# شكو — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D9%88/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%83%D9%88/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شكو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D9%88.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: شكو

شكو and شكى

شَكَا
1 شَكَا ذ , (K,) first pers. شَكَوْتُ, (S, Msb,) of which شَكَيْتُ is a dial. var., (K in art. شكى,) aor. ١َ٢ُ٣َ , (S, Msb,) [and of the latter ١َ٢ِ٣َ ,] inf. n. شَكْوٌ, (S, Msb,) or شَكْوَى, (K,) or this is a simple subst., (S, Msb,) also pronounced شَكْوًى, (K,) and شِكَايَةٌ, (S, K,) with kesr, (K,) in which the ى is [said to be] substituted for و because most inf. ns. of the measure فِعَالَةٌ of verbs ending with an infirm radical letter are of verbs of which that letter is ى, (TA,) or this also is a simple subst., (Msb,) and شَكَاةٌ, (S, K,) or this too is a simple subst., (Msb,) and شَكَاوَةٌ, (K,) and شَكِيَّةٌ, (S, K,) is a trans. verb; (S, Msb, K;) and ↓ اشتكى signifies the same; (S, K;) as also ↓ تشكّى: (K:) one says, شَكَا أَمْرَهُ اـِلَى اللّٰهِ and ↓ اشتكى [i. e. اشتكى أَمْرَهُ], and ↓ تشكّى [i. e. تشكّى أَمْرَهُ], (K, TA,) meaning [He complained of his case to God; or] he told to God the weakness of his condition: (TA:) and شَكَوْتُ فُلَانًا and ↓ اِشْتَكَيْتُهُ [I complained to such a one of his conduct to me]; (S;) [or] شَكَا فُلَانًا means he told such a one of his evil conduct to him: (TA:) and شَكَا فُلَانًا اـِلَى فُلَانٍ He complained of such a one to such a one: (MA:) [and شَكَوْتُ اـِلَيْهِ كَذَا I complained to him of such a thing:] see 4: and [in like manner] اـِلَيْهِ كَذَا ↓ اشتكى He complained to him of such a thing: (MA:) and مِنْهُ ↓ اِشْتَكَيْتُ [I complained of him, or it; like شَكَوْتُهُ]: (Msb:) Er-Rلghib says, الشِكَايَةُ is The showing, or revealing, of grief, or sorrow; whence the saying in the Kur [xii. 86], اـِنَّمَا أَشْكُو بَثِّى وَحُزْنِى اـِلَى اللّٰهِ [I only show my grief and my lamentation to God]; and in the same [lviii. 1], اـِلَى اللّٰهِ ↓ وَتَشْتَكِى [And showeth her grief, or sorrow, to God]; the primary signification of الشَّكْوُ being the opening of the small skin for water or milk called شَكْوَة, and showing what is in it; so that it is as though originally metaphorical [though what is termed حَقِيقَةٌ عُرْفِيَّةٌ (expl. in art. حق)]; like the phrases بَثَثْتُ لَهُ مَا فِى وِعَائِى and نَفَضْتُ لَهُ مَا فِى جِرَابِى, meaning “ I showed him what was in my heart. ” (TA.) ― -b2- شَكَا is also said of a camel as meaning He stretched out his neck, and made much moaning, or prolonged utterance of a complaining voice, being fatigued by journeying. (TA.) ― -b3- And شَكَاهُ, (MA, K, TA,) inf. n. شَكْوٌ and شَكَاةٌ and شَكْوَى, (MA, TA,) is said in relation to a disease, or sickness; (MA, K, TA;) meaning He (a diseased, or sick, person) complained of it, namely, his disease, or sickness; (MA; [accord. to the TK, followed in this case, as in many others, by Freytag, it means it (i. e. disease, or sickness,) afflicted him; which I think to be indubitably a mistake;]) and ↓ تشكّى and ↓ اشتكى signify the same [as شَكَا مَرَضَهُ he complained of his disease, or sickness]: (TA:) [or] these two verbs (تشكّى and اشتكى) signify [or signify also] he was, or became, diseased, or sick. (TA in additions at the end of this art.) One says also, ↓ اشتكى عُضْوًا مِنْ أَعْضَائِهِ and ↓ تشكّى, both meaning the same [i. e., originally, He complained of a pain, or disease, in some one of his members; but generally meaning he had a complaint of, or a pain or a disease in, some one of his members; and شَكَا عُضْوًا not unfrequently occurs used in the same sense]: (S:) [thus one often says of a brute; for ex.,] As says, in explaining القُلَابُ as meaning “ a certain disease that attacks the camel, ” مِنْهُ قَلْبَهُ ↓ يَشْتَكِى [he has a pain in consequence thereof in his heart; in which قَلْبَهُ, though determinate, may be considered as an explicative, like بَطْنَهُ in the phrase أَلِمَ بَطْنَهُ, q. v.]. (S in art. قلب.) ― -b4- One says also, هُوَ يُشْكَى بِكَذَا, meaning He is accused, or suspected, of such a thing; syn. يُتَّهَمُ بِهِ: (K: [there mentioned as though it were from أُشْكِىَ, and held to be so by the author of the TK; but it is from شُكِىَ; as though meaning he is complained of by reason of such a thing:]) mentioned by Yaakoob, in the “ Alfلdh. ” (TA.) -A2- شكى فُلَانٌ [thus in my original, app. شَكَا or شَكَى,] is mentioned by Az as meaning The nails of such a one became split in several, or many, places. (TA.)

