# شمرخ (ش-م-ر-خ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AE
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AE

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - م - ر - خ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AE/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والشين
شمخر: الشُّمَّخْرُ والشَّمِّخْرُ، والضُّمَّخْرُ والضِّمَّخْرُ: الجسيم من الفحول، قال روبة:
أَبناءُ كل مصعبٍ شِمَّخُرِ
سامٍ على رغم العدى ضِمَّخُرِ
ويقال: الشِّمَّخُر: العزيز النَّفسُ، والضِّمِّخُرُ: المُشَدِّخُ الضَّخْم، يَشْدَخُ كل شيء.
شندخ: الشُّنْدُخُ من الخيل: الوقاد المستقبل.
خشرم: الخَشْرَمُ: مأوى الزنابير والنحل، وبيتها ذو النخاريب.
وفي الحديث: لَتَرْكَبُنَّ سَنَنَ من كان قَبْلكم ذِراعاً بِذراعٍ وبَاعاً بِباعٍ حتى لو سلَكُوا خَشْرَم دَبْرٍ لَسَلَكْتُموهُ".
وقد جاء في الشعر الخَشْرَمُ اسماً لجماعة الزنابير، قال:
وكأنها خَلْفَ الطري?دَةِ خَشْرَمٌ متبددُ
يصف الكلاب.
والخَشْرمةُ: قُفٌّ حِجارتُها رَضْراضٌ حُمْرٌ مَنُثورةٌ، فِيها وُعورةٌ، غَيرُ جِدِّ غليظةٍ، وتحتها طين، وربما كانت بظهور الجبال. وحيثما كانت فإنها لا تطولُ ولا تعرضُ، وهي مركومٌ بعضها على بعضٍ.
فإن كانت الخَشْرمةُ مستويةً مع الأرض فهي من القفافِ، غير أن الإسم لها لازمٌ لما خالطها من اللبن والطين.
والإسم اللازم القف إذا كانت حجارةً مترادفةً، بعضها إلى بعض، ذاهبةٌ في الأرض، وبعضها منقلع عظامق. وحجارة الخَشْرَمَة أصغر منها، وأعظم حجارتها مثل قامة الرجل.
وغذا علا الرجل ظهر القف كانت فيه رايض وقيعان، إنما يعرف أنه قف للحجارة العظام المنقلعة فيه، وإنما قففته كثرة حجارته.
فإما الخَشْرمةُ، إذا كانت تحت التراب، فقد سقط عنها هذا الإسم، وهي في ذلك قف، وكل ذلك من الجبل.
خرشم: الخُرشُومُ: أنف الجبل المُشْرِفُ على وادٍ أو قاعٍ.
خرفش: والمُخرْنَفِش والمُخْرَنْشِمُ هو كالمغتاظ.
خرمش: الخَرْمَشَةُ: إفساد الكتاب والعَمَل ونحوه.
شمرخ: الشِّمْراخُ من الجبل مُستَدِقٌّ، طويل في أعلاه.
والشِّمْراخُ: عسقبة من عذق أو عنقود.
والشِّمْراخُ من الغُرَّة: ما سال على الأنْفِ.
والشُّمْرُوخُ: غصن دقيق في أعلى الغصن الغليظ، خرج من سنته دقيقا رخصا.
خنبش: والخُنابِشةُ من الأسود التي قد استبان حملها، والجميع الخُنابِشاتُ.
خنشل: ورجل خَنْشَلٌ وخَنْشَليلٌ أي: مُسِنٌّ قوي، وكذلك من الجمال والنوق، قال:
قد عَلِمَتْ جارية عطبـولُ		أني بنصل السيف خَنْشَليلُ
شخلب: مُشَخْلَبةٌ كلمة عرافية، ليس على بنائها شيء من العربية. وهو الذي يتخذ من الليف والخرز أمثال الحلي. وبدء هذا الاسم أن جارية كانت تتحلى به.
ومُشَخْلَبةُ اسم الجارية، رآها رجل، وعليها ذلك الحلي، وكانت ذات جمال، واسم الرجل حرملة، فقال لها: هل تباعين? فقالت: نعم، أنا وحدي بعشرة آلاف، ومعي مولاتي بألفين، فتزوج حرملة بمولاتها، فذهب حديثا في الناس، فقالوا: يا مُشَخْلَبَة ماذا الجَلَبَة، تزوج حَرْمَلَة بعجوز أرْمَلة. فتسمى الجارية مُشَخْلَبةً بما عليها من الحلي والخرز.
شمخر: الشَمَخْتَر: معرب، قال:
والأزذ أمسى نحبهم شَمَخْتَرا
شنخب: الشُّنْخُوبُ: رأس دهق من الجبل، وجمعه: شَناخيبُ، قال:
وأبْصَرَتْ شَخْصَه من رأس مرقبة		ودون موضعها منه شَنـاخـيبُ
أي عظيم الجسم والصدر.

