُبُّه تحت الشَّغاف، وقيل: غَشَّى   الحبُّ قَلْبَها، وقيل: أَصاب شَغافها؛ قال أَبو بكر: شَغافُ القلب وشَغَفُه   غِلافُه؛ قال قيس بن الخطيم:   إني لأَهْواكِ غيْرَ ذي كَذِبٍ،   قد شَفَّ منِّي الأحْشاءُ والشَّغَفُ   أَبو الهيثم: يقال لحجابِ القلب وهي شَحْمة تكون لِباساً للقلب   الشَّغافُ، وإذا وصل الداء إلى الشَّغاف فلازَمه مَرِضَ القلب ولم يصِحّ، وقيل:   شُغِفَ فلان شَغْفاً. أَبو عبيد: الشَّغفُ أَن يبلغ الحب شَغاف القلب، وهي   جلدة دونه. يقال: شَغَفَه الحُبُّ أَي بَلغ شَفافَه. وقال الزجاج: في   قوله شَغَفَها حُبّاً ثلاثة أَقوال: قيل الشَّغاف غِلاف القلب، وقيل: هو   حَبّة القلب وهو سُوَيْداء القلب، وقيل: هو داء يكون في الجوف في   الشَّراسِيف، وأَنشد بيت النابغة. قال أَبو منصور: سمي الداء شَغافاً باسم شَغاف   القلب، وهو حجابه وروى الأَصمعي أَن الشغاف داء في القلب إذا اتصل   بالطِّحال قتل صاحبه، وأَنشد بيت النابغة، وروى الأَزهري عن الحسن في قوله قد   شغفها حبّاً، قال: الشَّغَفُ أَن يَكْوِي بَطنَها حُبُّه. وروي عن يونس   قال: شَغَفَها أَصاب شَغافها مثل كَبَدَها. ابن السكيت: الشَّغاف هو   الخِلْبُ وهي جُليدة لاصقة بالقلب، ومنه قيل خَلبَه إذا بلغ شَغافَ قلبِه. وقال   الفراء: شغفها حُبّاً أَي خَرَقَ شَغافَ قلبها ووصل إليه. وفي حديث عليّ،   كرم اللّه وجهه: أَنْشَأَه في ظُلَمِ الأَرْحامِ وشُغُفِ الأَسْتار؛   استعار الشُّغُفَ جمع شَغاف القلب لموضع الولد. وفي حديث ابن عباس: ما هذه   الفُتْيا التي تَشَغَّفَتِ الناسَ أَي وَسْوَسَتْهم وفَرَّقَتهم كأَنها   دخلت شَغاف قلوبهم. وفي حديث يزيد الفَقِير: كنت قد شَغَفني رأْيٌ من رأْيِ   الخوارجِ. وشُغِف بالشي، على صيغة ما لم يسم فاعله: أُولِعَ به. وشَغِفَ   بالشيء شَغَفاً، على صيغة الفاعل: قَلِقَ. والشَّغَفُ: قِشْرُ شجر   الغافِ؛ عن أَبي حنيفة.   وشَغَفٌ: موضع بِعُمانَ يُنْبِتُ الغافَ العظام؛ وأَنشد الليث:   حتى أَناخَ بذاتِ الغافِ من شَغَفٍ،   وفي البلاد لهم وُسْعٌ ومُضْطَرَبُ
مقاييس اللغة:
(شغف) الشين والغين والفاء كلمةٌ واحدة، وهي الشَّغَاف، وهو غِلاف القلب. قال الله تعالى: ﴿قَدْ شَغَفَهَا حُبَّاً﴾ [يوسف 30]، أي أوصَلَ الحبَّ إلى شَغاف قلبها.
