# شقي — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%8A/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%82%D9%8A/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%8A.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: شقي

شقي
شَقِيَ - يَشْقَى - شِقْوَة - شَقيٌّ - أَشْقَى - الأَشْقَى
شَقِيَ - يَشْقَى + الكائن: ضد " سَعِدَ - يَسْعَدُ ": يعيش حياته وهو يعاني ويشعر بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة
شِقْوَة - شِقْوتنا: على وزن " فِعلة" اسم فعل للمرة من " شَقِيَ - يَشْقَى ": العيش لفترة زمنية مع الشعور بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة
﴿قَالُوا رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا وَكُنَّا قَوْمًا ضَالِّينَ﴾
شَقِيٌّ: ضد "سعيد ": اسم فاعل صفة مشبهة من " شَقِيَ - يَشْقَى ": من يعيش حياته وهو يشعر بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة
أَشْقَى: اسم تفضيل من " شَقِيّ ": من يعيش حياته وهو يشعر بالألم النفسي وانعدام الراحة والسكون والمتعة أكثر من غيره مقارنة به
الأَشْقَى: اسم التفضيل الأعظمي من " شَقِيّ ": شَقيٌّ - أَشْقَى - الأَشْقَى: الأكثر شقاء من الجميع
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور بالألم والبأس "، وهي:
جَأَرَ - يَجْأَرُ ، شَكا - يَشْكوْ، أَلِمَ - يَألَمُ، شَقيَ - يَشْقى، بَئِسَ - يَبْأَسُ، أذِيَ  - يَأْذَى
شَقيَ- يشقى
 	﴿فأما الذين شقوا ففي النار لهم فيها زفير وشهيق(106)﴾ هود ﴿ما أنزلنا عليك القرآن لتشقى (2)﴾ طه ﴿فقلنا ياآدم إن هذا عدو لك ولزوجك فلا يخرجنكما من الجنة فتشقى(117)﴾ طه ﴿قال اهبطا منها جميعا بعضكم لبعض عدو فإما يأتينكم مني هدى فمن اتبع هداي فلا يضل ولا يشقى (123)﴾ طه
شقوة - شقوتنا
 ﴿قَالُوا رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا وَكُنَّا قَوْمًا ضَالِّينَ(106)﴾ المؤمنون
شَقيٌّ
 ﴿يوم يأت لا تكلم نفس إلا بإذنه فمنهم شقي وسعيد(105)﴾ هود ﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم ﴿وبرا بوالدتي ولم يجعلني جبارا شقيا (32)﴾ مريم
أشقى
 ﴿إذ انبعث أشقاها (12)﴾ الشمس
الأشقى
 ﴿ويتجنبها الأشقى (11)﴾ الأعلى ﴿لا يصلاها إلا الأشقى (15)﴾ الليل
مختار الصحاح
● [شقا] ش ق ا: الشَّقَاءُ و الشَّقَاوَةُ بالفتح ضد السعادة وقرأ قتادة ﴿شِقَاوتَنُا﴾ بالكسر وهي لغة وقد شَقِيَ شَقَاءً و شَقَاوةً بالكسر أيضا و أشْقَاهُ الله فهو شَقِيٌّ بيِّن الشِّقْوَةِ بالكسر وفتحه لغة
الراغب
شقا
- الشقاوة: خلاف السعادة، وقد شقي (انظر: البصائر 3/332) يشقى شقوة، وشقاوة، وشقاء، وقرئ }شقوتنا﴿(والآية:﴾قالوا ربنا غلبت علينا شقوتنا﴿سورة المؤمنين: آية 106، وهي القراءة المشهورة)، و﴾شقاوتنا﴿(وهي قراءة حمزة والكسائي وخلف) فالشقوة كالردة، والشقاوة كالسعادة من حيث الإضافة، فكما أن السعادة في الأصل ضربان: سعادة أخروية، وسعادة دنيوية، ثم السعادة الدنيوية ثلاثة أضرب: سعادة نفسية وبدنية وخارجية، كذلك الشقاوة على هذه الأضرب، وهي الشقاوة الأخروية. قال عز وجل:﴾فمن اتبع هداي فلا يضل ولا يشقى﴿[طه/123]، وقال:﴾غلبت علينا شقوتنا﴿[المؤمنون/106]، وقرئ:﴾شقاوتنا﴿(تقدمت قريبا) وفي الدنيوية:﴾فلا يخرجنكما من الجنة فتشقى{ [طه/117]، قال بعضهم: قد يوضع الشقاء موضع التعب، نحو: شقيت في كذا، وكل شقاوة تعب، وليس كل تعب شقاوة، فالتعب أعم من الشقاوة.
