# شلق (ش-ل-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%84%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ل - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والشين واللام معهما
ش ق ل، ش ل ق، ق ل ش مستعملات شقل: الشّاقُول: خشبة قدر ذراعين في الحبل، ثم يرزها الذراع في الأرض، وفي رأسها زج ويضبطها حتى يمد الحبل، واشتَقُّوا منه أسماء للذكر فقالوا: شَقَلَها بشاقوله.
وشَقَلْتُ الدنانير: عيرتها، وهي كلمة عبادية حيرية ليست بعربية محضة.
شلق: الشَّلْقُ: شبه سمكة صغيرة، له رجلان عند ذنبه كرجل الضفدع، لا يدان له، يكون في أنهار البصرة، ليست بعربية.
والشَّلْقُ أيضاً من الضرب والبضع ليست بعربية محضة.
والشَّوْلَقيُّ الذي يبيع الحلاوة، وهو بالفارسية الرس.
قلش: الأقلَشُ اسم أعجمي. وليس في كلام العرب شين بعد لام مع القاف إلا دخيل.

##### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **اللام** onlarla birlikte

**ش ق ل**، **ش ل ق**، **ق ل ش** kullanımdadır. **شقل**: **الشّاقُول**: ipte yaklaşık iki arşınlık bir tahta; sonra arşını yere saplar; başında bir demir uç vardır; ip uzatılıncaya kadar onu ayarlar. Ondan erkek için adlar türettiler de şöyle dediler: Onu **شاقوله**’siyle **شَقَلَ** etti.

**وشَقَلْتُ الدنانير**: onları ayarladım (ayarını ölçtüm); bu, **عبادية** **حيرية** bir kelimedir, sırf Arapça değildir.

**شلق**: **الشَّلْقُ**: küçük bir balığa benzer; kuyruğu yanında kurbağanın ayağı gibi iki ayağı vardır; onun iki eli yoktur; Basra nehirlerinde bulunur; Arapça değildir.

**والشَّلْقُ** ayrıca vurma ve yarma(cinsel ilişki)den (bir şeydir); sırf Arapça değildir.

**والشَّوْلَقيُّ**: tatlı satan kimsedir; Farsçada o **الرس**’tir.

**قلش**: **الأقلَشُ** Acemce bir addır. Arapların كلامında **القاف** ile birlikte **لام**’dan sonra **شين** yoktur; ancak دخيل (alıntı)dır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%82/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش ل
شقل ، شلق ، قلش : ( مستعملة ) .
شقل : قال الليث : الشَّاقُولُ : خشبةٌ قَدْرُ ذراعين في رأسها زُجٌّ يكون مع الزُّراع بالبصرة يجعل أحدهم فيها رأس الحبل ثم يَرُزّها في الأرض ويتَضَبَّطُها حتى يمدوا الحبل واشتقوا منها اسماً للذَّكَرِ ، يقال : شَقَلَها بِشَاقُولهِ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الشَّقْلُ : الوزن ، يقال : اشْقُلْ لِي هذا الدينار أي زِنْهُ ، قال : وشَوْقَلَ الرَّجل إذا تَرَزَّن حِلماً ووقاراً ، وشَوْقَلَ إذا عَيَّرَ ديناره تعييراً مُصححاً .
شلق : قال الليث : الشَّوْلَقِيُّ : الذي يبيع الحلاوة بلُغة ربيعة ، والفرسُ تسميه الرَّسَّ من الرجال .
وقال أبو عمرو : يقال للواغلِ الشَّوْلَقِيُّ .
وقال الليث : الشِّلْقُ : شيءٌ على خِلقةِ السمكة صغير له رِجلان عند ذَنَبِه كرجل الضفدع ولا يدانِ له ، يكون في أنهار البصرة وليس في حدِّ العربية ، قال : والشَّلْقُ أيضاً من كلامهم من الضربِ والبضعِ وليس بعربيَ محضٍ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الشِّلْقُ : الأنْكَلِيسُ من السمك ، وهو الجِرِّيُّ والجِرِّيتُ .
عمرو عن أبيه قال : الشَّلَقَةُ : الرّاضةُ ،
والشِّلْقَاءُ : السِّكِّين بوزن الحِرباء .
وقال ابن الأعرابي أيضاً : الشِّلْقُ : ضربٌ من سمك البحر .
قلش : قال الليث : الأقْلَشُ اسم أعجميٌّ وهو دخيلٌ لأنه ليس في كلام العرب شينٌ بعد لام في كلمة عربية محضة ، والشينات كلها في كلام العرب قبل اللاَّمات .

##### Türkçe

ق ش ل
**شقل** ، **شلق** ، **قلش** : (kullanılan).

