# شقح (ش-ق-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%82%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ق - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والقاف والشين معهما
ش ق ح يستعمل
شقح:
الشَقْحُ، العَرَبُ تقول: قُبْحاً له وشُقْحاً. وإنَّه لقَبيحٌ شَقيح. ولا يَكاد يُعْزَلُ الشَّقح من القُبْحُ. والشَّقيحُ: تَلوينُ البُسْر إذا اصفَرَّ أو احمَرَّ، قيل: قد شقح. وفي الحديث: لا بأس ببَيْع تَمْر النخل إذا شَقَّحَتْ، ويقال: أشقَحَتْ أيضاً.

##### Türkçe

باب **الحاء** و**القاف** و**الشين** معهما
**ش ق ح** kullanılır.

**شقح**:
**الشَقْحُ**: Araplar der ki: “Ona **قُبْحاً** ve **شُقْحاً**.” Ve şüphesiz o, çirkin, **شَقيح**tir. Ve **الشَّقح** neredeyse **القُبْحُ**’tan ayrılmaz. Ve **الشَّقيحُ**: **البُسْر**’ün sarardığı veya kızardığı zaman renklendirilmesidir; “**شقح** oldu” denilmiştir. Hadiste: “Hurma ağacının hurmasının, **شَقَّحَتْ** olduğu zaman satılmasında bir sakınca yoktur”; ve “**أشقَحَتْ**” da denilir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أَشْقَحَ النَخْل: أَزْهى. وكذلك التَشْقيحُ ونُهي عن بَيْعِهِ قبل أن يُشَقِّحَ. وقولهم: قُبْحاً له وشَقْحاً، إتباع له. وقد قيل: معناهما واحد. وقَبُحَ الرَجلُ وشَقُح قَباحَةً وشَقاحة. وبيح شَقيح. والشُقَّاحُ: نَبْتٌ.

##### Türkçe

**أَشْقَحَ النَخْل**: çiçek açtı. Aynı şekilde **التَشْقيحُ** da (böyledir); ve **يُشَقِّحَ** olmadan önce onun satışı yasaklanmıştır. Onların sözü: **قُبْحاً له وشَقْحاً**; ona tâbî kılmadır. Ve denilmiştir ki: ikisinin mânâsı birdir. Ve adam **قَبُحَ** ve **شَقُح**; **قَباحَةً** ve **شَقاحة** (olarak). Ve **بيح** (olan) **شَقيح**. Ve **الشُقَّاحُ**: bir bitkidir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الحاء والقاف والشين
شقح
شقح : قال الليث : العرب تقول : قُبْحاً لَهُ وشُقْحاً ، وإِنَّهُ لقَبِيحٌ شَقِيحٌ ، ولا تكاد العرب تَعْزِلُ الشُّقْحَ من القُبْح . أبو عُبَيد عن الكسائي : هو قَبِيحٌ شَقِيحٌ ، وجاء بالقَباحَةِ والشَّقاحَةِ . وقال أبو زيد : شَقَحَ الله فُلاناً وَقَبَحَهُ فهو مَشْقُوحٌ مثل قَبَحَهُ فهو مقبوحٌ . أبو العباس عن ابن الأعرابي : الشَّقْحُ : الكَسْرُ ، والشَّقْحُ : البُعْدُ ، والشَّقْحُ : الشَّجُّ . قال : وسمع عمَّار رجلاً يسُبُّ عائشة فقال له بعدَ مَا لَكَزَه لَكَزَات : أأنت تسُبُّ حبيبةَ رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) اقْعُدْ مَنْبُوحاً مَقْبوحاً مَشْقُوحاً . وقال اللَّحياني : لأشْقَحَنَّك شَقْحَ الجَوْز بالْجَنْدَل أي لأكْسِرَنّك قال : والشَّقْحُ : الكَسر . وفي الحديث أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) نهى عن بيع تمر النخل حتى يُشَقِّح . أبو عُبَيد عن الأصمعي قال : إذا تغيرت البُسْرَةُ إلى الحُمَرةِ قيل هذه شَقْحَةٌ ، وقد أَشْقَحَ النَّخْلُ ، قال : وهي في لغة أهل الحجاز الزَّهُوُ . وقال أبو حاتم : يقال للأَحْمَر الأشْقَر : إنَّه لأشْقَح . قال : والشَّقِيحُ : النَّاقِهُ من المرض ، ولذلك قيل : فلانٌ قبيح شَقِيحٌ . أبو عبيد عن الفراء : يقال لِحَياء الكلبة ظَبْيَةٌ وَشَقْحَةٌ ، ولذوات الحافر : وَطْبَةٌ . ويقال : شاقَحْتُ فلاناً وَشَاقَيْتُه وَباذَيْتُهُ إذا لاسَنْتَهُ بالأذيَّة .

