# شلح (ش-ل-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%84%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ل - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D8%AD/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ش ل
شلح
أهملت وجوهها غير حرف واحد :
شلح : قال الليث : الشَّلْحاء : هو السيفُ بلُغة أهل الشَّحْر وهم بأقصى اليمن ، وروى أبو العَبَّاس عن ابن الأعرابي قال : الشُّلْح : السيوف الحِدادُ .
قلتُ : ما أُرَى الشَّلْحاء والشلْحَ عربية صحيحة ، وكذلك التشليح الذي يتكلم به أهل السواد ، سمعتهم يقولون : شُلَّح فلان إذا خرج عليه قُطَّاع الطريق فسلبوه ثيابه وعَرَّوْه ، وأحسِبُها نَبَطِيَّة .

##### Türkçe

ح ش ل
**شلح**
Yüzleri, bir tek harf dışında ihmal edilmiştir:
**شلح**: Leys dedi: **الشَّلْحاء**: Şahr ehlinin dilinde o, kılıçtır; onlar Yemen’in en ucundadır. Ebû’l-ʿAbbâs, İbnü’l-Aʿrâbî’den rivayet etti; dedi: **الشُّلْح**: keskin kılıçlardır.
Dedim: **الشَّلْحاء** ve **الشلْحَ**’ın sahih Arapça olduğunu görmüyorum; yine, Sevâd ehlinin konuştuğu **التشليح** de (böyledir). Onları işittim; derler: **شُلَّح** falan kimse, yol kesiciler onun üzerine çıktığı zaman; böylece onun elbiselerini soydular ve onu çıplak bıraktılar. Ve onu Nabatî sayıyorum.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين واللام وما يثلثهما)
(شلو) الشين واللام والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ يدلُّ على عضوٍ من الأعضاء، وقد يقال الجسدُ نفسه. فيقول أهلُ اللُّغة: إنَّ الشِّلو العُضو. وفي الحديث عن عليّ عليه السلام: "ايتِني بِشلوها الأيمن". ويقال إنَّ بني فلانٍ أشلاءٌ في بني فلان، أي بقايا فيهم. وكان ابن دريد يقول([1]): "الشِّلو شِلو الإنسان، وهوجَسَدُه بعد بِلاهُ". والذي ذكرناه من حديث عليّ "ايتني بشِلْوها الأيمن" يدلُّ على خلاف هذا القول. فأمَّا إشلاء الكلب، فيقولون: إشلاؤه: دعاؤه. وحُجّته قولُ القائل:‏
* أشليتُ عَنزِي ومسحتُ قَعْبِي([2]) *‏
وهذا قياسٌ صحيح، كأنّك لمّا دعوتَه أشليته كما يُشتَلى الشِّلو من القِدر، أي يرفع. وناسٌ يقولون: أشليتُه بالصَّيد: أغريتُهُ، ويحتجُّون بقول زيادٍ الأعجم:‏
أتينا أبا عمروٍ فأَشْلَى كلابَه *** علينا فكِدْنا بين بَيْتَيْهِ نُؤكَلُ([3])‏
وحدّثَنا عليُّ بن إبراهيمَ القطان، عن ثعلب، عن ابن الأعرابيّ قال: يقال: أشليتُهُ، إذَا أغريْتَه.‏
(شلح) الشين واللام والحاء ليس بشيء. يقولون: إنَّ الشَّلْحاء: السَّيف([4]).‏
--------------ــــ
([1]) الجمهرة (3: 71).‏
([2]) لأبي النجم العجلي، كما في اللسان (قأب). وأنشده في (شلا) بدون نسبة. وبعده:‏  * ثم تهيأت لشرب قأب *.‏
([3]) كلمة : "علينا" ساقطة من الأصل، وإثباتها من المجمل واللسان. وأشار صاحب اللسان إلى رواية: "فأغرى كلابه".‏
([4]) زاد في اللسان: "بلغة أهل الشحر".‏