##### Türkçe

**الخاء** ve **الشين**

**شمخر**: **الشُّمَّخْرُ** ve **الشَّمِّخْرُ**, ve **الضُّمَّخْرُ** ve **الضِّمَّخْرُ**: aygırların iri cüsseli olanı; Rûbe dedi ki:
Her çetin (kimse)nin oğulları **شِمَّخُرِ**
Düşmanların rağmına yüce, **ضِمَّخُرِ**
Ve denilir: **الشِّمَّخُر**: nefsi aziz olan; **الضِّمِّخُرُ**: her şeyi ezen, iri, parçalayarak ezen.

**شندخ**: Atlardan **الشُّنْدُخُ**: ateşli, karşıdan gelen.

**خشرم**: **الخَشْرَمُ**: eşekarılarının ve bal arılarının barınağı; ve onun evi, oyukları olan (yerdir).
Ve hadiste: “Sizden öncekilerin yoluna mutlaka bineceksiniz; arşın arşına ve kulaç kulaça; hatta eğer onlar bir eşeğin **خَشْرَم**’ına girseler, siz de mutlaka ona gireceksiniz.”
Ve şiirde **الخَشْرَمُ**, eşekarıları topluluğunun adı olarak gelmiştir; dedi ki:
Ve sanki o, avın arkasında dağılmış bir **خَشْرَمٌ** gibidir
Köpekleri vasfeder.
Ve **الخَشْرمةُ**: taşları kırıntı kırıntı, kırmızı, saçılmış bir taşlık; onda sarplık vardır; pek de çok kalın değildir; ve altında çamur vardır; bazen dağların sırtlarında olur. Nerede olursa olsun, ne uzar ne genişler; ve bir kısmı bir kısmı üzerine yığılmıştır.
Eğer **الخَشْرمةُ** yerle aynı seviyede olursa, o **القفاف**’dandır; ancak, süt ve çamurdan ona karışan şey sebebiyle isim ona lâzım olmuştur.
Ve lâzım isim, taşları ardışık olduğunda, bir kısmı bir kısmına (bitişik), yere doğru giden, bir kısmı da büyükçe kopmuş olduğunda **القف**’tır. **الخَشْرَمَة**’nin taşları ondan daha küçüktür; en büyük taşları ise adam boyu gibidir.
Ve adam **القف**’ın sırtına çıktığında, onda otlaklar ve çukurlar olur; ancak, içindeki kopmuş büyük taşlardan onun **قف** olduğu bilinir; onu **قف** yapan, taşlarının çokluğudur.
Ama **الخَشْرمةُ**, eğer toprağın altında olursa, bu isim ondan düşmüştür; o hâlde o bir **قف**’tır; bütün bunlar dağdandır.

**خرشم**: **الخُرشُومُ**: bir vadiye yahut bir düzlüğe bakan dağın burnu.

**خرفش**: ve **المُخرْنَفِش** ve **المُخْرَنْشِمُ**: öfkelenmiş gibi olandır.

**خرمش**: **الخَرْمَشَةُ**: yazıyı, işi ve benzerini bozmak.

**شمرخ**: Dağdan **الشِّمْراخُ**: incecik, üst tarafında uzun.
Ve **الشِّمْراخُ**: bir hurma salkımının yahut bir üzüm salkımının sapçığı.
Ve **الغُرَّة**’den **الشِّمْراخُ**: burun üzerine akan şey.
Ve **الشُّمْرُوخُ**: kalın dalın üstünde ince bir dal; o yılından ince, yumuşak olarak çıkmıştır.