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve **الشين**
**شقح**
**شقح**: **الليث** dedi: Araplar der: “**قُبْحاً لَهُ** ve **شُقْحاً**”; ve şüphesiz o, elbette **قَبِيحٌ شَقِيحٌ**’tir; ve Araplar neredeyse **الشُّقْح**’ı **القُبْح**’tan ayırmaz. **أبو عُبَيد** **الكسائي**’den: O, **قَبِيحٌ شَقِيحٌ**’tir; ve **القَباحَةِ** ve **الشَّقاحَةِ** ile geldi. Ve **أبو زيد** dedi: Allah falancayı **شَقَحَ** etti ve onu **قَبَحَ** etti; artık o, **مَشْقُوحٌ**’tur; tıpkı onu **قَبَحَهُ** etti de o **مقبوحٌ** oldu(ğu) gibi. **أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den: **الشَّقْحُ**: kırmadır; ve **الشَّقْحُ**: uzaklıktır; ve **الشَّقْحُ**: yarma/baş yarma(dır). Dedi: ve **عمَّار** bir adamı, **عائشة**’ye söverken işitti; ona, onu birkaç tekme ile tekmeledikten sonra dedi: “Sen, Allah’ın Elçisi’nin ( صلى الله عليه وسلم ) sevgilisine mi sövüyorsun? Otur; **مَنْبُوحاً مَقْبوحاً مَشْقُوحاً**.” Ve **اللَّحياني** dedi: “Elbette seni, ceviz kırması gibi taşla **لأشْقَحَنَّك شَقْحَ الجَوْز بالْجَنْدَل**”; yani “elbet seni kıracağım.” Dedi: ve **الشَّقْحُ**: kırmadır. Ve hadiste (vardır ki) Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) hurma satışını, **يُشَقِّح** oluncaya kadar, yasakladı. **أبو عُبَيد** **الأصمعي**’den: **البُسْرَةُ** kızıllığa değiştiği zaman “bu bir **شَقْحَةٌ**” denir; ve hurma ağacı **أَشْقَحَ** etmiştir. Dedi: ve o, Hicaz ehlinin dilinde **الزَّهُوُ**’dur. Ve **أبو حاتم** dedi: kızıl sarı olana **الأشْقَر** denir: “Şüphesiz o, elbette **أشْقَح**.” Dedi: ve **الشَّقِيحُ**: hastalıktan arınmış/temizlenmiş (olan)dır; ve bunun için “falanca **قبيح شَقِيحٌ**” denildi. **أبو عبيد** **الفراء**’dan: köpeğin hayâsına **ظَبْيَةٌ** ve **شَقْحَةٌ** denir; ve toynak sahiplerine: **وَطْبَةٌ**. Ve denir: “Falancayla **شاقَحْتُ** ve **شَاقَيْتُه** ve **باذَيْتُهُ**” — ona eziyet ile dil uzattığın zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والقاف وما يثلثهما)
(شقل) الشين والقاف واللام ليس بشيء، وقد حُكيَ فيه ما لا يعرَّج عليه.
(شقن) الشين والقاف والنون. يقولون إنَّ الشَِّقْن([1]): القليل من العطاء؛ تقول: شَقَنْتُ العَطِيَّة([2])، إذا قلّلتَها.
(شقو) الشين والقاف والحرف المعتلّ أصلٌ يدلُّ على المعاناة وخلاف السُّهولة والسّعادة.
والشِّقوة: خلاف السعادة. ورجلٌ شقيٌّ بين الشَّقاء والشِّقوة والشَّقاوة. ويقال إنَّ المشاقاة: المعاناة والممارسة. والأصل في ذلك أنَّه يتكلّف العَناء ويَشقَى به، فإذا هُمِزَ تَغيَّر المعنى. تقول: شقأ نابُ البعير يَشْقَأ، إذا بدا. قال: الشَّاقئ: النَّاب الذي لم يَعْصَل([3]).
(شقب) الشين والقاف والباء كلمةٌ تدل على الطُّول. منها الرَّجُل الشّوقب. ويقولون: إنَّ الشَِّـقْب كالغار في الجبَل.
(شقح) الشين والقاف والحاء أُصَيْل يدل على لونٍ غيرِ حسَن. يقال: شَقَّحَ النَّخْل، وذلك حين زُهُوِّه، ونُهِي عن بيعه قبل أَنْ يشقِّح. والشَّقيح إتباع القبيح، يقال قبيحٌ شقيح.
(شقذ) الشين والقاف والذال أُصَيل يدلُّ على قلَّة النَّوم. يقولون: إنَّ الشَّـقِْذ العينِ، هو الذي لا يكاد ينام. قالوا: وهو الذي يُصيب النَّاسَ بالعينِ. فأما قولهم: أَشْقَذْتُ فلاناً إذا طردتَه، واحتجاجُهم بقول القائل:
إِذَا غَضِبُوا عليَّ وأشقَذُوني *** فَصِرتُ كأنّني فَرَأٌ مُتارُ([4])فإنّ هذا أيضاً وإن كان معناه صحيحاً فإنه يريد رَمَزوني بعيونهم بِغضَةً، كما ينظر العدوُّ إلى من لا يحبُّه.
ومن الباب الشَّقْذاء: العُقاب الشديدة الجُوع، سمّيت بذلك لأنَّها إذا كانت كذا [كان ذلك] أشدَّ لنظرها. وقد قال الشُّعراء في هذا المعنى ما هو مشهور. وذكر بعضهم: فلانٌ يشاقِذُ فلاناً، أي يُعادِيه. فأمَّا قولُهم: ما به شَقَذ ولا نَقَذٌ. فمعناه عندهم: ما به انطلاق. وهذا يبعد عن القياس الذي ذكرناه. فإنْ صحَّ فهو من الشاذّ.
(شقر) الشين والقاف والراء أصلٌ يدلُّ على لون. فالشقرة من الألوان في الناس: حُمرة تعلو البياض. والشُّقرة في الخَيل حُمرةٌ صافية يَحمَرُّ معها السَّبيب والناصية والمَعْرَفة. ويمكن أن يحمل على هذا الشَّقِر، وهو شقائق النُّعمان. قال طرفة:
* وعَلاَ الخَيْلَ دماءٌ كالشَّقِرْ([5]) *
ومما ينفرد  عن هذا الأصل كلماتٌ ثلاثٌ: قولهم: أخبرتُ فلاناً بشقُوري، أي بحالي *وأمري. قال رؤبة:
جارِيَ لا تَستنكري عَذيرِي ***
سَيرِي وإِشفاقي على بعيري
وكثرة الحديث عن شُقوري([6])
 والكلمة الثانية: قولهم: جاء بالشُّقَر والبُقَر، إذا جاء بالكذب.
والثالثة: المِشْقَر، وهو رملٌ متصوِّبٌ في الأرض، وجمعه مَشَاقِر([7]).
(شقص) الشين والقاف والصاد ليس بأصلٍ يتفرّع منه أو يُقاس عليه. وفيه كلمات. فالشِّقْصُ طائفةٌ من شيء. والمِشْقَص: سهمٌ فيه نصلٌ عريض. ويقولون: إن كان صحيحاً إنَّ الشَّقِيص في نعت الفرس: الفارِهُ الجَواد.
(شقع) الشين والقاف والعين كلمةٌ واحدة. يقولون شَقَع الرَّجُل في الإناء، إِذا شرِب. وهو مثل كرَع.
--------------ــ
([1]) يقال بالفتح، وبفتح فكسر، وشقين أيضاً.
([2]) زاد في المجمل: "وأشقنتها".
([3]) عصل يعصل عصلا: التوى. وبابه تعب. وفي الأصل: "يعضل" بالضاد المعجمة، صوابه في المجمل.
([4]) البيت لعامر بن كثير المحاربي، كما في اللسان (شقذ، تور).
([5]) رسمت "علا" في الأصل رسماً مزدوجاً يجمع بين الألف والياء بعد اللام، إشارة إلى الروايتين فيها. ورواية الديوان 67: "وعلى". أما اللسان (شقر) فقد أشار إلى الروايتين. وصدره:
* وتَساقى القوم كأساً مرة *.
([6]) الصواب نسبته إلى العجاج. انظر اللسان (شقر) حيث نسب إلى العجاج، وديوان العجاج 26.
([7]) لم يذكر واحده في القاموس، وذكر في اللسان وضبط بالقلم "مشقر"، بفتح الميم. وقد اعتمدت ضبط المجمل لها بكسر الميم.

