# شغل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%BA%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شغل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شغل

شَغَلَهُ
1 شَغَلَهُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. شَغَلَ , (O, K, MS,) inf. n. شَغْلٌ (Msb, K) and شُغْلٌ, (K,) the latter on the authority of Sb, (TA,) He, or it, (a man, S, or an affair, Msb,) busied him, occupied him, or employed him; (K;) i. q. أَلْهَاهُ [signifying as above; and particularly he, or it, busied him, &c., so as to divert him from (عَنْ) something; or diverted him from a thing by busying him, &c.]: (S and Msb and K in art. لهو, and Bd and Jel in xv. 3, &c.:) [↓ شغّلهُ signifies he, or it, busied him, &c., much; i. e.] with teshdeed it denotes muchness: (Bd in xlviii. 11:) ↓ اشغلهُ is a good dial. var. of شَغَلَهُ; or is rare; or bad: (K:) accord. to IDrd [and J], (O,) one should not say أَشْغَلْتُهُ; (S, O;) for it is bad: (S:) accord. to IF, they scarcely ever say أَشْغَلْتُ, [thus in the O, but in the Msb ↓ اِشْتَغَلَ,] but it is allowable: (O:) none of the leading lexicologists is known to have pronounced it good. (TA.) [Hence the saying, شَغَلَتْ سَعَاتِى جَدْوَاىَ (see art. سعو and سعى), or, as some relate it, شغلت شِعَابِى جدواى (see art. شعب).] See another ex. voce شَاغِلٌ. One says also شُغِلَ بِهِ, (Msb, K,) meaning تَلَهَّى [i. e. He was, or became, busied, &c., by it], (Msb,) and به ↓ اشتغل [meaning the same]; (Az, Msb, K;) and شُغِلْتُ عَنْكَ بِكَذَا [I was, or became, busied, &c., so as to be diverted from thee, by such a thing], (S, O,) and ↓ اِشْتَغَلْتُ [in the same sense]: (S:) and عَنْهُ ↓ تشاغل, (TA,) which likewise signifies تَلَهَّى [meaning as expl. above, or he busied himself, &c., so as to divert himself from him, or it]: (TA in art. لهو, and Bd and Jel in lxxx. 10:) some disallow ↓ اِشْتَغَلَ, in the form of an active verb, but say اُشْتُغِلَ, in the form of a pass. verb; but it is originally quasi-pass of أَشْغَلْتُهُ, like as are اِحْتَرَقَ and اِكْتَهَلَ of أَحْرَقْتُهُ and أَكْهَلْتُهُ; [though why of أَشْغَلْتُهُ rather than of شَغَلْتُهُ, I do not see:] Az mentions the usage of its act. and pass. part. ns.: (Msb:) accord. to AHلt and IDrd, one should not say ↓ اِشْتَغَلَ; but IF mentions, as transmitted from the Arabs, اُشْتُغِلَ فُلَانٌ بِالشَّىْءِ, and the pass. part. n. (O.) ― -b2- One says also, نَحْنُ نَشْغَلُ عَنْكَ المَرْتَعَ (assumed tropical:) [We occupy the place of pasturage so as to keep it from thee], and المَآءَ [the water]; meaning, it is sufficient for us without being more than sufficient. (S in art. شفه.) And شُغِلَ عَنْكَ مَا عِنْدَنَا (assumed tropical:) [What we had was employed so as to be kept from thee]. (JK in that art.)

2 شَغَّلَ see the preceding paragraph.

اشغلهُ
4 اشغلهُ ذ : see 1. ― -b2- مَا أَشْغَلَهُ [meaning How much is he busied! &c.], (Th, S, K,) denoting wonder, (Th, TA,) is anomalous, because one does not [regularly] form a verb of wonder from one in the form of a pass. verb. (Th, S, K.)

تشاغل عَنْهُ
6 تشاغل عَنْهُ ذ : see 1. [Accord. to Golius, تشاغلوا signifies They occupied one another, on the authority of the KL; in which, however, I find only تَشَاغُلٌ expl. as meaning خودرا بچيزى مشغول كردن i. e. To make oneself busied, &c., with a thing.]

8 اـِشْتَغَلَ see 1, in five places. ― -b2- One says also, اِشْتَغَلَ فِيهِ السَّمُّ The poison crept into him, or pervaded him; syn. سَرَى: and اشتغل فِيهِ الدَّوَآءُ The medicine entered into him, and produced an effect upon him, or showed its effect upon him; syn. نَجَعَ. (TA.)

شَغْلٌ
شَغْلٌ ذ an inf. n. of 1. (K, Msb.) See the next paragraph. -A2- And see also شَغْلَةٌ.

