# شغو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D8%BA%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شغو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%BA%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شغو

: ( و ( *!الشَّغا : اخْتِلافُ ) الأَسْنانِ ، أَو اخْتِلافُ ( نِبْتَةِ الأَسْنانِ ) ؛ كما في المُحْكَم ، ( بالطُّولِ والقِصَرِ والدُّخُولِ

والخُرُوجِ ) .
وفي الأساسِ : هو اخْتِلافُ النِّبْتَةِ والتَّراكبِ ، أَو أَنْ لا تَقَعَ الأَسْنانُ العُلْيا على السُّفْلى .
وقد ( *!شَغَتْ سِنُّهُ *!شُغُوّاً ) ، كعُلُوَ ، ( *!وشَغا ، كدَعا ورَضِيَ ) ، وعلى الأخيرِ اقْتَصَرَ الجوْهرِيُّ ، ومَصْدَرُه *!شَغا ، مَقْصورٌ .
ورجُلٌ *!أَشْغَى بَيِّنُ *!الشَّغا ، ( وهي *!شَغْياءُ *!وشَغْواءُ ) .
وفي الصِّحاح : السِّنُّ *!الشاغِيَةُ هي الَّزائِدَةُ على الأسْنانِ وهي التي تُخالِفُ نِبْتتها نِبْتَةَ غيرِها مِن الأَسْنانِ .
يقالُ : رجُلٌ أَشْغَى وامْرأَةٌ *!شَغْواءُ ، والجَمْعُ *!شُغْوٌ ، انتَهَى .
ووَجَدْتُ في حاشِيَةِ الكِتابِ بخطِّ أَبي زكريَّا : *!الشاغِيَةُ هي التي تُخالِفُ نِبْتتُها نِبْتَةَ غيرِها ، سَواء كانتْ زائِدَةً أَو غيرَ زائِدَةٍ ولا يَخْتصّ *!الشَّغيَ بالزائِدَة دون غيرِها .
ووَجَدْت على حاشِيَةِ نسْخَةِ أبي سهْلٍ الهُرَويّ ما نَصّه : *!الشَّاغِيَةُ المُعْوّجَةُ لا الَّزائِدَة ، وهذا خَطَأً من المصنّفِ ، وإنَّما غرَّهُ قوْلُ ابنِ قتيبَةَ في أَدَبِ الكاتِبِ : تبَرَّأت إليهم مِن *!الشَّغا فرَدّوها عليَّ بالزِّيادَةِ ولم يعْرف المَعْنى ، انتَهَى .
( *!والشَّغْواءُ : العُقابُ ) لفَضْلِ مِنْقارِها الأَعْلَى على الأَسْفَل ؛ عن الجوهريّ ؛ وأَنْشَدَ :
*!شَغْواءُ تُوطِنُ بين الشِّيقِ والنِّيقِ زادَ ابنُ سِيدَه : وقيلَ لتَعَقُّفِ مِنْقارها .
( *!والتَّشْغِيَةُ : تَقْطيرُ البَوْلِ ) قليلاً قليلاً ، عن اللَّيْثِ .
(والأسم : *!الشَّغَا *!والشَّغْيَةُ *!وأَشْغَوْا به : خالَفُوا النَّاسَ في أمْرِه ) ، وكأَنَّه مَأْخوذٌ من *!شَغا الأسْنان .

وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!أَشْغى ببَوْلِه *!إشْغاهً : قطرَ قليلاً قليلاً ، عن ابنِ الأثيرِ .
*!والمُشْتَغي : المُفارِقُ لكلِّ الف والذي نغضت سنُّه ؛ وبهما فُسِّر قَوْل رُؤْبَة :
فاعسف بناج كالرباع *!المُشْتَغي

### Türkçe

( **الشَّغا** : dişlerin ihtilâfı; yahut ( dişlerin bitişinin ihtilâfı ); el-Muḥkem’de olduğu gibi, ( uzunluk ve kısalıkla ve içeri girme

ve dışarı çıkma ile ) .
Ve el-Esâs’ta: o, bitişin ve üst üste binmenin ihtilâfıdır; yahut üst dişlerin alt dişlerin üzerine düşmemesidir.
Ve muhakkak ( **شَغَتْ سِنُّهُ شُغُوّاً** ) , **عُلُوَ** gibi; ( **وشَغا** , **دَعا** ve **رَضِيَ** gibi ); ve sonuncusu üzerine el-Cevherî iktisar etti; ve masdarı **شَغا**’dır, maksûrdur.
Ve bir adam **أَشْغَى**; **الشَّغا**’sı apaçık; ( ve o **شَغْياءُ** ve **شَغْواءُ**’dur ) .
Ve eṣ-Ṣıḥâḥ’ta: **الشاغِيَةُ** diş, dişlerin üzerine ziyade olandır; ve o, bitişi, dişlerden başkasının bitişine muhalefet eden şeydir.
Denir: bir adam **أَشْغَى** ve bir kadın **شَغْواءُ**; ve cem‘i **شُغْوٌ**; bitti.
Ve kitabın hâşiyesinde Ebû Zekeriyyâ’nın hattıyla buldum: **الشاغِيَةُ** o, bitişi başkasının bitişine muhalefet eden şeydir; ister ziyade olsun ister ziyade olmasın; ve **الشَّغيَ** ziyadeye başkası dışında tahsis olunmaz.
Ve Ebû Sehl el-Herevî nüshasının hâşiyesinde nassı şu olanı buldum: **الشَّاغِيَةُ** eğri olandır, ziyade olan değil; ve bu, musanniften bir hatadır; ancak onu, İbn Kuteybe’nin Edebü’l-Kâtib’deki sözü aldattı: Onlara **الشَّغا**’dan beri olduğumu bildirdim de onu bana ziyade ile geri çevirdiler ve mânâyı bilmedi; bitti.
( **والشَّغْواءُ** : kartal ) üst gagasının alt gagasına fazlalığından dolayı; el-Cevherî’den; ve inşâd etti:
**شَغْواءُ تُوطِنُ بين الشِّيقِ والنِّيقِ** İbn Sîde ziyade etti: ve denildi ki gagasının kıvrıklığından dolayı.
( **والتَّشْغِيَةُ** : idrarın damlatılmasıdır ) az az; el-Leys’ten.
( Ve isim: **الشَّغَا** ve **الشَّغْيَةُ**; ve **أَشْغَوْا به** : onun işinde insanlara muhalefet ettiler ) ; ve sanki o, **شَغا الأسْنان**’dan alınmıştır.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**أَشْغى ببَوْلِه إشْغاهً** : az az damlattı; İbnü’l-Esîr’den.
Ve **المُشْتَغي** : her ülfetten ayrılan ve dişi sallanan; ve bunlarla Rü’be’nin sözü tefsir olundu:
فاعسف بناج كالرباع **المُشْتَغي**