القاموس المحيط:
الشَّغافُ، كسحابٍ غِلافُ القَلْبِ، أو حِجابُهُ، أو حَبّتُهُ، أو سُوَيْدَاؤُه، أو مَوْلِجُ البَلْغَمِ، كالشَّغْفِ فيهما، ويُحَرَّكُ. وكمنَعه أصابَ شَغافَهُ. وكفَرِحَ عَلِقَ به. وكسحابٍ وغُرابٍ داءٌ يأخُذُ تحتَ الشَّراسيفِ من الشِّقِّ الأَيْمَنِ، ووَجَعُ البَطْنِ، ووَجَعُ شَغافِ القَلْبِ. وكَجَبَلٍ ع بعُمانَ، وقِشْرُ الغافِ. والمَشْغُوفُ المَجْنُونُ.
تاج العروس:
ش غ ف
الشَّغَافُ كَسَحَابٍ : غِلاَفُ الْقَلْبِ نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ وهو جِلْدَةٌ دُونَهُ كالحِجَابِ أَو حِجَابُهُ وهي شَحْمَةٌ تكونُ لِباساً لِلْقَلْبِ قَالَهُ أَبو الهَيْثَمِ أَو حَبَّتُهُ أو سُوَايْدَاؤُهُ قَالَهُ الزَّجَّاجُ أَو مَوْلِجُ الْبَلْغَمِ قَالَهُ اللَّيْثُ كالشَّغْفِ بالفَتْحِ فِيهِمَا أي في المَعْنَيَيْن الأَوَّلَيْن ويُحَرَّكُ كِلاهُمَا أَي : الفَتْحُ والتَّحْرِيكُ قَوْلُ أَبي الهَيْثَمِ
شَغَفَهُ كَمَنَعَهُ : أَصَابَ شَغافَهُ كذلك : كَبَدَهُ : أَصَابَ كَبِدَهُ قَالَهُ يُونُسُ وفي الصِّحاحِ : شَغَفَهُ الحُبُّ أَي : بَلَغَ شَغَافَهُ قلتُ : وهو قَوْلُ ابنِ السِّكِّيتِ وقال الفَرَّاءُ : أَي خَرَقَ شَغَافَ قَلْبِهِ وقَرَأَ ابنُ عَبَّاسٍ : قَدْ ( شَعَفَهَا حُبّاً ) قال : دَخَلَ حُبُّهُ تَحْتَ الشَّغافِ وقال اللَّيْثُ : أَي أَصابَ حُبُّهُ شَغَافَهَا
شَغِفَ كَفَرِحَ : عَلِقَ بِهِ وبه قَرَأَ أَبو الأَشْهَبِ : ( شَغِفَهَا حُبّاً ) بكَسْرِ الغَيْنِ كقِرَاءَةِ ثَابِتٍ البُنَانِيِّ ( شَعِفَهَا ) بكَسْرِ العَيْنِ المُمْلَةَ . ِ الشَّغَافُ كَسَحَابِ وغُرَابٍ وعلَى الأَوَّلِ اقْتَصَرَ الجَوْهَرِيُّ والثَّانِي هو القِيَاسُ في أَسْمَاءِ الأَدْوَاءِ : دَاءٌ يَأْخُذُ تَحْتَ الشَّرَاسِيفِ قال أَبو عُبَيْدٍ : مِن الشِّقّ الأَيْمَنِ قال النَّابِغَةُ الذُّبْيَانِيُّ :
وقَدْ حَالَ هَمٌّ دُونَ ذلك وَالِجٌ ... مَكَانَ الشَّغَافِ تَبْتَغِيهِ الأَصَابِعُ يَعْنِي أَصابِعَ الأَطِبَّاءِ يقال : هو وَجَعُ الْبَطْنِ وقيل : وَجَعْ شَغَافِ الْقَلْبِ وحَكَى الأَصْمَعِيُّ أَنَّ الشُّغافَ : دَاءٌ في القَلْبِ إِذا اتَّصَلَ بالطِّحالِ قَتَلَ صَاحبَهُ
قال اللَّيْثُ : شَغَفٌ كَجَبلٍ : ع بِعُمَانَ يُنْبِتُ الْغَافَ العِظَامَ قال :
حتَّى أَناخَ بِذَاتِ الْغَافِ مِنْ شَغَفٍ ... وفي الْبِلادِ لهم وُسْعٌ ومُضْطَرَبُ قال أبو حَنِيفَةَ : الشَّغَفُ : قِشْرُ شَجَرِ الْغَافِ
قال ابنُ عَبَّادٍ : الْمَشْغُوفُ : الْمَجْنُونُ كالمَشْعُوفِ
