# شكم — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D9%85/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%83%D9%85/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D9%85.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: شكم

الشُكْمُ بالضم: الجزاء، فإذا كان العطاء ابتداءً فهو الشُكْدُ بالدال. تقول منه: شَكَمْتُهُ، أي جَزَيته. وفي الحديث أنَّه عليه الصلاة والسلام احْتَجَمَ ثم قال: "اشْكُموهُ" أي أعطوه أجره. قال الشاعر:
أَبْلِغْ قَتـادَةَ غـيرَ سَـائِلِـهِ		جَزْلَ العطاءِ وعاجِلَ الشُكْمِ
وشَكيمُ القِدْرِ: عُراها. والشَكيمُ والشَكيمَةُ في اللجام: الحديدة المعترِضةُ في فَم الفرس، التي فيها الفأس. والجمع شَكائِمُ. قال أبو داود:
فهي شوهاءُ كالجُوالِقِ فُهامُسْتَجافٌ يضلُّ فيه الشَكيمُ
وفلان شديد الشَكيمَةِ، إذا كان شديد النَفْس أَنِفاً أبيَّاً. وفلان ذو شَكيمَةٍ، إذا كان لا ينقاد. قال عَمرو بن شَأسٍ الأسديُّ يخاطب امرأتَه في ابنه عِرار:
وإنَّ عِرَاراً إنْ يكن ذا شَكيمَةٍتَعافينَها منه فما أَمْلِكُ الشِيَمْ
وشَكَمْتُ الواليَ، إذا رشوتَه، كأنّك سددتَ فمه بالشكيمَةِ. وقال قومٌ: شَكَمَه شَكْماً وشَكيماً: عضّه. قال جرير:
أصاب ابنَ حمراءِ العِجانِ شَكيمُها

### Türkçe

**الشُكْمُ** (ötre ile): ceza/karşılık. Şayet bağış (verme) başlangıç olarak olursa, o **الشُكْدُ** ( **الدال** ile)’dir. Ondan şöyle dersin: **شَكَمْتُهُ**; yani onu cezalandırdım/karşılığını verdim. Hadiste, onun (sallallahu aleyhi ve sellem) hacamat yaptırdığı, sonra da: “**اشْكُموهُ**” dediği rivayet edilmiştir; yani ona ücretini verin. Şair dedi ki:
قَتـادَةَ’yi ona sormayan olarak ulaştır:
bol bağışı ve acele **الشُكْمِ**’i.

Ve **شَكيمُ القِدْرِ**: onun kulplarıdır. Ve gemde **الشَكيمُ** ve **الشَكيمَةُ**: atın ağzında bulunan, içinde **الفأس** bulunan, enlemesine (duran) demir parçasıdır. Çoğulu **شَكائِمُ**’dur. Ebû Dâvûd dedi ki:
O, çuval gibi çirkin (şوهاءُ)dır; karanlık (فُهامُ)dır; geniş ağızlıdır (مُسْتَجافٌ); içinde **الشَكيمُ**’in şaşırıp kaybolduğu.

Ve falan **شديد الشَكيمَةِ**’dir; şayet nefsi şiddetli, kibirli, gururlu, baş eğmez ise. Ve falan **ذو شَكيمَةٍ**’dir; şayet boyun eğmez ise. Amr b. Şe’s el-Esedî, oğlu İrâr hakkında karısına hitap ederek dedi ki:
Ve şüphesiz İrâr, eğer **ذا شَكيمَةٍ** ise,
sen ondan onu (bu huyu) hoş görmezsin; ben ise huyları (şِيَمْ) elde tutamam.

Ve **شَكَمْتُ الواليَ**: onu rüşvetlendirdiğim zaman; sanki sen onun ağzını **بالشكيمَةِ** ile tıkamışsın gibi. Bir kavim dedi ki: **شَكَمَه** **شَكْماً** ve **شَكيماً**: onu ısırdı. Cerîr dedi ki:
İbn Hamrâ el-‘İcân’ın (oğluna) onun **شَكيمُها**’sı isabet etti.
