# شقف (ش-ق-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%82%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ق - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش ف
قفش ، شفق ، شقف ، فشق ، قشف .
قشف : قال الليث : القَشفُ : قَذَرُ الجلْدِ ، رجل مُتَقَشِّفٌ لا يتعاهَدُ الغسلَ والنظافةَ فهو قَشفٌ .
وقال غيره : القَشفُ : رثاثةُ الهيئة وسوءُ الحالِ وحفوف البشرة وضيق العيشِ ، وإن كان مع ذلك يُطهِّرُ نفسه بالماء ، والاغتسال .
أبو عبيد عن الأصمعي : أصابهم من العيْش ضَفَفٌ وخَفَفٌ وقَشَفٌ وشظف كل هذا من شِدَّة الْعَيْشِ .
سلمة عن الفراء : عامٌ أقْشَف أقْشَر شديد .
شفق : قال الليث : الشَفَقُ : الرَّدِيءُ من الأشياء وقَلَّما يُجْمع ، وقد أشْفَقَ الْعطاءَ ، وشَفَّقَ الثَّوْبَ أي : جعلهُ في النَّسِج شَفَقاً ، والشَّفَقُ : الْخَوف ، تقولُ : أنَا مُشْفِقٌ عليك أي : خائفٌ وأنا مُشْفِقٌ من هذا الأمر أي : خائفٌ ، والشَّفَقُ أيضاً الشَّفَقَةُ وهو أن يكونَ الناصِحُ من بلوغ نُصْحِه خائفاً على المنصوح ، تقول : أشفَقْتُ عليه أن ينالهُ مكْروهٌ ، والشَّفِيقُ : النَّاصِحُ الحريصُ على صلاح المنصوح .
وقال الله عز وجلَّ : ( قَالُو ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 أَهْلِنَا ) ( الطور : 26 ) .
قال الليث : إنا كُنّا في أهْلِنا خائفينَ لهذا اليوم ، وقال جلَّ وعزَّ : ( بَصِيراً فَلاَ أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ ) ( الانشقاق : 16 ) .
قال : الشَفَقُ : الْحُمْرَة التي في المغْرِب من الشَّمْسِ ، قال : وكان بعضُ الفُقهَاء يقول : الشَفَقُ : الْبياضُ لأن الْحُمرةَ تذهبُ إذا أظْلَمتْ وإنَّما الشَّفَقُ البياضُ الذي إذا ذَهَبَ صلَّيْتَ الْعِشاءَ الآخرة والله أعلمُ بصواب ذلك .
قال الفراءُ : وسَمِعْت العرب يقول : عليه ثوبٌ مصبوغٌ كأنه الشَّفَقُ ، وكان أحمر فهذا شاهدٌ للحُمْرةِ .
وقال غيره : شَفِقْتُ من الأمر شَفَقَةً يعني أشْفَقْتُ ، وأنشد :
فإني ذُو مُحافَظَةٍ لقَوْمِي
إذا شَفِقَتْ عَلَى الرزْقِ الْعِيالُ
عمرو عن أبيه : الشَّفَقُ : الثوب المصبوغ بالْحُمرةِ القليلة ، والشَّفَقُ : الْحُمْرَةُ في السماء .
وفي ( نوادر الأعراب ) تقول : أنا في أَشْفاق من هذا الأمر أي : نَوَاحٍ منه .
ومِثْلُه أَنا في عروض منه وفي أعراض منه ، أي : في نواح .
شقف : أهمله الليث ، وقال عمرو عن أبيه : الشَّقَفُ : الْخَزَفُ المكَسَّرُ .
فشق : قال الليث : الفَشَقُ : الْمُبَاغتةُ .
وقال رؤبة :
فبات والنَّفْسُ من الْحرصِ الْفَشَقْ
وقال غيره : الْفَشَقُ : شِدَّة الْحِرْص .
وقال الليث : معناه : أنه يُبَاغت الْوِرْدَ لئِلا يفطن له الصياد .
وروى عمرو عن أبيه قال : الْفَشَقُ : تباعُدُ ما بين القَرْنين وتباعُدُ ما بين التَّوْأَبانِيَّينِ قال : والْفَشَقُ : العدوُ والهرَبُ .
وقال أبو حاتم في ( كتاب البقر ) : من قَرُون البَقر فَشِقٌ وهو الذي فَشِقَ ما بين قَرْنيْهِ أي تباعد .
قفش : قال الليث : القَفْشُ : ساكن الفاءِ ضَرْبٌ من الأكل في شدَّةٍ ، قال : والْقَفْشُ : لا يُسْتمل إلا في افتِعَال خاصةً ، يقال للعَنْكبوت ونحوها من سائرِ الْخَلْقِ إذا انْجَحَر وضَمَّ إليه جراميزهُ وقوائمُهُ قد اقْتفَشَ وأنشد :
كالْعنكَبوتِ اقْتَفَشَتْ في الجحْر
ويروى : اقْفَنْشَشَتْ .
وقال أبو حاتم : الْقَفْشُ في الْحَلْبِ سرعة نَفْضِ ما في الضَّرْعِ ، وكذلك الْهَمْرُ وَالْمَشْقُ .
وقال غيره : وقَعَ فلانٌ في الرَّفْشِ والْقَفْشِ ، فالرَّفْشُ أكلُ الطعام جَرْفاً والقَفْشُ كثرة النِّكاح .
ويقال للمِجْرَف الرَّفْشُ ، ومجداف السفينة يقال له الرَّفش ، ويقال للرَّجل يَعِزّ بعد الذّلّ ، أو يستغني بعد الفقر : من الرَّفْش إلى العرش ، أي : قعد على العرش بعد ضربه بالرَّفْش فلاّحاً .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القَفْشُ : الْخُفُّ ، ومنه خبَرُ عيسى أنه لم يُخَلِّفْ إلا قَفْشَيْنِ ومِخْذَفَة ، قلت : الْقَفْشُ بمعنى : الْخفِّ دخيلٌ مُعرَّبٌ .
وهو المقطوع الذي يحكم عمله ، وأصله بالفارسية : كفج فعرّب .
عمرو عن أبيه قال : القَفْشُ : الدَّغَّارون من اللُّصُوص .