ملخص اللسان:
1.     الشَّقاءُ والشَّقاوةُ: ضدُّ السعادة، يُمَدُّ ويُقْصَرُ،شَقِيَ يشَقَى شَقاً وشَقاءً وشَقاوةً وشَقْوةً وشِقْوةً.وأَشْقاه اللهُ،فهو شَقِيٌّ بيِّنُ الشِّقْوة
2.     وشاقَاهُ فشَقَاهُ: كان أَشَدَّ شَقاءً منه.
3.     ويقال: شاقانى فلان فشَقَوْته أَشْقُوه أَي غَلَبْته فيه ،
4.     وشاقَيْت فلاناً مُشاقاةً إِذا عاشَرْتَه وعاشَرَك.
5.     والشَّقاءُ: الشِّدةُ والعُسْرةُ.
6.     وشاقَيّْته أَي صابَرْته؛
7.     ويقال: شاقَيتُ ذلك الأَمر بمعنى عانيْتُه.
8.     والمُشاقاةُ: المُعالَجة في الحرْب وغيرها.
9.     والمُشاقاةُ:  المُعاناةُ: والمُمارسَةُ.
10.                        والشَّاقي: حَيْدٌ من الجَبل طويلٌ لا يُسْتَطاع  ارْتِقاؤُه،
11.                        وشَقا نابُ  البَعِيرِ يَشْقى شَقْياً: طَلع وظَهَر كشَقَأَ.
لسان العرب
● - شقا: الشَّقاءُ والشَّقاوةُ، بالفتح: ضدُّ السعادة، يُمَدُّ ويُقْصَرُ،  شَقِيَ يشَقَى شَقاً وشَقاءً وشَقاوةً وشَقْوةً وشِقْوةً. وفي التنزيل  العزيز: ربَّنا غَلَبَتْ علينا شِقْوَتُنا؛ وهي قراءة عاصم وأَهل المدينة؛  قال الفراء: وهي كثيرةٌ في الكلام، وقرأَ ابن مسعود شَقاوَتُنا؛ وأَنشد  أَبو ثروان:  كُلِّفَ مِنْ عَنائهِ وشِقْوَتِهْ  بِنتَ ثماني عَشْرَةٍ من حِجَّتِهْ  وقرأَ قتادة: شِقاوتُنا، بالكسر، وهي لغة، قال: وإنما جاء بالواو لأَنه  بُنِي على التأْنيث في أَوَّلِ أَحواله، وكذلك النهايةُ فلم تكن الياء  والواو حرفي إعراب، ولو بُنِيَ على التذكير لكان مهموزاً كقولهم عَظاءةٌ  وعَباءَةٌ وصَلاءَة، وهذا أُعِلَّ قبلَ دُخولِ الهاء، تقول: شَقِيَ  الرجلُ، انقلبت الواوُ ياءً لكسرة ما قبلَها، ويَشْقَى انقَلبتْ في المضارع  أَلِفاً لفتحة ما قبلَها، ثم تقولُ يَشْقَيانِ فيكونانِ كالماضي. وقوله  تعالى: ولم أَكُنْ بدُعائِكَ رَبِّ شَقِيّاً؛ أَراد: كنتُ مُسْتَجابَ  الدَّعْوة، ويجوز أَن يكون أَراد مَنْ دَعاكَ مخلِصاً فقد وحَّدَكَ وعَبَدَك فلم  أَكنْ بعِبادَتِكَ شَقِيّاً؛ هذا قولُ الزجاج.  وشاقَاهُ فشَقَاهُ: كان أَشَدَّ شَقاءً منه. ويقال: شاقانى فلان  فشَقَوْته أَشْقُوه أَي غَلَبْته فيه. وأَشْقاه اللهُ، فهو شَقِيٌّ بيِّنُ  الشِّقْوة، بالكسر، وفتحُه لغة. وفي الحديث: الشَّقِيُّ مَنْ شَقِيَ في بطْنِ  أُمِّه، وقد تكَرَّرِ ذِكْرُ الشَّقِيِّ والشَّقاءِ والأَشقِياء في  الحديث، وهو ضد السَّعِيد والسُّعداءِ والسَّعادةِ، والمعنى أَنَّ مَنْ  قَدَّرَ اللهُ عليه في أَصْلِ خِلْقَته أَن يكون شَقِيّاً فهو الشَّقِي على  الحقيقة، لا مَنْ عَرَض له الشَّقاء بعدَ ذلك، وهو إِشارة إِلى شَقاءِ  الآخرة لا الدنيا. وشاقَيْت فلاناً مُشاقاةً إِذا عاشَرْتَه وعاشَرَك.  والشَّقاءُ: الشِّدةُ والعُسْرةُ. وشاقَيّْته أَي صابَرْته؛ وقال  الراجز:إِذ يُشاقي الصَّابِراتِ لم يَرِثْ،  يكادُ مِنْ ضَعْفْ القُوى لا يَنْبَعِثْ  يعني جَمَلاً يصابرُ الجِمالَ مَشْياً. ويقال: شاقَيتُ ذلك الأَمر بمعنى  عانيْتُه. والمُشاقاةُ: المُعالَجة في الحرْب وغيرها. والمُشاقاةُ:  المُعاناةُ: والمُمارسَةُ. والشَّاقي: حَيْدٌ من الجَبل طويلٌ لا يُسْتَطاع  ارْتِقاؤُه، والجمْعُ شُقْيانٌ. وشَقا نابُ  البَعِيرِ يَشْقى شَقْياً: طَلع وظَهَر كشَقَأَ.
