# شكك — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D9%83/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%83%D9%83/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شكك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D9%83.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: شكك

- الشك: اعتدال النقيضين عند الإنسان وتساويهما، وذلك قد يكون لوجود أمارتين متساويتين عند النقيضين، أو لعدم الأمارة فيهما، والشك ربما كان في الشيء هل هو موجود أو غير موجود؟ وربما كان في جنسه، من أي جنس هو؟ وربما كان في بعض صفاته، وربما كان في الغرض الذي لأجله أوجد. والشك: ضرب من الجهل، وهو أخص منه؛ لأن الجهل قد يكون عدم العلم بالنقيضين رأسا، فكل شك جهل، وليس كل جهل شكا، قال الله تعالى: ﴿وإنهم لفي شك منه مريب﴾ [هود/110]، ﴿بل هم في شك يلعبون﴾ [الدخان /9]، ﴿فإن كنت في شك﴾ [يونس/94]. واشتقاقه إما من شككت الشيء أي: خرقته، قال:
*وشككت بالرمح الأصم ثيابه ** ليس الكريم على القنا بمحرم*
(البيت لعنترة من معلقته، وهو في ديوانه ص 26؛ وشرح المعلقات للنحاس 2/33)
فكأن الشك الخرق في الشيء، وكونه بحيث لا يجد الرأي مستقرا يثبت فيه ويعتمد عليه. ويصح أن يكون مستعارا من الشك، وهو لصوق العضد بالجنب، وذلك أن يتلاصق النقيضان فلا مدخل للفهم والرأي؛ لتخلل ما بينهما، ويشهد لهذا قولهم: التبس الأمر، واختلط، وأشكل، ونحو ذلك من الاستعارات. والشكة: السلاح الذي به يشك، أي: يفصل.

### Türkçe

- **الشك**: İnsanda iki zıddın dengede olması ve ikisinin eşitlenmesi; bu da, iki zıddın yanında eşit iki alâmetin bulunması sebebiyle olabileceği gibi, ikisinde de alâmetin bulunmaması sebebiyle de olabilir. Ve **الشك** bazen bir şey hakkında olur: o mevcut mudur yoksa mevcut değil midir? Ve bazen onun cinsi hakkında olur: hangi cinstendir? Ve bazen sıfatlarının bazısında olur; ve bazen de, onun hangi gaye için var edildiği hususunda olur. Ve **الشك**: cehaletten bir türdür; ve o, ondan daha özeldir; çünkü cehalet, iki zıddın her ikisini kökten bilmemek olabilir. Öyleyse her **شك** cehalettir; fakat her cehalet **شك** değildir. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وإنهم لفي شك منه مريب﴾ [هود/110]، ﴿بل هم في شك يلعبون﴾ [الدخان /9]، ﴿فإن كنت في شك﴾ [يونس/94]. Ve onun اشتقاقı ya **شككت الشيء**’dendir; yani: onu deldim, dedi:
*وشككت بالرمح الأصم ثيابه ** ليس الكريم على القنا بمحرم*
(بيت, عنترة’nindir, معلقة’sindendir; ve o, ديوان’ında s. 26’dadır; ve شرح المعلقات للنحاس 2/33)
Sanki **الشك**, şeydeki yırtıktır; ve onun, görüşün içinde karar kılacağı, onda sabitleneceği ve ona dayanacağı bir yer bulamayacağı bir hâlde olmasıdır. Ve sahih olur ki, **الشك**’ten استعارة edilmiş olsun; o da, pazunun böğreğe yapışmasıdır; şu ki, iki zıd birbirine yapışır da, aralarına nüfuz etmek için anlayışa ve görüşe bir giriş olmaz. Buna, onların “**التبس الأمر**”, “**واختلط**”, “**وأشكل**” ve buna benzer, استعارة’lardan olan sözleri şahitlik eder. Ve **الشكة**: kendisiyle **يشك** edilen silâhtır; yani: ayırır.