ـ

##### Türkçe

(باب **الشين** ve **القاف** ve ikisini üçleyen şey)
(**شقل**) **الشين** ve **القاف** ve **اللام** bir şey değildir; onda kendisine dönülmeyen şey rivayet edilmiştir.
(**شقن**) **الشين** ve **القاف** ve **النون**. Derler ki: **الشَِّقْن**([1]): bağışın azı; dersin ki: **شَقَنْتُ العَطِيَّة**([2]), onu azalttığın zaman.
(**شقو**) **الشين** ve **القاف** ve illetli harf; meşakkat ve kolaylığın ve saadetin zıddına delâlet eden bir asıldır.
Ve **الشِّقوة**: saadetin zıddı. Ve bir adam **شقيّ**; **الشَّقاء** ve **الشِّقوة** ve **الشَّقاوة** arasında. Ve denir ki: **المشاقاة**: meşakkat ve uygulama. Bunun aslı, onun zahmeti yüklenmesi ve onunla meşakkat çekmesidir; hemze yapılınca mana değişir. Dersin ki: **شقأ** devenin azı dişi **يَشْقَأ**, göründüğü zaman. Dedi ki: **الشَّاقئ**: bükülmemiş azı dişi([3]).
(**شقب**) **الشين** ve **القاف** ve **الباء** uzunluğa delâlet eden bir kelimedir. Ondan: **الرَّجُل الشّوقب**. Ve derler ki: **الشَِّـقْب** dağdaki mağara gibidir.
(**شقح**) **الشين** ve **القاف** ve **الحاء** güzel olmayan bir renge delâlet eden küçük bir asıldır. Denir: **شَقَّحَ النَّخْل**; bu, onun olgunlaşması zamanındadır; **يشقِّح** olmadan önce satılması yasaklanmıştır. Ve **الشَّقيح** **القبيح**’in izleyicisidir; denir: **قبيحٌ شقيح**.
(**شقذ**) **الشين** ve **القاف** ve **الذال** uykunun azlığına delâlet eden küçük bir asıldır. Derler ki: **الشَّـقِْذ العينِ**; o, neredeyse uyumayan kimsedir. Dediler ki: o, insanlara gözle isabet edendir. Ama onların sözü: **أَشْقَذْتُ** falanı, onu kovduğun zaman; ve söyleyenin sözüyle delil getirmeleri:
إِذَا غَضِبُوا عليَّ وأشقَذُوني *** فَصِرتُ كأنّني فَرَأٌ مُتارُ([4])
Şüphesiz bu da, manası doğru olsa da, o, bana öfkeli gözlerle gözleriyle işaret ettiler demek ister; düşmanın sevmediğine baktığı gibi.
Ve babdan **الشَّقْذاء**: şiddetli aç kartal; böyle adlandırıldı, çünkü o böyle olduğu zaman [bu] onun bakışı için daha şiddetlidir. Şairler bu manada meşhur olan şeyler söylemişlerdir. Ve bazısı zikretti: falan, falana **يشاقِذُ**; yani ona düşmanlık eder. Ama onların sözü: onda ne **شَقَذ** vardır ne **نَقَذٌ**. Manası onların yanında: onda bir atılma yoktur. Bu, zikrettiğimiz kıyastan uzaklaşır. Eğer sahih olursa, o şâzdandır.
(**شقر**) **الشين** ve **القاف** ve **الراء** renge delâlet eden bir asıldır. O hâlde **الشقرة** insanlarda renklerdendir: beyazlığın üzerine çıkan bir kızıllık. Ve **الشُّقرة** atlarda, onunla birlikte yele tüyü ve perçem ve yele kızaran saf bir kızıllıktır. Bunun üzerine **الشَّقِر** de hamledilebilir; o, **شقائق النُّعمان**’dır. Tarafa dedi ki:
* وعَلاَ الخَيْلَ دماءٌ كالشَّقِرْ([5]) *
Ve bu asıldan ayrılan üç kelime vardır: onların sözü: falana **بشقُوري** ile haber verdim; yani hâlimle ve işimle. Rü’be dedi ki:
جارِيَ لا تَستنكري عَذيرِي ***
سَيرِي وإِشفاقي على بعيري
وكثرة الحديث عن **شُقوري**([6])
Ve ikinci kelime: onların sözü: **بالشُّقَر والبُقَر** ile geldi; yalanla geldiği zaman.
Ve üçüncüsü: **المِشْقَر**; o, yerde aşağı doğru eğimli bir kumdur; onun çoğulu **مَشَاقِر**([7]).
(**شقص**) **الشين** ve **القاف** ve **الصاد** kendisinden dallanılan veya üzerine kıyas yapılan bir asıl değildir. Onda kelimeler vardır. O hâlde **الشِّقْصُ** bir şeyden bir taifedir. Ve **المِشْقَص**: geniş bir temreni olan oktur. Ve derler ki, sahih ise: **الشَّقِيص** atın vasfında: çevik, iyi koşan.
(**شقع**) **الشين** ve **القاف** ve **العين** tek bir kelimedir. Derler ki: adam kapta **شَقَع**, içtiği zaman. O, **كرَع** gibidir.
--------------ــ
([1]) Fetih ile, ve fetih ile sonra kesr ile, ve **شقين** de denir.
([2]) **المجمل**’de artırdı: "**وأشقنتها**".
([3]) **عصل** **يعصل** **عصلا**: büküldü. Babı **تعب**’dir. Asılda: "**يعضل**" **الضاد**’ı mu‘ceme ile; doğrusu **المجمل**’dedir.
([4]) Beyit, **عامر بن كثير المحاربي**’nindir; **اللسان**’da (**شقذ**، **تور**) olduğu gibi.
([5]) Asılda "**علا**" lamdan sonra elif ile ya’yı birleştiren çift yazımla yazıldı; onda iki rivayete işaret olarak. Divan rivayeti 67: "**وعلى**". Ama **اللسان** (**شقر**) iki rivayete işaret etti. Ve صدرُه:
* وتَساقى القوم كأساً مرة *.
([6]) Doğrusu onu **العجاج**’a nispet etmektir. **اللسان** (**شقر**)’a bak; orada **العجاج**’a nispet etti, ve **ديوان العجاج** 26.
([7]) **القاموس**’ta onun tekilini zikretmedi; **اللسان**’da zikretti ve kalemle ضبط etti: "**مشقر**", mimin fethi ile. Ben onun için **المجمل**’in mimin kesriyle ضبطını benimsedim.

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ق ح
قبيح شقيح‏.‏
و ‏"‏ نهي عن بيع ثمر النخل قبل أن يشقح ‏"‏‏:‏ أن يزهى‏.‏