مقاييس اللغة:
(شقو) الشين والقاف والحرف المعتلّ أصلٌ يدلُّ على المعاناة وخلاف السُّهولة والسّعادة.
والشِّقوة: خلاف السعادة. ورجلٌ شقيٌّ بين الشَّقاء والشِّقوة والشَّقاوة. ويقال إنَّ المشاقاة: المعاناة والممارسة. والأصل في ذلك أنَّه يتكلّف العَناء ويَشقَى به، فإذا هُمِزَ تَغيَّر المعنى. تقول: شقأ نابُ البعير يَشْقَأ، إذا بدا. قال: الشَّاقئ: النَّاب الذي لم يَعْصَل([3]).
القاموس المحيط:
و الشَّقا الشِدَّةُ، والعُسْرُ، ويُمَدُّ، شَقِيَ، كَرَضِيَ، شَقَاوَةً، ويُكْسَرُ، وشَقاً وشَقاءً وشَقْوَةً، ويُكْسَرُ. وشَقاهُ اللّهُ وأشْقاهُ. والمِشْقا المُشْطُ، لُغَةٌ في الهَمْزِ. وأشْقَى سَرَّحَ به. وشاقاهُ عالَجَهُ في الحَرْبِ ونحوه، وغالَبَهُ في الشَّقاءِ، فَشَقاهُ يَشْقوهُ غَلَبَه. والشاقِي من الجِبالِ الحَيْدُ الطالِعُ الطويلُ ج شَواقٍ.
تاج العروس:
( والشقا ) بالقصر ( الشدة والعسر ) نقله الازهرى ( ويمد ) وقد ( شقى كرضى ) انقلبت الواو ياء لكسرة ما قبلها يشقى انقلبت في المضارع ألفا لفتحة ما قبلها وتقول يشقيان فيكونان كالماضي كما في الصحاح ( شقاوة ويكسر ) وبه قرأ قتادة ربنا غلبت علينا شقاوتنا وهى لغة وانما جاء بالواو لانه بنى على التأنيث في أول أحواله وكذلك النهاية فلم تكن الياء والواو حرفي اعراب ولو بنى على التذكير لكان مهموزا كقولهم عظاءة وعباءة وصلاءة وهذا أعل قبل دخول الهاء ( وشقا ) بالقصر ( وشقاء ) بالمد ( وشقوة ويكسر ) وبهما قرئ أيضا قال الراغب الشقاوة خلاف السعادة والشقوة كالردة والشقاوة كالسعادة من حيث الاضافة وكما أن السعادة في الاصل ضربان سعادة أخروية وسعادة دنيوية ثم السعادة الدنيوية ثلاثة أضرب سعادة نفسية وبدنية وخارجية كذلك الشقاوة على هذه الا ضرب وهى الشقاوة الاخروية والدنيوية قال وقال بعضهم قد يوضع الشقاء موضع التعب نحو شقيت في كذا وكل شقاوة تعب وليس كل تعب شقاوة فاتعب أعم من الشقاوة ( وشقاه الله وأشقاه ) ضد أسعده الله وهو شقى من قوم أشقياء بين الشقوة بالكسر والفتح وقوله تعالى ولم أكن بد عائك رب شقيا أراد كنت مستجاب الدعوة ( والمشقى ) بالكسر ( المشط لغة في الهمز وأشقى ) إذا ( سرح به ) كلاهما عن أبى زيد ( وشاقاه ) مشاقاة وشيقاء ( عالجه في الحرب ونحوه ) صوابه ونحوها
كما في التهذيب وفى الصحاح عاناه وما رسه ( و ) شاقاه ( غالبه في الشقاء فشقاه يشقوه ) أي ( غلبه ) نقله الجوهرى وفى المحكم كان أشد شقاء منه ( والشاقى من الجبال الحيد الطالع الطويل ) لا يستطاع ارتقاؤه ( ج شواق ) قال الصغانى والقياس الهمز * ومما يستدرك عليه المشاقاة وأيضا المصابرة وهو مجاز قال الراجر إذا يشاقى الصابرات لم يرث * يكاد من ضعف القوى لا ينبعث يعنى جملا يصابر الجمال مشيا وهو أشقى من أشقى ثمود وأشقى من رائض مهر أي أتعب وهو مجاز ويجمع الشاقى من الجبال على شقيان بالضم أيضا وشقا ناب البعير شقيا طلع لغة في الهمز عن ابن سيده

