# شفه — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%87/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%81%D9%87/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شفه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%87.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شفه

شَفَهَهُ
1 شَفَهَهُ ذ , aor. شَفَهَ , (K,) inf. n. شَفْهٌ, (TK,) He struck his شَفَة [i. e. lip]. (K.) ― -b2- شُفِهَ, [said of a water, (assumed tropical:) It had many lips of drinkers applied to it; i. e. it had many drinkers: (see its part. n.:) and] said of food, (tropical:) It had many eaters: (K, TA:) or [as a consequence thereof] it became little in quantity. (TA.) ― -b3- And [hence], said of property, (assumed tropical:) It had many seekers. (K.) ― -b4- And, said of a man, (assumed tropical:) He had many askers, or beggars, (K, TA,) so that they consumed what he had, or possessed. (TA.) [Or (assumed tropical:) He was importuned by begging, so that what he had, or possessed, was consumed: as pass. of what next follows.] ― -b5- شَفَهَهُ (assumed tropical:) He importuned him by begging, so that he consumed what he had, or possessed. (S, K.) And one says, كَادَ العِيَالُ يَشْفَهُونَ مَالِى (tropical:) The family, or household, almost consumed my property. (K, * TA.) ― -b6- Also, (S, K,) inf. n. شَفْهٌ, (S,) i. q. شَغَلَ. (S, K.) You say, شَفَهَنِى عَنْ كَذَا (assumed tropical:) He, or it, occupied me so as to divert me from such a thing; syn. شَغَلَنِى. (S.) And نَحْنُ نَشْفَهُ عَلَيْكَ المَرْتَعَ, and المَآءَ, meaning (assumed tropical:) We occupy the place of pasturage so as to keep it from thee, and the water, (نَشْغَلُهُ عَنْكَ,) i. e. it is sufficient for us without being more than sufficient. (S, TA.) And شُفِهَ عَنْكَ مَا عِنْدَنَا (assumed tropical:) What we had was employed so as to be kept from thee; syn. شُغِلَ عَنْكَ. (JK.) -A2- IAar mentions the phrase شَفَهْتُ نَصِيبِى, with fet-h, without explaining it; but Th says that it is سفهت, [i. e. سَفِهْتُ, with س, and with kesr to the ف,] meaning “ I forgot [my share, or portion]. ” (TA.)

شافههُ
3 شافههُ ذ , (K,) inf. n. مُشَافَهَةٌ, (TA,) He put his lip (شَفَتَهُ) near to his [another's] lip. (K, TA.) And كَلَّمَهُ مُشَافَهَةً (Msb, TA) and مُشَافَاةً (Msb) He spoke to him putting his lip near to his lip: (TA:) [or mouth to mouth; for,] accord. to J, (TA,) مُشَافَهَةٌ signifies the talking with another mouth to mouth: (S, TA:) but the usage of the inf. n. of a verb different from that which it is thus made to qualify is, as Sb says, restricted to instances that have been heard: the phrase كَلَّمَهُ مُفَاوَهَةً [has not been heard, and therefore] is not allowable. (TA.) ― -b2- [Hence,] شافه البَلَدَ, and الأَمْرَ, (tropical:) He was, or became, or drew, near to the town, or country, and the affair. (A, K, TA.)

