# شمردل (ش-م-ر-د-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - م - ر - د - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخماسي من الشين
ش م ر ض ض، ش ر ن ب ث، ش م ر د ل مستعملات
شمرضض:
الشِّمرضاض: شجرٌ بالجزيرة.
شرنبث:
الشَّرنبث: رجل شرنبثُ الكفِّ: غليظها، مع يُبسِ المفاصل.
شمردل:
الفتيُّ القوي الجلدُ، وكذلك من الإبل، قال:
مواشكةُ الإيغالِ حرفٌ شمردل

##### Türkçe

باب الخماسي من **الشين**
**ش م ر ض ض**، **ش ر ن ب ث**، **ش م ر د ل** kullanılagelenlerdir.

**شمرضض**:
**الشِّمرضاض**: Cezîre’de bir ağaçtır.

**شرنبث**:
**الشَّرنبث**: Eli **شرنبثُ الكفِّ** olan adam: onun kalını; eklemlerin kuruluğu ile birlikte.

**شمردل**:
Güçlü, dayanıklı delikanlı; ve aynı şekilde develerden (olan). Dedi ki:
İyice dalmanın yaklaşması, bir harftir; **شمردل**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَمَرْدَلُ: السريع من الإبل وغيره. قال الشاعر المُساوِرُ بن هند:
إذا قلتُ عودوا عاد كلُّ شَمَرْدَلٍ		أَشَمَّ من الفتيان جزْلٍ مَواهِبُهْ
ولاشَمَرْدَلَةُ: الناقةُ الحسَنَةُ الجميلةُ الخَلْقِ.

##### Türkçe

**الشَمَرْدَلُ**: develerden ve başkasından hızlı olan. Şair **المُساوِرُ بن هند** dedi ki:
Eğer “dönün” dersem, her **شَمَرْدَلٍ** döner		gençlerden **أَشَمَّ**; **جزلٍ**; bağışları **مَواهِبُهْ**
Ve **لاشَمَرْدَلَةُ**: yaratılışı güzel, iyi, güzel dişi deve.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّمَرْدَلُ، بالدال غير معجمة، من الإِبل وغيرِها: القَوِيُّ السريع الفَتِيُّ الحَسَنُ الخَلْق، والأُنثى بالهاء؛ قال المُساوِر بن هند:
إِذا قُلْت عُودُوا، عاد كلُّ شَمَرْدَلٍ
أَشَمَّ من الفِتْيانِ، جَزْلٍ مَوَاهِبُه
والشَّمَرْدَلةُ: الناقة الحسنة الجميلةُ الخَلْق. المحكم: وشَمَرْدَلٌ والشَّمَرْدَل كلاهما اسم رجُل، قال: دَخَلتْ فيه اللام كدخولها في الحَرِث والحَسَن والعَبّاس وسقطت منه على حَدِّ سقوطها في قولك حَرِث وحَسَن وعَبّاس، على ما قد أَحْكَمه سيبويه في الباب الذي ترْجَمه بقوله هذا باب يكون فيه الشيء غالباً عليه اسمٌ، يكون لكل من كان من أُمَّته أَو كان في صفته من الأَسماء التي تدخلها الأَلف واللام، وتكون نَكِرته الجامعةَ لما ذكرتُ من المعاني، فَتَفَهَّمْه هُنالك، فإِنه فَصْل غامِضُ الأَحكام في صِناعة الإِعراب وقَلَّ مَنْ يَأْبَهُ له. ابن الأَعرابي: الهَمَرْجَلُ الجَمَل الضَّخْم ومثله الشَّمَرْدَل. الليث: الشَّمَرْدَل الفَتِيُّ القَوِيُّ الجَلْدُ، قال: وكذلك من الإِبل؛ وأَنشد:
مُوَاشِكَةُ الإِيغالِ حَرْفٌ شَمَرْدَلٌ
أَبو عمرو: الشَّمَرْدَلة الناقة القوية على السَّير، ويقال للجَمَل شَمَرْدَلٌ؛ قال ذو الرمة:
بَعِيدُ مَسافِ الخَطْوِ عَوْجٌ شَمَرْدَلٌ

##### Türkçe

**الشَّمَرْدَلُ**; **الدال** ile, mu‘ceme olmayan (yani noktasız) olarak; develerden ve başkalarından: güçlü, hızlı, genç, yaratılışı güzel olan. Dişisi **الهاء** ile (yani **شَمَرْدَلَة**); **المُساوِر بن هند** dedi ki:

Eğer “dönün” dediysem, her **شَمَرْدَلٍ** döndü,
Gençlerden daha burunlu, bağışları iri.

**الشَّمَرْدَلةُ**: yaratılışı güzel, güzel olan dişi deve. **المحكم**: ve **شَمَرْدَلٌ** ile **الشَّمَرْدَل** ikisi de bir adam adıdır; dedi ki: **اللام** ona, **الحَرِث** ve **الحَسَن** ve **العَبّاس**’a girişi gibi girmiştir; ondan da, senin **حَرِث** ve **حَسَن** ve **عَبّاس** demendeki düşüşü sınırınca düşmüştür; Sîbeveyh’in, “bu, içinde şeyin üzerine çoğunlukla bir isim galip olan; ümmetinden olan her kimse için yahut sıfatında olan için, **الأَلف** ve **اللام**’ın girdiği isimlerden olan; ve onun nekresi, zikrettiğim mânâları toplayan olur” sözüyle tercüme ettiği bapta sağlamlaştırdığı üzere; onu orada iyice anla; çünkü o, i‘rab san‘atında hükümleri kapalı bir fasıldır ve ona aldıran azdır.