شَكَّتِ النِّسَآءُ
2 شَكَّتِ النِّسَآءُ ذ , inf. n. تَشْكِيَةٌ; and ↓ اشتكت; and ↓ تشكّت; (K;) or, accord. to Th, only this last; (TA;) The women took for themselves, or made, a شَكْوَة [q. v.] for the churning of milk; (K, TA;) because it was little in quantity; the شكوة being small, so that only a small quantity can be churned in it: (TA:) or, as in the T, شكّى and ↓ تشكّى he took for himself, or made, a شَكْوَة: (TA:) [or] so ↓ اشتكى: (S:) and so ↓ اشكى. (IKtt, TA.) -A2- شَكَّى شَاكِيَهُ, inf. n. تَشْكِيَةٌ, expl. in the K as meaning كَفَّ عَنْهُ and طَيَّبَ نَفْسَهُ, is a foul mistranscription: correctly, سَلَّى شَاكِيَهُ, meaning “ He comforted his complainer, and consoled him for that which had befallen him; ” as in the Tekmileh. (TA.)

شاكاهُ
3 شاكاهُ ذ , inf. n. مُشَاكَاةٌ, He complained of him, i. q. شَكَاهُ: or he told of his deceit, guile, or circumvention, and his vices, or faults. (TA.)

اشكاهُ
4 اشكاهُ ذ [He made him, or caused him, to complain;] he did to him that which made him, or caused him, to have need to complain of him. (S, Msb.) He increased his annoyance and complaining. (Az, K, TA.) ― -b2- And He removed, or did away with, his complaint; or made his complaint to cease; (S, * Mgh, Msb, K;) he caused him to be pleased or contented [and so relieved him from his complaint]; syn. أَعْتَبَهُ مِنْ شَكْوَاهُ; (S, and Har p. 337;) i. e. أَرْضَاهُ; (Har ibid.;) and he desisted from that of which he complained: (S, * Msb:) thus it has two contr. significations. (S, K.) Hence the saying, (Mgh, Msb, TA,) in a trad., (TA,) اـِلَى رَسُولِ اللّٰهِ حَرَّ الرَّمْضَآءِ ↓ شَكَوْنَا فِى صِيَامِنَا فَلَمْ يُشْكِنَا [We complained, to the Apostle of God, of the heat of the burning ground, in our fasting,] and he did not remove, or cause to cease, our complaint. (Mgh, * Msb, TA.) And [hence] one says, اشكى فُلَانًا مِنْ فُلَانٍ, meaning He took for such a one, from such a one, what pleased or contented him [and so relieved him from complaining of him]. (ISd, K, TA: omitted in the CK.) ― -b3- Also He told him his complaint, and the desire, or longing of the soul, that he endured. (TA.) ― -b4- And i. q. وَجَدَهُ شَاكِيًا [which may mean He found him to be complaining, or, as seems to be indicated by what immediately precedes it in the K, he found him to be complaining of a disease of the slightest sort]: (K:) or, as in the T, اشكى [app. meaning اشكى حَبِيبَهُ] signifies he found the object of his love, or his friend, to be complaining; expl. by صَادَفَ حَبِيبَهُ يَشْكُو. (TA.) -A2- See also 2.

تشكّى
5 تشكّى ذ He expressed complaint or lamentation, pain, grief, or sorrow; syn. تَوَجَّعَ; (Msb and K in art. وجع;) he made complaint or lamentation. (MA, KL.) See 1, in four places. ― -b2- [Hence] one says, تشكّى شَآئِى أَرْضَ كَذَا, meaning (assumed tropical:) [My sheep or goats] forsook such a land, [as though they complained of it,] and did not go near it. (TA. [But I have substituted شَائِى for what is there written شاكى, an evident mistranscription.]) -A2- See also 2, in two places.

تَشَاكَوْا
6 تَشَاكَوْا ذ They complained, one to another. (K.)

8 اـِ١ْتَ٢َ٣َ see 1, in nine places: -A2- and see also 2, in two places.

شَكْوٌ
شَكْوٌ ذ inf. n. of شَكَا. (S, Msb.) ― -b2- It is also used in the sense of وَجْدٌ [meaning Grief, mourning, or sorrow]. (TA.) ― -b3- Also, and ↓ شَكْوَى, and ↓ شَكَاةٌ, and ↓ شَكَآءٌ, and ↓ شَكْوَآءُ, (K,) this last mentioned by Az, (TA,) [but it is omitted in some copies of the K,] A complaint, meaning a disease, malady, or sickness. (K.) -A2- Also, the first, A small, or young, lamb: or a small, or young, camel: (K accord. to different copies: in some, الشَّكْوُ having for its explanation الحَمَلُ الصَّغِيرُ, and thus in the TA: in others, الجَمَلُ الصغير:) mentioned by ISd. (TA.)

