# شمس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شمس

الشمس، م، أي معروفة، مؤنثة، قال الليث: الشمس عين الضح، أراد أن الشمس هو العين التي في السماء تجري في الفلك، وأن الضح ضوؤه الذي يشرق على وجه الأرض، ج شموس، كأنهم جعلوا كل ناحية منها شمسا، كما قالوا للمفرق: مفارق، قال الأشتر النخعي:
  حمى الحديد عليهم فـكـأنـه                      ومضان برق أو شعاع شموس والشمس: ضرب من المشط، كانت النساء في الدهر الأول يتمشطن به، وهي الشمسة، قاله ابن دريد. وأنشد:
  فامتشطت النوفليا                      ت وعليت بشمس والشمس: ضرب من القلائد، وقيل: هو معلاق القلادة في العنق، والجمع شموس، وقال اللحياني: هو ضرب من الحلي، مذكر، وقال غيره، هو قلادة الكلب. والشمس: صنم قديم، ذكره ابن الكلبي. والشمس: عين ماء، يقال له: عين شمس. والشمس: أبو بطن من العرب، قال تأبط شرا:
  إني لمهد مـن ثـنـائي فـقـاصـد                      به لابن عم الصدق شمس بن مالك ويروى في البيت بفتح الشين. وقد سمت عبد شمس وهو بطن من قريش، قيل: سموا بذلك الصنم، وأول من تسمى به سبأ بن يشجب. ونص أبو علي في التذكرة على منعه، أي ترك الصرف من عبد شمس، للتعريف والتأنيث، وفرق بينه وبين دعد، في التخيير بين الصرف وتركه، قال جرير:
  أنت ابن معتلج الأباطح فافتخر                      من عبد شمس بذروة وصميم وما جاء في الشعر مصروفا حمل على الضرورة، كذا نص الصاغاني، فإذا لا يحتاج إلى تأويل، وهو قول شيخنا: لعل المراد على جواز منعه. وإلا فالأفصح عند أبي علي في المؤنث الثلاثي الساكن الوسط الصرف، كما في همع الهوامع وغيره، فتأملن وفال ابن الأعرابي في قوله:
  كلا وشمس لنخضبنهم دما

  لم يصرف شمس؛ لأنه ذهب به إلى المعرفة ينوي به الألف واللام، فلما كانت نيته الألف واللام لم يجره، وجعله معرفة، وقال غيره، إنما عنى الصنم المسمى شمسا، ولكنه ترك الصرف لأنه جعله اسما للصورة، وقال سيبويه:ليس أحد من العرب يقول: هذه شمس فيجعلها معرفة بغير ألف ولام، فإذا قالوا: عبد شمس، فكلهم يجعلها معرفة. وأضيف إلى شمس السماء، لأنهم كانوا يعبدونها، وهو أحد الأقوال فيه، وقيل: إلى الصنم. والنسبة عبشمي، بالأخذ من الأول حرفين ومن الثاني حرفين، ورد الأسم إلى الرباعي، قال عبد يغوث بن وقاص الحارثي:
  وتضحك مني شيخة عبشمـية                      كأن لم ترى قبلي أسيرا يمانيا

