# شفه — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%87/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%81%D9%87/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شفه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%87.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: شفه

ه ش ف
شفه
استعمل من وجوهها : شفه .
شفه : قال الليث : الشَّفة حُذفَتْ منها الهاء ، وتصغِيرها شُفَيْهة ، والجميع الشِّفاه . قال : وماءٌ مَشْفُوهٌ : مطلوبٌ مَبسول . قلت : ولم أسمع ماءٌ مَشْفوه بمعنى مطلوبٍ لغير الليث .
وروى أبو عبيد عن الأصمعي أنه قال : يقال : ماء مَشْفُوه : وهو الذي كَثر عليه الناسُ ، وكذلك مَثْمود ومضْفوف كأنهم نَزَحوه بِشفَاهِهِم وشَغَلوه بها عن غيرهم .
وقال ابن بُزُرج : ماء مَشْفوه : ممنوعٌ من وِرْده لقلته ، وَوَرَدْنا ماءً مَشفُوهاً : كثير الأهل ، وأصبحْتَ يا فُلان مشفوهاً : كثير الأهل ، وأصبحت يا فلانُ مشفوهاً : مكثوراً عليك تُسأل وتُكلَّم . ويقال : ما شفهت عليك من خيرِ فلانٍ شيئاً ، وما أَظنّ إبِلَك إلاّ سَتَشْفَه علينا الماءَ : أي تشغله ، وفلانٌ مشفوة عنَّا أي مشغول عنا ، مكثور عليه .
وفي الحديث : ( إذا صنع لأحدِكم خادِمُه طعاماً وكان مشفوهاً فليَضعْ في يدِه منه أُكلةً ) أي كان قليلاً .
وقال الليث : إذا ثلَّثوا الشَّفةَ قالوا : شَفَهات وشَفَوات ، والهاء أقيس ، والواو أعمّ لأنهم شبهوها بالسَّنوات ونقصانها حذفُ هائها . قلت : والعَرَب تقول : هذه شَفَةٌ في الوَصْل وشفهٌ بالهاء ، فمن قال : شَفَة ، قال : كانت في الأصل شَفَهة ، فحذفت الهاء الأصلية وأُبقيت هاءُ العلامة للتأنيث ، ومن قال : شفه بالهاء أَبقَى الهاء الأصلية ، ويقال : إنّ شَفَة الناس عليك لحسنة : أي ذِكْرهم لك وثناءهم عليك حَسَن ويقال : ما سمعت منه ذاتَ شَفة : أي ما سمعت منه كلمةً ؛ ورجلٌ خفيفُ الشفة : أي قليل السؤال .

### Türkçe

ه ش ف
**شفه**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **شفه**.
**شفه**: Leys dedi: **الشَّفة**’den **الهاء** hazfedilmiştir; onun küçültmesi **شُفَيْهة**’dir; çoğulu **الشِّفاه**’tır. Dedi: ve **ماءٌ مَشْفُوهٌ**: istenmiş, engellenmiş (mabsûl). Ben dedim: Leys’ten başkası için **ماءٌ مَشْفوه**’u “istenmiş” mânasında işitmedim.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den rivayet etti; o dedi ki: denir: **ماء مَشْفُوه**: o, insanların üzerine çokça toplandığı sudur; bunun gibi **مَثْمود** ve **مضْفوف**; sanki onu **بِشفَاهِهِم** (dudaklarıyla) çekip almışlar ve onunla onu başkalarından alıkoyacak şekilde meşgul etmişlerdir.
İbn Büzürc dedi: **ماء مَشْفوه**: azlığından dolayı ona varılması (vird edilmesi) engellenmiş (sudur); ve **وَوَرَدْنا ماءً مَشفُوهاً**: ehli çok (olan suya vardık); ve “Ey falan, **مشفوهاً** olarak sabahladın”: ehli çok (olarak); ve “Ey falan, **مشفوهاً** olarak sabahladın”: üzerine çokça gelinen; sana sorulur ve seninle konuşulur. Ve denir: “Falanın hayrından senin üzerine hiçbir şeyi **شفهت** etmedim”; ve “Develerinin ancak suyu bizim üzerimize **سَتَشْفَه** edeceğini sanıyorum”: yani onu meşgul eder. Ve falan **مشفوة**’dur bizden: yani bizden meşguldür; üzerine çokça gelinendir.
Hadiste: “(Sizden birinize hizmetçisi yemek yaptığında ve **مشفوهاً** olduğunda, onun eline ondan bir lokma koysun)” yani az olduğunda.
Leys dedi: **الشَّفة**’yi üçlediklerinde **شَفَهات** ve **شَفَوات** derler; **الهاء** daha kıyasîdir; **الواو** daha geneldir; çünkü onu **السَّنوات**’a benzettiler; onun eksilmesi, **هاء**’sının hazfidir. Ben dedim: Araplar vasılda “bu bir **شَفَةٌ**” der ve **شفهٌ** (hâ ile) der; kim **شَفَة** derse, “aslında **شَفَهة** idi; aslî **الهاء** hazfedildi ve müenneslik alâmeti için olan **هاء** bırakıldı” demiş olur; kim **شفه**’yi **الهاء** ile derse, aslî **الهاء**’yı bırakmıştır. Ve denir: “İnsanların senin üzerine **شَفَة**’si elbette güzeldir”: yani onların seni anması ve sana övgüleri güzeldir. Ve denir: “Ondan **ذاتَ شَفة** işitmedim”: yani ondan bir kelime işitmedim; ve “hafif **الشفة**’li bir adam”: yani az soru soran.