شُغْلٌ
شُغْلٌ ذ and ↓ شَغْلٌ and ↓ شُغُلٌ (S, O, Msb, K) and ↓ شَغَلٌ (S, O, K;) Business, occupation, or employment; (PS;) contr. of فَرَاغٌ: (K:) [and particularly business, &c., that diverts one from a thing:] or an occurrence that causes a man to forget, or neglect, or be unmindful: (Er-Rلghib, TA:) pl. [of pauc.] أَشْغَالٌ (S, O, K) and [of mult.] شُغُولٌ: (K:) شُغْلٌ is mentioned by Sb as an instance of an inf. n. having a pl., namely, أَشْغَالٌ; like عَقْلٌ and مَرَضٌ. (TA in art. مرض.) [See also أُشْغُولَةٌ.]

شَغَلٌ
شَغَلٌ ذ : see the next preceding paragraph.

شَغِلٌ
شَغِلٌ ذ Busy, or busied, occupied, or employed: (K:) [and particularly busy, &c, so as to be diverted from a thing:] thought by ISd to be a possessive epithet [meaning ذُو شُغْلٍ], because it has no verb to which it is conformable: (TA:) it is an epithet applied to a man, from الشَّغْلُ [or الشُّغْلُ]: (IAar, in O:) and ↓ مَشْغُولٌ signifies the same; (Msb, TA;) and ↓ مُشْتَغِلٌ (Az, Msb, K) and ↓ مُشْتَغَلٌ, (Az, IF, O, Msb, K,) the latter [said to be] extr. [meaning anomalous, for اُشْتُغِلَ is not mentioned by F]. (K.)

شُغُلٌ
شُغُلٌ ذ : see شُغْلٌ.

شَغْلَةٌ
شَغْلَةٌ ذ Reaped grain or wheat, collected together, in the place where it is trodden out; syn. بَيْدَرٌ and كُدْسٌ (IAar, O, K) and عَرَمَةٌ; (IAar, O;) as also ↓ شَغَلَةٌ: (IAth, TA:) pl. [or coll. gen. n.] of the former ↓ شَغْلٌ, (O, K, TA, [in the CK, erroneously, شُغَلٌ,]) like as تَمْرٌ is of تَمْرَةٌ. (O, TA.)

شَغَلَةٌ
شَغَلَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

شَغَّالٌ
شَغَّالٌ ذ signifies كَثِيرُ الشُّغْلِ [i. e. Having much business or occupation or employment; or who busies or occupies or employs himself much]. (TA.)

شَاغِلٌ
شَاغِلٌ ذ act. part. n. of شَغَلَهُ; [Busying, occupying, or employing; &c.;] (S, Msb;) applied to a man, (S,) or to an affair. (Msb.) [Hence,] one says, عَنْكَ الشَّوَاغِلُ ↓ شَغَلَتْنِى [Busying affairs busied me, or have busied me, so as to divert me from thee]: the last word being pl. of شَاغِلٌ. (TA.) شُغْلٌ شَاغِلٌ [lit. Busying business, or the like,] has an intensive meaning: (K:) the latter word in this case is a corroborative, as in لَيْلٌ لَائِلٌ. (S.)

أَشْغَلُ
أَشْغَلُ ذ [More, and most, busy &c.]. أَشْغَلُ مِنْ ذَاتِ النِّحْيَيْنِ [More busy than she who was the owner of the two skins of butter] is a prov. [mentioned in the TA]: she was a woman of [the tribe of] Teym-Allah: she used to sell clarified butter, in the Time of Ignorance; and Khowwلt Ibn-Jubeyr El-Ansلree came to her, demanding to buy clarified butter of her, and saw no one with her, and he bargained with her: so she untied a skin, and he looked at it: then he said to her, “ Hold thou it until I look at another: ” and she said, “ Untie thou another skin: ” and he did so, and looked at it, and said, “ I desire other than this; therefore hold thou it: ” and she did so: and when her hands were [thus] occupied, he assaulted her, and she was unable to repel the him. (Meyd.)

أُشْغُولَةٌ
أُشْغُولَةٌ ذ an instance of the measure أُفْعُولَةٌ from الشُّغْلُ [similar to أُلْهُوَّةٌ and أُلْهِيَّةٌ, and to أُلْعُوبَةٌ, &c.; app. meaning A thing with which one is busied, &c.: and also syn. with شُغْلٌ]. (O, K.)

مَشْغَلَةٌ
مَشْغَلَةٌ ذ A thing that causes one to be busied, &c.: (K, * TA:) pl. مَشَاغِلُ. (TA.)