  وأما بن تميم فأصله، على ما قال أبو عمرو بن العلاء، ونقله عنه الجوهري: عب شمس: أي حبها، أي ضوءها، والعين مبدلة من الحاء، كما قالوا في عب قر، وهو البرد، وقد يخفف فيقال: عب شمس، كما هو نص الجوهري، وقيل: عب الشمس: لعابها. وإما أصله: عبء شمس، بالهمز والعبء: العدل، أي نظيرها وعدلها يفتح ويكسر، قاله ابن الأعرابي، والنسبة: عبشمي أيضا، كما صرح به ابن سيده. وعين شمس: ع بمصر بالمطرية خارج القاهرة، كان به منبت البلسان قديما، كما تقدمت. الإشارة إليه، وقد وردت هذا الموضع مرارا، وسيأتي للمصنف في عين أيضا. والشمستان، هكذا في النسخ، وفي التكملة: الشمسان: مويهتان في جوف غريض، كأمير، هكذا بالغين المعجمة في النسخ، والصواب بالإهمال، وهي قنة منقادة بأعلى نجد في طرف النير، نير بني غاضرة، وقد سبق أن الذي لبني غاضرة في النير الجانب الغربي منه، فإن شرقيه لغني بن أعصر. وقال ابن الأعرابي والفراء: الشميستان: جنتان بإزاء الفردوس، وسيأتي الفردوس في موضعه. والشماس، كشداد، من رؤوس النصارى: الذي يحلق وسط رأسه، لازما للبيعة، وهذا عمل عدولهم وثقاتهم، قاله الليث، وقال ابن دريد: فأما شماس النصارى فليس بعربي محض. وفي المحكم: ليس بعربي صحيح، ج شمامسة، ألحقوا الهاء للعجمة أو العوض. وشماس بن زهير بن مالك بن امرئ القيس بن مالك بن ثعلبة بن الخزرج جد أبي محمد ثابت ابن قيس الصحابي خطيب الأنصار. والشماسية: محلة بدمشق، وأيضا: ع قرب، وفي التكملة: بجنب رصافة بغداد، نقلهما الصاغاني. وشمس يومنا يشمس ويشمس من حد نصر وضرب، شموسا، بالضم فيهما، وشمس، كسمع، يشمس، بالفتح على القياس، عن ابن دريد، وقد قيل: آتيه يشمس، بالضم، ومثله فضل يفضل، قال ابن سيده: هذا قول أهل اللغة، والصحيح عندي أن يشمس آتي شمس. وأشمس يومنا، بالألف، أي صار ذا شمس. ويقال: يوم، شامس، وقد شمس شموسا، أي ذو ضح نهاره كله، وقيل: يوم شامس: واضح. وشمس الفرس يشمس شموسا، بالضم، وشماسا، بالكسر: شرد وجمح، ومنع ظهره عن الركوب لشدة شغبه وحدته، فهو لا يستقر، فهو شامس وشموس، كصبور، من خيل شمس، بالضم، وشمس، بضمتين، ومنه الحديث كأنها أذناب خيل شمس وقد توصف به الناقة، قال أعرابي يصف ناقته: إنها لعسوس شموس ضروس نهوس. والشموس: من أسمار الخمر، لأنها تشمس بصاحبها: تجمع به، وقال أبو حنيفة رحمه الله: لأنها تجمع بصاحبها جماح الشموس، فهي مثل الدابة الشموس. والشموس بنت أبي عامر عبد عمرو الراهب، وهي أم عاصم بن ثابت. والشموس بنت عمرو بن حزام الظفرية، وصوابه السلمية. وبنت مالك بن قيس، ذكرهن ابن حبيب. و الشموس بنت النعمان بن عامر الأنصارية، أخرج لها الثلاثة: صحابيات.، رضي الله عنهن. والشموس: فرس للأسود بن شريك، وفرس ليزيد بن خذاق العبدي، ولها يقول:
  ألا هل أتاها أن شـكة حـازم                      علي وأني قد صنعت الشموسا

  وفرس لسويد بن خذاق العبدي، أخي يزيد هذا. و فرس لعبد الله بن عامر القرشي. وهو القائل فيه:
  جرى الشموس ناجزا بناجز وفرس لشبيب بن جراد أحد بني الوحيد من هوازن، فهي خمسة أفراس، ذكر منها ابن الكلبي وابن سيده الثانية، وابن سيده فقط الخامسة، والباقي عن الصاغاني. وقال أبو سعيد: الشموس: هضبة معروفة، سميت به لأنها صعبة المرتقى. ومن المجاز: شمس له، إذا أبدى عداوة وكاد يوقع، كذا في الأساس، وفي المحكم: شمس لي فلان، إذا بدت عداوته فلم يقدر على كتمها، وفي التهذيب: أبدى عداوته كأنه هم أن يفعل. والتشميس: بسط الشيء في الشمس لييبس، وهو أيضا: عبادة الشمس، يقال: هو مشمس، إذا كان يعبدها، نقله الصاغاني. وقال النضر: المتشمس من الرجال: الذي يمنع ما وراء ظهره، وهو القوي الشديد القومية، هذا هو نص النضر، وقال الصاغاني: الشديد القوة، وبيض له في اللسان، كأنه شك، وقد ضبطه أبو حامد الأرموي على الصواب كما ذكرنا، قال: والبخيل غاية أيضا متشمس، وهو الذي لا ينال منه خير، يقال: أتينا فلانا نتعرض لمعروفه فتشمس علينا، أي بخل. والمتشمس: والد أسيد التابعي، يروي عن أبي موسى، وعنه الحسن. وشماسة، كثمامة، ويفتح: اسم. وشامستان، وفي التكملة: شامستيان،:ة ببلخ. وجزيرة شامس: من الجزائر اليونانية، ويقال: إنها فوق الثلاثمائة جزيرة. ومما يستدرك عليه: يوم شمس، بالفتح، وشمس، ككتف: صحو لا غيم فيه. وشامس: شديد الحر، وحكي عن ثعلب: يوم مشموس كشامس. وتشمس الرجل: قعد في الشمس وانتصب لها. وتصغير الشمس: شميسة. والشموس من النساء التي لا تطالع الرجال ولا تطمعهم، قال النابغة
  شمس موانع كل ليلة حرة                      يخلفن ظن الفاحش المغيار وقد شمست، وقول أبي صخر الهذلي:
  قصار الخطا شم شموس عن الخناخدال الشوى فتخ الأكف خراعب جمع شامسة على شموس كقاعدة وقعود، كسره على حذف الزائد، والاسم: الشماس، كالنوار. ورجل شموس: صعب الخلق، ولا تقل: شموص. ورجل شموس: عسر في عداوته شديد الخلاف على من عانده. وشامسه مشامسة وشماسا: عانده وعاداه، أنشد ثعلب:
  قوم إذا شومسوا لج الشماس بهمذات العناد وإن ياسرتهم يسروا وجيد شامس: ذو شموس، على النسب قال:
  بعينين نجلاوين لم يجر فيهـمـا                      ضمان وجيد حلي الشذر شامس وبنو الشموس: بطن. وشمس، بالضم وبالفتح، وشميس كأمير، وزبير: أسماء. والشمس والشموس: بلد باليمن، قال الراعي:
  وأنا الذي سمعت مصانع مأرب                      وقرى الشموس وأهلهن هديري