### Türkçe

شقي
**شَقِيَ - يَشْقَى - شِقْوَة - شَقيٌّ - أَشْقَى - الأَشْقَى**
Cuma, 11 Şubat/Şubat 2011 06:21 yazar: Administrator
**شَقِيَ - يَشْقَى** + varlık: “**سَعِدَ - يَسْعَدُ**”ın zıddı: hayatını, psikolojik acı çekerek ve rahatlığın, sükûnun ve zevkin yokluğunu hissederek yaşar.
**شِقْوَة - شِقْوتنا**: “**فِعلة**” vezni üzere, “**شَقِيَ - يَشْقَى**”dan bir defalık (marraya) fiil ismi: psikolojik acıyı ve rahatlığın, sükûnun ve zevkin yokluğunu hissetmekle birlikte bir zaman süresi boyunca yaşamak.
﴿Dediler: “Rabbimiz! **شِقْوَتُنَا** bize galip geldi ve biz sapmış bir kavim idik.”﴾
**شَقِيٌّ**: “**سعيد**”in zıddı: “**شَقِيَ - يَشْقَى**”dan, müşebbehe sıfat olan ism-i fâil: hayatını, psikolojik acı ve rahatlığın, sükûnun ve zevkin yokluğunu hissederek yaşayan kimse.
**أَشْقَى**: **شَقِيّ**’den ism-i tafdîl: hayatını, psikolojik acı ve rahatlığın, sükûnun ve zevkin yokluğunu, kendisiyle kıyaslandığında başkasından daha çok hissederek yaşayan kimse.
**الأَشْقَى**: **شَقِيّ**’den en üstün tafdîl ismi: **شَقيٌّ - أَشْقَى - الأَشْقَى**: hepsinden daha çok bedbaht olan.
Ve lafız, “acı ve sıkıntıyı hissetme” lafızları grubuna mensuptur; onlar:
**جَأَرَ - يَجْأَرُ**، **شَكا - يَشْكوْ**، **أَلِمَ - يَألَمُ**، **شَقيَ - يَشْقى**، **بَئِسَ - يَبْأَسُ**، **أذِيَ  - يَأْذَى**