شَفَةٌ
شَفَةٌ ذ , (T, S, Msb, K, &c.,) also pronounced ↓ شِفَةٌ, (K,) is a word of which the third, i. e. the final, radical letter is elided; (T, Msb;) and accord. to some, (Msb,) this letter is ه, (T, Msb, K, TA,) so accord. to all of the Basrees, (TA,) the word being originally ↓ شفهة, (T, S, Msb, TA,) i. e. شَفَهَةٌ, (so in copies of the S,) or شَفْهَةٌ, like كَلْبَهٌ and سَجْدَةٌ, (Msb,) because it has the former of the dims. mentioned below, and the first of the pls. mentioned below, with ه, (S, Msb, *) and it is sometimes pronounced شفهة; (T, TA;) or, as some assert, the deficient letter is و, (S, Msb,) the word being originally شَفْوَةٌ, like شَهْوَةٌ, (Msb,) because it has the last of the pls. mentioned below, (S, [but omitted in one of my copies,] and Msb, *) and the latter of the two dims. mentioned below; (Msb;) both of which assertions are stated on the authority of Kh; (IF, Msb;) [The lip of a human being;] شَفَتَا الاـِنْسَانِ meaning the two covers of the mouth of the human being: (K:) it is [properly] only of a human being: (Msb:) but it is sometimes, metaphorically, of the horse: and in like manner, of the دَلْو [or leathern bucket] as used by A'Obeyd; but ISd has expressed a doubt whether he had heard this from the Arabs: (TA:) the pl. is شِفَاهٌ (S, Msb, K, &c.) and شَفَهَاتٌ (Lth, Msb, TA) and شَفَوَاتٌ, (Lth, S, Msb, K,) the second of which is said by Lth to be more agreeable with analogy than the third, though the third is more common, as being likened to سَنَوَاتٌ [pl. of سَنَةٌ]: (Az, (Msb, TA:) and Ks mentions the phrase, اـِنَّهُ لَغَلِيظُ الشِفَاهِ [as meaning Verily he is thick in the lip], as though the term شَفَةٌ applied to every portion of the شَفَة: (TA:) the dim. is ↓ شُفَيْهَةُ (S, Msb) and شُفَيَّةٌ. (Msb.) ― -b2- [Hence,] هُمْ أَهْلُ الشَّفَةِ (assumed tropical:) They are those who have the right of drinking with their lips (بِشِفَاهِهِمْ) and of watering their beasts. (Mgh.) ― -b3- And بِنْتُ شَفَةٍ (tropical:) A word; (S, Msb, K, TA;) as also ذَاتُ شَفَةٍ. (TA.) One says, مَا كَلَّمْتُهُ بِبِنْتِ شَفَةٍ (assumed tropical:) I spoke not to him a word: (S:) or مَا كَلَّمَنِىبِنْتَ شَفَةٍ (assumed tropical:) He spoke not to me a word: (TA:) and مَا سَمِعْتُ مِنْهُ بِنْتَ شَفَةٍ (assumed tropical:) I heard not from him a word: (Msb:) and مَا كَلَّمْتُ فُلَانًا ذَاتَ شَفَةٍ (assumed tropical:) I spoke not to such a one a word. (AZ, T voce ذُو.) ― -b4- And فُلَانٌ خَفِيفُ الشَّفَةِ (tropical:) Such a one is a person who asks, or begs, little of people: (ISk, S, K, * TA:) and also, (tropical:) importunate, (K, TA,) one who asks, or begs, much of people: (TA:) thus having two contr. meanings. (K.) ― -b5- And لَهُ فِى النَّاسِ شَفَةٌ (assumed tropical:) He has praise, or commendation, among the people: (S:) and لَهُ فِينَا شَفَةٌ حَسَنَةٌ (tropical:) He has a good report, or reputation, among us. (A, K, TA.) And اـِنَّ شَفَةَ النَّاسِ عَلَيْكَ لَحَسَنَةٌ (tropical:) Verily the people's speaking of thee is good. (Lh, TA.) And مَا أَحْسَنَ شَفَةَ النَّاسِ عَلَيْكَ (tropical:) How good is the people's speaking of thee! (K, TA.) ― -b6- See also شَفًا, in art. شفو and شفى.

شِفَةٌ
شِفَةٌ ذ , and see the next preceding paragraph.

شَفَهَةٌ
شَفَهَةٌ ذ or شَفْهَةٌ: see the next preceding paragraph.

شَفَهِىٌّ
شَفَهِىٌّ ذ and شَفِىٌّ are both allowable as rel. ns. of شَفَةٌ [i. e. as meaning Labial: and so, accord. to some, is شَفَوِىٌّ]. (S.) الحُرُوفُ الشَّفَهِيَّةُ (Kh, T, S, Msb, K) and الشَّفَوِيَّةُ, (Kh, T, Msb,) or the latter is not allowable, (S,) [i. e. The labial letters,] are ب and ف and م: (T, S, K:) [or, accord. to Lumsden (Ar. Gr. p. 28), ب and م and و: and, it seems, accord. to some, (see De Sacy's Gr. Ar. sec. ed. i. 27,) ج and ش and ض, which is strange:] so called because their place of utterance is from the شَفَة, without any action of the tongue. (T, TA.)