##### Türkçe

ق ش ف
**قفش** , **شفق** , **شقف** , **فشق** , **قشف** .

**قشف** : Leys dedi: **القَشفُ**: derinin pisliği; yıkanmayı ve temizliği gözetmeyen **مُتَقَشِّفٌ** bir adam; o, **قَشفٌ**’tir.
Başkası dedi: **القَشفُ**: görünüşün perişanlığı, hâlin kötülüğü, derinin kabalaşması ve geçimin darlığıdır; bununla beraber kendini su ile ve yıkanmakla temizliyor olsa bile.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: Geçimden onlara **ضَفَفٌ** ve **خَفَفٌ** ve **قَشَفٌ** ve **شظف** isabet etti; bunların hepsi geçimin şiddetindendir.
Seleme, Ferrâ’dan: **عامٌ أقْشَف أقْشَر شديد**: şiddetli (bir) yıl.

**شفق** : Leys dedi: **الشَفَقُ**: şeylerin kötüsü; pek az çoğul yapılır; ve **أشْفَقَ** bağışı (yani bağışı kötü yaptı); ve **شَفَّقَ** elbiseyi, yani onu dokumada **شَفَقاً** yaptı. Ve **الشَّفَقُ**: korkudur; dersin ki: **أنَا مُشْفِقٌ عليك** yani: korkanım; ve **وأنا مُشْفِقٌ من هذا الأمر** yani: korkanım. Ve **الشَّفَقُ** ayrıca **الشَّفَقَةُ**’dır; o da, öğüt verenin, öğüdünün ulaşmasından dolayı öğüt verilene karşı korkar olmasıdır; dersin: **أشفَقْتُ عليه أن ينالهُ مكْروهٌ**. Ve **الشَّفِيقُ**: öğüt verilenin صلاحına hırslı, öğüt veren.