##### Türkçe

ش ق ح
Çirkin: **شقيح**.‏
Ve “Hurma ağacının meyvesi **يشقح** olmadan önce satmaktan nehyedildi”: yani olgunlaşıp renklenmesi.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّقْحةُ والشُّقْحة: البُسْرَة المتغيرة إِلى الحُمْرة؛ وفي الحديث: كان على حيَيِّ بن أَخْطَبَ حُلَّةٌ شُقَحِيَّة أَي حمراء. الأَصمعي: إِذا تغيرت البُسْرة إِلى الحُمْرة، قيل: هذه شُقْحة. وقد أَشْقَحَ النخلُ، قال: وهو في لغة أَهل الحجاز الزَّهْوُ. وأَشْقَحَ النخل: أَزْهَى. وأَشْقَحَ البُسْرُ وشَقَّح: لَوَّنَ واحْمَرَّ واصْفَرَّ، وقيل: إِذا اصفرّ واحمرّ، فقد أَشْقَح؛ وقيل: هو أَن يَحْلُوَ. وشَقَّحَ النخلُ: حَسُنَ بأَحماله، وكذلك التَّشْقِيح، ونُهي عن بيعه قبل أَن يُشَقِّح؛ وفي حديث البيع: نهى عن بيع الثمر حتى يُشَقِّحَ؛ هو أَن يَحْمَرّ أَو يَصْفَرّ. يقال:أَشْقَحت البُسْرَة وشَقَّحَتْ إِشْقاحاً وتَشْقِيحاً؛ أَبو حاتم: يقال للأَحْمَر الأَشْقَر: إِنه لأَشْقَحُ؛ وقد يستعمل التَّشْقِيحُ في غير النخل؛ قال ابن أَحمر:
كَبانِيةٍ، أَوتادُ أَطْناب بَيْتِها
أَراكٌ، إِذا صاقتْ به المَرْدُ شَقَّحا
فجعل التَّشْقِيحَ في الأَراك إِذا تلوَّن ثمره.
والشَّقِيح: النَّاقِهُ من المرض، ولذلك قيل: فلان قبيحٌ شَقِيحٌ. والشَّقْحُ: رَفْعُ الكلب رجله ليبول.
والشَّقْحة: ظَبْيَة الكلْبةِ
(* قوله «والشقحة ظبية الكلبة» كذا
بالأصل، بالظاء المعجمة المفتوحة، وهي فرج الكلبة، كما في الصحاح في فصل الظاء المعجمة من المعتل. وقال المجد: هنا الشقحة حياء الكلبة، وبالضم: طيبتها اهـ. قال الشارح: وقيل مسلك القضيب من ظبيتها اهـ. والطاء مهملة متناً وشرحاً لكنها في نسخ الطبع مضبوطة بالشكل بضمة.)، وقيل: مَسْلَكُ القَضيب من ظَبْيَتِها؛ قال الفراء: يقال لِحَياءِ الكَلْبَةِ ظَبْيَةٌ وشَقْحةٌ، ولذوات الحافر وَظْبَة. والشُّقَّاحُ: اسْتُ الكلب. وأَشْقاحُ الكلاب أَدبارُها، وقيل: أَشْداقُها.
ويقال: شاقَحْتُ فلاناً وشاقَيْتُه وباذَيْتُه إِذا لاسَنْتَه بالأَذِيَّة.
والشَّقْحُ: الكَسْرُ. وشَقَح الشيءَ: كَسَرَه شَقْحاً. وشَقَحَ الجَوْزة شَقْحاً: استخرج ما فيها. ولأَشْقَحْنَّه شَقْح الجَوْزة بالجَنْدَلِ أَي لأَكْسِرَنه، وقيل: لأَسْتَخْرجَنَّ جميع ما عنده. والعرب تقول: قُبْحاً له وشَقْحاً وقَبْحاً له وشَقْحاً كلاهما إِتباع، وقيل: هما واحد. وقَبيح شَقيح. قال الأَزهري: ولا تكاد العرب تقول الشُّقْح من القُبْح؛ وقَبُحَ الرجلُ وشَقُحَ قَباحةً وشَقاحةً. وقد أَومأَ سيبويه إِلى أَن شَقِيحاً ليس بإِتباع، فقال: وقالوا شَقِيحٌ ودميم، وجاء بالقَباحة والشَّقاحة. قال أَبو زيد: شَقَحَ اللهُ فلاناً وقَبَحَه، فهو مَشْقُوحٌ، مثل قَبَحه الله، فهو مَقْبُوحٌ. والشَّقْحُ: البُعْدُ. والشَّقْحُ: الشُّحُّ. يوفي حديث عَمَّار: سمع رجلاً يَسُبُّ عائشة، فقال له بعدما لكَزَه لَكَزاتٍ: أَأَنت تَسُبُّ حَبِيبة رسول الله، صلى الله عليه وسلم؟ اقْعُدْ مَنْبُوحاً مَقْبُوحاً مَشْقُوحاً المَشْقُوحُ المكسور أَو المُبْعَدُ؛ وفي حديثه الآخر: قال لأُم سَلَمة: دَعِي هذه المَقْبوحة المَشْقوحة؛ يعني بنتها زينبَ، وأَخذها من حَجْرها وكانت طِفْلةً.
والشُّقَّاحُ: نَبتُ الكَبَر.

##### Türkçe

**الشَّقْحةُ** ve **الشُّقْحة**: kızıllığa doğru değişmiş hurma koruğu; ve
hadiste: Hayy b. Ahtab’ın üzerinde **حُلَّةٌ شُقَحِيَّة** vardı, yani kırmızı.

**الأَصمعي**: Koruğun kızıllığa değişmesi hâlinde: bu **شُقْحة** denir.
Ve hurma ağacı **أَشْقَحَ** etti; dedi ki: bu, Hicaz ehlinin dilinde **الزَّهْوُ**dur. Ve **أَشْقَحَ**
hurma ağacı: **أَزْهَى**. Ve koruk **أَشْقَحَ** etti ve **شَقَّح**: renklendirdi ve kızardı
ve sarardı; ve denildi ki: sararıp kızardığı zaman, artık **أَشْقَحَ** etmiştir; ve denildi ki: o, tatlanmasıdır.
Ve hurma ağacı **شَقَّحَ** etti: yükleriyle güzelleşti; ve aynı şekilde **التَّشْقِيح**; ve, **يُشَقِّح** edinceye kadar satılması yasaklandı; satış hadîsinde: meyvenin **يُشَقِّحَ** edinceye kadar satılmasını yasakladı; o, kızarması yahut sararmasıdır. Denir: koruk **أَشْقَحت** ve **شَقَّحَتْ**; **إِشْقاحاً**
ve **تَشْقِيحاً**. **أَبو حاتم**: kırmızıya, **الأَشْقَر**a denir: o, elbette **أَشْقَحُ**tur; ve
**التَّشْقِيحُ** hurma dışında da kullanılır; **ابن أَحمر** dedi:
كَبانِيةٍ، أَوتادُ أَطْناب بَيْتِها
أَراكٌ، إِذا صاقتْ به المَرْدُ شَقَّحا
Böylece, meyvesi renklendiği zaman **الأَراك**ta **التَّشْقِيح**i yaptı.

**والشَّقِيح**: hastalıktan arınmış olan; bunun için denildi: falan, çirkin **شَقِيح**tir.

**والشَّقْحُ**: köpeğin işemek için bacağını kaldırmasıdır.

**والشَّقْحة**: köpeğin **ظَبْيَة**si
(* “**والشقحة ظبية الكلبة**” sözü: asılda böyle, fethalı mu‘ceme **الظاء** iledir; o, köpeğin ferci olup, **الصحاح**ta mu‘ceme **الظاء** faslında, mu‘tel bahsindedir. **المجد** dedi: burada **الشَّقْحة** köpeğin hayâsıdır; ve zamme ile: onun **طيبتها**sıdır, son. Şârih dedi: ve denildi: onun **ظَبْيَة**sinden **القضيب**in yolu, son. **الطاء** metinde ve şerhte muhmeldir; fakat basım nüshalarında şekil ile zamme ile ضبط edilmiştir.) ve denildi ki: onun **ظَبْيَتِها**sinden **القَضيب**in yolu; **الفراء** dedi: köpeğin **حَياءِ**sına **ظَبْيَةٌ** ve **شَقْحةٌ** denir; ve toynaklılara **وَظْبَة**. **والشُّقَّاحُ**: köpeğin **اسْتُ**u. Ve köpeklerin **أَشْقاحُ**u: artlarıdır; ve denildi ki: ağız kenarlarıdır.

