# شقرق (ش-ق-ر-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%B1%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%82%D8%B1%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ق - ر - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%B1%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والشين
شدقم: الشَّدْقميَ: الواسع الشِّدْق، والشّدقم أيضاً. ويقال: هو منسوب إلى شَدقَهم وهو فحل من فحول إبل العرب معروف.
دمشق: الدَّمْشَقُ: الخفيفة من النوق، السريعة. ودِمَشْقُ: اسم جند من أجناد الشام، واسم كورة من كورها.
برقش: البَرْقشة: شبه تنقيش بألوان شتى، وإذا اختلف لون الأرقش سمي: برقشة.
والبِرْقِشُ طويئر من الحمر صغير، منقش بسواد وبياض، قال:
وبِرقِشاً يغدو على مَعالق
شبرق: الشِّبْرِقُ: نبات غض.
والشِّبرِقة. نهش البازي اللحم، وتمزيقه.
وثوب مُشَبْرقٌ، أي: أَفْسِدَ نَسْجاً وسخافة. وصار الثوب شباريق، أي: قطعاً، قال:
فجاءت بنسج العنكبوت كأنـه		على عصويها سابري مُشَبْرَقُ
والدابة تُشَبْرِقُ في عدوها، وهو شدة تباعد قوائمها، قال:
من جذبه شِبْراقُ شد ذي عمق
قشبر: القُشْبُورُ: المرأة التي لا تحيض.
قرشم: القُرْشُوم: شجرة، زعموا، أنها تنبت القردان، وذلك أنها مأواها.
شقرق: الشِّقِرّاقُ، والشِّقِرقاقُ، والشِّرِقْراقُ، لغات: طائر يكون بأرض الحرم، في منابت النخل كقدر الهُدْهُد، مرقط بخضرة وبياض وحمرة وسواد، قال: صوت شُقُرّاقٍ إذا قال: قِرِرْ ششقل:
الشَّشْقَلَةُ: كلمة حميرية عبادية، لهج بها صيارفة العراق في تعبير الدينار. يقولون: قد ششقلناها أي: الدنانير، أي: عيرناها، إذا وزنوها ديناراً ديناراً. ليست بعربية محضة.
قنفش: القَنْفَشَةُ: التّقَبُّض. وعجوز قِنْفِشة: متقبضة.

##### Türkçe

**القاف** ve **الشين**

شدقم: **الشَّدْقميَ**: şıdkı geniş olan; ve **الشّدقم** da böyledir. Ve denilir ki: o, **شَدقَهم**’a nispet edilmiştir; o, Arap develerinin erkeklerinden, bilinen bir erkek devedir.

دمشق: **الدَّمْشَقُ**: dişi develerden hafif olan, hızlı olan. Ve **دِمَشْقُ**: Şam’ın askerî birliklerinden bir birliğin adı ve onun bölgelerinden bir bölgenin adıdır.

برقش: **البَرْقشة**: türlü renklerle bir çeşit nakışlama. Ve **الأرقش**’ın rengi farklılaştığında ona **برقشة** denildi.

Ve **البِرْقِشُ**: eşeklerden küçük bir kuşçuktur; siyahlık ve beyazlıkla benekli. Dedi ki:
وبِرقِشاً يغدو على مَعالق

شبرق: **الشِّبْرِقُ**: taze bir bitki.
Ve **الشِّبرِقة**. Doğanın eti ısırması ve onu parçalayışı.

Ve **ثوب مُشَبْرقٌ**; yani: dokuma bakımından ve gevşeklik bakımından bozulmuş. Ve elbise **شباريق** oldu; yani: parçalar hâlinde. Dedi ki:
فجاءت بنسج العنكبوت كأنـه		على عصويها سابري مُشَبْرَقُ

Ve binek hayvanı koşusunda **تُشَبْرِقُ**; bu, ayaklarının şiddetle birbirinden uzaklaşmasıdır. Dedi ki:
من جذبه شِبْراقُ شد ذي عمق

قشبر: **القُشْبُورُ**: hayız görmeyen kadın.

قرشم: **القُرْشُوم**: bir ağaçtır; zannettiler ki o, keneleri bitirir; bu da, onun barınağı olması sebebiyledir.

شقرق: **الشِّقِرّاقُ** ve **الشِّقِرقاقُ** ve **الشِّرِقْراقُ**: lehçelerdir; Harem toprağında, hurma bitim yerlerinde bulunan bir kuştur; **الهُدْهُد** kadar; yeşillik, beyazlık, kırmızılık ve siyahlıkla beneklidir. Dedi ki: **شُقُرّاقٍ**’ın sesi, söylediğinde: قِرِرْ

ششقل: **الشَّشْقَلَةُ**: Himyerî, ‘ibâdî bir kelimedir; Irak sarrafları dinarı ifade etmede onunla ağız alışkanlığı edindiler. Derler ki: قد ششقلناها yani: dinarları; yani: onları ayarladık; onları dinar dinar tarttıklarında. Katıksız Arapça değildir.

