# شكد — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%AF/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%83%D8%AF/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شكد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%AF.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: شكد

ك ش د
كشد ، كدش ، شكد : مستعملة .
كشد : قال الليثُ : الكَشْدُ : ضربٌ من الحلْب بثلاثِ أَصابعَ .
يقال : كَشَدَها يَكْشِدُهَا كَشْداً ، وناقةٌ كَشُود وهي التي تحلبُ كَشْداً فَتَدرُّ .
وقال شمر : قال ابن شميلٍ : الكَشْدُ والفَطْرُ والمَصْرُ : سواءٌ وهو الحلب بالسَّبَّابة والإِبهَام .
قال والكَشُودُ : الضيقةُ الإِحليل منَ النوق القصيرةُ الخِلْفِ .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) قال : الكُشُد : الكَثِيرُو الكسبِ الكادُّونَ على عيالاتهمِ الواصلونَ أَرحامهمْ ، واحدُهُمْ كاشِدٌ ، وكَشُودٌ وكَشَدٌ .
شكد : قال الليث : الشُّكْدُ بلغة أهل اليمن كالشُّكْرِ ، يقال : إِنه لشَاكِرٌ شَاكِدٌ .
قال : والشُّكْدُ بلغتهم أيضاً : ما أَعْطَيت من الكُدْسِ عند الكَيْلِ ، ومن الحُزَمِ عندَ الحصد . تقولُ : اسْتَشكدَني فأَشْكدْتُه .
( أبو عبيدٍ ) : سمعتُ الأمويَّ يقول : الشُكْدُ : العطاء .
وقال والشُكْمُ الجَزَاءُ ، وقد شَكدْتُه أَشْكُدُهُ .
قال : وقال الأصمعي ، مِثله ، والمصدرُ : شَكْداً .
( ثعلب عن ابن الأعرابي ) : أَشْكدَ الرجلُ إِذا اقَتنَى رَديءَ المال ، وكذلك أسْوَكَ وأكْوَسَ ، وأَقمزَ وأَغمزَ .
كدش : قال الليث : الكَدْشُ : الشَّوْق ، وقد كَدَشْت إليهِ .
( قلتُ ) : غيّرَ الليثُ تفسيرَ الكدْش فجعله الشَّوْقَ بالشينِ وصوابُه السَّوْقُ والطَّرْدُ بالسين .
يقال : كَدَشْتُ الإبلَ أكْدِشُها كَدْشاً إذا طردتها . وقال رؤبة :
شَلاًّ كَشلِ الطَّرَد المكْدُوش
وأما الكَدْسُ بالسين : فهو إِسراعُ الإبل في سَيْرِها ، يقال : كدَسَتْ تكْدِسُ .
ورَوَى أبو تراب ، عن عقبة السُّلَميّ أنه قال : كَدَشْتُ من فلانٍ شَيئاً ، وَاكْتَدَشْتُ ، وامْتَدَشْتُ : إِذا أَصبتَ منه شيئاً .

### Türkçe

ك ش د
**كشد** ، **كدش** ، **شكد** : kullanımdadır.

**كشد** : Leys dedi: **الكَشْدُ**: üç parmakla sağmanın bir türü olan sağmadır.
Denir: **كَشَدَها يَكْشِدُهَا كَشْداً**; ve **ناقةٌ كَشُود**: o, **كَشْداً** sağılır da sütü bolca akar (sağılır).

Şemmer dedi: İbn Şümeyl dedi: **الكَشْدُ** ve **الفَطْرُ** ve **المَصْرُ**: eşittir; o da işaret parmağı ve başparmakla sağmadır.
Dedi: ve **الكَشُودُ**: develerden idrar yolu dar olan, memesi kısa olandır.

( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ) dedi: **الكُشُد**: kazancı çok olanlar, ailelerinin geçimi için çalışanlar, akrabalık bağlarını sürdürenlerdir; onların teki **كاشِدٌ**’dir; ve **كَشُودٌ** ve **كَشَدٌ**.

**شكد** : Leys dedi: **الشُّكْدُ** Yemen ehlinin dilinde **الشُّكْرِ** gibidir; denir: **إِنه لشَاكِرٌ شَاكِدٌ**.
Dedi: ve **الشُّكْدُ** onların dilinde ayrıca: ölçeklemede yığından verdiğin şey; ve hasatta demetlerden (verdiğin şey). Dersin: **اسْتَشكدَني فأَشْكدْتُه**.

( Ebû Ubeyd ) : Ümeyyî’nin şöyle dediğini işittim: **الشُكْدُ**: عطا (verme, bağış).
Dedi: ve **الشُكْمُ** ceza (karşılık)dır; ve **شَكدْتُه أَشْكُدُهُ**.
Dedi: ve Asma‘î, onun benzerini (söyledi); ve mastar: **شَكْداً**.

( Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den ) : **أَشْكدَ** adam, kötü mal edindiği zaman; ve bunun gibi **أسْوَكَ** ve **أكْوَسَ**; ve **أَقمزَ** ve **أَغمزَ**.

**كدش** : Leys dedi: **الكَدْشُ**: özlem; ve ona **كَدَشْتُ**.
( Dedim ) : Leys, **الكدْش**’in tefsirini değiştirdi de onu **الشَّوْقَ** (şın ile) yaptı; doğrusu ise **السَّوْقُ** ve **الطَّرْدُ** (sîn ile)dir.
Denir: **كَدَشْتُ الإبلَ أكْدِشُها كَدْشاً**: onları kovduğum zaman. Rü’be dedi:
شَلاًّ كَشلِ الطَّرَد المكْدُوش

Ama sîn ile **الكَدْسُ**: develerin yürüyüşlerinde hızlanmasıdır; denir: **كدَسَتْ تكْدِسُ**.
Ebû Turâb, Ukbe es-Sülemî’den rivayet etti: o şöyle dedi: **كَدَشْتُ** falancadan bir şey, ve **وَاكْتَدَشْتُ** ve **امْتَدَشْتُ**: ondan bir şey elde ettiğin zaman.
