# شمز — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B2/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D8%B2/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شمز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B2.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: شمز

ش ز م
شمز
استعمل من وجوهه : شمز . واشْمَأَزّ .
شمز : ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : الشَّمْزُ نُفُورُ النَّفْس من الشَّيء تَكْرَهُه .
اشمأز : وقال أبو إسحاق في قَول الله جَلَّ وعَزّ : ( تُرْجَعُونَ وَإِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِالاَخِرَةِ وَإِذَا ) ( الزمر : 45 ) الآية . قال : اشْمَأَزَّتْ نَفَرَتْ ، وكان المشركون إذا قيل : لا إلاه إلا الله وحده ، نفروا من هذا .
وقال ابنُ الأعرابيّ : اشْمَأَزَّتْ ، أي اقشَعَرَّتْ .
وقال أبو زيد : الْمُشْمَئِزُّ المذْعور . وقال ابن بزرج : هو النّافرُ الْكارِه .
أبو عُبيد ، عن الفراء : رَجُلٌ فيه شُمَأْزِيزةٌ ، من اشْمَأْزَرْتُ .
وقال شَمِر : قال خالد بن جَنْبَة : اشمئزاز السَّفْر انشِمَازُ اللّيل والنَّهار مُقْلَوْلِياً .
قال : قلت : ما الْمُقْلَوْلِي ؟ قال : النَّدْهُ الذي يَجمعها جَمْعَةً واحِدةً .
قلت : ما النَّدْه ؟ قال : السَّوْقُ الشديد حتى تكون كأنَّها مُشْرَبةٌ في الأفْرَان .

### Türkçe

ش ز م
**شمز**
Onun vecihlerinden kullanıldı: **شمز**. Ve **اشْمَأَزّ**.

**شمز**: Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الشَّمْزُ** kişinin nefsi, kerih gördüğün şeyden ürküp kaçınmasıdır.

**اشمأز**: Ebû İshâk, Allah جلّ وعزّ’in sözü hakkında dedi: ( **تُرْجَعُونَ وَإِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِالاَخِرَةِ وَإِذَا** ) (ez-Zümer: 45) âyet. Dedi: **اشْمَأَزَّتْ**: ürküp kaçındı; müşrikler, “Allah’tan başka ilâh yoktur, O tektir” denildiğinde, bundan ürküp kaçınırlardı.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **اشْمَأَزَّتْ**; yani ürperdi.

Ebû Zeyd dedi: **الْمُشْمَئِزُّ**: korkuya düşmüş olan. İbn Büzerc dedi: o, ürküp kaçınan, kerih gören kimsedir.

Ebû ‘Ubeyd, Ferrâ’dan: Bir adam; onda **شُمَأْزِيزةٌ** vardır; **اشْمَأْزَرْتُ**’dan.

Şemir dedi: Hâlid b. Cenbe dedi: Seferin **اشمئزاز**’ı, gecenin ve gündüzün **انشِمَازُ**’ıdır; **مُقْلَوْلِياً**.

Dedi: Dedim: **الْمُقْلَوْلِي** nedir? Dedi: **النَّدْهُ**; onu tek bir toplama ile toplayandır.

Dedim: **النَّدْه** nedir? Dedi: şiddetli sevk etmektir; ta ki sanki fırınlarda içirilmiş gibi olsun.
