# شمخر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شمخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شمخر

الشُّمَّخْرُ والشِّمَّخْرُ من الرجال: الجسيم، وقيل: الجَسيم من الفُحُول، وكذلك الضُّمَّخْرُ والضِّمَّخْر؛ وأَنشد لرؤبة: أَبناءُ كُلِّ مُصْعَبٍ شُِمَّخْرِ،
سامٍ على رَغْمِ العَدَى، ضُِمَّخْرِ
وقيل: هو الطَّامحُ النَّطَر المتكبِّرُ. ويقال: رجل شِمَّخْر ضِمَّخْر إِذا كان متكبراً. وامرأَة شُِمَّخْرة: طامحة الطَّرْف. وفيه شَمْخَرَة وشَمْخرِيرة أَي كبر. وفي طعامه شُمَخْرِيرَة
(* قوله: «شمخريرة» هي بهذا
الضبط في أصلنا المعوّل عليه). وهي الرِّيح قال أَبو الهيثم: أُخذ من الرجل الشُّمَِّخْرِ، وهو المتكبر المتغضِّب وذلك من خَبْتِ النفس، كما يقال: أَصَنَّتِ الرَّيْحانة إِذا خَبُِثَتْ رِيحُها. يقال: رأَيته مُصِنّاً أَي غضبانَ خَبِيثَ النفس. ابن الأَعرابي: المُشْمَخِرُّ الطويل من الجبال. والمُشْمَخِرُّ: الجبَل العالي؛ قال الهذلي:
تالله يَبْقَى على الأَيام ذُو حِيَدٍ،
بِمُشْمَخِرٍّ به الظَّيَّانُ والآسُ
أَي لا يَبْقَى. وقيل: المُشْمَخِرُّ العالي من الجبال وغيرها.

### Türkçe

**الشُّمَّخْرُ** ve **الشِّمَّخْرُ** erkeklerden: iri yapılı; ve denildi: aygırlardan iri yapılı; ve yine **الضُّمَّخْرُ** ve **الضِّمَّخْر** (da böyledir). Ve Rü’be’den inşad etti:

أَبناءُ كُلِّ مُصْعَبٍ شُِمَّخْرِ،
سامٍ على رَغْمِ العَدَى، ضُِمَّخْرِ

Ve denildi: o, kibirlenen, büyüklenen, yukarı bakan, bakışı dik olandır. Ve denilir: **رجل شِمَّخْر ضِمَّخْر**; kibirli olduğu zaman. Ve **امرأَة شُِمَّخْرة**: bakışı yukarı bakan. Ve onda **شَمْخَرَة** ve **شَمْخرِيرة** vardır; yani kibir. Ve yemeğinde **شُمَخْرِيرَة** vardır.

(* Sözü: «**شمخريرة**» bizim kendisine dayanılan aslımızda bu ضبط iledir). Ve o, rüzgârdır. Ebû’l-Heysem dedi: **الرجل الشُّمَِّخْرِ**’den alınmıştır; ve o, kibirlenen, öfkelenendir; ve bu, nefsin kötüleşmesindendir; nitekim denilir: **أَصَنَّتِ الرَّيْحانة**; kokusu kötüleştiği zaman. Denilir: onu **مُصِنّاً** gördüm; yani öfkeli, nefsi kötü. İbnü’l-A‘râbî: **المُشْمَخِرُّ** dağlardan uzun olandır. Ve **المُشْمَخِرُّ**: yüksek dağdır; Hüzeli dedi:

تالله يَبْقَى على الأَيام ذُو حِيَدٍ،
بِمُشْمَخِرٍّ به الظَّيَّانُ والآسُ

Yani: kalmaz. Ve denildi: **المُشْمَخِرُّ** dağlardan ve başkalarından yüksek olandır.
