# شقق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%82%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شقق

باب القاف مع الشين
ق ش ، ش ق مستعملان قش: القَشُّ والتَّقشيشُ: تَطَلُّبُ الأَكْلِ من هاهنا وهاهنا، ولَفُّ مَا قُدِرَ عليه.
والقَشِيِشُ وَالقُشاش الاسْمُ.
والنَّعْتُ قَشّاشٌ وقَشُوشٌ.
والقِشَّةُ: الصَّبيَّةُ الصَّغيرةُ الْجُثَّةِ لا تُكاد تَنْبُتُ .
ويقال: القِشَّةُ: دويبة شبه الجعلان والخنافس.
والقَشْقَشَةُ: يحكى بها الصوت قبل الهدير في مخض الشقشقة قبل أن يزغد بالهدير، أي يفصح به، والتزغد: هدير لين.
وَتَقَشْقَشَتِ القروح أي تَقَشَّرَتْ للبُرْءِ.
والقِشَّةُ: الصُوفَةُ التي تلقى بعد ما يهنأ بها البعير، وهي قبل الإلقاء ربذة.
وانْقَشَّ القوم: تفرقوا وذهبوا مسرعين.
شق: الشِّقْشِقَةُ: لهاة البعير، وتجمع شَقَاشِقَ، ولا يكون ذلك إلا للعربي من الإبل.
والشَّقُّ: مصدر قولك: شَقَقْتُ، والشِّقُ الاسْمُ، ويجمع على شُقُوقٍ.
والشَّقُّ: غير بائن ولا نافذ، والصدع ربما يكون من وجه.
والشُّقاقُ: تَشَقُّقُ جِلْدِ اليد والرجل من بردٍ ونحوه.
وتقول: ما بلغت كذا إلا بِشِقِّ النفس أي بِمَشَقَّةٍ.
وجانبا كل شيء شقاه.
والشَّقيقُ من قولك: هذا أخي وشقيقي، وشِقُّ نَفْسِي.
وأخت الرجل شَقيقتُه.
ويقال لمن غضب: احتدم فطارت منه شِقَّةٌ في الأرض وشِقَّةٌ في السماء.
وشُقَّةٌ شَاقّةٌ، و أمر شاقٌّ.
والشُّقَّةُ من الثياب، والشقة: بعد مسير إلى أرض بعيدة.
والشِّقَاقُ: الخلاف.
والخارجي يشُقُّ عصا المسلمين وَيُشاقُّهُم خلافاً، قال:
رضوا بالشِّقاقِ الأكل خَضَمْاً فقد رضُوا		أخيراً بأَكْلِ الخَضْمِ أنْ يَأكُلَ القَضْمـا
وانشَقَّتْ عصا المسلمين بعد التئام، أي تفرق أمرهم.
والاشِتقاقُ: الأخذ في الكلام. والاشتقاق في الخصومات مع ترك القصد.
وفرسٌ أَشَقُّ، وقد اشتَقَّ في عدوه يَميناً وشِمالاً.
والشَّقَقُ: مصدر الأَشَقِّ، قال:
وتَبارَيْتُ كَما يَمشي الأَشَقّ
التَّباري: سعة الخطو.
والشَّقيقةُ: وجع نصف الرأس.
والشَّقيقةُ: فرجة بين الرمال تنبت العشب والشجر.
وشَقائِقُ النُّعْمانِ: نور أحمر، الواحدة شقيقة.
وفرس أَشَقُّ، يقال: واسع المنخرين.

### Türkçe

باب **القاف** مع **الشين**
**ق ش** ، **ش ق** kullanımdadır: **قش**: **القَشُّ** ve **التَّقشيشُ**: buradan ve şuradan yemeği aramak ve gücü yettiği şeyi sarmak.
Ve **القَشِيِشُ** ve **القُشاش** isimdir.
Ve sıfat: **قَشّاشٌ** ve **قَشُوشٌ**.
Ve **القِشَّةُ**: cüssece küçük olan küçük kız; neredeyse bitip büyümez.
Ve denilir: **القِشَّةُ**: **الجعلان** ve **الخنافس**e benzer bir küçük canlı.
Ve **القَشْقَشَةُ**: onunla, kükremeden önceki ses taklit edilir; **الشقشقة**yı çalkalamada kükremeyle **يزغد** etmeden önce; yani onunla açığa vurur; ve **التزغد**: yumuşak bir kükreme.
Ve **تَقَشْقَشَتِ** yaralar; yani iyileşme için soyuldu.
Ve **القِشَّةُ**: devenin onunla **يهنأ** edildikten sonra atılan yün tutamı; atılmadan önce ise **ربذة**dir.
Ve **انْقَشَّ** kavim: ayrıldılar ve aceleyle gittiler.

**شق**: **الشِّقْشِقَةُ**: devenin küçük dili (gırtlak eti); **شَقَاشِقَ** diye çoğul yapılır; bu da ancak develerden Arap olana olur.
Ve **الشَّقُّ**: “**شَقَقْتُ**” sözünün mastarıdır; **الشِّقُ** isimdir; **شُقُوقٍ** üzere çoğul yapılır.
Ve **الشَّقُّ**: ayrık ve nüfuz edici olmayan; çatlak ise bazen bir taraftan olur.
Ve **الشُّقاقُ**: soğuk ve benzerinden el ve ayak derisinin çatlaması.
Ve dersin: şuna ancak **بِشِقِّ النفس** ile ulaştım; yani bir meşakkat ile.
Ve her şeyin iki yanı: onun iki **شقاه**ı.
Ve **الشَّقيقُ**: “bu benim kardeşim ve **شقيقي**mdir, ve **شِقُّ نَفْسِي**” sözündendir.
Ve erkeğin kız kardeşi onun **شَقيقتُه**sidir.
Ve öfkelenene denilir: kızıştı da ondan yerde bir **شِقَّةٌ** ve gökte bir **شِقَّةٌ** uçtu.
Ve **شُقَّةٌ شَاقّةٌ** ve **أمر شاقٌّ**.
Ve **الشُّقَّةُ** elbiselerden bir parçadır; ve **الشقة**: uzak bir yere yürüyüş mesafesinin uzaklığıdır.
Ve **الشِّقَاقُ**: ihtilaf.
Ve haricî, Müslümanların asasını **يشُقُّ** eder ve onlara muhalefet olarak **يُشاقُّهُم**; dedi ki:
رضوا بالشِّقاقِ الأكل خَضَمْاً فقد رضُوا		أخيراً بأَكْلِ الخَضْمِ أنْ يَأكُلَ القَضْمـا
Ve Müslümanların asası birleşmeden sonra **انشَقَّتْ**; yani işleri ayrıldı.
Ve **الاشِتقاقُ**: sözde alma(dır). Ve **الاشتقاق** husumetlerde, kastı terk etmekle (olan)dır.
Ve **فرسٌ أَشَقُّ**; ve koşusunda sağa ve sola **اشتَقَّ** etti.
Ve **الشَّقَقُ**: **الأَشَقِّ**in mastarıdır; dedi ki:
وتَبارَيْتُ كَما يَمشي الأَشَقّ
**التَّباري**: adımın genişliği.
Ve **الشَّقيقةُ**: başın yarısının ağrısı.
Ve **الشَّقيقةُ**: kumlar arasında, ot ve ağaç bitiren bir aralık.
Ve **شَقائِقُ النُّعْمانِ**: kırmızı bir çiçek; teki **شقيقة**dir.
Ve **فرس أَشَقُّ**; denilir: burun delikleri geniş.
