# شفو (ش-ف-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%81%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Kenar

- Harfler: ش - ف - و
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 1 sîga
- 5 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [شَفَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/siga/%D8%B4%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَ | Kenar | 2 | 2 | [3:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/ayet/3:103.md) |

## Mücavir kökler — 29 mücavir (40 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [جرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 17 · Curuf sel suyunun kazdığı yer demektir
2. [هور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 17 · Devrik
3. [نور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Ateş demektir
4. [أسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Esas yapının oturduğu yer, temel anlamındadır
5. [حفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Hfre çukur demektir
6. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
7. [نقذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B0.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir
8. [حبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Habl ip demektir
9. [عصم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Kulp, bağ demektir
10. [بني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Yapı demektir
11. [ألف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Lif ip yapılan ipliklerden herbirine denir
12. [صبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Tan demektir
13. [رضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B6%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Radiy : Rda (re,dat,ayn) memede biberon, süt
14. [فرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir
15. [جهم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Cehennem tuğlanın pişirildiği kuyu demektir
16. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
17. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
18. [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Yumruk demektir
19. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
20. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
21. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
22. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Hayr : At sürüsü demektir
23. [وقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
24. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
25. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Zalimler
26. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Beyn topraktaki yarık demektir
27. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Evye kuş yuvası demektir
28. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların ön ayaklarına denir
29. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Kevn, tepe demektir

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%81%D9%88/occurrences?meal=IK

### [Ali İmran 3:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/ayet/3:103.md) — شَفَا

وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Meal (IK): Topluca Allah’ın ipine sarılın, ayrılmayın. Ve Allah’ın üzerindeki nimetini hatırlayın. Hani, siz; düşman idiniz de O, kalblerinizin arasını uzlaştırdı da, O’nun nimeti sayesinde kardeş oldunuz. Siz; bir ateş uçurumunun tam kenarında iken, sizi oradan doğru yola eresiniz diye kurtardı. Alah ayetlerini size işte böylece açıklar.

### [Tevbe 9:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/ayet/9:109.md) — شَفَا

أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Binasını Allah korkusu ve rızası üzerine kuran kimse mi daha hayırlıdır, yoksa binasını bir yar kenarına kurup da onunla birlikte kendisini de cehennem ateşine yuvarlanan kimse mi? Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والفاء و و ا ي ء معهما
ش ف و، ش و ف، ف ش و، ش ف ي، ف ي ش، ش أ ف مستعملات
شفو:
شفا كلِّ شيء: حدّه وحرفه، وجمعه: أشفاء، وقيل: شُفيٌّ وشفاه، إنك تقول: شفا البئر وشفةُ البِئر. والشَّفا: ما بين اللّيل والنهار عند غروب الشَّمس حيثُ يغيبُ بعضها ويبقى بعضها، قال:
أوفيته قبل شفاً أو بشفا
والشَّمس قد كادت تكون دنفاً
والشَّقةُ: نقصانها واو، تقول: شفةٌ وثلاثُ شفواتٍ، إذا أرت الهاء، قلت: شفاه. والمشافهة: مُفاعلة منه.
شوف:
الشَّوف: الجلو، قال الطّرماح:
والقيض أجنبهُ كأن حُطامه		فلقُ الحواجل شافهنَّ الموقدُ
قوله: أجنبهُ، أي: في أجنبه، فنزع الصِّفة. وقال عنترة:
ولقد شربتُ من المُدامةِ بعدما		ركد الهواجرُ بالمشُوفِ المُعلمِ
والمشُوف: الدينار.
وتشوَّفتِ المرأةُ: تزينت وظهرت.. وتشوفتِ الأوغال: ارتفعت على معاقل الجبال، فأشرفت.. وتشوَّفت أمري: طمحتُ ببصري إليه.
فشو:
فشا الشَّيءُ يفشو فُشُوّا إذا ظهر، وهو عامٌّ في كلِّ شيءٍ، ومنه: إفشاءُ السرِّ. ويكتب بالسّواد على الشيء فيتفشى فيه، أي: ينتشر وتفشَّى بهم المرضُ، وتفشاهم المرضُ، قال:
تفشَّى بإخوانِ الثِّقاتِ فعمـهـم		وأسكتُّ عنّي المُعولاتِ البواكيا
وفشت على فلانٍ أموره، أي: انتشرت، فلم يدرِ بأي ذلك يأخذُ، وأفشيته أنا.
والفواشي: كلّ ما ينتشر من المال، مثل الغنم السائمة والإبل وغيرها.
والتَّفشِّي: التوسُّع. وفشا وتفشَّى: توسَّع وكثرُ وظهر.
شفي:
الشَّفاءُ: معروفٌ، وهو ما يبرئ من السَّقم.. شفاهُ الله يشفيه شفاءُ.
واستشفى فلان، إذا طلب الشفاء.. وأشفيت فلاناً، إذا وهبت له شفاءٌ. وقيل: شفيته بمعنى: أشفيته في هبة الشَّفاء.. وشِفاءُ العيِّ: السُّؤال. والإشفى: المثقب، والجميع: الأشافي.
فيش:
الفيشُ، والجميعُ: فيوش: الفيشلة الضَّعيفة، والفيشوشةُ: الضعف والرخاوة.
ورجل فيوش: ضعيف جبانٌ. وفاش الرّجلُ فيشأ، إذا نصب الأمر وهيجه، فإذا أخذ الأمر، واستحق رجع وجبُن وذاك هو الانفشاش والتَّفيُّش، قال:
فازجُر بني النجاجة الفشوشِ
عن مُسمهرٍّ ليس بالفيوشِ
شأف:
شئفته شأفاً: إذا بغضته بغضاً شديداً.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الفاء** و**و** **ا** **ي** **ء** معهما
**ش ف و**، **ش و ف**، **ف ش و**، **ش ف ي**، **ف ي ش**، **ش أ ف** مستعملات

**شفو**:
**شفا** كلِّ شيء: onun sınırı ve kenarı; çoğulu: **أشفاء**. Ve denildi: **شُفيٌّ** ve **شفاه**. Şüphesiz sen dersin: **شفا البئر** ve **شفةُ البِئر**. Ve **الشَّفا**: güneşin batışı sırasında, bir kısmının kaybolup bir kısmının kaldığı yerde, gece ile gündüz arasındaki şeydir. Dedi ki:
أوفيته قبل شفاً أو بشفا
والشَّمس قد كادت تكون دنفاً

Ve **الشَّقةُ**: onun eksilmesi **واو**’dur; dersin: **شفةٌ** ve **ثلاثُ شفواتٍ**; eğer **الهاء**’yı gösterirsen, **شفاه** dersin. Ve **المشافهة**: ondan **مُفاعلة**’dir.

**شوف**:
**الشَّوف**: açıklık/çıplaklık. **الطّرماح** dedi ki:
والقيض أجنبهُ كأن حُطامه		فلقُ الحواجل شافهنَّ الموقدُ

Onun sözü: **أجنبهُ**; yani: **في أجنبه**; böylece sıfatı çekip çıkardı. Ve **عنترة** dedi ki:
ولقد شربتُ من المُدامةِ بعدما		ركد الهواجرُ بالمشُوفِ المُعلمِ

Ve **المشُوف**: dinar.

Ve kadın **تشوَّفتِ**: süslendi ve göründü. Ve **تشوفتِ الأوغال**: dağların sığınakları üzerine yükseldi; böylece yukarıdan baktı. Ve **تشوَّفت أمري**: ona bakışımla uzandım.

**فشو**:
**فشا** şey **يفشو** **فُشُوّا**: ortaya çıktığı zaman; ve o her şeyde geneldir. Ondan: **إفشاءُ السرِّ**. Ve şeyin üzerine siyahla yazılır da onda **يتفشى**; yani: yayılır. Ve hastalık onlara **تفشَّى**; ve hastalık onları **تفشاهم**. Dedi ki:
تفشَّى بإخوانِ الثِّقاتِ فعمـهـم		وأسكتُّ عنّي المُعولاتِ البواكيا

Ve onun işleri falanın üzerine **فشت**; yani: yayıldı; böylece bununla nasıl tutacağını bilmedi. Ve onu ben **أفشيته**.

Ve **الفواشي**: maldan yayılan her şey; otlayan koyun ve deve ve başkaları gibi.

Ve **التَّفشِّي**: genişleme. Ve **فشا** ve **تفشَّى**: genişledi ve çoğaldı ve ortaya çıktı.

**شفي**:
**الشَّفاءُ**: bilinen(şey)dir; ve o hastalıktan iyileştiren şeydir. Allah onu **شفاهُ**; onu **يشفيه**; **شفاءُ**.

Ve falan **استشفى**, şifayı istediği zaman. Ve falanı **أشفيت**, ona **شفاءٌ** bağışladığın zaman. Ve denildi: **شفيته** şu anlamda: şifayı bağışlamada onu **أشفيته**. Ve **شِفاءُ العيِّ**: soru sormaktır. Ve **الإشفى**: delici alet; hepsi: **الأشافي**.