مَشْغُولٌ
مَشْغُولٌ ذ : see شَغِلٌ. ― -b2- [Hence,] فُلَانٌ فَارِغٌ مَشْغُولٌ Such a one is devoted to that which is unprofitable. (TA.) ― -b3- And جَارِيَةٌ مَشْغُولَةٌ A young woman having a husband. (TA.) ― -b4- And مَالٌ مَشْغُولٌ Property devoted to commerce. (TA.) ― -b5- And دَارٌ مَشْغُولَةٌ A house in which are inhabitants. (TA.)

مُشْتَغِلٌ
مُشْتَغِلٌ ذ and مُشْتَغَلٌ: see شَغِلٌ.

### Türkçe

**شَغَلَهُ**
1 **شَغَلَهُ** ذ , (S, O, Msb, K,) muzârîsi **شَغَلَ** , (O, K, MS,) mastarı **شَغْلٌ** (Msb, K) ve **شُغْلٌ**, (K,) ikincisi Sb’nin rivayetine göre, (TA,) O, yahut o, (bir adam, S, yahut bir iş, Msb,) onu meşgul etti, onu oyaladı, yahut onu çalıştırdı; (K;) yani **أَلْهَاهُ** ile eş anlamlıdır [yukarıdaki mânâda; ve özellikle o, yahut o, onu meşgul etti vb., onu (عَنْ) bir şeyden çevirecek şekilde; yahut onu meşgul ederek vb. bir şeyden çevirdi]: (S ve Msb ve K, **لهو** maddesinde, ve Bd ve Jel, xv. 3’te, vb.:) [↓ **شغّلهُ** “o, yahut o, onu meşgul etti vb., çokça” mânâsınadır; yani] teşdîd ile çokluğu ifade eder: (Bd, xlviii. 11’de:) ↓ **اشغلهُ** **شَغَلَهُ**’nin iyi bir lehçe varyantıdır; yahut nadirdir; yahut kötüdür: (K:) IDrd’ye göre [ve J’ye göre], (O,) **أَشْغَلْتُهُ** denmemelidir; (S, O;) çünkü o kötüdür: (S:) IF’ye göre, **أَشْغَلْتُ**’u neredeyse hiç söylemezler, [O’da böyle; fakat Msb’de ↓ **اِشْتَغَلَ**,] fakat caizdir: (O:) önde gelen lugatçılardan hiçbiri onu iyi diye nitelediği bilinmez. (TA.) [Bundan dolayı şu söz: **شَغَلَتْ سَعَاتِى جَدْوَاىَ** (bk. **سعو** ve **سعى** maddesi), yahut bazılarınca rivayet edildiği üzere, **شغلت شِعَابِى جدواى** (bk. **شعب** maddesi).] **شَاغِلٌ** lafzı altında başka bir örneğe bak. Şöyle de denir: **شُغِلَ بِهِ**, (Msb, K,) yani **تَلَهَّى** [yani o, onunla meşgul oldu vb.], (Msb,) ve به ↓ **اشتغل** [aynı mânâda]; (Az, Msb, K;) ve **شُغِلْتُ عَنْكَ بِكَذَا** [şu şey sebebiyle senden çevrilecek şekilde meşgul oldum], (S, O,) ve ↓ **اِشْتَغَلْتُ** [aynı mânâda]: (S:) ve عَنْهُ ↓ **تشاغل**, (TA,) ki bu da **تَلَهَّى** mânâsınadır [yukarıda açıklandığı üzere; yahut o, kendisini ondan, yahut ondan, çevirecek şekilde kendini meşgul etti]: (TA, **لهو** maddesinde, ve Bd ve Jel, lxxx. 10’da:) bazıları ↓ **اِشْتَغَلَ**’ı etken fiil kalıbında caiz görmez, fakat edilgen fiil kalıbında **اُشْتُغِلَ** der; ancak o, aslında **أَشْغَلْتُهُ**’nun sanki-edilgenidir; tıpkı **اِحْتَرَقَ** ve **اِكْتَهَلَ**’in **أَحْرَقْتُهُ** ve **أَكْهَلْتُهُ**’dan olması gibi; [gerçi niçin **أَشْغَلْتُهُ**’dan da **شَغَلْتُهُ**’dan değil, görmüyorum:] Az, onun etken ve edilgen ism-i fâil ve ism-i mef‘ûl kullanımını zikreder: (Msb:) AHلt ve IDrd’ye göre, ↓ **اِشْتَغَلَ** denmemelidir; fakat IF, Araplardan nakledildiği üzere, **اُشْتُغِلَ فُلَانٌ بِالشَّىْءِ**’i ve edilgen ism-i mef‘ûlü zikreder. (O.) ― -b2- Şöyle de denir: **نَحْنُ نَشْغَلُ عَنْكَ المَرْتَعَ** (mecaz kabul edilerek:) [otlak yerini senden alıkoyacak şekilde işgal ederiz], ve **المَآءَ** [suyu]; yani, bize yeter, fazlasıyla yeter olmaksızın. (S, **شفه** maddesinde.) Ve **شُغِلَ عَنْكَ مَا عِنْدَنَا** (mecaz kabul edilerek:) [bizde olan şey senden alıkonacak şekilde meşgul edildi]. (JK, o maddede.)