Ve denir: falanla **شاقَحْتُ** ve **شاقَيْتُه** ve **باذَيْتُه**; ona eziyetle dil uzattığın zaman.

**والشَّقْحُ**: kırmadır. Ve bir şeyi **شَقَح** etti: onu **شَقْحاً** kırdı. Ve cevizi **شَقَحَ** **شَقْحاً**: içindekini çıkardı. Ve mutlaka onu, taşla cevizi **شَقْح** etmek gibi **لأَشْقَحْنَّه شَقْح الجَوْزة بالجَنْدَلِ**; yani mutlaka onu kıracağım; ve denildi ki: mutlaka onun yanındaki her şeyi bütünüyle çıkaracağım. Araplar der:
**قُبْحاً له وشَقْحاً** ve **قَبْحاً له وشَقْحاً**; ikisi de **إِتباع**tır; ve denildi ki: ikisi birdir.
Ve **قَبيح شَقيح**. **الأَزهري** dedi: Araplar, **القُبْح**tan **الشُّقْح**ı neredeyse söylemez;
ve adam **قَبُحَ** etti ve **شَقُحَ**; **قَباحةً** ve **شَقاحةً**. Ve **سيبويه**, **شَقِيحاً**ın **إِتباع** olmadığını işaret etti; şöyle dedi: ve “**شَقِيحٌ** ve **دميم**” dediler; ve **القَباحة**
ve **الشَّقاحة** ile geldi. **أَبو زيد** dedi: Allah falanı **شَقَحَ** etti ve **قَبَحَه**; o hâlde o, **مَشْقُوحٌ**tur; “Allah onu **قَبَحه** etti; o hâlde o, **مَقْبُوحٌ**tur” gibi. **والشَّقْحُ**: uzaklıktır. **والشَّقْحُ**: cimriliktir.
**عَمَّار** hadîsinde: bir adamın Âişe’ye sövdüğünü işitti; ona, onu birkaç tekmeledikten sonra dedi ki: Sen, Allah’ın Elçisinin sevgilisine, صلى الله عليه وسلم, sövüyor musun? Otur; **مَنْبُوحاً مَقْبُوحاً مَشْقُوحاً**; **المَشْقُوحُ**: kırılmış yahut uzaklaştırılmış olandır. Ve onun diğer hadîsinde: Ümmü Seleme’ye dedi: şu **المَقْبوحة المَشْقوحة**yu bırak; yani kızı Zeyneb’i; onu kucağından aldı, o ise bir çocuktu.

**والشُّقَّاحُ**: **الكَبَر** bitkisidir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش ق ح * * أشْقَحَ * النخل و * شَقَّح * * تَشْقِيحاً * أزهى ونُهي عن بيعه قبل أن يُشقح

##### Türkçe

* ش ق ح * * **أشْقَحَ** * hurma ağacı ve * **شَقَّح** * * **تَشْقِيحاً** * (meyvesi) kızardı; ve **أشْقَحَ** olmasından önce onun satılması yasaklandı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشقحة  ، بالفتح:  حياء الكلبة  ، قاله الفراء.  وبالضم: ظبيتها وقيل مسلك القضيب من ظبيتها. الشقحة:  البسرة المتغيرة  إلى  الحمرة، ويفتح  ، لغتان. قال الأصمعي: إذا تغيرت البسرة إلى الحمرة قيل: هذه شقحة. الشقحة:  الشقرة  .  والأشقح  : الأحمر  الأشقر  ، قاله أبو حاتم.  وشقحه كمنعه  ، شقحا:  كسره  . وشقح الجوزة شقحا: استخرج ما فيها. ولأشقحنه شقح الجوزة بالجندل، أي لأكسرنه وقيل: لأستخرجن جميع ما عنده وفي حديث عمار: سمع رجلا يسب عائشة، فقال له بعد ما لكزه لكزات  أأنت تسب حبيبة رسول الله صلى الله عليه وسلم، اقعد منبوحا مقبوحا مشقوحا  المشقوح: المكسور أو المبعد؛ كذا في النهاية. شقح  الكلب  شقحا، إذا  رفع رجله ليبول  . الشقح: أبعد. و  أشقح  البسر: لون  واحمر واصفر. وقيل: إذا اصفر واحمر فقد أشقح. وقيل: هو أن يحلو،  كشقح. وقيل: هو أن يحلو،  كشقح  تشقيحا. وفي حديث البيع:  نهى عن بيع الثمر حتى يشقح  هو أن يحمر أو يصفر. يقال: أشقحت وشقحت إشقاحا وتشقيحا. وقد يستعمل التشقيح في غير النخل. قال ابن أحمر:
  كنانية أوتاد أطنـاب بـيتـهـا                      أراك إذا صافت به المرد شقحا فجعل التشقيح في الأراك إذا تلون ثمره. أشقح  النخل: أزهى  . قال الأصمعي: وهو لغة أهل الحجاز.  ورغوة شقحاء: غير خالصة البياض  ، بل هي ملونة. العرب تقول:  قبحا له وشقحا، إتباع أو بمعنى  واحد،  ويفتحان، وقبيح شقيح  . قال الأزهري: ولا تكاد العرب تقول الشقح من القبح. وقد أومأ سيبويه إلى أن شقيحا ليس بإتباع فقال: وقالوا: شقيح ودميم،  وجاء بالقباحة والشقاحة. وقعد مقبوحا مشقوحا، كذلك  . قال أبو زيد: شقح الله فلانا فهو مشقوح: مثل قبحه الله فهو مقبوح.  وشقح، ككرم  ، شقاحة: مثل  قبح  قباحة؛ قاله سيبويه. الشقاح  كرمان: نبت  الكبر. الشقاح:  است الكلبة  .  والشقيح: الناقه من المرض  ، ولذلك قيل: فلان قبيح شقيح.  وأشقاح الكلاب: أدبارها أو أشداقها  . يقال:  شاقحه  وشاقاه وباذاه: إذا لاسنه بالأذية و  شاتمه  . في الحديث:  كان على حيي بن أخطب  حلة شقحية  كعرنية  ، أي  حمراء  ، نسبة إلى الشقحة، وهي البسرة المتغيرة إلى الحمرة. ومما يستدرك عليه: الشقح: الشح؛ عن أبي زيد. وشقح النخل: حسن بأحماله، كشقح.

##### Türkçe

**الشقحة**، fetih ile: köpeğin hayâsı; bunu el-Ferrâ söylemiştir. Zamme ile: onun **ظبية**si; ve denildi: **ظبية**sinden **القضيب**in yolu.

**الشقحة**: kırmızılığa doğru değişmiş **البسرة**; ve feth edilir; iki lugattır. el-Asma‘î dedi: **البسرة** kırmızılığa değiştiği zaman “bu **شقحة**dır” denilir.

**الشقحة**: **الشقرة**.

**الأشقح**: kızıl **الأشقر**; bunu Ebû Hâtim söylemiştir.

Ve onu, “men‘a” gibi, **شقحه**; **شقحا**: onu kırdı.

Ve cevizi **شقح الجوزة** **شقحا**: içindekini çıkardı.