**فيش**:
**الفيشُ**, ve hepsi: **فيوش**: zayıf **الفيشلة**; ve **الفيشوشةُ**: zayıflık ve gevşeklik.

Ve **رجل فيوش**: zayıf, korkak. Ve adam **فاش** **فيشأ**, işi diktiği ve onu kışkırttığı zaman; sonra işi aldığı ve hak ettiği zaman geri döner ve korkaklaşır; ve işte o **الانفشاش** ve **التَّفيُّش**’tir. Dedi ki:
فازجُر بني النجاجة الفشوشِ
عن مُسمهرٍّ ليس بالفيوشِ

**شأف**:
Onu **شئفته** **شأفاً**: ona şiddetli bir nefretle nefret ettiğin zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و *!شَفَتِ الشَّمسُ *!تَشْفُو ) : أَهْملهُ الجوهريُّ .
وقال ابنُ سِيدَه : أَي ( قارَبَت الغُرُوبَ ) ؛
قالَ : ومَرَّ في الياءِ لأنَّ الكلمةَ يائيَّةٌ واويَّةُ .
( و ) *!شَفا ( الهِلالُ ) : إذا ( طَلَعَ .
( و ) شَفا ( الشَّخْصُ ) : إذا ( ظَهَرَ .

( و ) أَبُو الحُصَيْن ( الهَيْثمُ بنُ *!شَفٍ ، كعَمٍ ) ، الرعينيُّ ( مُحدِّثٌ ) عن أَبي ريحانَةَ مَوْلى رَسُولِ اللّهِ ، صلى الله عليه وسلم وفضالة ابنِ عُبيدٍ وعبدِ اللّهِ بنِ عَمْرٍ و ، وعنه يزيدُ بنُ أَبي حبيبٍ وعباسُ القتباني .
( وقولُ المحَدِّثينَ : *!شَفِيَ ، كَرضِيَ أَو سُمَىَ لحْنٌ ) ، والصَّوابُ الأوَّل ، كما قالهُ النّسائي وغيرُهُ .
( *!وشُفَيٌّ ، كسُمَيَ ، ابنُ مانِعٍ ) الأَصْبحيّ ( محدِّثٌ ) عن أَبي هُرَيْرَةَ وعبدِ اللّهِ بنِ عَمْرٍ و ، وعنه ابْنُه حُسَيْن وعقبةُ بنُ مُسْلم وربيعَةُ بنُ سيْفٍ ، ماتَ سَنَة 105 ؛ وابْنُه ثُمامَهُ بنُ شُفَيَ محدِّثٌ أيْضاً .
( *!والشَّفَةُ ) للإنسانِ مَعْروفةٌ ، و ( نُقْصانُها ) إمَّا ( واوٌ ) ، تقولُ : ثلاثُ *!شَفَواتٍ ، ( أَو هاءٌ ) ، وتُجَمْعُ شِفاهاً ، ومنه المُشافَهَةُ ؛ ( وتقَدَّمَ ) في الهاءِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الشَّفا : حَرْفُ الشيءِ ؛ حكَى الزجَّاجُ في تَثْنِيتِه *!شَفَوانِ .
والحُروفُ *!الشَّفَوِيَّةُ مَنْسوبَةٌ إلى الشَّفَة ؛ عن الخَليلِ .
*!وشَفِيَّةٌ ، كغَنِيَّةٍ : رَكِيَّةٌ على بُحيرَةِ الأحْساءِ .
ورجُلٌ *!أَشْفى : هو الذي لا تَنْضمُّ شَفَتاهُ ؛ وامْرأةٌ *!شَفْياءُ ، كذا ذَكَرَه ابنُ عبَّاد .
ذُو *!شُفَيَ ، كسُمَيَ ، ابنُ مشرقِ بنِ زيْدِ بنِ جشمٍ الهَمَدانيُّ .

##### Türkçe

: ( و **شَفَتِ الشَّمسُ** **تَشْفُو** ) : el-Cevherî onu ihmal etti.
İbn Sîde dedi ki: yani ( **قارَبَت الغُرُوبَ** ) ;
dedi ki: ve **الياء**’da geçti; çünkü kelime yâîdir, vâvîdir.
( و ) **شَفا** ( **الهِلالُ** ) : ( **طَلَعَ** ) olduğu zaman.
( و ) **شَفا** ( **الشَّخْصُ** ) : ( **ظَهَرَ** ) olduğu zaman.

( و ) Ebû’l-Husayn ( **الهَيْثمُ بنُ شَفٍ ، كعَمٍ** ) , er-Ruaynî ( **مُحدِّثٌ** ) Ebû Reyhâne Resûlullah’ın mevlâsından—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—ve Fudâle b. Ubeyd ve Abdullah b. Amr’dan ve ; ondan da Yezîd b. Ebî Habîb ve Abbâs el-Kutebânî rivayet etti.
( Muhaddislerin sözü: **شَفِيَ ، كَرضِيَ أَو سُمَىَ** lahn’dır ) , doğru olan birincisidir; Nesâî ve başkalarının dediği gibi.
( **وشُفَيٌّ ، كسُمَيَ ، ابنُ مانِعٍ** ) el-Esbahî ( **محدِّثٌ** ) Ebû Hureyre ve Abdullah b. Amr’dan ve ; ondan da oğlu Husayn ve Ukbe b. Müslim ve Rabîa b. Seyf rivayet etti; 105 senesinde öldü; ve oğlu Thumâme b. Şufey de ( **محدِّثٌ** )tir ayrıca.
( **والشَّفَةُ** ) insan için bilinir; ve ( **نُقْصانُها** ) ya ( **واوٌ** )dur, dersin ki: üç **شَفَواتٍ** , ( yahut **هاءٌ** )dur; ve **شِفاهاً** olarak cem‘ edilir; ondan **المُشافَهَةُ** vardır; ( ve **تقَدَّمَ** ) **الهاءِ**’da.
Üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الشَّفا** : şeyin kenarı; Zeccâc onun tesniyesinde **شَفَوانِ** diye nakletti.
**الشَّفَوِيَّةُ** harfler **الشَّفَة**’ye nisbet edilmiştir; Halîl’den.
**وشَفِيَّةٌ ، كغَنِيَّةٍ** : Ahsa gölcüğü üzerinde bir kuyu.
Ve bir adam **أَشْفى** : o, iki dudağı birleşmeyen kimsedir; ve bir kadın **شَفْياءُ** ; İbn Abbâd onu böyle zikretti.
Zû **شُفَيَ ، كسُمَيَ** , Hemdânî, Meşrik b. Zeyd b. Cüşm’ün oğludur.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شفو and شفى

شَفَتِ الشَّمْسُ
1 شَفَتِ الشَّمْسُ ذ , aor. ١َ٢ُ٣َ , [inf. n. app. شَفًا, but said in the TK to be شَفْوٌ,] The sun was, or became, near to setting: (K in art. شفو:) and شَفَت, (K in art. شفى,) [aor. ١َ٢ِ٣َ ,] inf. n. شَفًا, (TA,) it (the sun) set; as also شَفِيَت: (K:) or, accord. to IKtt, set save a little; and the like is said in the T. (TA.) قُبَيْلَ الشَّفَا means A little before the setting of the sun. (TA.) [See also شَفًا below.] ― -b2- And شَفَا said of the هِلَال [or moon a little after or before the change], It rose. (K.) And said of a شَخْص [or bodily form or figure seen from a distance, or a person], It, or he, appeared, or became apparent. (K.) -A2- شَفَاهُ, (S, Msb, K,) aor. ١َ٢ِ٣َ , (Msb, K,) inf. n. شِفَآءٌ, (S, Msb,) He (God, S, Msb) recovered him, or restored him to convalescence, syn. أَبْرَأَهُ, so in the M, but in the K بَرَاهُ, (TA,) namely a sick person, (Msb,) مِنْ مَرَضِهِ [from his disease, or sickness]. (S, TA.) ― -b2- [Hence, شَفَيْتُهُ, in art. بضع in the S, said by a person respecting one who asked him concerning a question, as meaning (assumed tropical:) I relieved him from doubt: and شَفَاهُ عَنِ المَسْأَلَةِ in the same art. in the K, as meaning (assumed tropical:) He relieved him from doubt respecting the question. See 8 as quasi-pass. of the verb thus used.] ― -b3- And يَشْفِيكَ اـِنْ قَالَ (assumed tropical:) [He will please thee if he speak; i. e.] his speech will please thee. (Har p. 433.) ― -b4- شَفَاهُ also signifies He sought, or demanded, or desired, for him, recovery, or restoration to convalescence; and so ↓ أَشْفَاهُ: (K, TA:) thus in the M. (TA.)

شفّاهُ بِكُلِ شَىْءٍ
2 شفّاهُ بِكُلِ شَىْءٍ ذ , inf. n. تَشْفِيَةٌ, He treated him medically, or curatively, with everything whereby he might attain recovery, or restoration to convalescence. (TA.) ― -b2- مَا شَفَّى فُلَانٌ أَفْضَلُ مِمَّا شَفَّيْتَ i. e. مَا ازْدَادَ and رَبِحَ [meaning The gain of such a one (ما being here what is termed مَصْدَرِيَّة, as اِزْدَادَ and رَبِحَ are intrans.,) is more excellent than thy gain] is said to be an instance of substitution, [originally شَفَّفَ and شَفَّفْتَ,] like [قَصَّى and تَقَصَّى and] تَقَضَّى [for قَصَّصَ and تَقَصَّصَ and تَقَضَّضَ]. (TA.)