2 **شَغَّلَ**: önceki paragrafa bak.

**اشغلهُ**
4 **اشغلهُ** ذ : 1’e bak. ― -b2- **مَا أَشْغَلَهُ** [yani “ne kadar meşguldür!” vb.], (Th, S, K,) hayreti ifade eder, (Th, TA,) şâzdır; çünkü edilgen fiil kalıbında olan bir fiilden [düzenli olarak] hayret fiili yapılmaz. (Th, S, K.)

**تشاغل عَنْهُ**
6 **تشاغل عَنْهُ** ذ : 1’e bak. [Golius’a göre, **تشاغلوا** “birbirlerini meşgul ettiler” mânâsınadır; KL’nin rivayetine göre; fakat onda ben yalnız **تَشَاغُلٌ**’ü “خودرا بچيزى مشغول كردن yani bir şeyle kendini meşgul etmek vb.” diye açıklanmış buluyorum.]

8 **اـِشْتَغَلَ**: 1’e, beş yerde, bak. ― -b2- Şöyle de denir: **اِشْتَغَلَ فِيهِ السَّمُّ** Zehir onun içine sızdı, yahut ona yayıldı; eş anlamlısı **سَرَى**: ve **اشتغل فِيهِ الدَّوَآءُ** İlaç onun içine girdi ve onda tesir meydana getirdi, yahut tesirini onda gösterdi; eş anlamlısı **نَجَعَ**. (TA.)

**شَغْلٌ**
**شَغْلٌ** ذ 1’in mastarıdır. (K, Msb.) Sonraki paragrafa bak. -A2- Ve ayrıca **شَغْلَةٌ**’ye de bak.

**شُغْلٌ**
**شُغْلٌ** ذ ve ↓ **شَغْلٌ** ve ↓ **شُغُلٌ** (S, O, Msb, K) ve ↓ **شَغَلٌ** (S, O, K;) İş, meşguliyet, yahut çalışma; (PS;) **فَرَاغٌ**’ın zıddı: (K:) [ve özellikle, kişiyi bir şeyden çeviren iş vb.:] yahut bir adamın unutmasına, yahut ihmal etmesine, yahut gaflette olmasına sebep olan bir vuku: (Er-Rلghib, TA:) cem‘ [kıllat] **أَشْغَالٌ** (S, O, K) ve [kesret] **شُغُولٌ**: (K:) **شُغْلٌ**, Sb tarafından, cem‘i olan bir mastara örnek olarak zikredilmiştir; yani **أَشْغَالٌ**; tıpkı **عَقْلٌ** ve **مَرَضٌ** gibi. (TA, **مرض** maddesinde.) [Ayrıca **أُشْغُولَةٌ**’ye de bak.]

**شَغَلٌ**
**شَغَلٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**شَغِلٌ**
**شَغِلٌ** ذ Meşgul; meşgul edilmiş; oyalanmış; çalıştırılmış: (K:) [ve özellikle bir şeyden çevrilecek şekilde meşgul vb.:] ISd’ye göre, buna uygun bir fiili olmadığı için, sahiplik sıfatı [yani **ذُو شُغْلٍ** mânâsında] olduğu düşünülmüştür: (TA:) bu, **الشَّغْلُ**’den [yahut **الشُّغْلُ**’den] bir adama uygulanan bir sıfattır: (IAar, O’da:) ve ↓ **مَشْغُولٌ** aynı mânâyı ifade eder; (Msb, TA;) ve ↓ **مُشْتَغِلٌ** (Az, Msb, K) ve ↓ **مُشْتَغَلٌ**, (Az, IF, O, Msb, K,) ikincisi [denildiğine göre] şâzdır [yani anormaldir; çünkü **اُشْتُغِلَ** F tarafından zikredilmemiştir]. (K.)