Ve mutlaka onu, taşla, cevizin kırılması gibi kıracağım: **ولأشقحنه شقح الجوزة بالجندل**; yani mutlaka onu kıracağım; ve denildi: mutlaka onun yanındaki her şeyi bütünüyle çıkaracağım.

Ve Ammâr hadîsinde: bir adamın Âişe’ye sövdüğünü işitti; ona, onu birkaç tekmeledikten sonra dedi ki: “Sen, Allah’ın elçisinin sallallahu aleyhi ve sellem sevgilisine mi sövüyorsun? Otur; **منبوحا** **مقبوحا** **مشقوحا**.” **المشقوح**: kırılmış yahut uzaklaştırılmış; Nihâye’de böyledir.

Köpek **شقح الكلب** **شقحا**: işemek için bacağını kaldırdığı zaman.

**الشقح**: daha uzak.

Ve **أشقح البسر**: renk aldı; kızardı ve sarardı. Ve denildi: sararıp kızardığı zaman mutlaka **أشقح** olmuştur. Ve denildi: o, tatlanmasıdır; **شقح** gibi. Ve denildi: o, tatlanmasıdır; **شقح** **تشقيحا** gibi.

Ve satış hadîsinde: meyvenin satılmasından, **يشقح** oluncaya kadar, nehyetti; o, kızarması yahut sararmasıdır. Denilir: **أشقحت** ve **شقحت** **إشقاحا** ve **تشقيحا**.

Ve bazen **التشقيح** hurma ağacı dışında da kullanılır. İbn Ahmer dedi:
  كنانية أوتاد أطنـاب بـيتـهـا                      أراك إذا صافت به المرد شقحا
Böylece, meyvesi renklendiği zaman **الأراك**ta **التشقيح**i yaptı.

Hurma ağacı **أشقح النخل**: daha parlak oldu. el-Asma‘î dedi: ve o, Hicaz ehlinin lugatıdır.

**رغوة شقحاء**: saf beyaz olmayan; bilakis o, renklidir.

Araplar der: “ona **قبحا** ve **شقحا**”; tâbi‘ yahut tek bir mânâ ile; ve ikisi de feth edilir; ve **قبيح شقيح**.

el-Ezherî dedi: Araplar, **الشقح**ı, **القبح**tan pek söylemezler.

Sîbeveyh, **شقيحا**nın tâbi‘ olmadığını işaret etti; şöyle dedi: “Ve dediler: **شقيح** ve **دميم**; ve **القباحة** ve **الشقاحة** ile geldi.”

Ve “**قعد مقبوحا مشقوحا**”, böyledir.

Ebû Zeyd dedi: Allah falanı **شقح** etti; o da **مشقوح**tur: “Allah onu **قبح** etti; o da **مقبوح**tur” gibi.

Ve **شقح**; “kerume” gibi; **شقاحة**: “**قبح**”ın **قباحة**sı gibi; bunu Sîbeveyh söylemiştir.

**الشقاح**; “rummân” gibi: **الكبر** bitkisi.

**الشقاح**: köpeğin kıçı.

**الشقيح**: hastalıktan zayıflamış dişi deve; bundan dolayı “falan **قبيح شقيح**” denilmiştir.

Ve köpeklerin **أشقاح**ı: onların kıçları yahut ağız kenarları.

Denilir: ona **شاقحه** ve **شاقاه** ve **باذاه**: ona eziyetle dil uzattığı ve ona **شاتمه** ettiği zaman.

Hadîste: Huyey b. Ahtab’ın üzerinde, **عرنية** gibi, **حلة شقحية** vardı; yani kırmızı; **الشقحة**ya nisbetle; o da kırmızılığa değişmiş **البسرة**dir.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الشقح**: **الشح**; Ebû Zeyd’den.

Ve hurma ağacı **شقح النخل**: yükleriyle güzel oldu; **شقح** gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَقَحَ النَّخْلُ
1 شَقَحَ النَّخْلُ ذ , and ↓ شقّح, The palm-trees were, or became, goodly with their fruit. (TA.) [See also 4.] -A2- شَقَحَ اللّٰهُ فُلَانًا, [inf. n. شَقْحٌ,] accord. to AZ, is syn. with قَبَحَهُ اللّٰهُ [i. e. God removed such a one far from good, or prosperity, &c.; or may God remove &c.]: (TA:) [or, as may be inferred from what follows, the former of these verbs is used by some as an imitative sequent to the latter of them:] and accord. to Sb, (TA,) شَقُحَ, (K, TA,) inf. n. [شُقْحٌ and] شَقَاحَةٌ, (TA,) is syn. with قَبُحَ [i. e. He, or it, was, or became, bad or evil, foul or ugly, &c.]: (K, TA:) [but in this case also it seems that the former of these verbs may be used by some as an imitative sequent to the latter of them: for] one says, قَبْحًا لَهُ وَشَقْحًا [May removal far from good, or prosperity, &c., betide him], (S, O, K,) in which شَقْحًا is an imitative sequent to قَبْحًا, or syn. therewith; (S, K;) and [in like manner] قُبْحًا لَهُ وَشُقْحًا; (O, K;) and, of a man, قَبُح وَشَقُحَ, inf. n. of the latter as above and in like manner of the former; (S;) and جَآءَ بِالقَبَاحَةِ وَالشَّقَاحَةِ [He did, or said, what was bad or evil, &c.]: (K:) and ↓ هُوَ قَبِيحٌ شَقِيحٌ [He is bad or evil, foul or ugly, &c.]: (S, * O, K: *) and ↓ قَعَدَ مَقْبُوحًا مَشْقُوحًا [He sat, or remained, far removed from good, or prosperity, &c.]: in like manner: (K:) but Sb intimates that ↓ شَقيِحٌ is not an imitative sequent, by his stating that the Arabs say شَقِيحٌ وَذَمِيمٌ [Bad, or evil, &c., and blamed, &c.; or, more probably, شَقِيحٌ وَدَمِيمٌ, meaning foul and ugly]: (L, TA:) and [it is said that] ↓ شَقِيحٌ signifies Recovering (نَاقِهٌ [for which Freytag appears to have read نَاقَة]) from disease; (O, K, TA;) and hence one says, فُلَانٌ قَبِيحٌ شَقِيحٌ [as though meaning Such a one is unsightly, being just recovering from disease]: (TA:) and accord. to AZ, ↓ مَشْقَوحٌ is [not an imitative sequent, but] syn. with مَقْبُوحٌ: (L, TA:) in the phrase abovementioned, مَشْقُوحًا is said in the 'Inلyeh to mean broken: or far removed: (TA:) or it means reviled. (O.) -A3- [As indicated above,] شَحَقَهُ, aor. شَقَحَ , (Lh, O, K,) inf. n. شَقْحٌ, (Lh, O,) also signifies He broke it. (Lh, O, K.) One says, لَأَشْقَحَنَّكَ شَقْحَ الجَوْزَةِ بِالجَنْدَلِ, i. e. I will assuredly break [or crush] thee [as in the breaking of the walnut] with stones: (O, TA: *) or I will assuredly extract all that thou hast [as in the extracting of the contents of the walnut by means of stones]: for شَقَحَ الجَوْزَةَ, inf. n. as above, means He extracted what was in the walnut. (TA.)