مُشَافَاةٌ
3 مُشَافَاةٌ ذ [an inf. n. of which the verb, if used, is شَافَى]: see 3 in art. شفه.

اشفى عَلَيْهِ
4 اشفى عَلَيْهِ ذ He was, or became, on the brink of it; (S, Msb, K, TA;) namely, a thing; and death: (S, Msb:) mostly used in relation to evil, but also in relation to good: so says IKtt. (TA.) [See شَفًا.] ― -b2- And اشفى [alone] (assumed tropical:) He was, or became, at the point of [giving or receiving] a charge or an injunction, or a trust or deposit. (TA.) ― -b3- And (assumed tropical:) He was, or became, in the last part of the night; which is termed شَفَا اللَّيْلِ. (TA.) -A2- أَشْفَى نَفْسَهُ عَلَى هُلْكٍ (K and TA in art. خطر) and اشفى بِهَا (TA in the same) i. e. عَلَى شَفَا هُلْكٍ [meaning (assumed tropical:) He caused himself to be on the brink of destruction]. (TA ibid.) -A3- اشفاهُ He gave him a remedial medicine. (Az, TA.) And He prescribed for him a remedy in which should be his recovery, or restoration to convalescence. (TA.) And أَشْفَيْتُكَ الشَّىْءَ (S, K *) I gave thee the thing in order that thou shouldst attain, or seek, recovery, or restoration to convalescence, thereby. (S: in two copies thereof, بِهِ ↓ تَشْتَفِى: in two other copies thereof, and in like manner in the K, بِهِ ↓ تَسْتَشْفِى.) And اشفاهُ اللّٰهُ عَسَلًا God made honey to be his remedy. (AO, S: and the like is said by IKtt as cited in the TA.) ― -b2- See also 1, last sentence. ― -b3- اشفى also signifies (assumed tropical:) He gave [a person] something. (TA.)

تشفّى
5 تشفّى ذ : see 8 [with which it is syn.]. ― -b2- [Hence,] تشفّى مِنْ غَيْظِهِ (S, MA, K) (assumed tropical:) He recovered from his anger, wrath, or rage. (MA.) And تشفّى مِنْ عَدُوِّهِ, (T, TA,) or بِالعَدُوِّ, and به ↓ اشتفى, (Msb,) (assumed tropical:) He inflicted injury upon his enemy [or the enemy] in a manner that rejoiced him [or relieved him from his anger]: (T, TA:) [or he attained what he desired from his enemy or the enemy, and so appeased his anger:] because latent anger is like a disease; and when it departs by reason of that which one seeks to obtain from his enemy, he is as though he became free, or recovered, from his disease. (Msb.)

تَشَافَيْتُ المَآءَ
6 تَشَافَيْتُ المَآءَ ذ a phrase mentioned by IAar as meaning I exhausted the water: said by ISd to be originally تَشَافَفْتُ. (TA in art. شف.)

اشتفى بِكَذَا
8 اشتفى بِكَذَا ذ (S, K, TA) He attained recovery, or restoration to convalescence, by means of such a thing: (TA;) and so ↓ تشفّى: (TK:) and مِنْ عِلَّتِهِ ↓ استشفى [if not a mistranscription for اشتفى] he became free from his disease, sickness, or malady; recovered from it; or became convalescent. (TA.) See 4, latter part. ― -b2- And see also 5. ― -b3- [Also (assumed tropical:) He was, or became, content with such a thing; or relieved from doubt thereby: and] (assumed tropical:) he profited by such a thing. (MA.) One says, اِشْتَفَيْتُ بِمَا أَخْبَرَنِى فُلَانٌ (assumed tropical:) I was, or became, content with that which such a one told me, [or relieved from doubt thereby,] because it was true. (IB in art. حك, from Az.) And أَخْبَرَهُ فُلَانٌ فَاشْتَفَى بِهِ (assumed tropical:) [Such a one gave him information] and he profited by his veracity. (TA.)

استشفى
10 استشفى ذ He sought, or demanded, a remedy, or cure. (TA.) See 4, latter part. ― -b2- And see also 8.

شَفًا
شَفًا ذ The point or extremity, verge, brink, or edge, of anything; (S, Msb, K, &c.;) like ↓ شَفَةٌ; for شَفَا الحُفْرَةِ (Ksh in iii. 99) or شَفَا البِئْرِ (Bd ibid.) and شَفَتُهَا both signify the same, (Ksh, Bd,) i. e. حَرْفُهَا (Ksh) or طَرَفُهَا; (Bd;) but the final و in the former is changed into ا, and in the latter [accord. to those who hold شَفَةٌ to be originally شَفْوَةٌ] it is elided; (Ksh, Bd;) شَفًا being originally شَفَوٌ: (Bd:) [but شَفًا generally signifies as expl. above; and شَفَةٌ almost always signifies the “ lip ” of a human being:] the dual is شَفَوَانِ; this being known, as Akh says, by the fact that اـِمَالَة in the word شَفًا is not allowable: (S:) and the pl. is أَشْفَآءٌ. (TA.) It is said in the Kur [iii. 99], وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٌ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا [And ye were on the verge, or brink, of a pit of the fire of Hell, and He saved, or rescued, you from it]. (S.) And one says, هُوَ عَلَى شَفَا الهَلَاكِ (tropical:) [He is on the brink of destruction]. (TA.) ― -b2- Also (tropical:) A little; (S, A, K, TA;) a small part, or portion; somewhat; (A, TA;) somewhat remaining of the moon when near the change, (K, TA, [الهَلاك in the CK is erroneously put for الهِلَال,]) and of the sight (البَصَر), and of the day, and the like, as in the T. (TA.) One says of a man on the occasion of his dying, and of the moon at [the last period of the month called] its مُحَاق, and of the sun at its setting, (S,) مَا بَقِىَ مِنْهُ اـِلَّا شَفًا [and مِنْهَا when said of the sun] (assumed tropical:) There has not remained of him, or it, save a little: (S, K: *) and [in like manner] مِنَ العُمُرِ [of life]. (S.) And one says, أَتَيْتُهُ بِشَفًا مِنْ ضَوْءِ الشَّمْسِ (assumed tropical:) [I came to him in a time when there was little remaining of the light of the sun]. (TA.) El-'Ajjلj says,
أَشْرَفْتُهُ بِلَا شَفًا أَوْ بِشَفَا
وَمِرْبَأٍ عَالٍ لِمَنٌ تَشَرَّفَا
meaning [Many an elevated place of observation, high to him who ascends it, I have ascended] when the sun had set or when there was somewhat of it remaining. (S.) One says also, صَارَ فِى شَفَا القَمَرِ meaning (assumed tropical:) He was, or became, in the last part of the night. (TA.) And it is said in a trad., (in relation to [the temporary marriage termed] المُتْعَة,) فَلَوْ لَا نَهْيُهُ عَنْهَا مَا احْتَاجَ اـِلَى الزِّنَا اـِلَّا شَفًا, accord. to the T meaning [Were it not for his (i. e. God's) forbidding it, none would need having recourse to fornication,] save a small number of men: (T, TA:) or, accord. to 'Atà, it means, but would be on the brink thereof, without falling into it; شَفًا being thus used in the place of the inf. n. اـِشْفَآء: so says IAth, as from Az. (TA.)

شَفَةٌ
شَفَةٌ ذ , in which the deficient letter is و, (K, TA,) for it has for pl. شَفَوَاتٌ, (TA,) or ه, (K, TA,) for it has [also] for pl. شِفَاهٌ, (TA,) has been mentioned before, (K, TA,) in art. شفه [q. v.]. (TA.) ― -b2- See also شَفًا above, first sentence.

شِفَآءٌ
شِفَآءٌ ذ , (K, TA,) like كِسَآءٌ, (TA,) [in the CK erroneously written شَفاء,] primarily signifies The becoming free from disease, sickness, or malady; recovering therefrom; or becoming convalescent: ― -b2- and then, Medical, or curative, treatment: (TA:) the giving of health; (KL:) inf. n. of شَفَاهُ [q. v.]: (S, Msb, TA:) ― -b3- and [then], (TA,) A medicine, or remedy: pl. أَشْفِيَةٌ, and pl. pl. أَشَافٍ. (K, TA.) [Hence, دَارُ الشِفَآءِ The hospital.] ― -b4- [And hence,] one says, شِفَآءُ العِىِّ السُّؤَالُ (tropical:) [The remedy of inability is the asking information]. (TA.)

شَفِىٌّ
شَفِىٌّ ذ : see art. شفه.

شُفَيَّةٌ
شُفَيَّةٌ ذ : see art. شفه.

شَفَوِىٌّ
شَفَوِىٌّ ذ : see art. شفه.

شَافٍ
شَافٍ ذ [Recovering, or restoring to convalescence; remedial;] health-giving. (KL.) ― -b2- [Hence, جَوَابٌ شَافٍ (assumed tropical:) An answer that relieves from doubt.]