**خنبش**: ve **الخُنابِشةُ**, hamileliği artık belli olmuş aslanlardan (dişilerden); çoğulu **الخُنابِشاتُ**.

**خنشل**: ve bir adam **خَنْشَلٌ** ve **خَنْشَليلٌ**, yani: yaşlı, güçlü; develerden ve dişi develerden de böyledir; dedi ki:
Uzun boylu cariye bilmiştir ki		ben kılıcın ucuyla **خَنْشَليلُ**’üm

**شخلب**: **مُشَخْلَبةٌ** bir kâhinlik kelimesidir; onun yapısı üzere Arapçadan hiçbir şey yoktur. O, liften ve boncuktan, takı benzerleri yapılan şeydir. Bu adın başlangıcı, bir cariyenin onunla süsleniyor olmasıdır.
Ve **مُشَخْلَبةُ**, cariyenin adıdır. Bir adam onu gördü; üzerinde o takı vardı; ve güzellik sahibiydi; adamın adı Harmele idi; ona dedi ki: “Satar mısın?” O dedi ki: “Evet; ben tek başıma on bin(e), ve benimle birlikte hanımım iki bin(e).” Bunun üzerine Harmele hanımıyla evlendi; bu, insanlar arasında bir söz olarak yayıldı; dediler ki: “Ey **مُشَخْلَبَة**! bu gürültü nedir; Harmele yaşlı bir dul kadınla evlendi.” Böylece cariye, üzerinde bulunan takı ve boncuk sebebiyle **مُشَخْلَبةً** diye adlandırıldı.

**شمخر**: **الشَمَخْتَر**: Arapçalaştırılmıştır; dedi ki:
Ve Ezd, onların ölüleri **شَمَخْتَرا** olarak akşamladı

**شنخب**: **الشُّنْخُوبُ**: dağdan bir çıkıntının başı; çoğulu: **شَناخيبُ**; dedi ki:
Ve onun şahsını bir gözetleme yerinin başından gördü		ve onun (o yerin) mevkiinden ona kadar **شَنـاخـيبُ** vardır
Yani iri cüsseli ve göğüslü.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AE/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشِمْراخُ والشُمْروخُ: العِثْكالُ والعُثْكولُ. والشِمراخ: رأس الجبل. والشمراخُ: غُرَّة الفرس إذا دقّت وسالت وجلَّلت الخيشوم ولم تبلغ الجَحْفَلة. والفرس شِمراخٌ أيضاً. قال الشاعر:
ترى الجَوْنَ ذا الشِمراخِ والوردَ يُبْتغى		لَيالِيَ عَشْراً وَسْطَنـا وهـو عـائرُ

##### Türkçe

**الشِمْراخُ** ve **الشُمْروخُ**: **العِثْكالُ** ve **العُثْكولُ**.

Ve **الشِمراخ**: dağın başı.

Ve **الشمراخُ**: atın alnındaki beyazlık; ince olup aktığı ve burun deliğini kapladığı hâlde **الجَحْفَلة**’ye ulaşmadığı zaman.

Ve at da ayrıca **شِمراخٌ**’tır.

Şair dedi ki:
“**الجَوْنَ**’u, **ذا الشِمراخِ** olanı görürsün; ve **الوردَ** aranır,
on gece boyunca; ortalamışızdır, hâlbuki o uzaklaşmış (şaşmış)tır.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AE/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشِّمْراخُ والشُّمْروخ: العِثْكالُ الذي عليه البُسْرُ، وأَصله في العِذْق وقد يكون في العنب. التهذيب: الشِّمْراخُ عِسْقَبَةٌ من عِذْقِ عُنْقُودٍ. وفي الحديث: أَن سَعْدَ بن عُبادة أَتى النبي، صلى الله عليه وسلم، برجل في الحيّ مُخْدَجٍ سقيم وُجِدَ على أَمَة من إِمائهم يَخْبُثُ بها، فقال النبي، صلى الله عليه وسلم: خذوا له عِثْكالاً فيه مائة شِمْراخ فاضربوه به ضربة ما بين خمس مرات إِلى عشر مرات. والشُّمْروخ: غُصْنٌ دقيق رَخْصٌ يَنْبُتُ في أَعلى الغصن الغليظ خرج في سَنَتِه رَخْصاً. والشِّمْراخُ: رأْسٌ مستدير طويل دقيق في أَعلى الجبل. الأَصمعي: الشَّماريخُ رؤُوس الجبال وهي الشَّناخِيبُ، واحدتها شُنْخُوبة. والشِّمْراخ من الغُرَر: ما استَدَقَّ وطال وسال مُقْبِلاً حتى جَلَّلَ الخَيْشُومَ ولم يبلغ الجَحْفَلَة، والفرس شِمْراخٌ؛ قال حُرَيْثُ بنُ عَتَّاب النَّبْهانيُّ:
تَرى الجَوْنَ ذا الشِّمْراخِ والوَرْدَ يُبْتَغَى
لَيالَي عَشْراً، وَسْطَنا، وهو عائرُ
وقال الليث: الشِّمْراخ من الغُرَرِ ما سال على الأَنف. وشِمْراخُ السحاب: أَعاليه.
وشَمْرَخَ النخلةَ: خَرَط بُسْرَها. وقال أَبو صَبْرَةَ السَّعْديُّ: شَمْرِخ العِذْقَ أَي اخْرُطْ شَماريخه بالمِخْلَب قَعْطاً (* قوله «قعطاً»
كذا بالأصل بتقديم العين على الطاء وفي القاموس قطعاً بتأخير العين قال شارحه وانظره) والشِّمْراخية: صنف من الخوارج أَصحاب عبدالله بن شِمْراخ.