**شَقيَ- يشقى**
	﴿Artık bedbaht olanlara gelince: ateştedirler; orada onlar için inleme ve hırıltılı soluma vardır (106)﴾ Hûd ﴿Biz Kur’an’ı sana, bedbaht olasın diye indirmedik (2)﴾ Tâhâ ﴿Dedik: “Ey Âdem! Şüphesiz bu, sana ve eşine düşmandır; sakın sizi cennetten çıkarmasın da bedbaht olursun” (117)﴾ Tâhâ ﴿Dedi: “İkiniz de oradan hep birlikte inin; kiminiz kiminize düşmandır. Bana tarafımdan size bir hidayet geldiğinde, kim benim hidayetime uyarsa ne sapar ne de bedbaht olur” (123)﴾ Tâhâ

**شقوة - شقوتنا**
﴿Dediler: “Rabbimiz! **شِقْوَتُنَا** bize galip geldi ve biz sapmış bir kavim idik” (106)﴾ Mü’minûn

**شَقيٌّ**
﴿O gün gelir; O’nun izni olmaksızın hiçbir nefis konuşmaz; onlardan kimi bedbaht, kimi saîddir (105)﴾ Hûd ﴿Dedi: “Rabbim! Şüphesiz kemik benden zayıfladı, baş ihtiyarlıkla alevlendi; Rabbim, sana duamla bedbaht olmadım” (4)﴾ Meryem ﴿Sizden ve Allah’tan başka taptıklarınızdan uzaklaşırım; Rabbime dua ederim; umarım Rabbime duamla bedbaht olmam (48)﴾ Meryem ﴿Ve anneme iyilik edici; beni zorba, bedbaht kılmadı (32)﴾ Meryem

**أشقى**
﴿Hani onların en bedbahtı atılmıştı (12)﴾ Şems

**الأشقى**
﴿Ondan en bedbaht olan kaçınır (11)﴾ A‘lâ ﴿Ona ancak en bedbaht olan girer (15)﴾ Leyl

Muhtârü’s-Sıhâh
● [شقا] ش ق ا: **الشَّقَاءُ** ve **الشَّقَاوَةُ**, fetha ile: saadetin zıddıdır; Katâde ﴿**شِقَاوتَنُا**﴾yı kesra ile okudu; bu bir dildir. Ve **شَقِيَ** **شَقَاءً** ve **شَقَاوةً** (kesra ile de) olmuştur. Ve Allah onu **أشْقَاهُ**; o da **شَقِيٌّ**dur; kesra ile **الشِّقْوَةِ**’si apaçıktır; fethası da bir dildir.

Râgıb
شقا
- **الشقاوة**: saadetin hilâfıdır. Ve **شقي** (bak: el-Basâir 3/332) **يشقى** **شقوة** ve **شقاوة** ve **شقاء**. Ve }**شقوتنا**﴿diye okundu (âyet:﴾Dediler: “Rabbimiz! **شقوتنا** bize galip geldi”﴿Mü’minûn sûresi: âyet 106; ve bu meşhur kıraattir). Ve﴾**شقاوتنا**﴿(bu da Hamza, Kisâî ve Halef’in kıraatidir). Artık **الشقوة** reddetme (irtidat) gibidir; **الشقاوة** ise izafet bakımından saadet gibidir. Nitekim saadet aslında iki kısımdır: âhiret saadeti ve dünya saadeti; sonra dünya saadeti üç kısımdır: nefsî, bedenî ve haricî saadet; aynı şekilde **الشقاوة** da bu kısımlar üzeredir; ve o, âhiret bedbahtlığıdır. Aziz ve celîl dedi ki:﴾Kim benim hidayetime uyarsa ne sapar ne de bedbaht olur﴿[Tâhâ/123]. Ve dedi:﴾**غلبت علينا شقوتنا**﴿[Mü’minûn/106]. Ve﴾**شقاوتنا**﴿diye okundu (az önce geçti). Dünya(ya ait) olanında:﴾Sakın sizi cennetten çıkarmasın da bedbaht olursun{ [Tâhâ/117]. Bazıları dedi ki: bedbahtlık, yorgunluk yerine konulabilir; şöyle: “Şunda bedbaht oldum (şunda yoruldum)”; her bedbahtlık yorgunluktur, fakat her yorgunluk bedbahtlık değildir; yorgunluk, bedbahtlıktan daha geneldir.