أَشْفَى
أَشْفَى ذ More [and most remedial or] healthgiving. (KL.) -A2- Also A man whose lips do not close together: fem. شَفْيَآءُ. (TA.) See أَشْفَهُ, in art. شفه.

اـِشْفًى
اـِشْفًى ذ An instrument for perforating; (K;) a thing pertaining to the makers or sewers of boots or shoes or sandals &c.; (S;) [i. e.] the awl used by them: (MA, KL:) and the instrument with which leather, or skin, is sewed: (Mgh, K:) or, accord. to ISk, it is [an instrument used] for water-skins and water-bags and the like; and the مِخْصَف is for sandals: (S:) [see also art. اشف:] masc. and fem.: (K, * TA:) pl. أَشَافٍ. (Mgh, TA.) ― -b2- Th mentions the saying, اـِنْ لَاطَمْتَهُ لَاطَمْتَ الاـِشْفَى [if thou contend with him in slapping, thou wilt do so with the اشفى]; meaning that when one does so, it will be against himself. (TA.) ― -b3- And اـِشْفَى المِرْفَقِ, a phrase used by a poet, means (assumed tropical:) Sharp in the elbow. (TA.)

##### Türkçe

**شفو** ve **شفى**

**شَفَتِ الشَّمْسُ**
1 **شَفَتِ الشَّمْسُ** ذ, muzâri‘ı ١َ٢ُ٣َ, [mastarı görünüşte **شَفًا**, fakat TK’de **شَفْوٌ** olduğu söylenir,] Güneş batmaya yakın oldu veya oldu: (K, **شفو** maddesinde:) ve **شَفَت**, (K, **شفى** maddesinde,) [muzâri‘ı ١َ٢ِ٣َ,] mastarı **شَفًا**, (TA,) o (güneş) battı; **شَفِيَت** de böyledir: (K:) yahut IKtt’ye göre, az bir şey hariç batmış oldu; T’de de benzeri söylenir. (TA.) **قُبَيْلَ الشَّفَا** “Güneşin batışından az önce” demektir. (TA.) [Aşağıda **شَفًا**’ya da bak.] ― -b2- Ve **شَفَا**, **هِلَال** hakkında söylendiğinde [yahut değişimden az sonra veya az önceki ay hakkında], “doğdu” demektir. (K.) Ve bir **شَخْص** hakkında [yahut uzaktan görülen bedenî şekil/suret veya kişi hakkında] söylendiğinde, “göründü” veya “belirgin oldu” demektir. (K.) -A2- **شَفَاهُ**, (S, Msb, K,) muzâri‘ı ١َ٢ِ٣َ, (Msb, K,) mastarı **شِفَآءٌ**, (S, Msb,) O (Allah, S, Msb) onu iyileştirdi veya nekahate döndürdü; eşanlamlısı **أَبْرَأَهُ**; M’de böyle, fakat K’de **بَرَاهُ**: (TA,) yani hasta bir kimseyi, (Msb,) **مِنْ مَرَضِهِ** [hastalığından]. (S, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı, S’de **بضع** maddesinde **شَفَيْتُهُ**, bir kimsenin kendisine bir mesele hakkında soru soran kimseye dair, (mecaz kabul edilerek:) “Onu şüpheden giderdim” anlamında söylenir: ve K’de aynı maddede **شَفَاهُ عَنِ المَسْأَلَةِ**, (mecaz kabul edilerek:) “Onu mesele hakkında şüpheden giderdi” anlamındadır. Bu şekilde kullanılan fiilin sanki meçhûlü olarak 8’e bak.] ― -b3- Ve **يَشْفِيكَ اـِنْ قَالَ** (mecaz kabul edilerek:) [“Konuşursa seni hoşnut eder”; yani] onun sözü seni hoşnut eder. (Har s. 433.) ― -b4- **شَفَاهُ** ayrıca “onun için iyileşme/nekahat aradı, talep etti, istedi” anlamına gelir; bunun gibi ↓ **أَشْفَاهُ**: (K, TA:) M’de böyledir. (TA.)

**شفّاهُ بِكُلِ شَىْءٍ**
2 **شفّاهُ بِكُلِ شَىْءٍ** ذ, mastarı **تَشْفِيَةٌ**, Onu, iyileşmeye veya nekahate erişebileceği her şeyle tıbbî/tedavî edici biçimde tedavi etti. (TA.) ― -b2- **مَا شَفَّى فُلَانٌ أَفْضَلُ مِمَّا شَفَّيْتَ** yani **مَا ازْدَادَ** ve **رَبِحَ** [mânası: “Falancanın kazancı (burada **مَا** denilen şey **مَصْدَرِيَّة**dir; **اِزْدَادَ** ve **رَبِحَ** lâzımdır) senin kazancından daha üstündür”] bunun, bedel (ikâme) kabilinden olduğu söylenir; [aslında **شَفَّفَ** ve **شَفَّفْتَ** idi,] tıpkı [**قَصَّى** ve **تَقَصَّى** ve] **تَقَضَّى**’nın [**قَصَّصَ** ve **تَقَصَّصَ** ve **تَقَضَّضَ** yerine] olması gibi. (TA.)

**مُشَافَاةٌ**
3 **مُشَافَاةٌ** ذ [fiili kullanılsa **شَافَى** olan bir mastardır]: **شفه** maddesinde 3’e bak.

**اشفى عَلَيْهِ**
4 **اشفى عَلَيْهِ** ذ O, onun kenarında/eşiğinde oldu veya oldu; (S, Msb, K, TA;) yani bir şeyin; ve ölümün: (S, Msb:) çoğunlukla kötülükle ilgili kullanılır; fakat iyilikle ilgili de kullanılır: IKtt böyle der. (TA.) [**شَفًا**’ya bak.] ― -b2- Ve **اشفى** [yalnız] (mecaz kabul edilerek:) bir yükümlülük/vasiyet/emanet [verme veya alma] noktasında oldu veya oldu. (TA.) ― -b3- Ve (mecaz kabul edilerek:) gecenin son kısmında oldu veya oldu; buna **شَفَا اللَّيْلِ** denir. (TA.) -A2- **أَشْفَى نَفْسَهُ عَلَى هُلْكٍ** (K ve TA, **خطر** maddesinde) ve **اشفى بِهَا** (TA aynı yerde) yani **عَلَى شَفَا هُلْكٍ** [mânası (mecaz kabul edilerek:) “Kendisini helâkin eşiğinde kıldı”]. (TA aynı yer.) -A3- **اشفاهُ** Ona bir tedavi ilacı verdi. (Az, TA.) Ve onun için, içinde iyileşmesi/nekahati olacak bir tedaviyi yazdı. (TA.) Ve **أَشْفَيْتُكَ الشَّىْءَ** (S, K*) “Sana o şeyi, onunla iyileşmeye/nekahate erişesin yahut onu arayasın diye verdim.” (S: iki nüshasında **بِهِ** ↓ **تَشْتَفِى**; iki başka nüshasında ve aynı şekilde K’de **بِهِ** ↓ **تَسْتَشْفِى**.) Ve **اشفاهُ اللّٰهُ عَسَلًا** “Allah balı onun ilacı kıldı.” (AO, S: TA’da nakledildiği üzere IKtt tarafından da benzeri söylenir.) ― -b2- 1’in son cümlesine de bak. ― -b3- **اشفى** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) birine bir şey verdi demektir. (TA.)

**تشفّى**
5 **تشفّى** ذ: 8’e bak [onunla eşanlamlıdır]. ― -b2- [Bundan dolayı,] **تشفّى مِنْ غَيْظِهِ** (S, MA, K) (mecaz kabul edilerek:) öfkesinden/hiddetinden/azgınlığından kurtuldu. (MA.) Ve **تشفّى مِنْ عَدُوِّهِ**, (T, TA,) yahut **بِالعَدُوِّ**, ve onunla ↓ **اشتفى**, (Msb,) (mecaz kabul edilerek:) düşmanına [yahut düşmana] onu sevindiren [yahut öfkesini gideren] bir tarzda zarar verdi: (T, TA:) [yahut düşmanından/düşmandan istediğini elde etti ve böylece öfkesini yatıştırdı:] çünkü gizli öfke hastalık gibidir; düşmanından elde etmeyi aradığı şey sebebiyle gidince, sanki hastalığından kurtulmuş/iyileşmiş gibi olur. (Msb.)

**تَشَافَيْتُ المَآءَ**
6 **تَشَافَيْتُ المَآءَ** ذ IAar’ın “Suyu tükettim” anlamında zikrettiği bir ibaredir: ISd bunun aslının **تَشَافَفْتُ** olduğunu söyler. (TA, **شف** maddesinde.)