شَكَاةٌ
شَكَاةٌ ذ an inf. n. of شَكَا; (S, K;) or a simple subst., like شَكْوَى. (Msb.) ― -b2- See also شَكْوٌ. ― -b3- Also i. q. عَيْبٌ [A vice, fault, &c.]. (TA.) [See a verse cited voce رِفَاقٌ.]

شَكْوَةٌ
شَكْوَةٌ ذ The skin of a sucking kid, (T, * S, M, *) for milk: that of the جَذَع and of such as is above that [in age] is termed وَطْبٌ; (S;) or that of the جَذَع is termed سِقَآءٌ; and that of such as is weaned, بَدْرَةٌ: (T, TA:) or a receptacle of skin or leather, for water and for milk, (K, TA,) or, as some say, in which water is cooled and in which milk is kept close: (TA:) or a small skin for water or milk: or a small receptacle in which water is put: (Er-Rلghib, TA:) the dim. is ↓ شُكَيَّةٌ: (TA:) and the pl. is شَكَوَاتٌ and شِكَآءٌ (K, TA) and شُكِىٌّ [like as بُدُورٌ is a pl. of بَدْرَةٌ, being originally شُكُووٌ, like as دُلِىٌّ (pl. of دَلْوٌ) is originally دُلُووٌ]. (TA.)

شَكْوَى
شَكْوَى ذ an inf. n. of شَكَا, as also شَكْوًى; (K;) or a simple subst. [signifying Complaint]: (S, Msb:) pl. شَكَاوَى. (TA.) ― -b2- See also شَكْوٌ.

شَكْوَآءُ
شَكْوَآءُ ذ : see شَكْوٌ.

شَكَآءٌ
شَكَآءٌ ذ : see شَكْوٌ.

شَكِىٌّ
شَكِىٌّ ذ i. q. ↓ شَاكٍ [i. e. Complaining]; (Msb;) [or a complainer; i. e.] الشَّكِىُّ signifies اَلَّذِى يَشْتَكِى, (S,) or الذى يَشْكُو. (JM.) ― -b2- And Pained; syn. مُوجَعٌ; (K, TA;) in this sense an instance of فَعِيلٌ in the sense of مَفْعُولٌ: (TA:) or causing pain; syn. مُوجِعٌ: [thus accord. to both of my copies of the S: and this appears to be correct; for it is there immediately added,] El-Tirimmلh says,
وَسْمِى شَكِىٌّ وَلِسَانِى عَارِمُ
[which is inconsiderately cited in the TA immediately after the former of these two explanations: I say “ inconsiderately ” because the meaning evidently is, not that thus indicated in the TA, but, My branding, or stigmatizing, by satire, (for one says وَسَمَهُ بِالهِجَآءِ,) is such as causes pain, and my tongue is vehement: or شَكِىٌّ may here have the last but one of the meanings expl. in this paragraph]: وَسْمِى is from السِّمَةُ. (S.) ― -b3- Also Affected with a complaint, meaning disease, malady, or sickness, [app. in an absolute sense, (see شَكْوٌ,) and also] of the least, or lightest, or slightest, sort; and so ↓ شَاكٍ. (M, K.) ― -b4- And i. q. ↓ مَشْكُوٌّ, (S, Msb, K,) which is a pass. part. n. of شَكَا; [and therefore signifies Complained of; and also complained to; but mostly seems to be used in the former of these senses;] as also ↓ مَشْكِىٌّ. (S, Msb.)

شِكَايَةٌ
شِكَايَةٌ ذ an inf. n. of شَكَا; (S, K:) or a simple subst., like شَكْوَى. (Msb.)

شَكِيَّةٌ
شَكِيَّةٌ ذ an inf. n. of شَكَا. (S, K.) ― -b2- And also (TA) a subst. signifying A thing complained of (اِسْمٌ لِمَشْكُوٍّ); like رَمِيَّةٌ a subst. signifying “ a thing cast at or shot at ” (اِسْمٌ لِمَرْمِيٍّ): (Msb, TA:) pl. شَكَايَا. (TA.) -A2- Also A remainder, or remaining portion, (K and TA in art. شكى,) of a thing: mentioned by Sgh. (TA.)

شُكَيَّةٌ
شُكَيَّةٌ ذ dim. of شَكْوَةٌ, q. v. (TA.)

شَكِّىٌّ
شَكِّىٌّ ذ , (thus in copies of the K,) or شُكِّىٌّ, with damm to the ش, (TA,) is mentioned in art. شك [q. v.], and J has committed a mistake (K, TA) in mentioning it here, as Sgh has observed: (TA:) [accord. to F, it seems to be a rel. n. applied to a bit, or bridle; for it is said to be so applied in the K, as well as in the O, in art. شك, in which both explain it as meaning Difficult; and also to a skin; for immediately after asserting that J has committed a mistake, F adds,] and شَكَّى, like حَتَّى, is a town in Armenia, whence [are brought] bits, or bridles, (لُجُم,) and skins, (K,) [and SM adds that they are termed شكّيّة: but what I find J to have stated is as follows:] الشَّكِىُّ, [thus in one of my copies of the S,] or الشُكِى, [thus in the other of those copies,] in relation to weapons, is an arabicized word, and is in Turkish لَش or لَشْ. (S. [But in the JM, this last word is written, as from the S, تشن: it may therefore be correctly لَشْن, or لَشِن, which, though used in Turkish, is a Pers. word, meaning smooth.])