Lisân özeti:
1. **الشَّقاءُ** ve **الشَّقاوةُ**: saadetin zıddıdır; uzatılır ve kısaltılır. **شَقِيَ** **يشَقَى** **شَقاً** ve **شَقاءً** ve **شَقاوةً** ve **شَقْوةً** ve **شِقْوةً**. Ve Allah onu **أَشْقاه**; o da **شَقِيٌّ**dur; **الشِّقْوة**si apaçıktır.
2. Ve **شاقَاهُ فشَقَاهُ**: ondan daha şiddetli bedbaht oldu.
3. Ve denir: falan bana **شاقانى** etti de ben onu **فشَقَوْته أَشْقُوه**; yani onda ona galip geldim.
4. Ve **شاقَيْت** falanı **مُشاقاةً**: onunla ünsiyet ettin ve o da seninle ünsiyet ettiğinde.
5. **الشَّقاءُ**: şiddet ve güçlük(tür).
6. Ve **شاقَيّْته**: yani ona sabrettim (ona karşı sabırla direndim).
7. Ve denir: **شاقَيتُ** o işi, “onu çektim/katlandım” manasında.
8. **المُشاقاةُ**: savaşta ve başkasında muamele/işleme (mücadele)dir.
9. **المُشاقاةُ**: **المُعاناةُ**: ve **المُمارسَةُ**.
10. **الشَّاقي**: dağdan uzun bir sırt/yar; ona tırmanmak mümkün olmaz.
11. **وشَقا نابُ البَعِيرِ يَشْقى شَقْياً**: **شَقَأَ** gibi çıktı ve göründü.