**اشتفى بِكَذَا**
8 **اشتفى بِكَذَا** ذ (S, K, TA) böyle bir şey vasıtasıyla iyileşmeye/nekahate erişti: (TA;) bunun gibi ↓ **تشفّى**: (TK:) ve **مِنْ عِلَّتِهِ** ↓ **استشفى** [**اشتفى** yerine bir tashif değilse] hastalığından/rahatsızlığından kurtuldu; ondan iyileşti; yahut nekahate girdi. (TA.) 4’ün son kısmına bak. ― -b2- 5’e de bak. ― -b3- [Ayrıca (mecaz kabul edilerek:) böyle bir şeyle yetindi; yahut onunla şüpheden giderildi: ve] (mecaz kabul edilerek:) böyle bir şeyden fayda gördü. (MA.) Şöyle denir: **اِشْتَفَيْتُ بِمَا أَخْبَرَنِى فُلَانٌ** (mecaz kabul edilerek:) “Falancanın bana haber verdiği şeyle yetindim [yahut onunla şüpheden giderildim],” çünkü doğru idi. (IB, **حك** maddesinde, Az’dan.) Ve **أَخْبَرَهُ فُلَانٌ فَاشْتَفَى بِهِ** (mecaz kabul edilerek:) [Falanca ona haber verdi] ve o, onun doğruluğundan faydalandı. (TA.)

**استشفى**
10 **استشفى** ذ Bir ilaç/tedavi aradı veya talep etti. (TA.) 4’ün son kısmına bak. ― -b2- 8’e de bak.

**شَفًا**
**شَفًا** ذ Herhangi bir şeyin ucu/nihayeti, kenarı, eşiği, kıyısı; (S, Msb, K, vb.;) ↓ **شَفَةٌ** gibidir; çünkü **شَفَا الحُفْرَةِ** (Ksh, iii. 99) yahut **شَفَا البِئْرِ** (Bd aynı yer) ve **شَفَتُهَا** ikisi de aynı mânaya gelir, (Ksh, Bd,) yani **حَرْفُهَا** (Ksh) yahut **طَرَفُهَا**; (Bd;) fakat birincideki son **و** **ا**’ya çevrilmiştir; ikincide ise [**شَفَةٌ**’nin aslının **شَفْوَةٌ** olduğunu kabul edenlere göre] hazfedilmiştir; (Ksh, Bd;) **شَفًا**’nın aslı **شَفَوٌ**dur: (Bd:) [fakat **شَفًا** genellikle yukarıdaki gibi açıklanan mânaya gelir; **شَفَةٌ** ise hemen daima insanın “dudağı” mânasınadır:] tesniyesi **شَفَوَانِ**’dir; bunun bilindiği, Akh’ın dediğine göre, **شَفًا** kelimesinde **اـِمَالَة**’nin câiz olmamasıyla anlaşılır: (S:) çoğulu **أَشْفَآءٌ**’dur. (TA.) Kur’ân’da [iii. 99] şöyle denmiştir: **وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٌ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا** [“Ve siz ateş çukurunun kenarı üzerindeydiniz de O sizi ondan kurtardı”]. (S.) Ve şöyle denir: **هُوَ عَلَى شَفَا الهَلَاكِ** (mecaz:) [“O helâkin eşiğindedir”]. (TA.) ― -b2- Ayrıca (mecaz:) az bir şey; (S, A, K, TA;) küçük bir parça/kısım; biraz; (A, TA;) değişime yakınken aydan kalan biraz; (K, TA, [CK’de **الهَلاك** yanlışlıkla **الهِلَال** yerine konmuştur,]) ve görmeden (**البَصَر**) ve günden ve benzerlerinden kalan biraz; T’de olduğu gibi. (TA.) Bir adam hakkında ölürken, ve ay hakkında [ayın son devresi olan] **مُحَاق**’ında, ve güneş hakkında batışında, (S,) şöyle denir: **مَا بَقِىَ مِنْهُ اـِلَّا شَفًا** [güneş hakkında söylendiğinde **مِنْهَا**] (mecaz kabul edilerek:) “Ondan, yahut ondan, az bir şeyden başka kalmadı”: (S, K*) ve [aynı şekilde] **مِنَ العُمُرِ** [ömürden]. (S.) Ve şöyle denir: **أَتَيْتُهُ بِشَفًا مِنْ ضَوْءِ الشَّمْسِ** (mecaz kabul edilerek:) [“Güneş ışığından az bir şeyin kaldığı bir vakitte ona geldim”]. (TA.) El-‘Ajj şöyle der:
**أَشْرَفْتُهُ بِلَا شَفًا أَوْ بِشَفَا**
**وَمِرْبَأٍ عَالٍ لِمَنٌ تَشَرَّفَا**
mânası: [Gözlem için nice yüksek yer, ona çıkan için yüksek, ben ona çıktım] güneş batmışken yahut ondan biraz kalmışken. (S.) Yine şöyle denir: **صَارَ فِى شَفَا القَمَرِ** mânası (mecaz kabul edilerek:) “Gecenin son kısmında oldu.” (TA.) Ve bir hadiste, ( **المُتْعَة** ile ilgili olarak,) şöyle denmiştir: **فَلَوْ لَا نَهْيُهُ عَنْهَا مَا احْتَاجَ اـِلَى الزِّنَا اـِلَّا شَفًا**, T’ye göre mânası: [“O (yani Allah) onu yasaklamasaydı, zinaya başvurmaya ihtiyaç duyacak kimse olmazdı,”] ancak az sayıda erkek: (T, TA:) yahut ‘Atâ’ya göre mânası: fakat ona düşmenin eşiğinde olurdu, içine düşmeden; **شَفًا** burada mastar **اـِشْفَآء** yerinde kullanılmıştır; IAth, Az’dan olarak böyle söyler. (TA.)

**شَفَةٌ**
**شَفَةٌ** ذ, noksan harfi **و** olan, (K, TA,) çünkü çoğulu **شَفَوَاتٌ**’tır, (TA,) yahut **ه** olan, (K, TA,) çünkü [ayrıca] çoğulu **شِفَاهٌ**’tır, (TA,) daha önce zikredilmiştir, (K, TA,) **شفه** maddesinde [ona bak]. (TA.) ― -b2- Yukarıda **شَفًا**’nın ilk cümlesine de bak.

**شِفَآءٌ**
**شِفَآءٌ** ذ, (K, TA,) **كِسَآءٌ** gibi, (TA,) [CK’de yanlışlıkla **شَفاء** yazılmıştır,] aslî olarak “hastalıktan/rahatsızlıktan kurtulma; ondan iyileşme; yahut nekahate girme” mânasına gelir: ― -b2- sonra, tıbbî/tedavî edici muamele: (TA:) sağlık verme: (KL:) **شَفَاهُ**’nun mastarıdır [ona bak]: (S, Msb, TA:) ― -b3- ve [sonra], (TA,) bir ilaç/çare: çoğulu **أَشْفِيَةٌ**, çoğulun çoğulu **أَشَافٍ**. (K, TA.) [Bundan dolayı, **دَارُ الشِفَآءِ**: hastane.] ― -b4- [Ve bundan dolayı,] şöyle denir: **شِفَآءُ العِىِّ السُّؤَالُ** (mecaz:) [“Acziyetin ilacı soru sormaktır”]. (TA.)

**شَفِىٌّ**
**شَفِىٌّ** ذ: **شفه** maddesine bak.

**شُفَيَّةٌ**
**شُفَيَّةٌ** ذ: **شفه** maddesine bak.

**شَفَوِىٌّ**
**شَفَوِىٌّ** ذ: **شفه** maddesine bak.

**شَافٍ**
**شَافٍ** ذ [iyileştiren/nekahate döndüren; tedavi edici;] sağlık verici. (KL.) ― -b2- [Bundan dolayı, **جَوَابٌ شَافٍ** (mecaz kabul edilerek:) şüpheden gideren bir cevap.]

**أَشْفَى**
**أَشْفَى** ذ Daha [ve en tedavi edici yahut] daha sağlık verici. (KL.) -A2- Ayrıca, dudakları birbirine kapanmayan bir adam: müennesi **شَفْيَآءُ**. (TA.) **شفه** maddesinde **أَشْفَهُ**’ye bak.

**اـِشْفًى**
**اـِشْفًى** ذ Delmeye yarayan bir alet; (K;) çizme/ayakkabı/sandal vb. yapanların yahut dikenlerin işine ait bir şey; (S;) [yani] onların kullandığı biz: (MA, KL:) ve deri/sahtiyan dikilen alet: (Mgh, K:) yahut ISk’ye göre, o, [kullanılan bir alettir] su tulumları ve su torbaları ve benzerleri için; **مِخْصَف** ise sandallar içindir: (S:) [**اشف** maddesine de bak:] müzekker ve müennestir: (K*, TA:) çoğulu **أَشَافٍ**. (Mgh, TA.) ― -b2- Th şu sözü zikreder: **اـِنْ لَاطَمْتَهُ لَاطَمْتَ الاـِشْفَى** [“Eğer onunla tokatlaşmada çekişirsen, **الاـِشْفَى** ile çekişmiş olursun”]; mânası, bunu yapanın, bunun kendisine karşı olacağıdır. (TA.) ― -b3- Ve **اـِشْفَى المِرْفَقِ**, bir şairin kullandığı bir ibaredir; mânası (mecaz kabul edilerek:) dirsekte keskin. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَفَا
شَفَا U ( n. ac. شَفْو 1 ),
a.  Was near setting ( sun ).

b.  Appeared; rose.