شَاكٍ
شَاكٍ ذ : see شَكِىٌّ, in two places. -A2- In the phrase رَجُلٌ شَاكِى السِّلَاحِ, (S,) which means A man whose weapon is sharp, or whose weapons are sharp, (S, K, *) Akh says that شاكى is formed by transposition from شَائِك [q. v. in art. شوك]: (S:) and accord. to AZ, one says also شَاكٍ فِى السِّلاحِ. (TA in art. شوك.) ― -b2- And الشَّاكِى [is app. formed in like manner from الشَّائِكُ, and] signifies The lion. (K.)

مِشْكَاةٌ
مِشْكَاةٌ ذ A niche in a wall; i. e. a hole, or hollow, (كُوَّةٌ,) in a wall, not extending through; (Fr, S, M, K, &c.;) in which a lamp, placed therein, gives more light than it does elsewhere: thus expl: by the generality of the expositors [of the Kur-لn]; and this is said by Ibn-' Ateeyeh to be the most correct explanation: (TA:) said by Aboo-Moosà to mean the iron, or leaden, thing in which is the wick [of the lamp]: thought by Az to mean the tube which is the place of the wick in the glass lamp, as being likened to the كُوَّة which is thus called: (TA:) some expl. it as having this meaning in the Kur xxiv. 35, and say that the مِصْبَاح there mentioned is the lighted wick: (Bd:) accord. to Mujلhid, the pillar, or the like, (العَمُود,) upon the top, or head, of which the مِصْبَاح [meaning lamp] is put: or the iron things by means of which the قِنْدِيل [or lamp] is suspended: IJ says that its ا is originally و, and hence it is [often] written مِشْكٰوةٌ: and Zj says that it is an Abyssinian word, and used in the language of the Arabs: (TA:) [the pl. is مَشَاكٍ, like مَسَاحٍ pl. of مِسْحَاةٌ:] Kaab says that, in the verse of the Kur [xxiv. 35], by the مِشْكَاة is meant the breast of Mohammad; and by the مِصْبَاح, his tongue; and by the زُجَاجَة, his mouth. (TA.)

مَشْكُوٌّ
مَشْكُوٌّ ذ and مَشْكِىٌّ: see شَكِىٌّ, last sentence.