شُفَيْهَةٌ
شُفَيْهَةٌ ذ : dim. of شَفَةٌ, q. v.

شُفَاهِىٌّ
شُفَاهِىٌّ ذ A man (S, Mgh) large [in some copies of the S thick] in the شَفَتَانِ [or lips]; (S, Mgh, K;) as also ↓ أَشْفَهُ. (Mgh. [But see this latter below.])

شَافِهٌ
شَافِهٌ ذ Thirsty, (K, TA,) not finding water enough to moisten his lip: like سَافِهٌ, mentioned in art. سفه. (TA.)

أَشْفَهُ
أَشْفَهُ ذ : see شُفَاهِىٌّ. ― -b2- [Accord. to some,] أَشْفَى signifies A man whose lips do not close together: (S, K:) but there is no proof of its correctness: (S:) the fem. in this sense is شَفْيَآءُ. (TA in art. شفى.)

مَشْفُوهٌ
مَشْفُوهٌ ذ (tropical:) A water at which there are many lips (شِفَاه TA, and Har p. 669,) of those coming to drink, (Har,) so that it has become little in quantity; (TA;) or water at which are many people: (S, K: *) or water that is sought: or, as some say, forbidden to those who come to drink of it because of its being little in quantity. (TA.) ― -b2- And hence, (Har ubi suprà,) (tropical:) Food upon which are [put] many hands; (K, TA, Har;) having many eaters: or that has become little in quantity. (TA.) ― -b3- And (assumed tropical:) Property sought by many: (TA:) [or little in quantity; for] one says, أَتَانَا وَ أَمْوَالُنَا مَشْفُوهَةٌ (tropical:) He came to us when our possessions were little in quantity. (K, TA.) ― -b4- And (assumed tropical:) A man of whom people have asked, or begged, much, (S,) or importuned by begging, (K,) so that all that he had, or possessed, is consumed: (S, K:) like مَثْمُودٌ, and مَضْفُوفٌ, and مَكْثُورٌ عَلَيْهِ: (so in one of my copies of the S:) and sometimes it means (assumed tropical:) one whose household and guests have consumed his property. (IB, TA.)

### Türkçe

**شَفَهَهُ**
1 **شَفَهَهُ** ذ, muzâri‘ı **شَفَهَ**, (K,) mastarı **شَفْهٌ**, (TK,) Onun **شَفَة**sine [yani dudağına] vurdu. (K.) ― -b2- **شُفِهَ**, [bir su hakkında söylenir, (mecaz olduğu varsayılarak:) Üzerine içenlerin birçok dudakları kondu; yani onun birçok içeni oldu: (ism-i mef‘ûlüne bak:) ve] yemek hakkında (mecaz:) Onun birçok yiyeni oldu: (K, TA:) yahut [bunun sonucu olarak] miktarca az oldu. (TA.) ― -b3- Ve [bundan dolayı], mal hakkında (mecaz olduğu varsayılarak:) Onun birçok talibi oldu. (K.) ― -b4- Ve bir adam hakkında (mecaz olduğu varsayılarak:) Onun birçok isteyenleri yahut dilencileri oldu, (K, TA,) öyle ki onun sahip olduğu şeyi tükettirdiler. (TA.) [Yahut (mecaz olduğu varsayılarak:) Dilencilikle ona musallat olundu da onun sahip olduğu şey tüketildi: aşağıda gelenin meçhûlü olarak.] ― -b5- **شَفَهَهُ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Ona dilenerek musallat oldu da onun sahip olduğu şeyi tükettirdi. (S, K.) Ve şöyle denir: كَادَ العِيَالُ يَشْفَهُونَ مَالِى (mecaz:) Aile yahut hane halkı neredeyse malımı tüketiyordu. (K, * TA.) ― -b6- Yine, (S, K,) mastarı **شَفْهٌ**, (S,) **شَغَلَ** ile aynı mânâdadır. (S, K.) Şöyle dersin: **شَفَهَنِى عَنْ كَذَا** (mecaz olduğu varsayılarak:) O, yahut o şey, beni meşgul etti de beni böyle bir şeyden çevirdi; eş anlamlısı **شَغَلَنِى**. (S.) Ve نَحْنُ نَشْفَهُ عَلَيْكَ المَرْتَعَ, ve المَآءَ, mânâsı (mecaz olduğu varsayılarak:) Otlağı senden alıkoyacak şekilde işgal ederiz, ve suyu da, (نَشْغَلُهُ عَنْكَ,) yani o bize yeter, fazlasına ihtiyaç olmaksızın. (S, TA.) Ve **شُفِهَ عَنْكَ مَا عِنْدَنَا** (mecaz olduğu varsayılarak:) Bizde olan şey senden alıkonacak şekilde kullanıldı; eş anlamlısı **شُغِلَ عَنْكَ**. (JK.) -A2- IAar, **شَفَهْتُ نَصِيبِى** ibaresini, fetḥ ile, açıklamaksızın zikreder; fakat Th bunun سفهت olduğunu söyler, [yani س ile ve ف’ye kesr ile **سَفِهْتُ**], mânâsı “payımı unuttum.” (TA.)

