# شلح — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D8%AD/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%84%D8%AD/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D8%AD.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: شلح

(باب الشين واللام وما يثلثهما)
(شلو) الشين واللام والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ يدلُّ على عضوٍ من الأعضاء، وقد يقال الجسدُ نفسه. فيقول أهلُ اللُّغة: إنَّ الشِّلو العُضو. وفي الحديث عن عليّ عليه السلام: "ايتِني بِشلوها الأيمن". ويقال إنَّ بني فلانٍ أشلاءٌ في بني فلان، أي بقايا فيهم. وكان ابن دريد يقول([1]): "الشِّلو شِلو الإنسان، وهوجَسَدُه بعد بِلاهُ". والذي ذكرناه من حديث عليّ "ايتني بشِلْوها الأيمن" يدلُّ على خلاف هذا القول. فأمَّا إشلاء الكلب، فيقولون: إشلاؤه: دعاؤه. وحُجّته قولُ القائل:‏
* أشليتُ عَنزِي ومسحتُ قَعْبِي([2]) *‏
وهذا قياسٌ صحيح، كأنّك لمّا دعوتَه أشليته كما يُشتَلى الشِّلو من القِدر، أي يرفع. وناسٌ يقولون: أشليتُه بالصَّيد: أغريتُهُ، ويحتجُّون بقول زيادٍ الأعجم:‏
أتينا أبا عمروٍ فأَشْلَى كلابَه *** علينا فكِدْنا بين بَيْتَيْهِ نُؤكَلُ([3])‏
وحدّثَنا عليُّ بن إبراهيمَ القطان، عن ثعلب، عن ابن الأعرابيّ قال: يقال: أشليتُهُ، إذَا أغريْتَه.‏
(شلح) الشين واللام والحاء ليس بشيء. يقولون: إنَّ الشَّلْحاء: السَّيف([4]).‏
--------------ــــ
([1]) الجمهرة (3: 71).‏
([2]) لأبي النجم العجلي، كما في اللسان (قأب). وأنشده في (شلا) بدون نسبة. وبعده:‏  * ثم تهيأت لشرب قأب *.‏
([3]) كلمة : "علينا" ساقطة من الأصل، وإثباتها من المجمل واللسان. وأشار صاحب اللسان إلى رواية: "فأغرى كلابه".‏
([4]) زاد في اللسان: "بلغة أهل الشحر".‏

ـ

### Türkçe

(Şin ve **لام** ve onları üçleyen şeyin bâbı)
(**شلو**) **الشين** ve **اللام** ve illetli harf tek bir asıldır; uzuvlardan bir uzva delâlet eder; bazen de bizzat bedenin kendisi denir. Dil ehli der ki: **الشِّلو** uzuvdur. Ali عليه السلام’den hadiste: “Onun sağ **شلو**’sunu bana getir.” denilmiştir. Ve denir ki: Falan oğulları, falan oğulları içinde **أشلاء**’dır; yani onların içinde kalıntılardır. İbn Düreyd([1]) derdi ki: “**الشِّلو** insanın **شِلو**’sudur; ve o, yıpranmasından sonra onun bedenidir.” Ali’nin hadisten zikrettiğimiz “Onun sağ **شِلْو**’sunu bana getir” sözü, bu sözün hilâfına delâlet eder. Köpeğin **إشلاء**’sına gelince, derler ki: onun **إشلاؤه**’u: onu çağırmaktır. Delili, söyleyenin sözüdür:‏
* **أشليتُ** keçimi ve **قَعْب**’ımı sildim([2]) *‏
Bu sahih bir kıyastır; sanki sen onu çağırdığında onu **أشليته** etmiş olursun; tıpkı **الشِّلو**’nun tencereden **يُشتَلى** edilmesi gibi; yani kaldırılır. Bir topluluk der ki: Onu av ile **أشليتُه**: onu kışkırttım. Ve Ziyâd el-A‘cem’in sözüyle delil getirirler:‏
Ebu Amr’a geldik de köpeklerini üzerimize **فأَشْلَى** etti; böylece iki evi arasında neredeyse yenilecektik([3])‏
Bize Ali b. İbrahim el-Kattân haber verdi; Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi ki: Denir ki: Onu **أشليتُهُ**, onu kışkırttığın zaman.‏
(**شلح**) **الشين** ve **اللام** ve **الحاء** bir şey değildir. Derler ki: **الشَّلْحاء**: kılıçtır([4]).‏
--------------ــــ
([1]) el-Cemhere (3: 71).‏
([2]) Lisân’da (**قأب**)’de olduğu üzere, Ebü’n-Necm el-‘Iclî’nindir. Ve (**شلا**)’da nisbesiz olarak inşâd etmiştir. Ve ondan sonra:‏  * Sonra **قأب** içmek için hazırlandım *.‏
([3]) “**علينا**” kelimesi asıldan düşmüştür; onun isbâtı el-Mücmel ve Lisân’dandır. Lisân sahibi “**فأغرى كلابه**” rivayetine işaret etmiştir.‏
([4]) Lisân’da ziyade etti: “Şihr ehlinin lugatında”.‏

ـ