##### Türkçe

شَفَا
**شَفَا** U (i. ac. **شَفْو** 1),
a. Güneş (batmaya) yakın oldu.

b. Göründü; yükseldi.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D9%88/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

شَفَا - يَشْفُوْ - شَفَا
شَفَا - يَشْفُوْ + الكائن (الشرفة أو الفوهة): يصير له شَفَة: تصير له حافة ظاهرة حول فوهته أو حرفه
شَفَا: اسم فعل " شَفَا - يَشْفُوْ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " شَفَا - يَشْفُوْ ": النتوء أو الحافة الظاهرة حول حرف شرفة أو فوهة بئر أو ما شابه
﴿شَفَا حُفْرَةٍ﴾ و﴿عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ﴾: حافتها العالية المتشكلة من التراب المهال حول حافتها، وهو لفظ يدل على المفرد
ملاحظة: أصل الفعل إما " شَفَا - يَشْفُوْ " أو " شَفَهَ - يَشْفَهُ "، ولا يمكن بناء " شَفَا " بمعنى اسم فعل إلا من لفظ " شَفَا - يَشْفُوْ "، ولذلك اخترناه وفضلناه على " شَفَهَ - يَشْفَه "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان شكل الفتحات الأنبوبية للأشياء المجوفة"، وهي:
حَلْقَمَ - يُحَلْقِمُ، جَفَنَ - يَجْفَنُ، تَنَرَ - يَتْنِرُ، شَفَا - يَشْفُوْ، حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ، عَنَقَ - يَعْنُقُ
يفرق لفظاً:
شَفَى - يَشْفِي + كائن أو شيء + كائناً: يزيل الضر والأذى الجسمي والنفسي الذي أصاب جسد أو نفس الكائن
شَفَا - يَشْفُوْ + الكائن (الشرفة أو الفوهة): يصير له شَفَة: تصير له حافة ظاهرة حول فوهته أو حرفه
شَفَهَ - يَشْفَهُ + كائن + كائناَ + بكلام: كَلَّمَهُ مشافهةً: تبادل معه الكلام المنطوق مباشرة من فم لفم