**شافههُ**
3 **شافههُ** ذ, (K,) mastarı **مُشَافَهَةٌ**, (TA,) Onun dudağını (**شَفَتَهُ**) [başkasının] dudağına yaklaştırdı. (K, TA.) Ve **كَلَّمَهُ مُشَافَهَةً** (Msb, TA) ve **مُشَافَاةً** (Msb) Ona, dudağını onun dudağına yaklaştırarak konuştu: (TA:) [yahut ağız ağza; zira] J’ye göre, (TA,) **مُشَافَهَةٌ** başkasıyla ağız ağza konuşmayı ifade eder: (S, TA:) fakat bir fiilin mastarının, onu nitelemek üzere, kendisinden başka bir fiile ait olarak kullanılması, Sb’nin dediği gibi, işitilmiş örneklerle sınırlıdır: **كَلَّمَهُ مُفَاوَهَةً** ibaresi işitilmemiştir, [bu yüzden] câiz değildir. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **شافه البَلَدَ**, ve **الأَمْرَ**, (mecaz:) Şehre yahut memlekete ve işe yaklaştı, yahut yaklaştı oldu, yahut yaklaştı. (A, K, TA.)

**شَفَةٌ**
**شَفَةٌ** ذ, (T, S, Msb, K, &c.,) ayrıca ↓ **شِفَةٌ** diye de telaffuz edilir, (K,) üçüncü, yani son, kök harfi düşürülmüş bir kelimedir; (T, Msb;) ve bazılarına göre, (Msb,) bu harf **ه**’dir, (T, Msb, K, TA,) dolayısıyla Basralıların hepsine göre, (TA,) kelimenin aslı ↓ شفهة, (T, S, Msb, TA,) yani **شَفَهَةٌ**, (S’nin nüshalarında böyle,) yahut **شَفْهَةٌ**, **كَلْبَهٌ** ve **سَجْدَةٌ** gibi, (Msb,) çünkü aşağıda zikredilen tasgîrlerin birincisine ve aşağıda zikredilen çoğulların birincisine **ه** ile sahiptir, (S, Msb, *) ve bazen شفهة diye telaffuz edilir; (T, TA;) yahut, bazılarının iddia ettiği üzere, eksik harf **و**’dur, (S, Msb,) kelimenin aslı **شَفْوَةٌ**, **شَهْوَةٌ** gibi, (Msb,) çünkü aşağıda zikredilen çoğulların sonuncusuna sahiptir, (S, [fakat benim nüshalarımın birinde düşürülmüş,] ve Msb, *) ve aşağıda zikredilen iki tasgîrden ikincisine; (Msb;) bu iki iddia da Kh rivayetine dayandırılır; (IF, Msb;) [İnsanın dudağı;] **شَفَتَا الاـِنْسَانِ** insanın ağzının iki örtüsü demektir: (K:) [aslında] yalnız insana mahsustur: (Msb:) fakat bazen mecazen ata da söylenir: aynı şekilde, A‘Obeyd’in kullandığı üzere **دَلْو** [yahut deri kova] için de; fakat ISd bunun Araplardan işitilip işitilmediği hususunda şüphe beyan etmiştir: (TA:) çoğulu **شِفَاهٌ** (S, Msb, K, &c.) ve **شَفَهَاتٌ** (Lth, Msb, TA) ve **شَفَوَاتٌ**, (Lth, S, Msb, K,) bunların ikincisinin, Lth’ye göre, üçüncüsünden daha kıyasa uygun olduğu, her ne kadar üçüncüsü daha yaygın ise de, çünkü **سَنَوَاتٌ** [**سَنَةٌ**’nin çoğulu]na benzetilmiştir: (Az, (Msb, TA:) ve Ks şu ibareyi zikreder: اـِنَّهُ لَغَلِيظُ الشِفَاهِ [yani: Şüphesiz o dudakta kalındır], sanki **شَفَةٌ** lafzı **شَفَة**’nin her bir parçasına uygulanıyormuş gibi: (TA:) tasgîri ↓ **شُفَيْهَةُ** (S, Msb) ve **شُفَيَّةٌ**’dir. (Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **هُمْ أَهْلُ الشَّفَةِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Onlar, dudaklarıyla (بِشِفَاهِهِمْ) içme hakkına ve hayvanlarını sulama hakkına sahip olanlardır. (Mgh.) ― -b3- Ve **بِنْتُ شَفَةٍ** (mecaz:) Bir kelime; (S, Msb, K, TA;) bunun gibi **ذَاتُ شَفَةٍ**. (TA.) Şöyle denir: **مَا كَلَّمْتُهُ بِبِنْتِ شَفَةٍ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Ona bir kelime konuşmadım: (S:) yahut **مَا كَلَّمَنِىبِنْتَ شَفَةٍ** (mecaz olduğu varsayılarak:) O bana bir kelime konuşmadı: (TA:) ve **مَا سَمِعْتُ مِنْهُ بِنْتَ شَفَةٍ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Ondan bir kelime işitmedim: (Msb:) ve **مَا كَلَّمْتُ فُلَانًا ذَاتَ شَفَةٍ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Falan kimseye bir kelime konuşmadım. (AZ, T voce **ذُو**.) ― -b4- Ve **فُلَانٌ خَفِيفُ الشَّفَةِ** (mecaz:) Falan kimse, insanlardan az isteyen yahut az dilenen bir kimsedir: (ISk, S, K, * TA:) ve ayrıca, (mecaz:) ısrarcı, (K, TA,) insanlardan çok isteyen yahut çok dilenen: (TA:) böylece iki zıt mânâya sahip olur. (K.) ― -b5- Ve **لَهُ فِى النَّاسِ شَفَةٌ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Onun insanlar arasında övgüsü yahut takdiri vardır: (S:) ve **لَهُ فِينَا شَفَةٌ حَسَنَةٌ** (mecaz:) Onun aramızda iyi bir anılışı yahut itibarı vardır. (A, K, TA.) Ve **اـِنَّ شَفَةَ النَّاسِ عَلَيْكَ لَحَسَنَةٌ** (mecaz:) Şüphesiz insanların senin hakkında konuşması iyidir. (Lh, TA.) Ve **مَا أَحْسَنَ شَفَةَ النَّاسِ عَلَيْكَ** (mecaz:) İnsanların senin hakkında konuşması ne güzeldir! (K, TA.) ― -b6- Ayrıca **شَفًا**’ya bak; **شفو** ve **شفى** maddesinde.