Azîz ve Celîl Allah dedi: ( **قَالُو** ( صلى الله عليه وسلم )
1764 اْ **إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِى** ( صلى الله عليه وسلم )
1764 **أَهْلِنَا** ) (الطور: 26).
Leys dedi: Biz, ehlimizin içinde bu gün için korkanlar idik. Ve Celîl ve Azîz dedi: ( **فَلاَ أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ** ) (الانشقاق: 16).
Dedi: **الشَفَقُ**: güneşten batıda olan kızıllıktır. Dedi: Fakihlerin bazısı derdi ki: **الشَفَقُ** beyazlıktır; çünkü kızıllık karardığında gider; ancak **الشَّفَقُ** beyazlıktır ki, gittiğinde yatsı namazını kılarsın; Allah bunun doğrusunu daha iyi bilir.
Ferrâ dedi: Arapları işittim, derler: Üzerinde boyalı bir elbise var, sanki **الشَّفَقُ**; ve o kırmızı idi; bu, kızıllık için bir şâhiddir.
Başkası dedi: **شَفِقْتُ من الأمر شَفَقَةً**; yani **أشْفَقْتُ**. Ve inşâd etti:

فإني ذُو مُحافَظَةٍ لقَوْمِي
إذا شَفِقَتْ عَلَى الرزْقِ الْعِيالُ

Amr, babasından: **الشَّفَقُ**: az kızıllıkla boyanmış elbisedir; ve **الشَّفَقُ**: gökteki kızıllıktır.
Ve ( **نوادر الأعراب** )’da: dersin: **أنا في أَشْفاق من هذا الأمر** yani: ondan taraflar.
Ve benzeri: **أَنا في عروض منه وفي أعراض منه**; yani: taraflarda.

**شقف** : Leys onu ihmal etti. Amr, babasından dedi: **الشَّقَفُ**: kırılmış çömlektir.

**فشق** : Leys dedi: **الفَشَقُ**: ansızın basmadır.
Ve Rü’be dedi:

فبات والنَّفْسُ من الْحرصِ الْفَشَقْ

Başkası dedi: **الْفَشَقُ**: hırsın şiddetidir.
Leys dedi: Manası: avcı ona fark etmesin diye suya gelişe ansızın varmasıdır.
Amr, babasından rivayet etti, dedi: **الْفَشَقُ**: iki boynuz arasının uzak olması ve iki **التَّوْأَبانِيَّينِ** arasının uzak olmasıdır. Dedi: ve **الْفَشَقُ**: koşma ve kaçmadır.
Ebû Hâtim ( **كتاب البقر** )’da dedi: Sığırın boynuzlarından **فَشِقٌ** vardır; o, iki boynuzu arasını **فَشِقَ** etmiş olandır; yani uzaklaştırmış.

**قفش** : Leys dedi: **القَفْشُ**: **الفاءِ** sakin olmak üzere, şiddette bir çeşit yemedir. Dedi: ve **الْقَفْشُ** ancak özellikle ifti‘âl babında kullanılabilir; örümcek ve onun benzeri diğer yaratıklar için, yuvasına girip büzüldüğünde ve dizlerini ve ayaklarını kendine topladığında: **اقْتفَشَ** denir. Ve inşâd etti:

كالْعنكَبوتِ اقْتَفَشَتْ في الجحْر

Ve rivayet olunur: **اقْفَنْشَشَتْ**.
Ebû Hâtim dedi: **الْقَفْشُ** sağımda, memedeki olanı hızlıca silkmedir; ve كذلك **الْهَمْرُ** ve **وَالْمَشْقُ**.
Başkası dedi: Falan, **الرَّفْشِ** ve **الْقَفْشِ** içine düştü; **فالرَّفْشُ** yemeği kazıyıp süpürürcesine yemektir; ve **القَفْشُ** çokça cinsel ilişkidir.
Ve **الرَّفْشُ** küreğe (mıcrâf) denir; ve geminin küreğine **الرَّفش** denir. Ve erkeğe, zillet sonrası عزّ bulan, yahut fakirlik sonrası zenginleşen kimseye: **من الرَّفْش إلى العرش** denir; yani, **الرَّفْش** ile çiftçi olarak vurulmasından sonra arşa oturdu.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **القَفْشُ**: mesttir; ve ondan, Îsâ’nın haberidir: o, iki **قَفْشَيْنِ** ve bir **مِخْذَفَة**’den başka bir şey bırakmadı. Dedim: **الْقَفْشُ** “mest” manasında دخيل, mu‘arrebdir.
Ve o, kesik (kısa) olup işi sağlam yapılan (şey)dir; aslı Farsçada: كفج; sonra Arapçalaştırıldı.
Amr, babasından dedi: **القَفْشُ**: hırsızlardan **الدَّغَّارون**’dur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التهذيب: أَهمله الليث، وروي عن أَبي عمرو: الشَّقَفُ الخَزَفُ المُكَسَّر.

##### Türkçe

**التهذيب**: Onu **الليث** ihmal etti; **أَبي عمرو**’dan rivayet edildi: **الشَّقَفُ** kırılmış **الخَزَفُ**dur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشقف، محركة، أهمله الليث، والجوهري، وقال ابن عباد: هو الخزف، أو مكسره، وهو قول أبي عمرو، فيما روى عنه.
 ودرب الشقاق، ودرب الشقافين: موضعان بمصر، كما في المحيط.وشقيف، كأمير: أربعة مواضع، أحدها الحصن الذي بالقرب من عكا، من فتوح السلطان صلاح الدين يوسف، رحمه الله.
 ومما يستدرك عليه: الشقافة، كثمامة: القطعة من الخزف، مصرية. وكوم الشقف: قرية بمصر.

##### Türkçe

**الشقف**, harekeli; **الليث** ve **الجوهري** onu ihmal etti. **ابن عباد** dedi ki: O, **الخزف**tir, yahut onun kırığıdır; bu, ondan rivayet olunduğu üzere **أبي عمرو**’nun sözüdür.

Ve **درب الشقاق** ve **درب الشقافين**: **المحيط**’ta olduğu gibi, Mısır’da iki yerdir. Ve **شقيف**, **أمير** gibi: dört yerdir; bunlardan biri, **عكا** yakınında olan hisardır; sultan **صلاح الدين يوسف**’un fetihlerindendir; Allah ona rahmet etsin.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الشقافة**, **ثمامة** gibi: **الخزف**ten parça; Mısırlıcadır. Ve **كوم الشقف**: Mısır’da bir köydür.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَقَفَ
شَقَفَ
a.  [ coll. ],  U ( n. ac. شَقْف 1 ), Cut up, split ( wood ).

شَقَّفَ
شَقَّفَ II ,
a.  see I .

شَقْفَة
شَقْفَة 1t ,  شَقَفَة 4t , ( pl. شَقَف 4 ),
a.  Postsherd, broken pottery; piece, fragment.

b.  Pottery, earthenware, crockery.

شَاْقُوْف
شَاْقُوْف 40 ,
a.  Big hammer, sledge-hammer.

##### Türkçe

**شَقَفَ**
**شَقَفَ**
a. [ topluluk ], U ( n. ac. **شَقْف** 1 ), (odunu) parçalara ayırdı, yardı.

**شَقَّفَ**
**شَقَّفَ** II ,
a. I’e bak.

**شَقْفَة**
**شَقْفَة** 1t , **شَقَفَة** 4t , ( çoğ. **شَقَف** 4 ),
a. Çömlek kırığı, kırık çömlek; parça, kırıntı.

b. Çömlekçilik, toprak kap kacak, çanak çömlek.

**شَاْقُوْف**
**شَاْقُوْف** 40 ,
a. Büyük çekiç, balyoz.