شفا
	﴿أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنْ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ(109)﴾ التوبة ﴿وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنْ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ(103)﴾ آل عمران
مختار الصحاح
● [شفي] ش ف ي: يقال للرجل عند موته وللقمر عند امحاقه وللشمس عند غروبها ما بقي منه إلا شَفاً أي قليل وشفا كل شيء حرفه قال الله تعالى ﴿وكنتم على شفا حفرة﴾ و شَفَاهُ الله من مرضه يشفيه شِفَاءً و أشْفَى على الشيء أشرف عليه وأشفى المريض على الموت و اسْتَشْفَى طلب الشفاء و تَشَفَّى من غيظه و الإشْفَى ما يُخرز به قال بن السكيت الأشفى ما كان للأساقي والمزاود وأشباهها والمخصف للنعال
الراغب
شفا
- شفا البئر وغيرها: حرفه، ويضرب به المثل في القرب من الهلاك. قال تعالى: }على شفا جرف﴿[التوبة/109]،﴾وكنتم على شفا حفرة من النار﴿[آل عمران/103]، وأشفى فلان على الهلاك، أي: حصل على شفاه، ومنه استعير: ما بقي من كذا إلا شفا (انظر: البصائر 3/330؛ وأساس البلاغة ص 238؛ والمجمل 2/507)، أي: قليل كشفا البئر. وتثنية شفا شفوان، وجمعه أشفاء، والشفاء من المرض: موافاة شفا السلامة، وصار اسما للبرء. قال في صفة العسل:﴾فيه شفاء للناس﴿[النحل/69]، وقال في صفة القرآن:﴾هدى وشفاء﴿[فصلت/44]،﴾وشفاء لما في الصدور﴿[يونس/57]،﴾ويشف صدور قوم مؤمنين{ [التوبة/14].
ملخص اللسان:
1.                      الشِّفاء: دواءٌ معروفٌ، وهو ما يُبرئُ من السَّقَم، والجمعُ  أَشْفِيةٌ، وأَشافٍ جمعُ الجْمع، والفعل شَفاه الله من مَرَضهِ شِفاءً،  ممدودٌ. واسْتَشْفى فلانٌ: طلبَ الشِّفاء. وأَشْفَيتُ فلاناً إذا وهَبتَ له  شِفاءً من الدواء.
2.   وشفى الهلالُ:  طَلعَ، وشَفى الشخصُ: ظَهَرَ؛
3.   الشَّفى  مقصورٌ بقيَّةُ الهلالِ وبقيةُ البصر وبقية النهار وما أَشبهه؛
4. والشَّفى:  حرْفُ الشيءِ وحَدُّه، قال الله تعالى: على شَفى جُرُفٍ هارٍ؛ والاثنان  شَفَوان. وشَفى كلِّ شيء: حَرْفُه؛
5.    نازلٌ بِشَفا جُرُفٍ هارٍ أَي جانِبه، والجمع أَشْفاءٌ؛
6.    وأَشْفْى على الشيء: أَشرفَ عليه، وهو من ذلك. ويقال: أَشفى على الهلاك  إذا أَشرفَ عليه
7. ما بَقِيَ منه إلا شَفىً أَي  قليلٌ.
8. فأَشْفَوْا على المَرْجِ أَي أَشرَفُوا عليه ولا  يَكادُ يقالُ أَشْفَى إلا في الشَّرِّ. ومنه حديث سَعدٍ: مَرِضْتُ مَرَضاً  أَشْفَيْتُ منه على الموت.
لسان العرب
● - شفي: الشِّفاء: دواءٌ معروفٌ، وهو ما يُبرئُ من السَّقَم، والجمعُ  أَشْفِيةٌ، وأَشافٍ جمعُ الجْمع، والفعل شَفاه الله من مَرَضهِ شِفاءً،  ممدودٌ. واسْتَشْفى فلانٌ: طلبَ الشِّفاء. وأَشْفَيتُ فلاناً إذا وهَبتَ له  شِفاءً من الدواء. ويقال: شِفاءُ العِيِّ السؤَالُ. أَبو عمرو: أَشْفى زيد  عمراً إذا وَصَفَ له دواءً يكون شِفاؤه فيه، وأَشْفى إذا أَعْطى شيئاً  ما؛ وأَنشد:  ولا تُشْفِي أَباها، لوْ أَتاها  فقيراً في مبَاءَتِها صِماما  وأَشْفَيْتُك الشيءَ أَي أَعطيْتُكَه تَستَشْفي به. وشفاه بلسانه:  أَبْرأَهُ. وشفاهُ وأَشْفاهُ: طلب له الشِّفاءَ. وأَشْفِني عَسَلاً: اجْعَلْه  لي شِفاءً. ويقال: أَشْفاهُ اللهُ عسَلاً إذا جعله له شِفاءً؛ حكاه أَبو  عبيدة. واسْتَشْفى: طلب الشِّفاءَ، واسْتَشْفى: نال الشِّفاء. والشَّفى: حرْفُ الشيءِ وحَدُّه، قال الله تعالى: على شَفى جُرُفٍ هارٍ؛ والاثنان  شَفَوان. وشَفى كلِّ شيء: حَرْفُه؛ قال تعالى: وكنتم على شَفى حُفْرة من  النارِ؛ قال الأَخفش: لمَّا لم تَجُزْ فيه الإمالةُ عُرِفَ أَنه من الواو  لأَنَّ الإمالة من الياء. وفي حديث علي، عليه السلام: نازلٌ بِشَفا  (*  في النهاية: يشفى بدل بشفا). جُرُفٍ هارٍ أَي جانِبه، والجمع أَشْفاءٌ؛  وقال رؤبة يصف قوساً شَبَّه عِطْفَها بعِطْفِ الهلال:  كأَنَّها في كَفِّه تحت الروق  (* قوله «تحت الروق إلخ» هكذا في الأصل).  وفْقُ هِلالٍ بينَ ليْلٍ وأُفُقْ،  أَمسى شَفىً أَو خَطُّهُ يومَ المَحَقْ  الشَّفى: حَرْفُ كلِّ شيء، أَراد أَنَّ قوْسَه كأَنَّها خَطُّ هلالٍ يوم  المَحَق.  وأَشْفْى على الشيء: أَشرفَ عليه، وهو من ذلك. ويقال: أَشفى على الهلاك  إذا أَشرفَ عليه. وفي الحديث:فأَشْفَوْا على المرْج أَي أَشرَفُوا،  وأَشْفَوْ على الموتِ. وأَشافَ على الشيء وأَشفى أَي أَشرَفَ عليه. وشَفَت  الشمس تَشْفُوا: قارَبَت الغُروب، والكلمة واوِيَّة ويائيَّة. وشفى الهلالُ:  طَلعَ، وشَفى الشخصُ: ظَهَرَ؛ هاتان عن الجوهري. ابن السكيت: الشَّفى  مقصورٌ بقيَّةُ الهلالِ وبقيةُ البصر وبقية النهار وما أَشبهه؛ وقال  العجاج:ومَرْبَإٍ عالٍ لِمَنْ تَشَرَّفا،  أَشْرَفْتُه بلا شَفى أَو بِشَفى  قوله بلا شَفى أَي وقد غابَتِ الشمسُ، أَو بشَفَى اي أَو قدْ بَقِيَتْ  منها بقِيَّةٌ؛ قال ابن بري: ومثله قول أَبي النجم:  كالشِّعْرَيَيْن لاحَتا بعْدَ الشَّفى  شبَّه عيني أَسَدٍ في حُمْرَتِهِما بالشِّعْرَيَيْن بعد غروب الشمس  لأَنَّهما تَحْمَرَّان في أَوَّل الليلِ؛ قال ابن السكيت: يقال للرجل عند  موتهِ وللقمر عند امِّحاقِه وللشمس عند غروبها ما بَقِيَ منه إلا شَفىً أَي  قليلٌ. وفي الحديث عن عطاء قال: سمعت ابن عباس يقول ما كانت المُتْعة  إلاَّ رَحْمةً رَحِمَ اللهُ بها أُمَّة محمدٍ، صلى الله عليه وسلم، فلولا  نَهْيُه عنها ما احتاج إلى الزِّنا أَحَدٌ إلاَّ شَفىً أَي إلاَّ قليلٌ من  الناس؛ قال: والله لكَأَنِّي أَسمَعُ قوله إلاَّ شفىً؛ عطاء القائلُ؛ قال  أَبو منصور: وهذا الحديث يدلُّ على أَنَّ ابن عباس عَلِمَ أَنَّ  النبيَّ، صلى الله عليه وسلم، نهى عن المُتْعة فرجع إلى تَحْرِيمِها بعدما كان  باح بإحْلالِها، وقوله: إلاَّ شَفىً أَي إلاَّ خَطِيئةً من الناس قليلةً  لا يَجدونَ شيئاً يَسْتَحِلُّون به الفُروج، من قولهم غابتِ الشمسُ إلا  شَفىً أََي قليلاً من ضَوْئِها عند غروبها. قال الأَزهري: قوله إلا شَفىً  أَي إلا أَنْ يُشْفيَ، يعني يُشْرِفَ على الزِّنا ولا يُواقِعَه، فأَقام  الاسمَ وهو الشَّفى مُقامَ المصدرِ الحقيقي، وهو الإشفاءُ على الشيء. وفي  حديث ابن زِمْلٍ: فأَشْفَوْا على المَرْجِ أَي أَشرَفُوا عليه ولا  يَكادُ يقالُ أَشْفَى إلا في الشَّرِّ. ومنه حديث سَعدٍ: مَرِضْتُ مَرَضاً  أَشْفَيْتُ منه على الموت. وفي حديث عمر: لا تَنْظُروا إلى صلاة أَحدٍ ولا  إلى صِيامِه ولكن انظروا إلى وَرَعه إذا أَشْفَى أَي إذا أَشرَف على  الدُّنيا وأَقبَلَتْ عليه، وفي حديث الآخر: إذا اؤْْتُمِنَ أَدَّى وإذا  أَشْفَى وَرِع أَي إذا أَشرف على شيءً توَرَّعَ عنه، وقيل: أَراد المَعْصِية  والخِيانة. وفي الحديث: أَن رجُلاً أَصابَ من مَغْنَمٍ ذَهَباً فأَتى به  النبيَّ، صلى الله عليه وسلم، يدْعُو له فيه فقال: ما شَفَّى فلانٌ  أَفضلُ مما شَفَّيْتَ تَعَلَّمَ خَمسَ آياتٍ؛ أَراد: ما ازْدادَ ورَبِحَ  بتَعلُّمِه الآيات الخمسَ أَفضلُ مما اسْتَزَدْتَ ورَبِحْتَ من هذا الذَّهَبِ؛  قال ابن الأَثير: ولعله من باب الإبْدالِ فإنَّ الشَّفَّ الزيادةُ  والرِّبْحُ، فكأَنّ أَصلَه شَفّفَ فأُبْدِلت إحدى الفاءَات ياءً، كقوله تعالى:  دَسّاها، في دَسَّسَها، وتقَضَّى البازي في تقَضَّضَ، وما بقِيَ من  الشَّمْسِ والقَمَرِ إلا شَفىً أَي قليلٌ. وشَفَتِ الشمسُ تَشْفي وشَفِيَتْ  شَفىً: غَرَبَتْ، وفي التهذيب: غابَتْ إلا قليلاً، وأَتيتهُ بشَفىً من  ضَوْءِ الشمسِ؛ وأَنشد:  وما نِيلُ مِصْرٍ قُبَيْلَ الشَّفَى،  إذا نفَحَتْ رِيحُه النافِحَهْ  أَي قُبَيْلَ غروبِ الشمس. ولما أَمرَ النبي، صلى الله عليه وسلم،  حَسّانَ بهِجاءِ كُفارِ قُرَيْشٍ ففَعَلَ قال: شَفَى واشْتَفَى؛ أَراد أَنه  شفى المْؤمنين واشتَفَى بنفْسهِ أَي اخْتَصَّ بالشِّفاءِ، وهو من  الشِّفاءِ البُرْءِ من المرض، يقال: شَفاهُ الله يَشْفيه، واشتَفَى افتَعَل منه،  فنقَله من شِفاءِ الأَجسامِ إلى شِفاء القُلُوبِ والنُّفُوس. واشتَفَيْتُ  بكذا وتشَفَّيْتُ من غَيْظي. وفي حديث الملْدُوغِ: فشَفَوْا له بكلِّ  شيءٍ أَي عالَجُوهُ بكلِّ ما يُشْتَفَى به، فوَضَعَ الشِّفاءَ مَوْضِعَ  العِلاجِ والمُداواة.  