##### Türkçe

**الشِّمْراخُ** ve **الشُّمْروخ**: Üzerinde **البُسْرُ** bulunan **العِثْكالُ**; aslı **العِذْق** hakkındadır ve üzümde de olabilir. **التهذيب**: **الشِّمْراخُ** **عِسْقَبَةٌ**dır; **عِذْقِ عُنْقُودٍ**dan. Ve hadiste: Sa‘d b. ‘Ubâde’nin, Peygamber’e, sallallahu aleyhi ve sellem, mahallede **مُخْدَجٍ** hasta bir adam getirdiği; onların cariyelerinden bir cariye üzerinde bulunmuş, onunla **يَخْبُثُ** ediyordu; bunun üzerine Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, dedi ki: “Onun için içinde yüz **شِمْراخ** bulunan bir **عِثْكالاً** alın da onunla, beş kereden on kereye kadar arasında bir vuruş vurun.” Ve **الشُّمْروخ**: İnce, yumuşak bir daldır; kalın dalın üst tarafında biter; senesinde yumuşak olarak çıkmıştır. Ve **الشِّمْراخُ**: Dağın üst tarafında, yuvarlak, uzun, ince bir baştır. **الأَصمعي**: **الشَّماريخُ** dağların başlarıdır; onlar **الشَّناخِيبُ**dir; onun bir tanesi **شُنْخُوبة**dur. Ve **الشِّمْراخ** **الغُرَر**den: İncelip uzayan ve öne doğru akıp **الخَيْشُومَ**u kaplayıncaya kadar olup **الجَحْفَلَة**ye ulaşmayan şeydir; ve at **شِمْراخٌ**tur; **حُرَيْثُ بنُ عَتَّاب النَّبْهانيُّ** dedi ki:
تَرى الجَوْنَ ذا الشِّمْراخِ والوَرْدَ يُبْتَغَى
لَيالَي عَشْراً، وَسْطَنا، وهو عائرُ
Ve **الليث** dedi: **الشِّمْراخ** **الغُرَرِ**den, burun üzerine akan şeydir. Ve **شِمْراخُ السحاب**: Onun üst taraflarıdır.