2 شَقَّحَ see 1, first sentence: and see also 4, in three places.

شاقحهُ
3 شاقحهُ ذ He reviled him; or contended with him in reviling; (K, TA;) and contended with him in annoyance. (O, TA.)

اشقح النَّخْلُ
4 اشقح النَّخْلُ ذ ; (S, A, Mgh, O, K;) as also ↓ شقّح, (S, * A, Mgh, O,) inf. n. تَشْقِيحٌ; (S;) i. q. أَزْهَى [meaning The palm-trees showed redness, or yellowness, in their fruit]: (S, A, O, K:) or their dates became altered from greenness to yellowness: (Mgh:) the former is said by As to be of the dial. of El-Hijلz: and ↓ the latter verb is also said of the [kind of tree called] أَرَاك, meaning it became coloured in its fruit. (TA.) And اشقح التَّمْرُ, (O,) or البُسْرُ, (K,) inf. n. اـِشْقَاحٌ; (TA;) and ↓ شقّح, (O, K,) inf. n. as above; (TA;) The dates, or the unripe dates, became coloured, (O, K,) red, or yellow: (O, TA:) or, as some say, became sweet. (TA.) The Prophet forbade the selling of dates before their becoming in this state. (S, * A, * O, TA.) -A2- اشقحهُ He removed him far away. (O, K. *) -A3- أَقْبِحْ بِهِ وَأَشْقِحْ [app. How foul, or ugly, or the like, is he! as seems to be shown by what here follows]: IDrd cites,
أَقْبِحْ بِهِ مِنْ وَلَدٍ وَأَشْقِحْ
مِثْلُ جُرَىِّ الكَلْبِ لَا بَلْ أَقْبَحْ
[How foul is he, as offspring, and how ugly! like the little whelp of the dog; nay, rather, more foul!]. (O.)

شُقْحٌ
شُقْحٌ ذ [and inf. n. of شَقُحَ, q. v. ― -b2- And,] accord. to AZ, i. q. شُحٌّ [i. e. Niggardliness, &c.; or the being niggardly, &c.: see 1 in art. شح]. (TA.)

شَقْحَةٌ
شَقْحَةٌ ذ : see what next follows.

شُقْحَةٌ
شُقْحَةٌ ذ and ↓ شَقْحَةٌ An unripe date altering in redness, (K,) or altered to redness. (As, TA.) ― -b2- And the former signifies The [ruddy] colour termed شُقْرَة. (O, K.)

حُلَّةٌ شُقَحِيَّةٌ
حُلَّةٌ شُقَحِيَّةٌ ذ A red [dress, or garment, such as is termed] حُلَّة: (K:) the latter word being a rel. n. from شُقْحَةٌ meaning “ an unripe date altering to redness. ” (TA.)

شَقِيحٌ
شَقِيحٌ ذ : see 1, in three places.

أَشْقَحُ
أَشْقَحُ ذ Red; (TA;) or [of a ruddy colour;] i. q. أَشْقَرُ: (O, K, TA:) so says AHلt. (TA.) ― -b2- [Hence,] رَغْوَةٌ شَقْحَآءُ [Forth, app. of milk,] that is not of a pure white hue, (O, K, TA,) but coloured. (TA.)

مَشْقُوحٌ
مَشْقُوحٌ ذ : see 1, in two places.

##### Türkçe

شَقَحَ النَّخْلُ
1 **شَقَحَ النَّخْلُ** ذ, ve ↓ **شقّح**, Hurma ağaçları meyveleriyle güzel oldu, yahut güzel hâle geldi. (TA.) [Bkz. ayrıca 4.] -A2- **شَقَحَ اللّٰهُ فُلَانًا**, [mast. ismi **شَقْحٌ**,] AZ’ye göre, **قَبَحَهُ اللّٰهُ** ile eş anlamlıdır [yani: Allah böyle birini hayırdan yahut refahtan vb. uzaklaştırdı; yahut: Allah uzaklaştırsın vb.]: (TA:) [yahut, aşağıdakinden çıkarılabildiği üzere, bu iki fiilden birincisi, bazılarında ikincisine taklitî bir ardıl olarak kullanılır:] ve Sb’ye göre, (TA,) **شَقُحَ**, (K, TA,) mast. ismi [**شُقْحٌ** ve] **شَقَاحَةٌ**, (TA,) **قَبُحَ** ile eş anlamlıdır [yani: o, yahut o şey, kötü yahut şerli oldu, yahut kötüleşti; pis yahut çirkin oldu vb.]: (K, TA:) [fakat bu durumda da görünüşe göre bu iki fiilden birincisi, bazılarında ikincisine taklitî bir ardıl olarak kullanılabilir: zira] şöyle denir: **قَبْحًا لَهُ وَشَقْحًا** [hayırdan yahut refahtan vb. uzaklaştırılma ona isabet etsin], (S, O, K,) bunda **شَقْحًا**, **قَبْحًا**’ya taklitî bir ardıldır, yahut onunla eş anlamlıdır; (S, K;) ve [benzeri şekilde] **قُبْحًا لَهُ وَشُقْحًا**; (O, K;) ve bir adam hakkında, **قَبُح وَشَقُحَ**, ikincisinin mast. ismi yukarıdaki gibidir ve birincininki de aynı şekilde; (S;) ve **جَآءَ بِالقَبَاحَةِ وَالشَّقَاحَةِ** [kötü yahut şerli vb. olanı yaptı, yahut söyledi]: (K:) ve ↓ **هُوَ قَبِيحٌ شَقِيحٌ** [o kötü yahut şerli, pis yahut çirkin vb.dir]: (S, * O, K: *) ve ↓ **قَعَدَ مَقْبُوحًا مَشْقُوحًا** [o, hayırdan yahut refahtan vb. uzaklaştırılmış olarak oturdu, yahut kaldı]: aynı şekilde: (K:) fakat Sb, ↓ **شَقيِحٌ**’in taklitî bir ardıl olmadığını, Arapların **شَقِيحٌ وَذَمِيمٌ** dediklerini söyleyerek ima eder [kötü yahut şerli vb. ve yerilmiş vb.; yahut daha muhtemelen, **شَقِيحٌ وَدَمِيمٌ**, yani pis ve çirkin]: (L, TA:) ve [denilmiştir ki] ↓ **شَقِيحٌ**, hastalıktan iyileşmekte olan ( **نَاقِهٌ** ) demektir; (O, K, TA;) ve bundan dolayı şöyle denir: **فُلَانٌ قَبِيحٌ شَقِيحٌ** [sanki: böyle biri, hastalıktan yeni iyileşmekte olduğundan çirkin görünümlüdür]: (TA:) ve AZ’ye göre, ↓ **مَشْقَوحٌ**, [taklitî bir ardıl değil, bilakis] **مَقْبُوحٌ** ile eş anlamlıdır: (L, TA:) yukarıda geçen ibarede, **مَشْقُوحًا**’nın, ‘Inلyeh’de “kırılmış” mânasına geldiği söylenir: yahut “uzaklaştırılmış”: (TA:) yahut “sövülmüş” mânasına gelir. (O.) -A3- [yukarıda işaret edildiği üzere,] **شَحَقَهُ**, muzârîsi **شَقَحَ**, (Lh, O, K,) mast. ismi **شَقْحٌ**, (Lh, O,) ayrıca “onu kırdı” mânasına gelir. (Lh, O, K.) Şöyle denir: **لَأَشْقَحَنَّكَ شَقْحَ الجَوْزَةِ بِالجَنْدَلِ**, yani: seni taşlarla, ceviz kırar gibi, mutlaka kıracağım [yahut ezeceğim]: (O, TA: *) yahut: sende olanın tamamını, taşlar vasıtasıyla cevizin içindekini çıkarır gibi, mutlaka çıkaracağım: zira **شَقَحَ الجَوْزَةَ**, mast. ismi yukarıdaki gibi, “cevizin içindekini çıkardı” demektir. (TA.)

