# شمز — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B2/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D8%B2/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شمز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B2.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شمز

الشمز: نفور النفس مما تكره، عن ابن الأعرابي. وتشمز وجهه، أي تمعر. وفي التكملة: تغير وتقبض. والتشمز: التقبض، وقد اشمأز الرجل اشمئزازا: انقبض واجتمع بعضه إلى بعض. قال ابن الأعرابي: اشمأز: اقشعر، وبه فسر قوله تعالى:  وإذا ذكر الله وحده اشمأزت قلوب الذين لا يؤمنون بالآخرة  وعليه اقتصر الزجاج. أو اشمأز: ذعر من الشيء، وهو قول أبي زيد. اشمأز الشيء: كرهه. بغير حرف جر، عن كراع، همزته زائدة. وهي الشمأزيزة، بالضم. يقال: رجل فيه شمأزيزة، من اشمأززت. والمشمئز: النافر، وهو مأخوذ من قول الزجاج المتقدم. المشمئز: الكاره للشيء، وهذا مأخوذ من قول كراع. المشمئز: المذعور، وهذا مأخوذ من قول أبي زيد. وأحمد بن إبراهيم الشمزي، بالفتح: محدث، روى عن ابن قريش الحافظ، وعنه ابن المقري. وعمر بن عثمان الشمزي، أخذ عن عمرو بن عبيد، معتزليان، هكذا في سائر النسخ، وهو خطأ، والصواب معتزلي.

### Türkçe

**الشمز**: nefsin, hoşlanmadığı şeyden ürkmesi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **تشمز وجهه**; yani yüzünü buruşturdu. Ve **التكملة**’de: değişti ve büzüldü. Ve **التشمز**: büzülme; ve adam **اشمأز** **اشمئزازا**: büzüldü ve bir kısmı bir kısmına toplandı. İbnü’l-A‘râbî dedi: **اشمأز**: ürperdi; ve bununla, Yüce Allah’ın sözü tefsir edildi: “Ve Allah tek başına anıldığı zaman, âhirete iman etmeyenlerin kalpleri **اشمأزت**”; ve Zecâc bununla yetindi. Yahut **اشمأز**: şeyden korktu; bu, Ebû Zeyd’in sözüdür. **اشمأز الشيء**: onu kerih gördü. Cer harfi olmaksızın; Kurâ‘dan; hemzesi ziyadedir. Ve o, zamme ile **الشمأزيزة**’dir. Denir ki: içinde **شمأزيزة** bulunan adam; **اشمأززت**’den. Ve **المشمئز**: ürken; bu, Zecâc’ın geçen sözünden alınmıştır. **المشمئز**: şeye karşı kerih gören; bu, Kurâ‘ın sözünden alınmıştır. **المشمئز**: korkmuş; bu, Ebû Zeyd’in sözünden alınmıştır. Ve Ahmed b. İbrâhîm **الشمزي**, fetha ile: muhaddis; Hâfız İbn Kureyş’ten rivayet etti; ondan da İbnü’l-Mukrî (rivayet etti). Ve Ömer b. Osman **الشمزي**, Amr b. Ubeyd’den aldı; ikisi de Mu‘tezilîlerdir; bütün nüshalarda böyle; o ise hatadır; doğrusu Mu‘tezilî’dir.