Lisânü’l-ʿArab
● - شقا: **الشَّقاءُ** ve **الشَّقاوةُ**, fetha ile: saadetin zıddıdır; uzatılır ve kısaltılır. **شَقِيَ** **يشَقَى** **شَقاً** ve **شَقاءً** ve **شَقاوةً** ve **شَقْوةً** ve **شِقْوةً**. Aziz tenzilde: “Rabbimiz! **شِقْوَتُنا** bize galip geldi”; bu, Âsım ve Medine ehlinin kıraatidir. Ferrâ dedi ki: bu, sözde çoktur. İbn Mes‘ûd **شَقاوَتُنا** okudu. Ebû Servân inşâd etti:
كُلِّفَ مِنْ عَنائهِ وشِقْوَتِهْ
بِنتَ ثماني عَشْرَةٍ من حِجَّتِهْ
Katâde: **شِقاوتُنا** (kesra ile) okudu; bu bir dildir. Dedi ki: Vav ile gelmesi ancak şundandır: ilk hâllerinde müennes üzerine bina edildi; aynı şekilde nihaye de; böylece yâ ve vav i‘rab harfleri olmadı. Eğer müzekker üzerine bina edilseydi, “عَظاءةٌ، عَباءَةٌ، صَلاءَة” sözleri gibi hemzeli olurdu. Bu, hâ’nın girişinden önce i‘lâl edildi: “**شَقِيَ** adam” dersin; öncesindeki kesra sebebiyle vav yâ’ya döndü. Ve “**يَشْقَى**”da muzârîde, öncesindeki fetha sebebiyle elif’e döndü. Sonra “**يَشْقَيانِ**” dersin; böylece ikisi mâzî gibi olurlar. Ve Allah’ın sözü: “Ve Rabbim, senin duanla **شَقِيّاً** olmadım”; muradı: “duası kabul olunan idim”dir. Ve caizdir ki muradı şu olsun: “Sana ihlâsla dua eden kimse seni birlemiş ve sana ibadet etmiştir; ben de sana ibadetle bedbaht olmadım”; bu, Zeccâc’ın sözüdür. Ve **شاقَاهُ فشَقَاهُ**: ondan daha şiddetli bedbaht oldu. Ve denir: falan bana **شاقانى** etti de ben onu **فشَقَوْته أَشْقُوه**; yani onda ona galip geldim. Ve Allah onu **أَشْقاهُ**; o da **شَقِيٌّ**dur; kesra ile **الشِّقْوة**si apaçıktır; fethası da bir dildir. Hadiste: “**الشَّقِيُّ**: annesinin karnında bedbaht olan kimsedir.” Hadiste **الشَّقِيِّ** ve **الشَّقاءِ** ve **الأَشقِياء** zikri tekrar etmiştir; o, **السَّعِيد** ve **السُّعداءِ** ve **السَّعادةِ**’nin zıddıdır. Mana: Allah’ın, yaratılışının aslında üzerine bedbahtlığı takdir ettiği kimse, hakikatte bedbahttır; bundan sonra kendisine bedbahtlık arız olan değil. Bu, dünya değil âhiret bedbahtlığına işarettir. Ve **شاقَيْت** falanı **مُشاقاةً**: onunla ünsiyet ettin ve o da seninle ünsiyet ettiğinde. **الشَّقاءُ**: şiddet ve güçlük(tür). Ve **شاقَيّْته**: yani ona sabrettim. Râciz dedi ki:
إِذ يُشاقي الصَّابِراتِ لم يَرِثْ،
يكادُ مِنْ ضَعْفْ القُوى لا يَنْبَعِثْ
Yani: yürüyüşte develere sabreden bir deve. Ve denir: **شاقَيتُ** o işi, “onu çektim/katlandım” manasında. **المُشاقاةُ**: savaşta ve başkasında muamele/işleme (mücadele)dir. **المُشاقاةُ**: **المُعاناةُ**: ve **المُمارسَةُ**. **الشَّاقي**: dağdan uzun bir sırt/yar; ona tırmanmak mümkün olmaz; çoğulu **شُقْيانٌ**dur. Ve **شَقا نابُ البَعِيرِ يَشْقى شَقْياً**: **شَقَأَ** gibi çıktı ve göründü.

Maqâyîsü’l-Luğa:
(شقو) **الشين** ve **القاف** ve illetli harf: muanâtaya ve kolaylığın ve saadetin hilâfına delâlet eden bir asıldır.
**والشِّقوة**: saadetin hilâfıdır. Ve adam **شقيٌّ**dür; **الشَّقاء** ve **الشِّقوة** ve **الشَّقاوة**si apaçıktır. Ve denir ki: **المشاقاة**: muanâta ve mümaresedir. Bunun aslı şudur: o, zahmeti tekellüf eder ve onunla **يَشقَى** olur. Hemzelendiğinde mana değişir. Dersin: **شقأ نابُ البعير يَشْقَأ**; yani göründüğünde. Dedi ki: **الشَّاقئ**: sinirin bağlanmadığı (sertleşmemiş) azı dişidir.

el-Kâmûsü’l-Muhît:
Ve **الشَّقا**: şiddet ve güçlük; uzatılır. **شَقِيَ** ( **رَضِيَ** gibi): **شَقَاوَةً**; ve kesra ile de gelir. Ve **شَقاً** ve **شَقاءً** ve **شَقْوَةً**; ve kesra ile de gelir. Ve Allah onu **شَقاهُ** ve **أشْقاهُ**. Ve **المِشْقا**: tarak; hemzede bir dildir. Ve **أشْقَى**: onunla salıverdi. Ve **شاقاهُ**: savaşta ve benzerinde onunla muamele etti; ve bedbahtlıkta onunla galiplik yarışı yaptı; derken onu **فَشَقاهُ يَشْقوهُ**: ona galip geldi. Ve dağlardan **الشاقِي**: yükselen uzun sırt/yar; çoğulu **شَواقٍ**.