ومّما يُسْتَدْرَكُ عليه : قَوْلُ عليِّ رَضِيَ اللهُ تعالَى عنه : ( أَنْشَأَهُ في ظُلَمِ الأَرْحَامِ وشُغُفِ الأَسْتَارِ ) اسْتَعارَ الشُّغُفَ - جَمْعَ شَغَافِ القَلْبِ - لِمَوْضِعِ الوَلَدِ
وقَوْلُ ابنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عنهما : ( ما هذه الفُتْيَا التي تَشَغَّفَتِ النَّاسَ ) أَي وَسْوَسَتْهُم وفَرَّقَتْهم كأَنَّهَا دَخَلَتْ شَغافَ قُلُوبِهم
وشَغِفَ بالشَّيْءِ كفَرِحَ : قَلِقَ . وكُعْنىَ : أُولِعَ بِهِ

##### Türkçe

شغaf
**شَغَفَ** - **يَشْغَفُ**

**شَغَفَ** - **يَشْغَفُ** + bir varlık veya şey veya iş + bir varlığı: ona bütün yönlerinden şiddetle yapışır; sanki dışarıdan herhangi bir şeyin ona etkisini engelleyen bitişik bir kılıf gibidir.
Ve **شغاف القلب**: kalbe yapışan ve onu bütün yönlerinden kaplayan ince zardır.
﴿**تراود فتاها عن نفسه قد شغفها حب**﴾: onun sevgisi kalbine yapıştı; böylece kalbinin etrafında bitişik bir kılıf gibi oldu; kalbine hiçbir şey geçmez ki onu ve onun sevgisini bulmasın.
Ve lafız, “tam yapışma ile örtme ve perdeleme (boyama, renklendirme ve baskı gibi) suretiyle dış bir etkenin ona tesirini engelleme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**غَلَفَ** - **يَغْلِفُ**، **طَمَس** - **يَطْمِسُ**، **رَانَ** - **يَرِيْنُ**، **طَبَعَ** - **يَطْبَعُ**، **شَغَفَ** - **يَشْغَفُ**، **غَشِيَ** - **يَغْشَى**
شغفها
 	﴿Ve şehirde birtakım kadınlar dedi ki: Aziz’in karısı, delikanlısını kendinden murad ediyor; onu sevgi şiddetle sarmış; biz onu apaçık bir sapıklık içinde görüyoruz (30)﴾ Yusuf
مختار الصحاح
● [**شغف**] ش غ ف: **الشَّغَافُ** (fetha ile): kalbin kılıfıdır; onun altında, perde gibi bir deridir. Denir: **شَغَفَهُ الحب** yani onun **شغاف**’ına ulaştı. Babı, **شعف** babıdır; onda zikredilmiştir. Ve İbn Abbas (Allah ikisinden de razı olsun) ﴿**قد شغفها حبا**﴾ okudu ve dedi: onun sevgisi **الشَّغاف**’ın altına girdi.
معجم الفر’ئد القرآنية
ش غ ف
“**شَغَفَهَا**” Yüce Allah’ın şu sözünde: “**امْرَأَتُ الْعَزِيـزِ تُرَاوِدُ فَتـَاهَا عَنْ نَفْسِهِ قَـدْ شَغَفـَهَا حُبـّاً**” (30) Yusuf.
**الشَّغاف**: kalbin zarıdır; ve **شغفها حباً**: yani onun sevgisi kalbinin **شغاف**’ının altına girdi de ona sahip oldu.