### Türkçe

شكو ve **شكى**

**شَكَا**
1 **شَكَا** ذ, (K,) birinci şahıs **شَكَوْتُ**, (S, Msb,) bunun **شَكَيْتُ**’u lehçe varyantıdır, (K, madde **شكى**’da,) muzâri‘ ١َ٢ُ٣َ, (S, Msb,) [ve ikincisinin ١َ٢ِ٣َ’ü,] mastar **شَكْوٌ**, (S, Msb,) yahut **شَكْوَى**, (K,) yahut bu basit bir isimdir, (S, Msb,) ayrıca **شَكْوًى** diye de telaffuz edilir, (K,) ve **شِكَايَةٌ**, (S, K,) kesre ile, (K,) bunda **ى**’nin, zayıf bir aslî harfle biten fiillerin **فِعَالَةٌ** veznindeki mastarlarının çoğu o harfi **ى** olan fiillerden olduğu için, **و** yerine ikame edildiği [söylenir], (TA,) yahut bu da basit bir isimdir, (Msb,) ve **شَكَاةٌ**, (S, K,) yahut bu da basit bir isimdir, (Msb,) ve **شَكَاوَةٌ**, (K,) ve **شَكِيَّةٌ**, (S, K,) geçişli bir fiildir; (S, Msb, K;) ve ↓ **اشتكى** aynı mânaya gelir; (S, K;) keza ↓ **تشكّى** da: (K:) şöyle denir: **شَكَا أَمْرَهُ اـِلَى اللّٰهِ** ve ↓ **اشتكى** [yani **اشتكى أَمْرَهُ**], ve ↓ **تشكّى** [yani **تشكّى أَمْرَهُ**], (K, TA,) mânası: [işini Allah’a şikâyet etti; yahut] hâlinin zayıflığını Allah’a bildirdi: (TA:) ve **شَكَوْتُ فُلَانًا** ve ↓ **اِشْتَكَيْتُهُ** [bana karşı davranışını falana şikâyet ettim]; (S;) [yahut] **شَكَا فُلَانًا** demek, ona karşı kötü davranışını falana anlattı demektir: (TA:) ve **شَكَا فُلَانًا اـِلَى فُلَانٍ** falanı falana şikâyet etti: (MA:) [ve **شَكَوْتُ اـِلَيْهِ كَذَا** ona şöyle bir şeyi şikâyet ettim:] 4’e bak: ve [aynı şekilde] **اـِلَيْهِ كَذَا** ↓ **اشتكى** ona şöyle bir şeyi şikâyet etti: (MA:) ve **مِنْهُ** ↓ **اِشْتَكَيْتُ** [ondan, yahut ondan dolayı, şikâyet ettim; **شَكَوْتُهُ** gibi]: (Msb:) Er-Râgıb der ki: **الشِكَايَةُ** kederin yahut hüznün gösterilmesi, açığa vurulmasıdır; buradan Kur’ân’da [xii. 86] şu söz: **اـِنَّمَا أَشْكُو بَثِّى وَحُزْنِى اـِلَى اللّٰهِ** [Ben ancak kederimi ve hüznümü Allah’a arz ederim]; ve aynı [lviii. 1]’de: **اـِلَى اللّٰهِ** ↓ **وَتَشْتَكِى** [ve kederini yahut hüznünü Allah’a arz eder]; **الشَّكْوُ**’nun aslî mânası, **شَكْوَة** denilen su veya süt için küçük tulumun ağzını açmak ve içindekini göstermektir; böylece sanki aslında mecazîdir [gerçi buna **حَقِيقَةٌ عُرْفِيَّةٌ** denir (madde **حق**’ta açıklanmıştır)]; **بَثَثْتُ لَهُ مَا فِى وِعَائِى** ve **نَفَضْتُ لَهُ مَا فِى جِرَابِى** ibareleri gibi; mânası: “Ona kalbimde olanı gösterdim.” (TA.) ― -b2- **شَكَا** deve hakkında da şöyle denir: Boynunu uzattı ve yolculuktan yorulmuş olarak çok inledi, yahut şikâyet sesini uzattı. (TA.) ― -b3- Ve **شَكَاهُ**, (MA, K, TA,) mastarı **شَكْوٌ** ve **شَكَاةٌ** ve **شَكْوَى**, (MA, TA,) hastalıkla ilgili olarak söylenir; (MA, K, TA;) mânası: O (hasta kişi) onu, yani hastalığını şikâyet etti; (MA; [TK’ya göre—bu durumda ve daha birçoklarında Freytag’ın izlediği üzere—mânası: o (yani hastalık) ona musallat oldu; bunun şüphesiz bir hata olduğunu düşünüyorum;]) ve ↓ **تشكّى** ve ↓ **اشتكى** aynı mânaya gelir [**شَكَا مَرَضَهُ** gibi: hastalığını şikâyet etti]: (TA:) [yahut] bu iki fiil (**تشكّى** ve **اشتكى**) [yahut ayrıca] mânası: hasta oldu, yahut hastalandı. (TA, bu maddenin sonundaki ilâvelerde.) Yine şöyle denir: ↓ **اشتكى عُضْوًا مِنْ أَعْضَائِهِ** ve ↓ **تشكّى**, ikisi de aynı mânada [yani aslında: uzuvlarından birinde ağrı yahut hastalık olduğunu şikâyet etti; fakat genelde: uzuvlarından birinde bir şikâyeti, yahut ağrısı veya hastalığı vardı; ve **شَكَا عُضْوًا** da az olmayarak aynı mânada kullanılır]: (S:) [böylece çoğu kez bir hayvan hakkında söylenir; meselâ,] As, **القُلَابُ**’u “deveye arız olan bir hastalık” diye açıklarken şöyle der: **مِنْهُ قَلْبَهُ** ↓ **يَشْتَكِى** [bundan dolayı kalbinde ağrı vardır; burada **قَلْبَهُ**, belirli olmakla beraber, **أَلِمَ بَطْنَهُ** ibaresindeki **بَطْنَهُ** gibi bir açıklayıcı sayılabilir; bk.]. (S, madde **قلب**’de.) ― -b4- Yine şöyle denir: **هُوَ يُشْكَى بِكَذَا**, mânası: böyle bir şeyle itham olunur yahut şüphelenilir; eş anlamlısı **يُتَّهَمُ بِهِ**: (K: [orada sanki **أُشْكِىَ**’denmiş gibi zikredilmiş ve TK müellifi tarafından da öyle kabul edilmiştir; fakat **شُكِىَ**’dendir; sanki “böyle bir şey sebebiyle kendisinden şikâyet olunur” mânasında:]) Ya‘kūb tarafından “Alfâdh”da zikredilmiştir. (TA.) -A2- **شكى فُلَانٌ** [aslî nüshamda böyle; görünüşe göre **شَكَا** yahut **شَكَى**], Az tarafından şu mânada zikredilmiştir: Falancanın tırnakları birçok yerde yarıldı. (TA.)

**شَكَّتِ النِّسَآءُ**
2 **شَكَّتِ النِّسَآءُ** ذ, mastarı **تَشْكِيَةٌ**; ve ↓ **اشتكت**; ve ↓ **تشكّت**; (K;) yahut Sa‘leb’e göre yalnız bu sonuncusu; (TA;) Kadınlar, sütün yayıkta çalkalanması için kendilerine bir **شَكْوَة** [bk.] edindiler yahut yaptılar; (K, TA;) çünkü miktarı azdı; **شكوة** küçük olduğundan, içinde ancak az bir miktar çalkalanabilir: (TA:) yahut T’de olduğu üzere, **شكّى** ve ↓ **تشكّى** kendisine bir **شَكْوَة** edindi yahut yaptı: (TA:) [yahut] böylece ↓ **اشتكى**: (S:) ve böylece ↓ **اشكى**. (IKtt, TA.) -A2- **شَكَّى شَاكِيَهُ**, mastarı **تَشْكِيَةٌ**, K’da **كَفَّ عَنْهُ** ve **طَيَّبَ نَفْسَهُ** mânasında açıklanmıştır; bu çirkin bir yanlış yazımdır: doğrusu **سَلَّى شَاكِيَهُ**’dur; mânası: “Şikâyet edenini teselli etti ve başına gelenden dolayı onu avuttu;” Tekmileh’de olduğu gibi. (TA.)