Tâcü’l-ʿArûs:
(**والشقا**) kısaltma ile: (şiddet ve güçlük) Ezherî nakletti. (Ve uzatılır.) Ve ( **شقى** , **كرضى** gibi): öncesindeki kesra sebebiyle vav yâ’ya döndü; **يشقى**: muzârîde öncesindeki fetha sebebiyle elif’e döndü; ve “**يشقيان**” dersin; böylece ikisi mâzî gibi olurlar; Sıhâh’ta olduğu üzere. (**شقاوة** ve kesra ile de gelir.) Katâde bununla okudu: “Rabbimiz! **شقاوتنا** bize galip geldi”; bu bir dildir. Vav ile gelmesi ancak şundandır: ilk hâllerinde müennes üzerine bina edildi; aynı şekilde nihaye de; böylece yâ ve vav i‘rab harfleri olmadı. Eğer müzekker üzerine bina edilseydi, “عظاءة، عباءة، صلاءة” sözleri gibi hemzeli olurdu. Bu, hâ’nın girişinden önce i‘lâl edildi. (Ve **وشقا** kısaltma ile) (ve **وشقاء** uzatma ile) (ve **وشقوة** ve kesra ile de gelir): bunlarla da okundu. Râgıb dedi ki: **الشقاوة** saadetin hilâfıdır; **الشقوة** reddetme gibidir; **الشقاوة** izafet bakımından saadet gibidir. Nitekim saadet aslında iki kısımdır: âhiret saadeti ve dünya saadeti; sonra dünya saadeti üç kısımdır: nefsî, bedenî ve haricî saadet; aynı şekilde **الشقاوة** da bu kısımlar üzeredir; ve o, âhiret ve dünya bedbahtlığıdır. Dedi. Ve bazıları dedi ki: bedbahtlık, yorgunluk yerine konulabilir; şöyle: “Şunda bedbaht oldum”; her bedbahtlık yorgunluktur, fakat her yorgunluk bedbahtlık değildir; yorgunluk, bedbahtlıktan daha geneldir. (Ve Allah onu **وشقاه** ve **أشقاه**): Allah’ın onu mesut kılmasının zıddı. Ve o, **أشقياء** kavminden **شقى**dır; kesra ve fetha ile **الشِّقوة**si apaçıktır. Ve Allah’ın sözü: “Ve Rabbim, senin duanla **شقيا** olmadım”; muradı: “duası kabul olunan idim.” (Ve **المشقى** kesra ile): (tarak; hemzede bir dil). Ve (**أشقى**) “onunla salıverdiğinde”; ikisi de Ebû Zeyd’dendir. (Ve **وشاقاه**) **مشاقاة** ve **شيقاء**: (savaşta ve benzerinde onunla muamele etti): doğrusu “ve benzerlerinde”dir; Tehzîb’te olduğu gibi. Ve Sıhâh’ta: “onu çekti ve onu mümarese etti.” (Ve **وشاقاه**) (bedbahtlıkta onunla galiplik yarışı yaptı; derken onu **فشقاه يشقوه**): yani (ona galip geldi); Cevherî nakletti. Ve Muhkem’de: “ondan daha şiddetli bedbaht oldu.” (Ve dağlardan **والشاقى**: yükselen uzun sırt/yar): ona tırmanmak mümkün olmaz. (Çoğulu **شواق**). Sığânî dedi ki: kıyas hemzedir. * Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **المشاقاة**; ayrıca **المصابرة**; bu mecazdır. Râciz dedi ki:
إذا يشاقى الصابرات لم يرث * يكاد من ضعف القوى لا ينبعث
Yani: yürüyüşte develere sabreden bir deve; ve o, Semûd’un en bedbahtından daha bedbahttır; ve bir tay terbiyecisinden daha bedbahttır; yani daha yorgundur; bu mecazdır. Ve dağlardan **الشاقى**’nin çoğulu **شقيان** (zammet ile) olarak da toplanır. Ve **وشقا ناب البعير شقيا**: çıktı; hemzede bir dil; İbn Sîde’den.