**شُغُلٌ**
**شُغُلٌ** ذ : **شُغْلٌ**’e bak.

**شَغْلَةٌ**
**شَغْلَةٌ** ذ Harman yerinde, dövüldüğü yerde, bir araya toplanmış biçilmiş ekin yahut buğday; eş anlamlısı **بَيْدَرٌ** ve **كُدْسٌ** (IAar, O, K) ve **عَرَمَةٌ**; (IAar, O;) ve ayrıca ↓ **شَغَلَةٌ**: (IAth, TA:) ilkinin cem‘i [yahut cins ismi] ↓ **شَغْلٌ**’dür, (O, K, TA, [CK’de yanlışlıkla **شُغَلٌ**]) tıpkı **تَمْرٌ**’ün **تَمْرَةٌ**’nin cem‘i olması gibi. (O, TA.)

**شَغَلَةٌ**
**شَغَلَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**شَغَّالٌ**
**شَغَّالٌ** ذ **كَثِيرُ الشُّغْلِ** mânâsınadır [yani işi, meşguliyeti, çalışması çok olan; yahut kendini çokça meşgul eden vb.]. (TA.)

**شَاغِلٌ**
**شَاغِلٌ** ذ **شَغَلَهُ**’nun ism-i fâilidir; [meşgul eden, oyalayan, çalıştıran; vb.;] (S, Msb;) bir adama uygulanır, (S,) yahut bir işe. (Msb.) [Bundan dolayı,] şöyle denir: عَنْكَ الشَّوَاغِلُ ↓ **شَغَلَتْنِى** [meşgul eden işler beni meşgul etti, yahut meşgul etti, senden çevirecek şekilde]: son kelime **شَاغِلٌ**’in cem‘idir. (TA.) **شُغْلٌ شَاغِلٌ** [lafzen “meşgul eden meşguliyet” yahut benzeri,] pekiştirme mânâsı taşır: (K:) bu durumda ikinci kelime, **لَيْلٌ لَائِلٌ**’de olduğu gibi, te’kîd edicidir. (S.)

**أَشْغَلُ**
**أَشْغَلُ** ذ [daha meşgul vb.; en meşgul vb.]. **أَشْغَلُ مِنْ ذَاتِ النِّحْيَيْنِ** [iki tulumun sahibi olan kadından daha meşgul] bir darb-ı meseldir [TA’da zikredilmiştir]: o, Teym-Allah [kabilesinden] bir kadındı: Câhiliye devrinde sade yağ satardı; Khowwلt Ibn-Jubeyr El-Ansلree ona geldi, ondan sade yağ satın almak isteyerek, yanında kimse görmedi, onunla pazarlık etti: bunun üzerine o bir tulumu çözdü, o da ona baktı: sonra ona dedi ki: “Bunu tut, ben bir başkasına bakıncaya kadar:” o da dedi ki: “Sen başka bir tulumu çöz:” o da yaptı ve ona baktı ve dedi ki: “Bundan başkasını istiyorum; öyleyse bunu tut:” o da tuttu: elleri böylece meşgul olunca, ona saldırdı; o da onu geri çevirmeye güç yetiremedi. (Meyd.)

**أُشْغُولَةٌ**
**أُشْغُولَةٌ** ذ **الشُّغْلُ**’den **أُفْعُولَةٌ** vezninde bir örnektir [**أُلْهُوَّةٌ** ve **أُلْهِيَّةٌ**’ye ve **أُلْعُوبَةٌ** vb.’ye benzer; görünüşe göre “kendisiyle meşgul olunan şey vb.” mânâsındadır: ve ayrıca **شُغْلٌ** ile eş anlamlıdır]. (O, K.)

**مَشْغَلَةٌ**
**مَشْغَلَةٌ** ذ Kişiyi meşgul eden şey vb.: (K, * TA:) cem‘i **مَشَاغِلُ**. (TA.)

**مَشْغُولٌ**
**مَشْغُولٌ** ذ : **شَغِلٌ**’e bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **فُلَانٌ فَارِغٌ مَشْغُولٌ** Böyle biri faydasız olana adanmıştır. (TA.) ― -b3- Ve **جَارِيَةٌ مَشْغُولَةٌ** Kocası olan genç kadın. (TA.) ― -b4- Ve **مَالٌ مَشْغُولٌ** Ticarete tahsis edilmiş mal. (TA.) ― -b5- Ve **دَارٌ مَشْغُولَةٌ** İçinde oturanlar bulunan ev. (TA.)

**مُشْتَغِلٌ**
**مُشْتَغِلٌ** ذ ve **مُشْتَغَلٌ**: **شَغِلٌ**’e bak.
