# شكس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%83%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شكس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شكس

الشَّكُسُ والشَّكِسُ والشَّرِسُ، جميعاً: السَّيِّءُ الخلق، وقيل: هو السيِّءُ الخلق في المبايعة وغيرها. وقال الفراء: رجل شَكِسٌ عَكِصٌ؛ قال الراجز:
شَكْسٌ عَبُوسٌ عَنْبَسٌ عَذَوَّرُ
وقوم شُكْسٌ مثال رجل صَدْق وقوم صُدْق؛ وقد شَكِسَ، بالكسر، يَشْكَسُ شَكَساً وشَكاسَةً. الفراء: رجل شَكِسٌ، وهو القياس، وإِنه لَشكِسٌ لَكِسٌ أَي عَسِرٌ. والمِشْكَسُ: كالشَّكُسِ؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: خُلِقْتَ شَكسْاً للأَعادي مِشْكَسا
وتَشاكَسَ الرجلان: تَضادَّا. وفي التنزيل العزيز: ضرب اللَّه مثلاً رجلاً فيه شُرَكاء مُتَشاكِسون ورجلاً سالماً لرجلٍ هل يَسْتَويانِ مثلاً؛ أَي متضايقون مُتَّضادُّون، وتفسير هذا المثل أَنه ضرب لمن وَحَّد اللَّه تعالى ولمن جعل معه شركاء، فالذي وَحَّدَ اللَّه تعالى مَثَلُه مَثَلُ السالم لرجل لا يَشْرَكُه فيه غيره؛ يقال: سَلِمَ فلانٌ لفلان أَي خَلَصَ له، ومَثَلُ الذي عَبَدَ مع اللَّه سبحانه غيره مَثَلُ صاحب الشركاء المتشاكسين، والشركاء المُتَشاكِسُون: العَسِرُونَ المختلفون الذين لا يتفقون، وأَراد بالشركاء الآلهة التي كانوا يعبدونها من دون اللَّه تعالى. وفي حديث عليّ، كرم اللَّه وجهه، فقال: أَنتم شركاء مُتَشاكسون؛ أَي مختلفون متنازعون.
ومَحَلَّةٌ شَكِسٌ: ضَيِّقَة؛ قال عبد مناف الهُذلي:
وأَنا الذي بَيَّتُّكم في فِتْيَةٍ،
بمَحَلَّةٍ شَكِسٍ وليلٍ مُظْلِم
والليل والنهارُ يَتَشاكَسان أَي يتضادَّان. وبنو شَكْسٍ، بفتح الشين: تَجْرٌ بالمدينة؛ عن ابن الأَعرابي.

### Türkçe

**الشَّكُسُ** ve **الشَّكِسُ** ve **الشَّرِسُ**, hepsi: kötü huylu; ve denildi ki: o, alışverişte ve başkasında kötü huyludur. El-Ferrâ dedi: **شَكِسٌ** **عَكِصٌ** adam; râciz dedi ki:
**شَكْسٌ عَبُوسٌ عَنْبَسٌ عَذَوَّرُ**
Ve kavim **شُكْسٌ**, **رجل صَدْق** ve kavim **صُدْق** misali; ve (o) **شَكِسَ**, kesre ile, **يَشْكَسُ** **شَكَساً** ve **شَكاسَةً**. El-Ferrâ: **شَكِسٌ** adam; ve o kıyastır; ve şüphesiz o, **لَشكِسٌ لَكِسٌ**; yani: güç. Ve **المِشْكَسُ**: **الشَّكُسِ** gibi; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşad etti:
خُلِقْتَ شَكسْاً للأَعادي مِشْكَسا
Ve **تَشاكَسَ** iki adam: zıtlaştılar. Ve aziz tenzilde: Allah bir misal vurdu: içinde **شُرَكاء مُتَشاكِسون** bulunan bir adam ve bir adama ait salim bir adam; misalce eşit olurlar mı; yani daralan, zıtlaşan; ve bu misalin tefsiri şudur: Allah Teâlâ’yı birleyen kimse için ve O’nunla beraber ortaklar kılan kimse için vuruldu; Allah Teâlâ’yı birleyenin misali, bir adama salim olanın misali gibidir; onda başkası ona ortak olmaz; denilir: falan falana **سَلِمَ**; yani ona halis oldu; ve Allah Sübhânehû ile beraber başkasına ibadet edenin misali, birbirine ters düşen ortakların sahibinin misali gibidir; ve **الشركاء المُتَشاكِسُون**: anlaşmayan, ihtilaflı güç kimselerdir; ve ortaklarla, Allah Teâlâ’dan başka taptıkları ilahları kastetti. Ve Ali’nin hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın, dedi ki: siz **شركاء مُتَشاكسون**sunuz; yani ihtilaflı, çekişen.

Ve **مَحَلَّةٌ شَكِسٌ**: dar; Abd Menâf el-Hüzelî dedi ki:
وأَنا الذي بَيَّتُّكم في فِتْيَةٍ،
بمَحَلَّةٍ شَكِسٍ وليلٍ مُظْلِم
Ve gece ve gündüz **يَتَشاكَسان**; yani zıtlaşırlar. Ve **بنو شَكْسٍ**, şînin fethasıyla: Medine’de bir ticaret; İbnü’l-A‘râbî’den.