قنفش: **القَنْفَشَةُ**: büzülme. Ve **عجوز قِنْفِشة**: büzülmüş.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%B1%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشِقِرَّاقُ والشَقِرَّاقُ: طائرٌ يسمَّى الأخيَل؛ والعرب تتشاءم به. وربَّما قالوا: شِرِقْراقٌ.

##### Türkçe

**الشِقِرَّاقُ** ve **الشَقِرَّاقُ**: **الأخيَل** diye adlandırılan bir kuştur; Araplar onunla uğursuzluk sayarlar. Bazen de: **شِرِقْراقٌ** derler.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%B1%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشِّقِرَّاقُ والشَّقِرَّاقُ: طائر يسمى الأَخْيَلَ، والعرب تتشاءم به، وربما قالوا شِرِقْراق مثل سِرِطْراط. قال الفراء: الأَخْيَلُ الشِّقِرَّاق عند العرب بكسر الشين. وروى ثعلب عن ابن الأَعرابي أنه قال: الأَخْطَب هو الشَّقرَّاق بفتح الشين. اللحياني: شِقِرَّاق ذكره في باب فِعِلاْل. الليث: الشِّقِرَّاق والشّرَقْراق، لغتان، طائر يكون في أَرض الحَرَم في منابت النخيل كقدر الهدهد مرقَّط بحمرة وخضرة وبياض وسواد، والله أَعلم.

##### Türkçe

**الشِّقِرَّاقُ** ve **الشَّقِرَّاقُ**: **الأَخْيَلَ** diye adlandırılan bir kuştur; Araplar onunla uğursuzluk sayarlar; bazen de **شِرِقْراق** derler, **سِرِطْراط** gibi. el-Ferrâ dedi: **الأَخْيَلُ**, Araplar katında şînin kesresiyle **الشِّقِرَّاق**tır. Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti ki o şöyle dedi: **الأَخْطَب** şînin fethasıyla **الشَّقرَّاق**tır. el-Lihyânî: **شِقِرَّاق**; onu **فِعِلاْل** bâbında zikretti. el-Leys: **الشِّقِرَّاق** ve **الشّرَقْراق**, iki lugattır; harem arazisinde, hurma bitkilerinin yetiştiği yerlerde bulunan bir kuştur; ibibik kadar; kırmızılık, yeşillik, beyazlık ve siyahlıkla beneklidir; Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%B1%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشقراق بفتح السين وكسر القاف وتشديد الراء وفي بعض نسخ العباب ويكر الشين أيضا أي مع كسر القاف والشقران كقرطاس والشرقراق وبالفتح والكسر والشرقرق كسفرجل فهي ست لغات ذكر الجوهري والصاغاني منها الأولى والثانية والخامسة طائر م معروف قال الفراء: الأخيل عند العرب: الشقراق بكسر الشين وروى ثعلب عن ابن الأعرابي أنه قال: الأخطب: هو الشقراق عند العرب بفتح الشين وقال اللحياني: شقراق ذكره في باب فعلال وقال الليث: الشقراق والشرقراق لغتان: طائر مرقط بخضرة وحمرة وبياض وسواد ويكون بأرض الحرم هكذا في النسخ والصواب بأرض الجرم بالجيم كما هو نص الليث في منابت النخيل كقدر الهدهد وفي الصحاح والعباب: هو الأخيل والعرب تتشاءم به ثم إن الجوهري والصاغاني قد ذكرا الشرقراق في هذا التركيب وكان المناسب إفراده في شرقرق كما فعله صاحب اللسان