**شاكاهُ**
3 **شاكاهُ** ذ, mastarı **مُشَاكَاةٌ**, Ondan şikâyet etti; **شَكَاهُ** ile aynı mânada: yahut onun hilesini, düzenini yahut aldatmasını ve kötülüklerini yahut kusurlarını anlattı. (TA.)

**اشكاهُ**
4 **اشكاهُ** ذ [Onu şikâyet eder hâle getirdi;] ona, kendisinden şikâyet etmeye muhtaç kılan şeyi yaptı. (S, Msb.) Onun eziyetini ve şikâyetini artırdı. (Az, K, TA.) ― -b2- Ve onun şikâyetini giderdi; yahut şikâyetini kestirdi; (S, * Mgh, Msb, K;) onu hoşnut yahut razı etti [ve böylece onu şikâyetten kurtardı]; eş anlamlısı **أَعْتَبَهُ مِنْ شَكْوَاهُ**; (S, ve Har s. 337;) yani **أَرْضَاهُ**; (Har aynı yer;) ve şikâyet ettiği şeyden vazgeçti: (S, * Msb:) böylece iki zıt mânası vardır. (S, K.) Buradan şu söz: (Mgh, Msb, TA,) bir rivayette, (TA,) **اـِلَى رَسُولِ اللّٰهِ حَرَّ الرَّمْضَآءِ** ↓ **شَكَوْنَا فِى صِيَامِنَا فَلَمْ يُشْكِنَا** [Oruçluyken kızgın yerin hararetini Allah’ın Resûlü’ne şikâyet ettik] ve o, şikâyetimizi gidermedi yahut kestirmedi. (Mgh, * Msb, TA.) Ve [buradan] şöyle denir: **اشكى فُلَانًا مِنْ فُلَانٍ**, mânası: falan için falandan, onu hoşnut yahut razı edecek şeyi aldı [ve böylece onu ondan şikâyet etmekten kurtardı]. (ISd, K, TA: CK’da düşürülmüştür.) ― -b3- Ayrıca ona şikâyetini ve çektiği nefs arzusunu yahut özlemini anlattı. (TA.) ― -b4- Ve **وَجَدَهُ شَاكِيًا** ile aynı mânadadır [bu, onu şikâyet eder buldu demek olabilir; yahut K’da hemen öncesindeki ifadeden anlaşıldığı üzere, onu en hafif türden bir hastalıktan şikâyet eder buldu]: (K:) yahut T’de olduğu üzere, **اشكى** [görünüşe göre **اشكى حَبِيبَهُ** mânasında] sevdiğini yahut dostunu şikâyet eder buldu demektir; **صَادَفَ حَبِيبَهُ يَشْكُو** diye açıklanır. (TA.) -A2- 2’ye de bak.

**تشكّى**
5 **تشكّى** ذ Şikâyet yahut feryat, acı, keder yahut hüzün ifade etti; eş anlamlısı **تَوَجَّعَ**; (Msb ve K, madde **وجع**’da;) şikâyet yahut feryat etti. (MA, KL.) 1’e bak, dört yerde. ― -b2- [Buradan] şöyle denir: **تشكّى شَآئِى أَرْضَ كَذَا**, mânası (mecaz kabul edilerek): [Koyunlarım yahut keçilerim] böyle bir yeri terk etti, [sanki ondan şikâyet etmiş gibi,] ve ona yaklaşmadı. (TA. [Fakat orada yazılı **شاكى** yerine, açık bir yanlış yazım olarak, **شَآئِى** koydum.]) -A2- 2’ye de bak, iki yerde.

**تَشَاكَوْا**
6 **تَشَاكَوْا** ذ Birbirlerine şikâyet ettiler. (K.)

8 **اـِ١ْتَ٢َ٣َ** 1’e bak, dokuz yerde: -A2- ve ayrıca 2’ye de bak, iki yerde.

**شَكْوٌ**
**شَكْوٌ** ذ **شَكَا**’nın mastarıdır. (S, Msb.) ― -b2- Ayrıca **وَجْدٌ** mânasında da kullanılır [yani keder, matem yahut hüzün]. (TA.) ― -b3- Ayrıca, ve ↓ **شَكْوَى**, ve ↓ **شَكَاةٌ**, ve ↓ **شَكَآءٌ**, ve ↓ **شَكْوَآءُ**, (K,) bu sonuncusu Az tarafından zikredilmiştir, (TA,) [fakat K’nın bazı nüshalarında düşmüştür,] Hastalık, illet yahut maraz mânasında bir şikâyet. (K.) -A2- Ayrıca, birincisi, küçük yahut yavru kuzu: yahut küçük yahut yavru deve: (K, farklı nüshalara göre: bazılarında **الشَّكْوُ**’nun açıklaması **الحَمَلُ الصَّغِيرُ**’dur ve TA’da da böyledir: diğerlerinde **الجَمَلُ الصغير**:) ISd tarafından zikredilmiştir. (TA.)