Ve **شَمْرَخَ النخلةَ**: Onun **بُسْرَ**ını **خَرَط** etti. Ve **أَبو صَبْرَةَ السَّعْديُّ** dedi:
شَمْرِخ العِذْقَ أَي اخْرُطْ شَماريخه بالمِخْلَب قَعْطاً
(* onun sözü “قعطاً”: asılda böyle, **العين**in **الطاء**dan önce getirilmesiyle; ve **القاموس**ta “قطعاً”, **العين**in geciktirilmesiyle; şârihi dedi ki: ve ona bak) Ve **الشِّمْراخية**: **الخوارج**den bir sınıftır; **عبدالله بن شِمْراخ**ın ashabı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AE/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشمراخ، بالكسر: العثكال الذي عليه بسر، وأصله في العذق، أو عنب، كالشمروخ بالضم. وفي التهذيب: الشمراخ عسقبة من عذق عنقود. وفي الحديث خذوا له عثكالا فيه مائة شمراخ فاضربوه به ضربة والشمراخ: رأس مستدير طويل دقيق في أعلى الجبل. وقال الأصمعي: الشماريخ: رءوس الجبال، وهي الشناخيب. والشمراخ: أعالي السحاب. والشمراخ: غرة الفرس إذا دقت وطالت وسالت مقبلة، و، أي حتى جللت الخيشوم ولم تبلغ الجحفلة. وقال الليث: الشمراخ من الغرر: ما سال على الأنف، ولا يقال للفرس نفسه شمراخ، وغلط الجوهري. قلت: استدلال الجوهري ببيت. حريث بن عناب النبهاني:
  ترى الجون ذا الشمراخ والورد يبتغىليالي عشرا وسطنا وهو عائر يؤيد كون الشمراخ نفس الفرس، كذا قيل. والصواب أن ذو الشمراخ هنا اسم فرس مالك بن عوف النصري كما حققه غير واحد. والشمراخية: صنف من الخوارج، وهم أصحاب عبد الله بن شمراخ. وشمرخ النخلة: خرط بسرها. وقال أبو صبرة السعدي: شمرخ العذق، أي اخرط شماريخ بالمخلب قطعا. وفي نسخة اللسان قعطا بتقديم العين على الطاء، فلينظر. ومما يستدرك عليه: الشمروخ غصن دقيق رخص ينبت في أعلى الغصن الغليظ خرج في سنته رخصا.

##### Türkçe

**الشمراخ**، kesre ile: üzerinde **بسر** bulunan **العثكال**; aslı **العذق**’ta, yahut üzümde; damme ile **الشمروخ** gibi. **التهذيب**’de: **الشمراخ** bir **عسقبة**’dir; **عذق**’tan, **عنقود**’dan. Ve hadiste: “Onun için içinde yüz **شمراخ** bulunan bir **عثكال** alın da onunla ona bir vuruş vurun.” Ve **الشمراخ**: dağın tepesinde yuvarlak başlı, uzun, ince bir baş. **الأصمعي** dedi: **الشماريخ**: dağların başlarıdır; ve onlar **الشناخيب**’dir. Ve **الشمراخ**: bulutun üstleri. Ve **الشمراخ**: atın **غرة**’si; incelip uzadığı ve öne doğru akıp geldiği zaman; ve, yani **الخيشوم**’u örtene kadar, **الجحفلة**’ye ulaşmadan. **الليث** dedi: **الشمراخ** **الغرر**’dendir: burun üzerine akan şey; ve atın kendisine **شمراخ** denilmez; **الجوهري** yanıldı. Dedim: **الجوهري**’nin bir beyitle istidlâli. **حريث بن عناب النبهاني**:
  “**الجون**’u, **ذا الشمراخ**’ı görürsün; ve **الورد** aranır;
  on gece boyunca aramızda, o ise **عائر** iken”
**الشمراخ**’ın atın kendisi olduğu görüşünü teyit eder; böyle denildi. Doğrusu: buradaki **ذو الشمراخ** **مالك بن عوف النصري**’nin atının adıdır; nitekim birden çok kimse onu tahkik etmiştir. Ve **الشمراخية**: **الخوارج**’den bir sınıftır; onlar **عبد الله بن شمراخ**’ın ashabıdır. Ve **شمرخ النخلة**: onun **بسر**’ını soydu. **أبو صبرة السعدي** dedi: **شمرخ العذق**; yani **شماريخ**’i **المخلب** ile parça parça soy. **اللسان** nüshasında **قعطا** (aynın, tânın önüne geçirilmesiyle); bakılsın. Ve ona ilâve olarak kaydedilenlerdendir: **الشمروخ** ince, yumuşak bir daldır; kalın dalın üstünde biter; senesinde yumuşak olarak çıkmıştır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AE/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَمْرَخَ النَّخْلَةَ
Q. 1 شَمْرَخَ النَّخْلَةَ ذ He stripped off the unripe dates of the palm-tree. (L.) And شَمْرِخِ العِذْقَ Strip thou the شَمَارِيخ [or fruit-stalks] of the raceme of the palm-tree with the مِخْلَب, cutting off [the dates]. (L, * K. [In the former, in the place of قَطْعًا, the last word in the explanation in the K, is put قَعْطًا, app. by a mistake of the copyist.])