ـ

##### Türkçe

(Şin ve **لام** ve onları üçleyen şeyin bâbı)
(**شلو**) **الشين** ve **اللام** ve illetli harf tek bir asıldır; uzuvlardan bir uzva delâlet eder; bazen de bizzat bedenin kendisi denir. Dil ehli der ki: **الشِّلو** uzuvdur. Ali عليه السلام’den hadiste: “Onun sağ **شلو**’sunu bana getir.” denilmiştir. Ve denir ki: Falan oğulları, falan oğulları içinde **أشلاء**’dır; yani onların içinde kalıntılardır. İbn Düreyd([1]) derdi ki: “**الشِّلو** insanın **شِلو**’sudur; ve o, yıpranmasından sonra onun bedenidir.” Ali’nin hadisten zikrettiğimiz “Onun sağ **شِلْو**’sunu bana getir” sözü, bu sözün hilâfına delâlet eder. Köpeğin **إشلاء**’sına gelince, derler ki: onun **إشلاؤه**’u: onu çağırmaktır. Delili, söyleyenin sözüdür:‏
* **أشليتُ** keçimi ve **قَعْب**’ımı sildim([2]) *‏
Bu sahih bir kıyastır; sanki sen onu çağırdığında onu **أشليته** etmiş olursun; tıpkı **الشِّلو**’nun tencereden **يُشتَلى** edilmesi gibi; yani kaldırılır. Bir topluluk der ki: Onu av ile **أشليتُه**: onu kışkırttım. Ve Ziyâd el-A‘cem’in sözüyle delil getirirler:‏
Ebu Amr’a geldik de köpeklerini üzerimize **فأَشْلَى** etti; böylece iki evi arasında neredeyse yenilecektik([3])‏
Bize Ali b. İbrahim el-Kattân haber verdi; Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi ki: Denir ki: Onu **أشليتُهُ**, onu kışkırttığın zaman.‏
(**شلح**) **الشين** ve **اللام** ve **الحاء** bir şey değildir. Derler ki: **الشَّلْحاء**: kılıçtır([4]).‏
--------------ــــ
([1]) el-Cemhere (3: 71).‏
([2]) Lisân’da (**قأب**)’de olduğu üzere, Ebü’n-Necm el-‘Iclî’nindir. Ve (**شلا**)’da nisbesiz olarak inşâd etmiştir. Ve ondan sonra:‏  * Sonra **قأب** içmek için hazırlandım *.‏
([3]) “**علينا**” kelimesi asıldan düşmüştür; onun isbâtı el-Mücmel ve Lisân’dandır. Lisân sahibi “**فأغرى كلابه**” rivayetine işaret etmiştir.‏
([4]) Lisân’da ziyade etti: “Şihr ehlinin lugatında”.‏

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّلْحاء: السيف بلغة أَهل الشَّحْر وهي بأَقصى اليمن. ابن الأَعرابي: الشُّلْحُ السيوفُ الحِدادُ؛ قال الأَزهري: ما أُرَى الشَّلْحاءَ والشُّلْحَ عربيةً صحيحة، وكذلك التَّشْلِيح الذي يتكلم به أَهل السواد، سمعتهم يقولون: شُلِّحَ فلانٌ إِذا خرج عليه قُطَّاع الطريق فسلبوه ثيابه وعَرَّوْه، قال: وأَحْسِبُها نَبَطِيَّة.
وفي الحديث: الحاربُ المُشَلِّح؛ هو الذي يُعَرِّي الناسَ ثيابهم؛ قال ابن الأَثير عن الهروي: هي لغة سَوادِيَّة؛ وفي حديث عليّ، رضي الله عنه، في وصف الشُّراة: خرجوا لُصُوصاً مُشَلِّحين؛ قال ابن سيده: قال ابن دريد أَما قول العامة شَلَّحه فلا أَدري ما اشتقاقه.

##### Türkçe

**الشَّلْحاء**: Şaḥr ehlinin dilinde kılıçtır; o, Yemen’in en ucundadır. İbn
el-Aʿrâbî: **الشُّلْحُ** keskin kılıçlardır; el-Ezherî dedi ki: Ben **الشَّلْحاء**’yı
ve **الشُّلْحَ**’ı sahih Arapça görmüyorum; aynı şekilde Sevâd ehlinin konuştuğu **التَّشْلِيح** da (böyledir);
onları işittim, diyorlar ki: **شُلِّحَ** falan kimse, yol kesiciler onun üzerine çıktığı zaman, elbiselerini ondan
soyup aldılar ve onu çıplak bıraktılar; dedi ki: Ben onu Nabatîce sayıyorum.
Ve hadiste: **الحاربُ المُشَلِّح**; o, insanların elbiselerini çıplak bırakan kimsedir; dedi ki:
İbnü’l-Esîr, Herevî’den (naklen): O, Sevâdî bir dildir; Ali’nin hadîsinde, Allah ondan razı olsun,
**الشُّراة**’ın vasfında: Hırsızlar olarak, **مُشَلِّحين** olarak çıktılar; İbn Sîde dedi ki: İbn Düreyd dedi:
Avamın “**شَلَّحه**” sözüne gelince, onun iştikakının ne olduğunu bilmiyorum.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