##### Türkçe

**الشقراق**: **السين**’in fethası, **القاف**’ın kesrası ve **الراء**’ın şeddelenmesiyle; ve **العباب**’ın bazı nüshalarında **الشين**’in de kesrası zikredilir; yani **القاف**’ın kesrası ile birlikte. Ve **الشقران**, **قرطاس** gibi; ve **الشرقراق**; ve fetha ile kesra ile; ve **الشرقرق**, **سفرجل** gibi; böylece onlar altı lugattır. **الجوهري** ve **الصاغاني** bunlardan birincisini, ikincisini ve beşincisini zikretti. (Bu,) mâruf bir kuştur. **الفراء** dedi: Araplar katında **الأخيل**: **الشقراق**’tır; **الشين**’in kesrasıyla. Ve **ثعلب**, **ابن الأعرابي**’den rivayet etti ki o şöyle dedi: **الأخطب**: Araplar katında o **الشقراق**’tır; **الشين**’in fethasıyla. Ve **اللحياني** dedi: **شقراق**; onu **فعلال** bâbında zikretti. Ve **الليث** dedi: **الشقراق** ve **الشرقراق** iki lugattır: Yeşillik, kırmızılık, beyazlık ve siyahlıkla benekli bir kuş; ve **الحرم** arazisinde olur; nüshalarda böyle(ce). Doğrusu ise **الجرم** arazisinde, **الجيم** ile; nitekim **الليث**’in **منابت النخيل**’deki nassı böyledir: **الهدهد**’in kadarı gibi. Ve **الصحاح** ve **العباب**’da: O, **الأخيل**’dir; ve Araplar onunla uğursuzluk sayarlar. Sonra, **الجوهري** ve **الصاغاني** bu terkibde **الشرقراق**’ı zikretmişlerdir; münasip olan, onu **شرقرق**’ta müstakil kılmaktı; nitekim **اللسان** sahibi bunu yapmıştır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D8%B1%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَقِرَّاقٌ
شَقِرَّاقٌ ذ and شِقِرَّاقٌ, (S, O, Msb, K,) the former accord. to IAar, (Th, TA,) the latter accord. to Fr, (TA,) but disallowed by IKt, and asserted by him to be a mispronunciation of the vulgar, (Msb,) and شِقْرَاقٌ, (Msb, K,) and شَقْرَاقٌ, (accord. to the CK,) and, (S, O, K,) as they sometimes said, (S, O,) شِرِقْرَاقٌ, (S, O, K,) and شَرَقْرَاقٌ, and شَرَقْرَقٌ, (K,) [the first and second now applied to The green wood-pecker, picus viridis: and to the common roller, coracias garrula:] a certain bird, (S, O, Msb, K,) well known, (K,) among the Arabs, (Fr, TA,) called أَخْيَل, (Fr, S, O, Msb, TA,) [a name likewise now applied to the green wood-pecker,] and regarded by the Arabs as of evil omen; (S;) less than the pigeon, the colour of which is green, and the beak black, and having blackness in the extremities and exterior of its wings: (Msb:) accord. to IAar, the شَقِرَّاق is with the Arabs the أَخْطَب [q. v.]: (TA:) accord. to the K, or شقرّاق and شرقراق accord. to Lth, (TA,) a certain bird speckled, or spotted, with green and red and white (K, TA) and black, (TA,) and found, accord. to the copies of the K, in the land of the Haram, but correctly, as in the words of Lth, بارض الجرم, thus, with ج, [perhaps rightly بِالأَرْضِ الجَرْمِ, in the land that is hot, or very hot,] in the places in which palm-trees grow; of the size of the هُدْهُد [or hoopoe]: accord. to Lh, شقرّاق is of the measure فعلّال: شرقراق is mentioned by J and Sgh [as well as in the K] in the present art.; but should, properly, be mentioned under the head of شرقرق, as it is in the L. (TA.)

##### Türkçe

**شَقِرَّاقٌ**

**شَقِرَّاقٌ** ذ ve **شِقِرَّاقٌ**, (S, O, Msb, K,) birincisi IAar’a göre, (Th, TA,) ikincisi Fr’ye göre; (TA,) fakat IKt tarafından caiz görülmemiş, ve onun tarafından avamın bir yanlış telaffuzu olduğu ileri sürülmüştür; (Msb;) ve **شِقْرَاقٌ**, (Msb, K,) ve **شَقْرَاقٌ**, (CK’ye göre,) ve, (S, O, K,) onların bazen söyledikleri üzere, (S, O,) **شِرِقْرَاقٌ**, (S, O, K,) ve **شَرَقْرَاقٌ**, ve **شَرَقْرَقٌ**, (K,) [birinci ve ikincisi şimdi Yeşil ağaçkakan, picus viridis’e; ve adi gökkuzgun, coracias garrula’ya uygulanır:] belirli bir kuş; (S, O, Msb, K,) iyi bilinen; (K,) Araplar arasında; (Fr, TA,) **أَخْيَل** diye adlandırılan, (Fr, S, O, Msb, TA,) [bir ad ki şimdi yeşil ağaçkakana da uygulanır,] ve Araplar tarafından uğursuz sayılan; (S;) güvercinden daha küçük; rengi yeşil olan, gagası siyah olan, ve kanatlarının uçlarında ve dış kısmında siyahlık bulunan: (Msb:) IAar’a göre, **شَقِرَّاق** Araplar nezdinde **أَخْطَب**’tır [bkz.]: (TA:) K’ye göre, yahut Lth’ye göre **شقرّاق** ve **شرقراق**, (TA,) yeşil ve kırmızı ve beyaz (K, TA) ve siyah ile (TA) benekli yahut alacalı belirli bir kuş; ve K’nin nüshalarına göre Haram diyarında bulunan; fakat doğru olan, Lth’nin sözlerinde olduğu üzere, **بارض الجرم**, böylece, **ج** ile, [belki doğru olarak **بِالأَرْضِ الجَرْمِ**, sıcak yahut çok sıcak olan diyarda,] hurma ağaçlarının yetiştiği yerlerde; **هُدْهُد**’ün [yahut ibibik’in] büyüklüğünde: Lh’ye göre, **شقرّاق** vezin olarak **فعلّال** üzeredir: **شرقراق**, J ve Sgh tarafından [K’de olduğu gibi] işbu maddede zikredilmiştir; fakat doğru olarak **شرقرق** başlığı altında zikredilmelidir; L’de olduğu gibi. (TA.)