شِمْرَاخٌ
شِمْرَاخٌ ذ (S, Mgh, Msb, K) and ↓ شُمْرُوخٌ (S, Msb, K) A [fruit-] stalk of the raceme of a palm-tree; (Mgh;) the عِثْكَال, (S, L,) or thing, (Msb,) upon which are the dates; (L, Msb;) [i. e. any one of the stalks that branch off from the main stem of the raceme, and on which hang the dates; each of these stalks comprising a number of dates, one below another:] pl. of both شَمَارِيخُ: (Msb:) the عِذْق, or كِبَاسَة, [q. v.,] comprises the شَمَارِيخ: (Msb voce عِذْقٌ:) or an عِثْكَال upon which are unripe dates, or grapes: (K:) originally relating to a raceme of dates; but sometimes, to grapes: (L:) and the former word [or each] signifies a small bunch of grapes, growing apart, but attached to the lower portion of the stalk of a larger bunch. (T, TA.) ― -b2- Also, شِمْرَاخٌ, The head of a mountain: (S, K:) or a round, tall, slender head, or peak, of a mountain: (L:) accord. to As, [the pl.] شَمَارِيخُ signifies the heads of mountains: (TA:) or it signifies the upper, or uppermost, part [or parts] of a mountain; and in like manner, of trees. (Ham p. 786.) And (assumed tropical:) The upper, or uppermost, parts of clouds: (K:) or [the pl.] شَمَارِيخُ is metaphorically applied to the upper, or uppermost, parts of clouds. (Ham ubi suprà.) ― -b3- And A blaze upon the face of a horse, when it is narrow, (S, K, TA,) and long, (TA,) and extending so as to cover the [part of the nose called] خَيْشُوم, but not reaching to the lip: (S, K, TA:) or a blaze, upon the face of a horse, extending downwards on the nose. (Lth, TA.) [See غُرَّةٌ سَائِلَةٌ, in art. سيل.] Accord. to J, The horse itself [that has such a blaze] is also thus called; but this is a mistake: (K:) it seems that he meant to have said ذُو شِمْرَاخٍ; but this, in a verse which he cites, is the name of a horse of Mلlik Ibn-'Owf En-Nadree, as is said in the K. (MF.) ― -b4- [The pl.] الشَّمَارِيخُ is also a name applied by the Arabs to (assumed tropical:) The stars of Centaurus (قَنْطُورُس) and Lepus (السَّبُعُ) collectively. (Kzw.)

شُمْرُوخٌ
شُمْرُوخٌ ذ : see the next preceding paragraph, first sentence. ― -b2- Also A slender, and soft or tender, branch, that has grown forth, within a year, upon the upper part of a thick branch. (L.)

الشِّمْرَاخِيَّةُ
الشِّمْرَاخِيَّةُ ذ A sect of the heretics, or schismatics, (الخَوَارِج,) the companions [or followers] of 'AbdAllah Ibn-Shimrلkh. (S, K.)

##### Türkçe

**شَمْرَخَ النَّخْلَةَ**
Q. 1 **شَمْرَخَ النَّخْلَةَ**: Hurma ağacının ham hurmalarını soyup çıkardı. (L.) Ve **شَمْرِخِ العِذْقَ**: Hurma salkımının **شَمَارِيخ**’lerini [yahut meyve saplarını] **مِخْلَب** ile soy; [hurmaları] kesip çıkararak. (L, * K. [Birincide, K’daki açıklamada son kelime olan **قَطْعًا**’nın yerinde **قَعْطًا** konulmuştur; müstensihin hatasıyla olmalıdır.])