**شَكَاةٌ**
**شَكَاةٌ** ذ **شَكَا**’nın bir mastarıdır; (S, K;) yahut **شَكْوَى** gibi basit bir isimdir. (Msb.) ― -b2- **شَكْوٌ**’a da bak. ― -b3- Ayrıca **عَيْبٌ** ile aynı mânadadır [ayıp, kusur, vb.]. (TA.) [**رِفَاقٌ** maddesinde zikredilen bir beyte bak.]

**شَكْوَةٌ**
**شَكْوَةٌ** ذ Süt için emzikli oğlağın derisi, (T, * S, M, *) ; **جَذَع**’ın ve ondan daha yukarı yaşta olanın derisine **وَطْبٌ** denir; (S;) yahut **جَذَع**’ın derisine **سِقَآءٌ** denir; sütten kesilmiş olanın derisine ise **بَدْرَةٌ**: (T, TA:) yahut su ve süt için deriden yahut köseleden bir kap, (K, TA,) yahut bazılarına göre, suyun soğutulduğu ve sütün sıkıca saklandığı şey: (TA:) yahut su veya süt için küçük bir tulum: yahut içine su konulan küçük bir kap: (Er-Râgıb, TA:) küçültmesi ↓ **شُكَيَّةٌ**’dir: (TA:) çoğulu **شَكَوَاتٌ** ve **شِكَآءٌ** (K, TA) ve **شُكِىٌّ**’dir [tıpkı **بُدُورٌ**’un **بَدْرَةٌ**’nin çoğulu olması gibi; aslında **شُكُووٌ** idi; tıpkı **دُلِىٌّ**’nin (**دَلْوٌ**’un çoğulu) aslında **دُلُووٌ** olması gibi]. (TA.)

**شَكْوَى**
**شَكْوَى** ذ **شَكَا**’nın mastarıdır; ayrıca **شَكْوًى** da böyledir; (K;) yahut [Şikâyet mânasında] basit bir isimdir: (S, Msb:) çoğulu **شَكَاوَى**. (TA.) ― -b2- **شَكْوٌ**’a da bak.

**شَكْوَآءُ**
**شَكْوَآءُ** ذ: **شَكْوٌ**’a bak.

**شَكَآءٌ**
**شَكَآءٌ** ذ: **شَكْوٌ**’a bak.

**شَكِىٌّ**
**شَكِىٌّ** ذ ↓ **شَاكٍ** ile aynı mânadadır [yani şikâyet eden]; (Msb;) [yahut şikâyetçi; yani] **الشَّكِىُّ**, **اَلَّذِى يَشْتَكِى** demektir, (S,) yahut **الذى يَشْكُو**. (JM.) ― -b2- Ve Acı çeken; eş anlamlısı **مُوجَعٌ**; (K, TA;) bu mânada **فَعِيلٌ**’in **مَفْعُولٌ** mânasında oluşundandır: (TA:) yahut acı veren; eş anlamlısı **مُوجِعٌ**: [böylece S’nin iki nüshama göre; ve bu doğru görünür; çünkü hemen ardından şu eklenir,] Et-Tirimmah der ki,
وَسْمِى شَكِىٌّ وَلِسَانِى عَارِمُ
[TA’da bu iki açıklamanın birincisinden hemen sonra düşüncesizce zikredilmiştir: ben “düşüncesizce” derim; çünkü mânası açıkça TA’da işaret edilene değil, “Benim hicivle dağlamam (çünkü **وَسَمَهُ بِالهِجَآءِ** denir) acı vericidir ve dilim şiddetlidir”dir; yahut burada **شَكِىٌّ** bu paragrafta açıklanan mânalardan sondan bir öncekine sahip olabilir]: **وَسْمِى**, **السِّمَةُ**’dendir. (S.) ― -b3- Ayrıca Bir şikâyetle, yani hastalık, illet yahut marazla, [görünüşe göre mutlak olarak, (bk. **شَكْوٌ**,)] ve ayrıca en az, en hafif, en küçük türden olmak üzere, etkilenmiş; ve böylece ↓ **شَاكٍ**. (M, K.) ― -b4- Ve ↓ **مَشْكُوٌّ** ile aynı mânadadır, (S, Msb, K,) ki bu **شَكَا**’nın edilgen ism-i mef‘ûlüdür; [dolayısıyla “kendisi hakkında şikâyet edilen” ve “kendisine şikâyet edilen” mânalarına gelir; fakat çoğunlukla birincisinde kullanılır;] keza ↓ **مَشْكِىٌّ** de böyledir. (S, Msb.)