شلح، بالكسر: ة قرب عكبراء، منها آدم بن محمد الشلحي المحدث  يروى عن أبي الفرج الأصبهاني صاحب الأغاني، وعنه أبو منصور النديم؛ كذا في التبصير. وقال البلبيسي في الأنساب: الشلحي، بالفتح: أبو القاسم آدم ابن محمد بن آدم بن محمد بن الهيثم بن توبة العكبري المعدل عن أحمد بن سلمان النجاد وابن قانع، وعنه أبو طاهر الخفاف وغيره، توفي بعكبراء سنة 401.  والشلحاء: السيف  بلغة أهل الشحر، وهي بأقصى اليمن، وقال ابن الأعرابي: هو السيف  الحديد، ويقصر، ج شلح  ، بضم فسكون قال الأزهري: ما أرى الشلحاء والشلح عربية صحيحة.  والتشليح: التعرية  ، قال ابن الأثير عن الهروي:  سوادية  . قال الأزهري: سمعت أهل السواد يقولون: شلح فلان: إذا خرج عليه قطاع الطريق فسلبوه ثيابه وعروه. قال: وأحسبها نبطية.  والمشلح، كمعظم: مسلخ الحمام  . وفي المحكم: قال ابن دريد أما قول العامة: شلحه، فلا أدري ما اشتقاقه. والشلوح: طوائف من البربر يتكلمون بألسنة مختلفة، ومساكنهم بأقصى بوادي المغرب.

##### Türkçe

**شلح**, kesre ile: عكبراء köyü; ondan (nisbe ile) muhaddis **آدم بن محمد الشلحي** vardır; **أبو الفرج الأصبهاني**’den, **صاحب الأغاني**’den rivayet eder; ondan da **أبو منصور النديم** (rivayet eder); **التبصير**’de böyle (geçer). **البلبيسي** **الأنساب**’da dedi: **الشلحي**, fetha ile: **أبو القاسم آدم ابن محمد بن آدم بن محمد بن الهيثم بن توبة العكبري**; **أحمد بن سلمان النجاد** ve **ابن قانع**’dan (rivayet eden) **المعدل**; ondan **أبو طاهر الخفاف** ve başkaları (rivayet etti); عكبراء’da 401 yılında vefat etti.

Ve **الشلحاء**: şحر ehlinin diliyle kılıçtır; o (şحر) Yemen’in en ucundadır. **ابن الأعرابي** dedi: o, demir kılıçtır; ve kısaltılır. Çoğulu **شلح**’tır; damme ile sonra sükûn. **الأزهري** dedi: **الشلحاء** ve **الشلح**’ın sahih Arapça olduğunu sanmıyorum.

Ve **التشليح**: soyma/çıplak bırakma; **ابن الأثير** **الهروي**’den: **سوادية** (diye) nakletti. **الأزهري** dedi: **السواد** ehlinin şöyle dediğini işittim: **شلح فلان**: yol kesiciler onun üzerine çıktığında, elbiselerini soyup onu çıplak bıraktıklarında. Dedi: ve ben onun Nabatîce olduğunu sanıyorum.

Ve **المشلح**, “**معظم**” vezninde: hamamın soyunma yeri. Ve **المحكم**’de: **ابن دريد** dedi: Amma avamın sözü olan **شلحه**’ye gelince, onun iştikakı nedir bilmiyorum.

Ve **الشلوح**: Berberîlerden taifeler; farklı dillerle konuşurlar; meskenleri Mağrib’in en uç çöllerindedir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَلَحَ
شَلَحَ
a.  [ coll. ],  A ( n. ac. شَلْح 1 ), Undressed, disrobed; cast off his gown ( monk ); moulted ( bird ).

b.  Cast away, rejected.

شَلَّحَ
شَلَّحَ II ,
a.  Stripped off his clothes, made to undress; stripped, plundered ( robber ).

مَشْلَح
مَشْلَح 17 , ( pl. مَشَاْلِحُ 44 )
a.  [ coll. ],  see N. P. II ,

b.  Cloak.

شَاْلِح
شَاْلِح 21 ,
a.  Unfrocked, disgowned ( monk ).

شَلَّحَ
N. P. شَلَّحَ II ,
a.  Dressing-room ( in a bath ).

##### Türkçe

**شَلَحَ**
**شَلَحَ**
a. [kolektif], A (isim-aksiyon **شَلْح** 1), soyundu, elbisesini çıkardı; cübbesini attı (rahip); tüy döktü (kuş).

b. attı, reddetti.

**شَلَّحَ**
**شَلَّحَ** II,
a. elbiselerini soydu, soyunmaya zorladı; soydu, yağmaladı (soyguncu).

**مَشْلَح**
**مَشْلَح** 17, (çoğulu **مَشَاْلِحُ** 44)
a. [kolektif], N. P. II’ye bak,

b. pelerin.

**شَاْلِح**
**شَاْلِح** 21,
a. cübbesi çıkarılmış, cübbesinden çıkarılmış (rahip).

**شَلَّحَ**
N. P. **شَلَّحَ** II,
a. soyunma odası (hamamda).