  ويروى: الشميس. وشمسانية: بليدة بالخابور. والشموس: من أجود قصور اليمامة. وشميسى: واد من أودية القبلية. وقالوا في عبشمس: عبشمس، وهو من نادر المدغم، حكاه الفارسي. وبنو شمس بن عمرو بن غنم بن غالب، من الأزد، بالضم، منهم محمد بن واسع الأزدي الشمسي، من التابعين. وأبو الشموس البلوي: صحابي، وروي حديث سليم بن مطير، عن أبيه، عنه، ذكره المزي في الكنى. وأبو شماس بن عمرو: صحابي، ذكره في العباب. ومنية الشماس: قرية بجيزة مصر، وهي المعروفة بدير الشمع.

### Türkçe

**الشمس**، müennes, yani bilinen; Leys dedi ki: **الشمس** **عين الضح**’dır; **الشمس**’ın, gökte felekte yürüyen göz olduğunu, **الضح**’ın da onun ışığı olup yer yüzüne doğan şey olduğunu kastetti; çoğulu **شموس**; sanki onun her bir yönünü bir **شمس** yapmışlardır; tıpkı **المفرق** için **مفارق** dedikleri gibi. Eşter en-Nehaî dedi ki:
  Demiri onlara haram kıldı; sanki o                      bir şimşeğin parıltısı yahut **شموس**’un ışınıdır.

Ve **الشمس**: taraktan bir türdür; ilk devirde kadınlar onunla taranırlardı; o da **الشمسة**’dir; bunu İbn Düreyd söyledi. Ve şu beyit okundu:
  Nûfeliye tarandı                      ve bir **شمس** ile yükseldi.

Ve **الشمس**: gerdanlıklardan bir türdür; ve denildi ki: o, gerdanlığın boyundaki askısıdır; çoğulu **شموس**; Lihyânî dedi ki: o, ziynetten bir türdür, müzekkerdir; başkası dedi ki: o, köpeğin gerdanlığıdır. Ve **الشمس**: kadîm bir puttur; onu İbnü’l-Kelbî zikretti. Ve **الشمس**: bir su gözüdür; ona **عين شمس** denir. Ve **الشمس**: Araplardan bir karın babasıdır; Teebbete Şerran dedi ki:
  Ben, övgümden bir beşikçiyim; kasdeden                      onunla doğruluğun amcaoğluna: **شمس بن مالك**’e.

Ve beyitte **ش**’nin fethiyle rivayet olunur. Ve **عبد شمس** adını koydular; o, Kureyş’ten bir karındır; denildi ki: onu o put sebebiyle adlandırdılar; ve onunla adlanan ilk kişi **سبأ بن يشجب**’dir. Ebû Ali, **التذكرة**’de onun men’ine, yani **عبد شمس**’ten sarfı terk etmeye, marifelik ve müenneslik sebebiyle, nass etti; ve onunla **دعد** arasında, sarf ile terk arasında muhayyerlikte, fark koydu. Cerîr dedi ki:
  Sen, Ebâtıh’ın karıştırıcısının oğlusun; övün                      **عبد شمس**’ten bir zirve ve bir öz ile.