**شِكَايَةٌ**
**شِكَايَةٌ** ذ **شَكَا**’nın mastarıdır; (S, K:) yahut **شَكْوَى** gibi basit bir isimdir. (Msb.)

**شَكِيَّةٌ**
**شَكِيَّةٌ** ذ **شَكَا**’nın mastarıdır. (S, K.) ― -b2- Ve ayrıca (TA) şikâyet edilen şey mânasında bir isimdir (**اِسْمٌ لِمَشْكُوٍّ**); tıpkı **رَمِيَّةٌ**’nin “atılan yahut okunan şey” mânasında bir isim olması (**اِسْمٌ لِمَرْمِيٍّ**) gibi: (Msb, TA:) çoğulu **شَكَايَا**. (TA.) -A2- Ayrıca bir şeyin artığı yahut kalan kısmı, (K ve TA, madde **شكى**’da,) Sgh tarafından zikredilmiştir. (TA.)

**شُكَيَّةٌ**
**شُكَيَّةٌ** ذ **شَكْوَةٌ**’nin küçültmesidir, bk. (TA.)

**شَكِّىٌّ**
**شَكِّىٌّ** ذ, (K nüshalarında böyle,) yahut **شُكِّىٌّ**, **ش**’ye damme ile, (TA,) madde **شك**’da [bk.] zikredilmiştir; ve J, Sgh’nin belirttiği üzere, burada onu zikretmekte hata etmiştir (K, TA): (TA:) [F’ye göre, görünüşe göre gem yahut dizgine nisbet ismidir; çünkü K’da ve ayrıca O’da, madde **شك**’da, ona böyle uygulanmış olduğu söylenir; ikisi de onu “zor” mânasında açıklar; ayrıca bir deriye de; çünkü J’nin hata ettiğini ileri sürdükten hemen sonra F şunu ekler,] ve **شَكَّى**, **حَتَّى** gibi, Ermenistan’da bir kasabadır; oradan [getirilir] gemler yahut dizginler (**لُجُم**), ve deriler, (K,) [ve SM bunların **شكّيّة** diye adlandırıldığını ekler: fakat J’nin söylediğini bulduğum şey şudur:] **الشَّكِىُّ**, [S’nin nüshalarımdan birinde böyle,] yahut **الشُكِى**, [diğerinde böyle,] silahlarla ilgili olarak, Arapçalaştırılmış bir kelimedir ve Türkçede لَش veya لَشْ’dir. (S. [Fakat JM’de bu son kelime, S’den olarak, تشن diye yazılmıştır: o hâlde doğru olarak لَشْن yahut لَشِن olabilir; bu, Türkçede kullanılsa da Farsça bir kelimedir ve “düz” mânasındadır.])

**شَاكٍ**
**شَاكٍ** ذ: **شَكِىٌّ**’ye bak, iki yerde. -A2- **رَجُلٌ شَاكِى السِّلَاحِ** terkibinde, (S,) ki mânası: silahı keskin olan adam, yahut silahları keskin olan adam, (S, K, *) Akh der ki: **شاكى**, **شَائِك**’ten (madde **شوك**’ta bk.) yer değiştirme ile yapılmıştır: (S:) ve AZ’ye göre, ayrıca **شَاكٍ فِى السِّلاحِ** da denir. (TA, madde **شوك**’ta.) ― -b2- Ve **الشَّاكِى** [görünüşe göre aynı şekilde **الشَّائِكُ**’ten yapılmıştır,] aslan mânasına gelir. (K.)

**مِشْكَاةٌ**
**مِشْكَاةٌ** ذ Duvarda bir niş; yani duvarda, içinden geçmeyen bir delik yahut oyuk (**كُوَّةٌ**), (Fr, S, M, K, vb.;) içine konulan kandil, orada başka yerde olduğundan daha çok ışık verir: Kur’ân tefsircilerinin çoğunluğu tarafından böyle açıklanmıştır; ve bunun en doğru açıklama olduğu İbn-‘Atiyye tarafından söylenmiştir: (TA:) Ebû Mûsâ tarafından, fitilin içinde bulunduğu demir yahut kurşun şey mânasında olduğu söylenmiştir: Az tarafından, cam kandilde fitilin yeri olan boru mânasında olduğu düşünülmüştür; böylece bu adla anılan **كُوَّة**’ye benzetilmiştir: (TA:) bazıları, Kur xxiv. 35’te bunun bu mânada olduğunu açıklar ve orada zikredilen **مِصْبَاح**’ın yanan fitil olduğunu söyler: (Bd:) Mücâhid’e göre, üstüne **مِصْبَاح** [yani kandil] konulan direk yahut benzeri (**العَمُود**): yahut **قِنْدِيل**’in [yahut kandilin] asıldığı demir şeyler: IJ der ki: onun **ا**’sı aslında **و**’dur; bu yüzden [çoğu kez] **مِشْكٰوةٌ** diye yazılır: ve Zj der ki: Habeşçe bir kelimedir ve Arapların dilinde kullanılmıştır: (TA:) [çoğulu **مَشَاكٍ**’dır; **مِسْحَاةٌ**’nin çoğulu **مَسَاحٍ** gibi:] Ka‘b der ki: Kur’ân’daki [xxiv. 35] ayette **مِشْكَاة** ile kastedilen Muhammed’in göğsüdür; **مِصْبَاح** ile dili; **زُجَاجَة** ile ağzıdır. (TA.)

**مَشْكُوٌّ**
**مَشْكُوٌّ** ذ ve **مَشْكِىٌّ**: **شَكِىٌّ**’ye bak, son cümle.