**ابن الأَعرابي**: **الهَمَرْجَلُ** iri deve; onun benzeri **الشَّمَرْدَل**’dir.

**الليث**: **الشَّمَرْدَل** güçlü, kuvvetli, dayanıklı gençtir; dedi ki: develerden de böyledir; ve inşad etti:

Süratle dalmaya yakın, bir **حَرْفٌ** (yani bir taraf/kenar) **شَمَرْدَلٌ**.

**أَبو عمرو**: **الشَّمَرْدَلة** yürüyüşe karşı güçlü olan dişi devedir; deve erkeğine de **شَمَرْدَلٌ** denir; **ذو الرمة** dedi ki:

Adım atışının mesafesi uzak, eğri, **شَمَرْدَلٌ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشمردل، كسفرجل: الفتي السريع، من الإبل، وغيره، هكذا في النسخ، والأولى: وغيرها، الحسن الخلف، قال مساور بن هند:
  إذا قلت عودوا عاد كل شمردل                      أشم من الفتيان جزل مواهبه وقال ابن الأعرابي: الهمرجل، والشمردل: الجمل الضخم، وقال الليث: الشمردل: الفتي القوي الجلد، وكذلك من الإبل، وأنشد:
  مواشكة الأيغال حرف شمردل وأنشد أبو عمرو:
  بعيد مساف الخطو عوج شمردل والشمردل بن شريك اليربوعي، والشمردل بن حاجز البجلي، والشمردل الكعبي: شعراء، دخلت فيه اللام دخولها في الحارث، والحسن، والعباس، وسقطت منه على حد سقوطها في قولك: حارث، حسن، عباس، قاله سيبويه. وقال أبو زياد الكلابي: الشمردلة: الناقة الحسنة الجميلة الخلق، حكاه عنه أبو عبيد.

##### Türkçe

**الشمردل**، **كسفرجل**: deveden ve başkasından, hızlı delikanlı; nüshalarda böyle; daha uygunu: ve başkalarıdır; güzel arka (soy). Mesâver b. Hind dedi ki:
  “Eğer ‘dönün’ dersem, her **شمردل** döner;                      delikanlılardan daha keskin; bağışları iri (bol).”

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الهمرجل** ve **الشمردل**: iri deve. Leys dedi ki: **الشمردل**: güçlü, dayanıklı delikanlı; deveden de böyledir. Ve inşâd etti:
  “Süratle dalıp gitmeye koşuşan; bir **شمردل** binek.”

Ebû ‘Amr inşâd etti:
  “Adımı uzak; yürüyüşü uzun; eğri; **شمردل**.”

Ve **الشمردل بن شريك اليربوعي** ve **الشمردل بن حاجز البجلي** ve **الشمردل الكعبي**: şairlerdir. Ona **اللام**’ın girişi, **الحارث** ve **الحسن** ve **العباس**’a girişi gibidir; ondan düşmesi de, senin “**حارث**، **حسن**، **عباس**” demendeki düşmesi sınırınca düşmüştür; bunu Sîbeveyh söyledi.

Ebû Ziyâd el-Kilâbî dedi ki: **الشمردلة**: yaratılışı güzel, güzel (görünüşlü) dişi deve; bunu ondan Ebû ‘Ubeyd hikâye etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَمَرْدَلٌ
شَمَرْدَلٌ ذ A youth, strong and hardy; and in the like sense applied to a camel: (Lth, TA:) or tall; as also ↓ شَمَرْدَلِىٌّ: (Ham pp. 728 and 789:) or a bulky camel: (IAar, TA:) or, of camels &c., (S, O, K,) the swift; (S, O;) or youthful, swift, and goodly in make: (K:) and with ة, a she-camel goodly, beautiful in make. (A 'Obeyd, S, O, K.)

شَمَرْدَلِىٌّ
شَمَرْدَلِىٌّ ذ : see the preceding paragraph.

##### Türkçe

شَمَرْدَلٌ
**شَمَرْدَلٌ** ذ Genç, güçlü ve dayanıklı bir delikanlı; ve benzeri mânâda bir deveye de uygulanır: (Lth, TA:) yahut uzun; keza ↓ **شَمَرْدَلِىٌّ**: (Ham pp. 728 and 789:) yahut iri yapılı bir deve: (IAar, TA:) yahut, develer vb. hakkında, (S, O, K,) hızlı olan; (S, O;) yahut genç, hızlı ve yapılıca güzel: (K:) ve **ة** ile, yapılışı güzel, yapılışı güzel bir dişi deve. (A 'Obeyd, S, O, K.)

شَمَرْدَلِىٌّ
**شَمَرْدَلِىٌّ** ذ : önceki paragrafa bak.