**شقل** : el-Leys dedi: **الشَّاقُولُ**: başında bir **زُجٌّ** bulunan, uzunluğu iki arşın miktarı bir tahta; Basra’da **الزُّراع** ile birlikte bulunur; onlardan biri onun içine ipin başını koyar, sonra onu yere saplar ve onu sağlamlaştırır; ta ki ipi uzatsınlar; ondan erkeğe bir ad türettiler; “Onu **بِشَاقُولهِ** ile **شَقَلَ**” denir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: **الشَّقْلُ**: tartı(=ağırlık); “Bu dinarı benim için **اشْقُلْ**” denir; yani onu tart. Dedi: Adam **شَوْقَلَ** etti; hilm ve vakar bakımından ağırbaşlılık gösterdiği zaman. Ve **شَوْقَلَ**; dinarını sahih bir ayarlama ile ayarladığı zaman.

**شلق** : el-Leys dedi: **الشَّوْلَقِيُّ**: Rebî‘a lügatinde tatlı satan kimse; Farslar onu erkeklerden **الرَّسَّ** diye adlandırır.

Ebû ‘Amr dedi: **الشَّوْلَقِيُّ** denir **للواغلِ**’e.

el-Leys dedi: **الشِّلْقُ**: balığın yaratılışı üzere küçük bir şey; kuyruğunun yanında kurbağanın ayağı gibi iki ayağı vardır, iki eli yoktur; Basra nehirlerinde bulunur; Arapçanın sınırında değildir. Dedi: **الشَّلْقُ** da onların sözünden, vurma ve yarma(cinsel yarma)dan olup, katıksız Arapça değildir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: **الشِّلْقُ**: balıktan **الأنْكَلِيسُ**; o da **الجِرِّيُّ** ve **الجِرِّيتُ**’tir.

‘Amr, babasından: dedi: **الشَّلَقَةُ**: **الرّاضةُ**,

ve **الشِّلْقَاءُ**: **السِّكِّين**; **الحِرباء** vezninde.

İbnü’l-A‘râbî de dedi: **الشِّلْقُ**: deniz balığından bir tür.

**قلش** : el-Leys dedi: **الأقْلَشُ** yabancı bir addır ve dâhildir; çünkü Arapların sözünde katıksız Arapça bir kelimede lâm’dan sonra şîn yoktur; şînlerin hepsi Arapların sözünde lâm’lardan önce(dir).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%82/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ل ق
رجل شولقي‏:‏ محب للحلاوة مولعبها‏.‏
وفلان مشليق محليق‏:‏ يفتح فاه إذا ضحك‏.‏

##### Türkçe

ش ل ق
**رجل شولقي**: tatlıya muhib, ona düşkün.
Ve falan **مشليق محليق**: güldüğü zaman ağzını açar.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشلق أهمله الجوهري، وقال ابن دريد: هو الضرب بالسوط وغيره يقال: شلقته أشلقه شلقا. والشلق: الجماع وليس بعربي محض، قاله الليث، قال الصاغاني: هي لغة الشام، يقال: شلقها شلقا. والشلق أيضا: خرق الأذن طولا عن ابن عباد. والشلق بالكسر، أو ككتف: سمكة صغيرة، أو على خلقة السمكة، لها رجلان عند الذنب كرجلي الضفدع، لا يدان لها، تكون في أنهار البصرة، وقيل: هي من سمك البحرين وليست بعربية، أو هي الأنكليس من السمك، وهو الجري، والجريث، عن ابن الأعرابي. وقال الليث : الشولقي: من يتتبع الحلاوة بلغة ربيعة، زاد الزمخشري: ويتولع بها. وقال ابن عباد المشليق كمنديل: من يفتح فاه إذا ضحك وكذلك بالمجليق بالجيم نقله الزمخشري، وقد تقدم. والشلاق كشداد: شبه مخلاة تكون للفقراء والسؤال، وهو مولد ، نقله الصاغاني ومنه قول الحريري في المقامة الصورية: وشلاقا وعكازا وقال أبو عمرو الشلقة محركة: الراضة. قال: والشلقاء، كحرباء: السكين وقال عمرو بن بحر الجاحظ: الشلقة بالكسر: بيض الضب المكون إذا رمته يفهم من هذا أن الشلقة: اسم لبيضها ونص الجاحظ لا يؤدي إلى ذلك فإنه قال الضب المكون إذا باضت البيضة قيل: سرأت وبيضها سرء وإذا ألقت بيضها فهي شلقة قلت وقد تقدم أيضا في السين أن السلقة هي الجرادة إذا رمت بيضها فتأمل وشلقان محركة: قريتان بمصر على شاطئ النيل من أعمال الضواحي وهي القرية المشهورة الآن وقد دخلت فيها مرارا وهي على ملتقى بحري رشيد ودمياط وقول المصنف قريتان كأنه عد جزيرتها قرية أخرى وعلى هذا فينبغي كسر نونها لأنها نون التثنية فتأمل ومما يستدرك عليه: امرأة شلاقة أي زانية، نقله الزمخشري. وأمرأة شلقة، محركة لاعبة بالعقول، لغة يمانية.

##### Türkçe

**الشلق**: Cevherî onu ihmal etti. İbn Düreyd dedi ki: O, kamçı ve başkasıyla vurmaktır; denir ki: **شلقته أشلقه شلقا**. Ve **الشلق**: cinsel birleşmedir; saf Arapça değildir; bunu Leys söyledi. Sâgânî dedi ki: O, Şam dilidir; denir ki: **شلقها شلقا**. Ve **الشلق** ayrıca: kulağı boyuna yarmaktır; İbn Abbâd’dan.