**شِفَةٌ**
**شِفَةٌ** ذ, ve bir önceki paragrafa bak.

**شَفَهَةٌ**
**شَفَهَةٌ** ذ yahut **شَفْهَةٌ**: bir önceki paragrafa bak.

**شَفَهِىٌّ**
**شَفَهِىٌّ** ذ ve **شَفِىٌّ**, **شَفَةٌ**’nin nisbe isimleri olarak ikisi de câizdir [yani Dudaksal mânâsında: ve bazılarına göre **شَفَوِىٌّ** de böyledir]. (S.) **الحُرُوفُ الشَّفَهِيَّةُ** (Kh, T, S, Msb, K) ve **الشَّفَوِيَّةُ**, (Kh, T, Msb,) yahut ikincisi câiz değildir, (S,) [yani Dudaksal harfler,] **ب** ve **ف** ve **م**’dir: (T, S, K:) [yahut Lumsden’e göre (Ar. Gr. p. 28), **ب** ve **م** ve **و**: ve görünüşe göre bazılarına göre, (De Sacy’nin Gr. Ar. sec. ed. i. 27’sine bak,) **ج** ve **ش** ve **ض**, ki bu gariptir:] böyle adlandırılmıştır; çünkü onların çıkış yeri, dilin hiçbir hareketi olmaksızın, **شَفَة**’dendir. (T, TA.)

**شُفَيْهَةٌ**
**شُفَيْهَةٌ** ذ: **شَفَةٌ**’nin tasgîri, ona bak.

**شُفَاهِىٌّ**
**شُفَاهِىٌّ** ذ Bir adam (S, Mgh) **شَفَتَانِ** [yahut dudaklar] bakımından büyük [S’nin bazı nüshalarında kalın]; (S, Mgh, K;) bunun gibi ↓ **أَشْفَهُ**. (Mgh. [Fakat aşağıda gelen bu sonuncuya da bak.])

**شَافِهٌ**
**شَافِهٌ** ذ Susamış, (K, TA,) dudağını ıslatacak kadar su bulamayan: **سَافِهٌ** gibidir; **سفه** maddesinde zikredilmiştir. (TA.)

**أَشْفَهُ**
**أَشْفَهُ** ذ: **شُفَاهِىٌّ**’ye bak. ― -b2- [Bazılarına göre,] **أَشْفَى** dudakları birbirine kapanmayan bir adamı ifade eder: (S, K:) fakat bunun doğruluğuna delil yoktur: (S:) bu mânâda müennesi **شَفْيَآءُ**’dur. (TA, **شفى** maddesinde.)

**مَشْفُوهٌ**
**مَشْفُوهٌ** ذ (mecaz:) İçmeye gelenlerin (Har,) birçok dudaklarının (**شِفَاه** TA, ve Har s. 669,) bulunduğu bir su; (Har,) öyle ki miktarca az olmuştur; (TA;) yahut yanında birçok insan bulunan su: (S, K: *) yahut talep edilen su: yahut bazılarına göre, miktarca az oluşu sebebiyle ondan içmeye gelenlere yasaklanmış su. (TA.) ― -b2- Ve bundan dolayı, (Har ubi suprà,) (mecaz:) Üzerine birçok el konulan yemek; (K, TA, Har;) birçok yiyeni olan: yahut miktarca az olmuş olan. (TA.) ― -b3- Ve (mecaz olduğu varsayılarak:) Birçok kimse tarafından talep edilen mal: (TA:) [yahut miktarca az; zira] şöyle denir: **أَتَانَا وَ أَمْوَالُنَا مَشْفُوهَةٌ** (mecaz:) O bize geldi, mallarımız miktarca az iken. (K, TA.) ― -b4- Ve (mecaz olduğu varsayılarak:) İnsanların kendisinden çokça istediği yahut dilendiği, (S,) yahut dilenmeyle kendisine musallat olunduğu, (K,) öyle ki sahip olduğu her şey tüketilmiş olan adam: (S, K:) **مَثْمُودٌ**, ve **مَضْفُوفٌ**, ve **مَكْثُورٌ عَلَيْهِ** gibidir: (S’nin nüshalarımın birinde böyle:) ve bazen (mecaz olduğu varsayılarak:) hane halkı ve misafirleri malını tüketmiş olan kimse mânâsına gelir. (IB, TA.)