والإشْفَى: المِثْقَب؛ حكى ثعلب عن العرب: إنْ لاطَمْتَه لاطَمْتَ  الإشْفَى، ولم يفسره. قال ابن سيده: وعندي أَنه إنما ذهَب إلى حِدَّتهِ لأَن  الإنسانَ لو لاطَمَ الإشْفَى لكان ذلك عليه لا له. والإشْفَى: الذي  للأساكِفة، قال ابن السكيت: الإشْفَى ما كان للأَساقي والمَزاود والقِرَبِ  وأَشباهِها، وهو مقصور، والمِخْصَفُ للنِّعالِ؛ قال ابن بري: ومنه قول  الراجز:فحاصَ ما بينَ الشِّراكِ والقَدَمْ،  وَخْزَة إشْفَى في عُطُوفٍ من أَدَمْ  وقوله أَنشده الفارسي:  مِئَبَرةُ العُرْقُوبِ إشْفَى المِرْفَقِ  عَنَى أَنَّ مِرْفَقَها حديدٌ كالإشْفَى، وإن كان الجَوْهَر يقتضي وصفاً  ما فإن العَرَب رُبما أَقامتْ ذلك الجَوْهَر مُقامَ تلك الصِّفةِ. يقولُ  عليّ، رضي الله عنه: ويا طَغامَ الأَحلامِ، لأَنَّ الطَّغامةَ ضعيفةٌ  فكأَنه قال: يا ضِعافَ الأَحلام؛ قال ابن سيده: أَلِفُ الإشْفَى ياءٌ  لوجُود ش ف ي وعدم ش ف و مع أَنها لامٌ. التهذيب: الإشفى السِّرادُ الذي  يُخْرَزُ به، وجمعه الأَشافي. ابن الأَعرابي: أَشْفَى إذا سار في شَفَى القمر،  وهو آخرُ الليل، وأَشْفَى إذا أَشرف على وصِيَّةٍ أَو وَديعةٍ.  وشُفَيَّة: اسم رَكِيّة معروفة. وفي الحديث ذكر شُفَيّة، وهي بضم الشين  مصغرة: بئر قديمة بمكة حفرتها بنو أَسد. التهذيب في هذه الترجمة: الليث  الشَّفَةُ نُقْصانُها واوٌ، تقول شَفَةٌ وثلاثُ شَفَواتٍ، قال: ومنهم من  يقول نُقْصانُها هاءٌ وتُجْمَعُ على شِفاهٍ، والمُشافهة مُفاعَلة منه.  الخليل: الباءُ والميمُ شَفَوِيّتانِ، نسَبهُما إلى الشَّفَة، قال: وسمعت  بعض العرب يقول أَخْبَرَني فلانٌ خَبَراً اشْتَفَيْتُ به أَي انتَفَعْتُ  بصحَّته وصدْقِه. ويقول القائلُ منهم: تشَفَّيْتُ من فلانٍ إذا أَنْكَى في  عَدُوِّه نِكايةً تَسُرُّه.
مقاييس اللغة:
(شفي) الشين والفاء والحرف المعتل يدل على الإشراف على الشيء؛ يقال أشفى على الشيء إذا أشرفَ عليه. وسمِّي الشِّفاء شفاءً لغلَبته للمرض وإشفائه عليه. ويقال استشفَى فلانٌ، إذا طَلَبَ الشِّفاء. وشَفَى كلِّ شيء: حَرْفه. وهذا ممكنٌ أن يكون من هذا الباب، وممكنٌ أن يكون من الإبدال، وتكون الفاءُ مبدلةً من ياء.
ويقال أعطيتك الشّيءَ تستشفي به، ثم يقال أَشْفَيتُكَ الشيءَ، وهو الصحيح. ويقال أَشْفَى المريضُ على الموت، وما بَقيَ منه إلا شَفىً أي قليل. فأمَّا قول العجاج:
* أوْفَيْتُهُ قَبْلَ شَفىً أو بِشَفَى([7]) *
قالوا: يريد إذا أشفت الشّمس على الغروب.
وأما الشَّفَة فقد قيل فيها إن الناقص منها واوٌ، يقال ثلاث شَفَوات. ويقال رجلٌ أشْفَى، إذا كان لا ينضمّ شفتاه، كالأرْوَق. وقال قوم: الشَّفَة حذفت منها الهاء، وتصغيرها شُفَيْهة. والمشافهة بالكلام: مواجهةٌ من فيك إلى فيه. ورجل شُفاهِيٌّ: عظيم الشفتين. والقولان محتملان، إلاَّ أنَّ الأول أجود لمقاربة القياس الذي ذكرناه، لأنَّ الشفتين تُشفِيان على الفم.
ومما شذَّ عن الباب قولهم: شَفَهني فلانٌ عن كذا، أي شَغَلني.
القاموس المحيط:
ي الشِفاءُ الدَّواءُ ج أشْفِيَةٌ جج أشافِي. وشَفاهُ يَشْفِيهِ بَرَأَهُ، وطَلَبَ له الشِفاءَ، كأَشْفاهُ،
و الشمسُ: غَرَبَتْ، كشَفِيَتْ شَفًى. وما بَقِيَ إلاَّ شَفًى: إلاَّ قَليلٌ. والإِشْفَى: المِثْقَبُ، والسِرادُ يُخْرَزُ به، ويُؤَنَّثُ. والشَّفَى: بَقِيَّةُ الهِلالِ، وحَرْفُ كلِّ شيءٍ. وأشْفَى عليه: أشْرَفَ، و الشيءَ إياهُ: أعْطاهُ يَسْتَشْفِي به. واشْتَفَى بكذا، وتَشَفَّى من غَيْظِه، وسَمَّوْا: شِفاءً. والْأَشْفِياءُ: أكَمَةٌ.
تاج العروس:
( ى ) هكذا في النسخ والحرف يائى واوى ( الشفاء ) ككساء ( الدواء ) وأصله البرء من المرض ثم وضع موضع العلاج والدواء ومنه قوله تعالى فيه شفاء للناس وقال الراغب الشفاء من المرض موافاة شفاء السلامة وصار اسما للبرء ( ج أشفية ) كسقاء وأسقية و ( جج ) جمع الجمع ( أشافى ) كاساقى ومنه سجعة الاساس مواعظه لقلوب الاولياء أشافى وفى أكباد الاعداء اشافى ( و ) قد ( شفاه ) الله من مرضه ( يشفيه ) شفاء ( برأه ) كذا في النسخ وفى المحكم أبرأه ( و ) شفاه ( طلب له الشفاء كاشفاه ) كذا في المحكم ( و ) شفت ( الشمس ) شفى ( غربت ) وقال ابن القطاع غابت وذهبت الا قليلا ومثله في التهذيب ( كشفيت شفى ) كرضى ويقال أتيته بشفى من ضوء الشمس قال الشاعر وما نيل مصر قبيل الشفى * إذا نفحت ريحه النافحه أي قبيل غروب الشمس ( و ) من المجاز ( ما بقى ) منه ( الاشفى ) أي ( الا قليل ) وفى الاساس أي طرف ونبذ وفى حديث ابن عباس ما كانت المتعة الا رحمة رحم الله بها أمة محمد فلو لا نهيه عنها ما احتاج أحد الى الزنا الاشفى قال عطاء والله لكانى أسمع قوله الا شفى أي الا ان يشفى أي يشرف على الزنا ولا يواقعه فأقام الاسم وهو الشفى مقام المصدر الحقيقي وهو الاشفاء على الشئ نقله ابن الاثير عن الازهرى والذى في التهذيب قوله الا شفى أي الا خطيئة من الناس قليلة لا يجدون شيأ يستحلون به الفرج ( والا شفى ) بالكسر والقصر ( المثقب ) يكون للاساكفة وقال ابن السكيت الا شفى ما كان للاساقى والمزاود وأشباهها والمخصف للنعال كما في الصحاح وحكى ثعلب عن العرب ان لا طمته لا طمت الا شفى أي لا طمه كان عليه لاله وقول الشاعر * ميبرة العرقوب اشفى المرفق * أي مر فقها حديد كالاشفى والجمع الا شافي ( و ) الا شفى أيضا ( السراد يخرز به ) كما في التهذيب يذكر ( ويؤنث والشفى ) مقصور ( بقية الهلال ) والبصر والنهار وشبهها كما في التهذيب وفى الصحاح يقال للرجل عند موته وللقمر عند امحاقه وللشمس عند غروبها ما بقى منه الا شفى أي قليل قال العجاج ومر بأعل لمن تشرفا * أشرفته بلا شفى أو بشفى
قوله بلا شفا أي قد غابت الشمس أو بشفا أي وقد بقيت منها بقية ( و ) الشفا ( حرف كل شئ ) والجمع اشفاء ويضرب به المثل في القرب من الهلكة قال الله تعالى على شفا جرف هار وقوله تعالى وكنتم على شفا حفرة من النار فأنقذكم منها ويقال هو على شفا الهلاك وهو مجاز وتثنيته شفوان قال الا خفش لما لم تجز فيه الا مالة عرف انه من الواو لان الاملة من الياء كذا في الصحاح ( وأشفى عليه أشرف ) وحصل على شفاه وهو يستعمل في الشر غالبا ويقال في الخير لغة قاله ابن القطاع ( و ) أشفى ( الشئ اياه ) إذا ( أعطاه يستشفى به ) وقال ابن القطاع أشفاه العسل جعله له شفاء ونقله الجوهرى عن أبى عبيدة وقال الازهرى أشفاه وهب له شفاء من الدواء ( واشتفى بكذا ) نال الشفاء ( وتشفى من غيظه ) كما في الصحاح وفى التهذيب تشفى من عدوه إذا نكى فيه نكاية تسره ( وسموا شفاء ) وغالب ذلك في أسماء النساء فمنهن الشفاء بنت عبد الله بن عبد شمس القرشية والشفاء بنت عبد الرحمن الانصارية والشفاء بنت عوف أخت عبد الرحمن صحا بيات ( والا شفياء أكمة ) كذا في التكملة وقال أبو عمر والا شفيان كانه مثنى الا شفى وهما ظربان مكتنفا ماء يقال له الطنى لبنى سليم قاله نصر * ومما يستدرك عليه استشفى طلب الشفاء واستشفى المريض من علته بر أو يقال شفاء العمى السؤال وهو مجازو أشفى سار في شفا القمر وهو آخر الليل وأشفى أشرف على وصية أو وديعة وأشفى زيد عمرا إذا وصف له دواء يكون شفاؤه فيه وأشفى إذا أعطى شيأ ما قال الشاعر ولا تشفى أباها لو أتاها * فقيرا في مباءتها صماما وأخبره فلان فاشتفى به أي نفع بصدقه وصحته وشفاه بكل شئ تشفية عالجه بكل ما يشتفى به وما شفى فلان أفضل مما شفيت أي ما ازداد وربح قيل هو من باب الابدال كتقضى وشفية كسمية بئر قديمة بمكة حفرتها بنو أسد والا شافي كانه جمع اشفى الذى يخزز به واد في بلاد بنى شيبان قال الاعشى أمن جبل الأمرار صرت خيامكم * على نبا ان الا شافي سائل قال ياقوت هذا مثل ضربه الاعشى لان أهل جبل الامرار لا يرحلون الى الا شافي ينتجعونه لبعده الا ان يجدبوا كل الجدب ويبلغهم انه مطر وسال ( وشفت الشمس تشفو ) أهمله الجوهرى وقال ابن سيده أي ( قاربت الغروب ) قال ومر في الياء لان الكلمة يائية واوية ( و ) شفا ( الهلال ) إذا ( طلع و ) شفا ( الشخص ) إذا ( ظهرو ) أبوا الحصين ( الهيثم بن شف كعم ) الرعينى ( محدث ) عن أبى ريحانة مولى رسول الله صلى الله عليه وسلم وفضالة بن عبيد وعبد الله بن عمرو وعنه يزيد بن أبى حبيب وعباس القتبانى ( وقول المحدثين شفى كرضى أو سمى لحن ) والصواب الاول كما قاله النسائي وغيره ( وشفى كسمى ابن ماتع ) الاصبحي ( محدث ) عن أبى هريرة وعبد الله بن عمرو وعنه ابنه حسين وعقبة بن مسلم وربيعة بن سيف مات سنة 105 وابنه ثمامة بن شفى محدث أيضا ( والشفة ) للانسان معروفة و ( نقصانها ) اما ( واو ) تقول ثلاث شفوات ( أو هاء ) وتجمع شفاها ومنه المشافهة ( وتقدم ) في الهاء * ومما يستدرك عليه الشفا حرف الشئ حكى الزجاج في تثنيته شفوان والحروف الشفوية منسوبة الى الشفة عن الخليل وشفية كغنية ركية على بحيرة الاحساء ورجل أشفى هو الذى لا تنضم شفتاه وامرأة شفياء كذا ذكره ابن عباد وذو شفى كسمى ابن مشرق بن زيد بن جشم الهمداني

_Türkçe çeviri henüz yok_