Ve **الشلق** kesre ile, yahut **كتف** gibi: küçük bir balıktır; yahut balığın yaratılışı üzere (bir şeydir); kuyruğun yanında kurbağanın iki ayağı gibi iki ayağı vardır; onun iki eli yoktur; Basra nehirlerinde olur. Ve denildi ki: O, Bahreyn’in balığındandır ve Arapça değildir; yahut o, balıktan **الأنكليس**’tir; o da **الجري** ve **الجريث**’tir; İbnü’l-A‘râbî’den.

Leys dedi ki: **الشولقي**: Rebîa dilinde tatlılığı takip eden kimsedir. Zemahşerî artırdı: ve ona düşkün olur.

İbn Abbâd dedi: **المشليق** **كمنديل** gibi: güldüğü zaman ağzını açan kimsedir; yine **بالمجليق** ile, **الجيم** ile; Zemahşerî onu nakletti; ve (bu) daha önce geçti.

Ve **الشلاق** **كشداد** gibi: fakirler ve dilenciler için olan, bir tür torbaya benzer (şey)dir; o, sonradan türemedir; Sâgânî onu nakletti. Ve ondan Harîrî’nin **المقامة الصورية**’deki sözü: “Ve **شلاقا** ve **عكازا**.”

Ebû Amr dedi: **الشلقة** harekeli: **الراضة**’dır. Dedi ki: ve **الشلقاء** **كحرباء** gibi: bıçaktır.

Amr b. Bahr el-Câhiz dedi: **الشلقة** kesre ile: yumurta attığı zaman (bundan) anlaşılan, **الشلقة**’nın: onun yumurtası için bir ad olduğudur. Ve Câhiz’in nassı buna götürmez; çünkü o dedi ki: “Yumurtlayan **الضب المكون** (hakkında), yumurtayı yumurtladığı zaman: **سرأت** denir; ve onun yumurtası **سرء**’dür; ve yumurtalarını attığı zaman o, **شلقة**’dır.” Dedim ki: ve bu da daha önce **السين**’de geçti: **السلقة** yumurtasını attığı zaman çekirgedir; öyleyse düşün.

Ve **شلقان** harekeli: Mısır’da Nil kıyısında, **الضواحي** amellerinden iki köydür; ve o, şimdi meşhur olan köydür; ve ben ona defalarca girdim; ve o, Reşîd ve Dimyât’ın iki kolunun birleştiği yerdedir. Musannifin “iki köy” sözü, sanki onun adasını başka bir köy saymış gibidir; ve buna göre, onun **النون**’unu kesrelemek gerekir; çünkü o, tesniye **النون**’udur; öyleyse düşün.

Ve ona ilâve edilip telâfi edilenlerdendir: **امرأة شلاقة** yani zina eden; Zemahşerî onu nakletti. Ve **وأمرأة شلقة** harekeli: akıllarla oynayan (kadın); Yemen dilidir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَلَقَ
شَلَقَ I ( n. ac. شَلْق 1 ),
a.  Cleft, split lengthways.

b.  Struck, hit.

c.  Fell down ( wall ).

اِشْتَلَقَ
اِشْتَلَقَ VIII
a.  [ 'Ala ], Remarked, noticed; got to know of, got wind of; suspected, surmised.

شِلْق
شِلْق 2 ,
a.  Eel.

شَلَقَة
شَلَقَة 4t ,
a.  Grooms, equerries.

شَلِق
شَلِق 5 ,
a.  see 2 .

شُلُوْق
شُلُوْق 27 ,
a.  Sirocco ( wind ).

شَلَّاْق
شَلَّاْق 28 ,
a.  Beggar's wallet.

شَلْقَآءُ
شَلْقَآءُ 42 ,
a.  Coulter of a plough.

شِلْقآء
شِلْقآء
a.  Knife.

##### Türkçe

**شَلَقَ**
**شَلَقَ** I (mastar-ı aslî: **شَلْق** 1),
a. Boylamasına yarıp ayırdı; boylamasına yardı.

b. Vurdu; çarptı.

c. (Duvar) yıkıldı.

**اِشْتَلَقَ**
**اِشْتَلَقَ** VIII
a. [ **'Ala** ], Dikkat etti; fark etti; öğrendi; haberini aldı; şüphelendi; zannetti.

**شِلْق**
**شِلْق** 2,
a. Yılanbalığı.

**شَلَقَة**
**شَلَقَة** 4t,
a. Seyisler; mirahurlar.

**شَلِق**
**شَلِق** 5,
a. 2’ye bak.

**شُلُوْق**
**شُلُوْق** 27,
a. Samyeli (rüzgâr).

**شَلَّاْق**
**شَلَّاْق** 28,
a. Dilenci torbası.

**شَلْقَآءُ**
**شَلْقَآءُ** 42,
a. Sabanın keseni.

**شِلْقآء**
**شِلْقآء**
a. Bıçak.
