# شكأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%83%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شكأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شكأ

شكأ ناب البعير: كشقأ قال الأصمعي: إذا طلع فشق اللحم وشكئ ظفره كفرح: تشقق عن ابن السكيت. وفي أظفاره شكاء، كسحاب، إذا تشققت، كذا في أفعال ابن القوطية، وفي التهذيب عن سلمة قال: به شكأ شديد: تقشر، وقد شكئت أصابعه، وهو التقشر بين اللحم والأظفار شبيه بالتشقق، مهموز مقصور، أي على وزن جبل. وقال أبو حنيفة: أشكأت الشجرة بغصونها: أخرجتها وعن الأصمعي: إبل شويقئة وشويكئة، حين يطلع نابها، من شقأ نابه وشكأ وشاك أيضا وأنشد:
  على مستظلات العيون سواهم                      شويكئة يكسو براها لغامهـا وقيل: أراد بقوله شويكئة شويقئة، فقلبت القاف كافا، من شقأ نابه إذا طلع، كما قيل كشط عن الفرس الجل وقشط، وقيل: شويكية بغير همز: إبل منسوبة، وإنما سقت هذه العبارة بتمامها لما فيها من الفوائد التي خلا عنها القاموس، وأغفلها شيخنا مع سعة نظره واطلاعه، فسبحان من لا يشغله شأن عن شأن.

### Türkçe

**شكأ** deve dişi: **شقأ** gibi. **الأصمعي** dedi: “Ne zaman çıktığında eti yarar; ve tırnağı **شكئ** olur, **فرح** gibi: yarılır.” **ابن السكيت**’ten. Ve tırnaklarında **شكاء** vardır, **سحاب** gibi; ne zaman yarıldıklarında; **ابن القوطية**’nin **أفعال**’ında böyle; ve **التهذيب**’de **سلمة**’den: “Onda şiddetli **شكأ** vardır: kabuk bağladı/soyuldu; ve parmakları **شكئت** oldu.” Ve o, et ile tırnaklar arasında olan kabuklanmadır; yarılmaya benzer; hemzeli, maksûr; yani **جبل** vezni üzerinedir. **أبو حنيفة** dedi: “Ağaç dallarıyla **أشكأت**: onları çıkardı.” Ve **الأصمعي**’den: **شويقئة** ve **شويكئة** develer; dişi çıktığı zaman; **شقأ** onun dişi ve **شكأ** ve ayrıca **شاك**’tan. Ve inşad etti:

على مستظلات العيون سواهم                      شويكئة يكسو براها لغامهـا

Ve denildi: “Onun sözüyle **شويكئة**’den muradı **شويقئة** idi; böylece **القاف** **كاف**’a çevrildi; **شقأ** onun dişi, ne zaman çıktığında; nitekim “attan eğer örtüsünü sıyırdı” denildi: **كشط** ve **قشط**.” Ve denildi: **شويكية** hemzesiz: nisbetli develerdir. Ancak bu ibareyi, içinde **القاموس**’un boş kaldığı faydalar bulunduğu ve şeyhimizin, bakışının genişliği ve vukufu ile beraber, onları ihmal ettiği için, tamamıyla sevk ettim; öyleyse, bir işi diğer bir işten alıkoymayanı tenzih ederim.