الراغب
شعف
- Şöyle okundu: (**شعفها**) (Yusuf suresi: ayet 30; ve bu şâz bir kıraattir); ve o, kalbin **شعفة**’sindendir; o, onun başıdır; **النياط** asılıdır. Ve dağın **شعفة**’si: onun en üstüdür. Bundan dolayı denildi: falan kimse şununla **مشعوف**tur; sanki kalbinin **شعفة**’si isabet almış gibidir.
ملخص اللسان
1.     **الشُّغافُ**: sağ taraftan **الشَّراسِيفِ**’in altında, **الشِّقِّ**’ten alan bir hastalıktır;
2. ve **الشَّغافُ**: kalbin kılıfıdır; onun altında, perde gibi bir deridir ve onun **سُوَيْداؤه**’udur. Ve **شَغَفَه الحُبُّ يَشْغَفُه شَغْفاً وشَغَفاً**: kalbinin **شَغاف**’ına ulaştı.
3.     **الشَّغفُ**: sevginin kalbin **شَغاف**’ına ulaşmasıdır,
4.     **شَغَفَها**: onun **شغاف**’ına isabet etti; tıpkı **كَبَدَها**’sına isabet etmesi gibi.
5.     Ve **شَغِفَ بالشيء شَغَفاً** (fail sigası üzere): huzursuz oldu.
6.     Ve **الشَّغَفُ**: **الغاف** ağacının kabuğudur;
لسان العرب
● - **شغف**: **الشُّغافُ**: sağ taraftan **الشَّراسِيفِ**’in altında, **الشِّقِّ**’ten alan bir hastalıktır; **النابغة** dedi ki:
  Ve gerçekten bir kaygı, içeri giren, bunun önüne geçti ... **الشُّغافِ** yerinde, parmaklar onu arar
  (* Nâbiga divanında: **شاغل** “**والِجٌ**” yerine.)
  Yani hekimlerin parmakları; ve **وُلُوج الشُّغاف** rivayet edilir.
  Ve **الشَّغافُ**: kalbin kılıfıdır; onun altında, perde gibi bir deridir ve onun **سُوَيْداؤه**’udur.
  **التهذيب**: **الشَّغافُ** balgamın giriş yeridir; ve denir ki: bilakis o, kalbin zarıdır. Ve **شَغَفَه الحُبُّ يَشْغَفُه شَغْفاً وشَغَفاً**: kalbinin **شَغاف**’ına ulaştı. Ve İbn Abbas okudu: **قد شَغَفَها حُبّاً**; dedi: onun sevgisi **الشَّغاف**’ın altına girdi. Ve denildi: sevgi onun kalbini örttü; ve denildi: onun **شغاف**’ına isabet etti. Ebu Bekir dedi ki: kalbin **شَغاف**’ı ve onun **شَغَف**’ı onun kılıfıdır. Kays b. el-Hatîm dedi ki:
  Ben seni severim, yalan sahibi olmaksızın,
  benden iç organlar ve **الشَّغَفُ** inceldi.
  Ebu’l-Heysem: kalbin perdesine, kalbe elbise olan bir yağ parçası bulunan şeye **الشَّغافُ** denir. Ve hastalık **الشَّغاف**’a ulaşırsa ona yapışır; kalp hastalanır ve iyileşmez. Ve denildi: falan kimse **شُغِفَ** **شَغْفاً**.
  Ebu Ubeyd: **الشَّغفُ** sevginin kalbin **شَغاف**’ına ulaşmasıdır; o, onun altında bir deridir. Denir: **شَغَفَه الحُبُّ** yani onun **شَفافَه**’ına ulaştı.
  Ve Zecâc dedi ki: **شَغَفَها حُبّاً** sözünde üç görüş vardır: denildi ki **الشَّغاف** kalbin kılıfıdır; denildi ki o, kalbin tanesidir; o, kalbin **سُوَيْداء**’sıdır; denildi ki o, içte **الشَّراسِيف**’te bulunan bir hastalıktır; ve Nâbiga’nın beytini şahit getirdi.