2 **شَقَّحَ**: 1’in ilk cümlesine bak: ve ayrıca 4’e de bak, üç yerde.

شاقحهُ
3 **شاقحهُ** ذ O, ona sövdü; yahut sövmede onunla çekişti; (K, TA;) ve onu rahatsız etmede onunla çekişti. (O, TA.)

اشقح النَّخْلُ
4 **اشقح النَّخْلُ** ذ; (S, A, Mgh, O, K;) ve ayrıca ↓ **شقّح**, (S, * A, Mgh, O,) mast. ismi **تَشْقِيحٌ**; (S;) **أَزْهَى** ile aynı mânadadır [yani: hurma ağaçları meyvelerinde kızıllık yahut sarılık gösterdi]: (S, A, O, K:) yahut hurmaları yeşillikten sarılığa dönüştü: (Mgh:) birincisinin, As tarafından El-Hijلz lehçesinden olduğu söylenir: ve ↓ ikinci fiil, [**أَرَاك** denilen] ağaç türü hakkında da söylenir; mânası: meyvesinde renklendi. (TA.) Ve **اشقح التَّمْرُ**, (O,) yahut **البُسْرُ**, (K,) mast. ismi **اـِشْقَاحٌ**; (TA;) ve ↓ **شقّح**, (O, K,) mast. ismi yukarıdaki gibi; (TA;) Hurma, yahut ham hurma, renklendi, (O, K,) kızardı yahut sarardı: (O, TA:) yahut, bazılarının dediğine göre, tatlandı. (TA.) Peygamber, hurmalar bu hâle gelmeden önce onların satılmasını yasakladı. (S, * A, * O, TA.) -A2- **اشقحهُ** O, onu uzak bir yere uzaklaştırdı. (O, K. *) -A3- **أَقْبِحْ بِهِ وَأَشْقِحْ** [görünüşe göre: O ne kadar pis yahut çirkin vb.dir!; burada ardından gelenin gösterdiği üzere]: IDrd nakleder:
**أَقْبِحْ بِهِ مِنْ وَلَدٍ وَأَشْقِحْ**
**مِثْلُ جُرَىِّ الكَلْبِ لَا بَلْ أَقْبَحْ**
[O, evlât olarak ne kadar pistir ve ne kadar çirkindir! köpeğin küçük yavrusu gibi; hayır, bilakis, daha pis!]. (O.)

شُقْحٌ
**شُقْحٌ** ذ [ve **شَقُحَ**’ın mast. ismi, bkz. o. ― -b2- Ve,] AZ’ye göre, **شُحٌّ** ile aynı mânadadır [yani: cimrilik vb.; yahut cimri olmak vb.: bkz. شح maddesinde 1]. (TA.)

شَقْحَةٌ
**شَقْحَةٌ** ذ : hemen ardından gelene bak.

شُقْحَةٌ
**شُقْحَةٌ** ذ ve ↓ **شَقْحَةٌ** Kızıllığa dönmekte olan ham hurma, (K,) yahut kızıllığa dönmüş. (As, TA.) ― -b2- Ve birincisi, **شُقْرَة** denilen [kızılımsı] renk demektir. (O, K.)

حُلَّةٌ شُقَحِيَّةٌ
**حُلَّةٌ شُقَحِيَّةٌ** ذ Kırmızı bir **حُلَّة** [elbise yahut giysi]: (K:) ikinci kelime, “kızıllığa dönmekte olan ham hurma” mânasındaki **شُقْحَةٌ**’den nisbet ismidir. (TA.)

شَقِيحٌ
**شَقِيحٌ** ذ : 1’e bak, üç yerde.

أَشْقَحُ
**أَشْقَحُ** ذ Kırmızı; (TA;) yahut [kızılımsı renkte;] **أَشْقَرُ** ile aynı mânadadır: (O, K, TA:) AHلt böyle der. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **رَغْوَةٌ شَقْحَآءُ** [köpük, görünüşe göre sütün köpüğü,] saf beyaz renkte olmayan, (O, K, TA,) bilakis renkli olan demektir. (TA.)

مَشْقُوحٌ
**مَشْقُوحٌ** ذ : 1’e bak, iki yerde.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَقَحَ
شَقَحَ A ( n. ac. شَقْح 1 ),
a.  Broke, crushed; marred, spoilt.

b.  see II (a) .

شَقُحَ
شَقُحَ U ( n. ac. شَقَاْحَة 22t ),
a.  Was ugly, unsightly,   hideous.

شَقَّحَ
شَقَّحَ II ,
a.  Was goodly.

b.  see IV .

شَاْقَحَ
شَاْقَحَ III ,
a.  Reviled.

أَشْقَحَ
أَشْقَحَ IV ,
a.  Became coloured .  شَقْحَة 1t ,  شُقْحَة 3t , Ripening date.

أَشْقَحُ
أَشْقَحُ 14 , ( pl. شُقْح 3 ),
a.  Red, ruddy.

شَقِيْح
شَقِيْح 25 ,
a.  Ugly, unsightly, hideous.

شَقَحْطَب
شَقَحْطَب
a.  Ram with crooked horns.

شِقْدَة
شِقْدَة
a.  A herb.

##### Türkçe

**شَقَحَ**
**شَقَحَ** A (mastar: **شَقْح** 1),
a. Kırdı, ezdi; bozdu, ifsat etti.

b. II (a)’ya bak.

**شَقُحَ**
**شَقُحَ** U (mastar: **شَقَاْحَة** 22t),
a. Çirkin oldu, çirkin görünümlü oldu, iğrenç oldu.

**شَقَّحَ**
**شَقَّحَ** II,
a. Güzel oldu.

b. IV’e bak.

**شَاْقَحَ**
**شَاْقَحَ** III,
a. Sövdü, yerdi.

**أَشْقَحَ**
**أَشْقَحَ** IV,
a. Renkli oldu. **شَقْحَة** 1t, **شُقْحَة** 3t, olgunlaşan hurma.

**أَشْقَحُ**
**أَشْقَحُ** 14, (çoğulu: **شُقْح** 3),
a. Kırmızı, al.

**شَقِيْح**
**شَقِيْح** 25,
a. Çirkin, çirkin görünümlü, iğrenç.

**شَقَحْطَب**
**شَقَحْطَب**
a. Eğri boynuzlu koç.

**شِقْدَة**
**شِقْدَة**
a. Bir ot.
