# شلق — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%82/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%84%D9%82/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%84%D9%82.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: شلق

ق ش ل
شقل ، شلق ، قلش : ( مستعملة ) .
شقل : قال الليث : الشَّاقُولُ : خشبةٌ قَدْرُ ذراعين في رأسها زُجٌّ يكون مع الزُّراع بالبصرة يجعل أحدهم فيها رأس الحبل ثم يَرُزّها في الأرض ويتَضَبَّطُها حتى يمدوا الحبل واشتقوا منها اسماً للذَّكَرِ ، يقال : شَقَلَها بِشَاقُولهِ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الشَّقْلُ : الوزن ، يقال : اشْقُلْ لِي هذا الدينار أي زِنْهُ ، قال : وشَوْقَلَ الرَّجل إذا تَرَزَّن حِلماً ووقاراً ، وشَوْقَلَ إذا عَيَّرَ ديناره تعييراً مُصححاً .
شلق : قال الليث : الشَّوْلَقِيُّ : الذي يبيع الحلاوة بلُغة ربيعة ، والفرسُ تسميه الرَّسَّ من الرجال .
وقال أبو عمرو : يقال للواغلِ الشَّوْلَقِيُّ .
وقال الليث : الشِّلْقُ : شيءٌ على خِلقةِ السمكة صغير له رِجلان عند ذَنَبِه كرجل الضفدع ولا يدانِ له ، يكون في أنهار البصرة وليس في حدِّ العربية ، قال : والشَّلْقُ أيضاً من كلامهم من الضربِ والبضعِ وليس بعربيَ محضٍ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الشِّلْقُ : الأنْكَلِيسُ من السمك ، وهو الجِرِّيُّ والجِرِّيتُ .
عمرو عن أبيه قال : الشَّلَقَةُ : الرّاضةُ ،
والشِّلْقَاءُ : السِّكِّين بوزن الحِرباء .
وقال ابن الأعرابي أيضاً : الشِّلْقُ : ضربٌ من سمك البحر .
قلش : قال الليث : الأقْلَشُ اسم أعجميٌّ وهو دخيلٌ لأنه ليس في كلام العرب شينٌ بعد لام في كلمة عربية محضة ، والشينات كلها في كلام العرب قبل اللاَّمات .

### Türkçe

ق ش ل
**شقل** ، **شلق** ، **قلش** : (kullanılan).

**شقل** : el-Leys dedi: **الشَّاقُولُ**: başında bir **زُجٌّ** bulunan, uzunluğu iki arşın miktarı bir tahta; Basra’da **الزُّراع** ile birlikte bulunur; onlardan biri onun içine ipin başını koyar, sonra onu yere saplar ve onu sağlamlaştırır; ta ki ipi uzatsınlar; ondan erkeğe bir ad türettiler; “Onu **بِشَاقُولهِ** ile **شَقَلَ**” denir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: **الشَّقْلُ**: tartı(=ağırlık); “Bu dinarı benim için **اشْقُلْ**” denir; yani onu tart. Dedi: Adam **شَوْقَلَ** etti; hilm ve vakar bakımından ağırbaşlılık gösterdiği zaman. Ve **شَوْقَلَ**; dinarını sahih bir ayarlama ile ayarladığı zaman.

**شلق** : el-Leys dedi: **الشَّوْلَقِيُّ**: Rebî‘a lügatinde tatlı satan kimse; Farslar onu erkeklerden **الرَّسَّ** diye adlandırır.

Ebû ‘Amr dedi: **الشَّوْلَقِيُّ** denir **للواغلِ**’e.

el-Leys dedi: **الشِّلْقُ**: balığın yaratılışı üzere küçük bir şey; kuyruğunun yanında kurbağanın ayağı gibi iki ayağı vardır, iki eli yoktur; Basra nehirlerinde bulunur; Arapçanın sınırında değildir. Dedi: **الشَّلْقُ** da onların sözünden, vurma ve yarma(cinsel yarma)dan olup, katıksız Arapça değildir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: **الشِّلْقُ**: balıktan **الأنْكَلِيسُ**; o da **الجِرِّيُّ** ve **الجِرِّيتُ**’tir.

‘Amr, babasından: dedi: **الشَّلَقَةُ**: **الرّاضةُ**,

ve **الشِّلْقَاءُ**: **السِّكِّين**; **الحِرباء** vezninde.

İbnü’l-A‘râbî de dedi: **الشِّلْقُ**: deniz balığından bir tür.

**قلش** : el-Leys dedi: **الأقْلَشُ** yabancı bir addır ve dâhildir; çünkü Arapların sözünde katıksız Arapça bir kelimede lâm’dan sonra şîn yoktur; şînlerin hepsi Arapların sözünde lâm’lardan önce(dir).