  Ebu Mansur dedi ki: hastalığa, kalbin **شَغاف**’ı adıyla **شَغافاً** denildi; o, onun perdesidir. Ve Asmaî rivayet etti ki **الشغاف**: kalpte bir hastalıktır; dalağa ulaştığında sahibini öldürür; ve Nâbiga’nın beytini şahit getirdi. Ve Ezherî, Hasan’dan, **قد شغفها حبّاً** sözünde rivayet etti; dedi: **الشَّغَفُ** onun sevgisinin karnını dağlamasıdır. Ve Yunus’tan rivayet edildi; dedi: **شَغَفَها** onun **شغاف**’ına isabet etti; tıpkı **كَبَدَها**’sına isabet etmesi gibi.
  İbn Sikkît: **الشَّغاف** **الخِلْبُ**’dur; o, kalbe yapışık küçük bir deridir; bundan dolayı denildi: **خَلبَه**; kalbinin **شَغاف**’ına ulaştığında.
  Ve Ferrâ dedi ki: **شغفها حُبّاً** yani onun kalbinin **شَغاف**’ını deldi ve ona ulaştı.
  Ali’nin (Allah yüzünü keremli kılsın) hadisinde: “Onu rahimlerin karanlıklarında ve perdelerin **شُغُفِ**’ünde yarattı”; **الشُّغُفَ**’u, kalbin **شَغاف**’larının çoğulu olarak, çocuğun yerine ödünç aldı.
  Ve İbn Abbas’ın hadisinde: “İnsanları **تَشَغَّفَتِ** eden bu fetva nedir?” yani onları vesveseye düşürdü ve onları ayırdı; sanki kalplerinin **شغاف**’ına girmiş gibidir.
  Ve Yezîd el-Fakîr’in hadisinde: Haricîlerin görüşlerinden bir görüş beni **شَغَفني** idi.
  Ve **شُغِف بالشي** (meçhul fail sigası üzere): ona düşkün kılındı.
  Ve **شَغِفَ بالشيء شَغَفاً** (fail sigası üzere): huzursuz oldu.
  Ve **الشَّغَفُ**: **الغاف** ağacının kabuğudur; Ebu Hanîfe’den.
  Ve **شَغَفٌ**: Umman’da bir yerdir; büyük **الغاف**’ı bitirir; ve Leys şahit getirdi:
  Nihayet **شَغَفٍ**’den **ذاتِ الغاف**’ta çöktü,
  ve ülkelerde onlar için genişlik ve dolaşma vardır.
مقاييس اللغة:
(**شغف**) **الشين** ve **الغين** ve **الفاء** tek bir kelimedir; o da **الشَّغَاف**’tır; o, kalbin kılıfıdır. Yüce Allah dedi ki: ﴿**قَدْ شَغَفَهَا حُبَّاً**﴾ [Yusuf 30], yani sevgiyi onun kalbinin **شَغاف**’ına ulaştırdı.
القاموس المحيط:
**الشَّغافُ** (bulut gibi): kalbin kılıfı; yahut onun perdesi; yahut onun tanesi; yahut onun **سُوَيْدَاؤُه**’u; yahut balgamın giriş yeri; iki manada da **الشَّغْفِ** gibi; ve harekelenir. Ve **كمنَعه**: onun **شغاف**’ına isabet etti. Ve **كفَرِحَ**: ona yapıştı. Ve (bulut gibi) ve (karga gibi): sağ taraftan **الشَّراسيف**’in altında alan bir hastalık; ve karın ağrısı; ve kalbin **شغاف**’ının ağrısı. Ve (dağ gibi): Umman’da bir yer; ve **الغاف**’ın kabuğu. Ve **المَشْغُوفُ**: deli.