**شِمْرَاخٌ**
**شِمْرَاخٌ** (S, Mgh, Msb, K) ve ↓ **شُمْرُوخٌ** (S, Msb, K): Hurma ağacının salkımının bir [meyve-] sapı; (Mgh;) hurmaların üzerinde bulunduğu **عِثْكَال**; (S, L,) yahut şey; (Msb,) hurmaların üzerinde bulunduğu; (L, Msb;) [yani salkımın ana gövdesinden dallanan ve üzerinde hurmaların asılı bulunduğu sapların her biri; bu sapların her biri, aşağı aşağı birbiri altında bir takım hurmaları ihtiva eder:] ikisinin de çoğulu **شَمَارِيخُ**: (Msb:) **عِذْق** yahut **كِبَاسَة** [bkz.] **شَمَارِيخ**’i ihtiva eder: (Msb, **عِذْقٌ** maddesinde:) yahut üzerinde ham hurmalar, yahut üzümler bulunan bir **عِثْكَال**: (K:) aslında hurma salkımına dair; fakat bazen, üzümlere dair: (L:) ve önceki kelime [yahut her biri], ayrı ayrı büyüyen, fakat daha büyük bir salkımın sapının alt kısmına bağlı bulunan küçük bir üzüm salkımını ifade eder. (T, TA.) — -b2- Ayrıca, **شِمْرَاخٌ**, bir dağın başı: (S, K:) yahut bir dağın yuvarlak, yüksek, ince başı, yahut zirvesi: (L:) As’a göre, [çoğul] **شَمَارِيخُ** dağların başlarını ifade eder: (TA:) yahut bir dağın üst, yahut en üst, kısmını [yahut kısımlarını] ifade eder; ve aynı şekilde, ağaçların da. (Ham s. 786.) Ve (mecaz kabul edilerek:) bulutların üst, yahut en üst, kısımları: (K:) yahut [çoğul] **شَمَارِيخُ**, mecazen bulutların üst, yahut en üst, kısımlarına uygulanır. (Ham, yukarıda geçtiği yerde.) — -b3- Ve bir atın yüzünde, dar olduğunda, (S, K, TA,) ve uzun olduğunda, (TA,) ve [**خَيْشُوم** denilen burun kısmını] örtecek şekilde uzanıp, fakat dudağa ulaşmadığında: (S, K, TA:) yahut bir atın yüzünde, burun üzerinde aşağıya doğru uzanan bir akıtma. (Lth, TA.) [Bkz. **غُرَّةٌ سَائِلَةٌ**, **سيل** maddesinde.] J’ye göre, böyle bir akıtması olan atın kendisi de böyle adlandırılır; fakat bu bir hatadır: (K:) görünüşe göre o, **ذُو شِمْرَاخٍ** demek istemiştir; fakat bu, onun naklettiği bir beyitte, K’da söylendiği üzere, Mلlik İbn-‘Owf En-Nadree’nin bir atının adıdır. (MF.) — -b4- [Çoğul] **الشَّمَارِيخُ**, Arapların (mecaz kabul edilerek:) Centaurus (قَنْطُورُس) ve Lepus (السَّبُعُ) yıldızlarına topluca verdikleri bir addır. (Kzw.)

**شُمْرُوخٌ**
**شُمْرُوخٌ**: bir önceki paragrafın ilk cümlesine bak. — -b2- Ayrıca, kalın bir dalın üst kısmında, bir yıl içinde çıkmış, ince ve yumuşak yahut körpe bir dal. (L.)

**الشِّمْرَاخِيَّةُ**
**الشِّمْرَاخِيَّةُ**: sapıkların yahut ayrılıkçıların (**الخَوَارِج**) bir fırkası; ‘AbdAllah İbn-Shimrلkh’ın yoldaşları [yahut tâbileri]. (S, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AE/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَمْرَخَ
شَمْرَخَ
a.  Stripped ( palm-tree ).

شِمْرَاْخ
شِمْرَاْخ 49 , ( pl. شَمَاْرِيْخُ 67 ),
a.  Stalk or raceme of the palm-tree.

شُمْرُوْخ
شُمْرُوْخ
a.  see 49 .

شَمَارِق
شَمَارِق ,  شَمَارِيْق ,  مُشَمْرَق
a.  Torn, tattered.

شَمَرْد
شَمَرْد ,  شَمَرْذلَل
a.  Comely; tall; swift.

##### Türkçe

شَمْرَخَ
شَمْرَخَ
a. Soyulmuş (hurma ağacı).

شِمْرَاْخ
شِمْرَاْخ 49 , (çoğ. **شَمَاْرِيْخُ** 67 ),
a. Hurma ağacının sapı veya salkımı.

شُمْرُوْخ
شُمْرُوْخ
a. 49’a bak.

شَمَارِق
شَمَارِق , **شَمَارِيْق** , **مُشَمْرَق**
a. Yırtık, paçavra hâlinde.

شَمَرْد
شَمَرْد , **شَمَرْذلَل**
a. Güzel yapılı; uzun boylu; hızlı.