تاج العروس:
ش غ ف
**الشَّغَافُ** (bulut gibi): kalbin kılıfıdır; Cevherî onu nakletti; o, onun altında, perde gibi bir deridir; yahut onun perdesidir; o, kalbe elbise olan bir yağ parçasıdır; Ebu’l-Heysem söyledi; yahut onun tanesidir; yahut onun **سُوَايْدَاؤُه**’udur; Zecâc söyledi; yahut balgamın giriş yeridir; Leys söyledi; iki ilk manada (fetha ile) **الشَّغْفِ** gibi; yani iki manada; ve ikisi de harekelenir; yani fetha ve harekeleme; Ebu’l-Heysem’in sözü.
**شَغَفَهُ** ( **كَمَنَعَهُ** gibi): onun **شغاف**’ına isabet etti; aynı şekilde: **كَبَدَهُ**: onun **كَبِد**’ine isabet etti; Yunus söyledi. Ve **الصِّحاح**’ta: **شَغَفَهُ الحُبُّ** yani onun **شغاف**’ına ulaştı. Dedim ki: bu, İbn Sikkît’in sözüdür. Ve Ferrâ dedi ki: yani onun kalbinin **شَغاف**’ını deldi. Ve İbn Abbas okudu: **قَدْ ( شَعَفَهَا حُبّاً )**; dedi: onun sevgisi **الشَّغاف**’ın altına girdi. Ve Leys dedi ki: yani onun sevgisi onun **شغاف**’ına isabet etti.
**شَغِفَ** ( **كَفَرِحَ** gibi): ona yapıştı; ve Ebu’l-Eşheb bununla okudu: (**شَغِفَهَا حُبّاً**) **الغين**’in kesresiyle; Sâbit el-Bünânî’nin kıraati gibi: (**شَعِفَهَا**) **العين**’in kesresiyle, imlâlı.
**الشَّغَافُ** (bulut gibi) ve (karga gibi): ve birincide Cevherî iktisar etti; ikincisi, hastalık adlarında kıyastır: **الشَّرَاسِيفِ**’in altında alan bir hastalık; Ebu Ubeyd dedi ki: sağ taraftan. Nâbiga ez-Zübyânî dedi ki:
Ve gerçekten bir kaygı, içeri giren, bunun önüne geçti ... **الشَّغَافِ** yerinde, parmaklar onu arar
Yani hekimlerin parmakları. Denir: o, karın ağrısıdır; ve denildi: kalbin **شَغاف**’ının ağrısıdır. Ve Asmaî nakletti ki **الشُّغافُ**: kalpte bir hastalıktır; dalağa ulaştığında sahibini öldürür.
Leys dedi ki: **شَغَفٌ** (dağ gibi): Umman’da bir yer; büyük **الغاف**’ı bitirir; dedi ki:
Nihayet **شَغَفٍ**’den **ذاتِ الْغَافِ**’ta çöktü ... ve ülkelerde onlar için genişlik ve dolaşma vardır
Ebu Hanîfe dedi ki: **الشَّغَفُ**: **الغاف** ağacının kabuğudur.
İbn Abbâd dedi ki: **الْمَشْغُوفُ**: **الْمَجْنُونُ**; **المَشْعُوفِ** gibi.
Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: Ali’nin (Allah Teâlâ ondan razı olsun) sözü: (**أَنْشَأَهُ في ظُلَمِ الأَرْحَامِ وشُغُفِ الأَسْتَارِ**) **الشُّغُفَ**’u — kalbin **شَغاف**’larının çoğulu — çocuğun yeri için ödünç aldı.
Ve İbn Abbas’ın (Allah ikisinden de razı olsun) sözü: (**ما هذه الفُتْيَا التي تَشَغَّفَتِ النَّاسَ**) yani onları vesveseye düşürdü ve onları ayırdı; sanki kalplerinin **شغاف**’ına girmiş gibidir.
Ve **شَغِفَ بالشَّيْءِ** ( **كفَرِحَ** gibi): huzursuz oldu. Ve **كُعْنىَ**: ona düşkün kılındı.