Şiirde sarf edilmiş olarak gelen şey, zarurete hamledilir; Sâğânî’nin nassı böyledir; böylece te’vile ihtiyaç olmaz; bu, şeyhimizin sözüdür: belki murad, men’inin cevazı üzerinedir. Yoksa Ebû Ali’ye göre, ortası sâkin üçlü müenneste en fasih olan sarftır; **همع الهوامع** ve başkasında olduğu gibi; öyleyse düşün. Ve İbnü’l-A‘râbî, şu sözünde dedi ki:
  Hayır; **شمس**’e andolsun, onları kana boyayacağız.

**شمس**’i sarf etmedi; çünkü onu marifeye götürdü; onunla **الألف واللام**’ı niyet eder; niyeti **الألف واللام** olunca onu cerretmedi ve onu marife yaptı. Başkası dedi ki: ancak **شمسا** diye adlandırılan putu kastetti; fakat onu sarftan bıraktı; çünkü onu sûretin ismi yaptı. Sîbeveyh dedi ki: Araplardan hiç kimse “bu **شمس**” demez de onu **ألف** ve **لام** olmaksızın marife yapmaz; fakat “**عبد شمس**” dediklerinde, hepsi onu marife yapar. Ve **شمس السماء**’a izafe edildi; çünkü onlar ona taparlardı; bu, onda bir görüştür; ve denildi ki: puta. Nisbet **عبشمي**’dir; birinciden iki harf, ikinciden iki harf almakla ve ismi dörtlüye iade etmekle. Abd Yeğûs b. Vakkâs el-Hârisî dedi ki:
  Bana güler bir **عبشمية** ihtiyar kadın                      sanki benden önce Yemenli bir esir görmemiş gibi.

Temîm oğullarına gelince: aslı, Ebû Amr b. el-Alâ’nın dediği üzere ve Cevherî’nin ondan naklettiği üzere: **عب شمس**; yani “onun sevgisi”, yani “onun ışığı”; ve **العين**, **الحاء**’dan bedeldir; tıpkı **عب قر**’da dedikleri gibi; o da soğuktur. Ve hafifletilir de “**عب شمس**” denir; Cevherî’nin nassı böyledir. Ve denildi ki: **عب الشمس**: onun salyasıdır. Ve yahut aslı: **عبء شمس**; hemze ile; ve **العبء**: yük, yani onun benzeri ve dengi; feth ile de kesr ile de gelir; bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi; nisbet: **عبشمي** de; İbn Sîde’nin açıkça belirttiği gibi. Ve **عين شمس**: Mısır’da, Matariyye’de, Kahire dışında bir yerdir; onda eskiden balsamın bitiş yeri vardı; daha önce ona işaret geçtiği gibi; bu yer defalarca vârid olmuştur; musannifin “**عين**” maddesinde de gelecektir.

Ve **الشمستان**; nüshalarda böyle; **التكملة**’de: **الشمسان**: **غريض**’in içinde iki su; **كأمير**; nüshalarda, mu‘ceme **غ** ile böyledir; doğrusu ihmâl iledir; ve o, Necd’in yukarısında, **النير**’in ucunda, sürüklenen bir tepedir; **نير بني غاضرة**; daha önce geçti ki **بني غاضرة**’ye **النير**’de olan, onun batı tarafıdır; çünkü doğusu **غني بن أعصر**’ındır. Ve İbnü’l-A‘râbî ile Ferrâ dedi ki: **الشميستان**: **الفردوس**’un karşısında iki cennettir; **الفردوس** kendi yerinde gelecektir.

Ve **الشماس**; **كشداد** vezninde; Hristiyanların reislerinden: başının ortasını tıraş eden, kiliseye bağlı olarak; bu, onların âdillerinin ve güvenilirlerinin işidir; Leys söyledi. İbn Düreyd dedi ki: Hristiyanların **شماس**’ı ise saf Arapça değildir. **المحكم**’de: sahih Arapça değildir; çoğulu **شمامسة**; yabancılık yahut ivaz için **الهاء**’yı ilhak ettiler. Ve **شماس بن زهير بن مالك بن امرئ القيس بن مالك بن ثعلبة بن الخزرج**: Ensâr’ın hatibi sahâbî Ebû Muhammed Sâbit b. Kays’ın ceddi. Ve **الشماسية**: Dımaşk’ta bir mahalle; ayrıca: **ع** قرب; ve **التكملة**’de: Bağdat’ın Rüsâfe’sinin yanında; ikisini de Sâğânî nakletti.

Ve “günümüz güneşlendi”: **شمس يومنا يشمس ويشمس**; **نصر** ve **ضرب** haddi üzere; **شموسا**; ikisinde de damme ile. Ve **شمس**; **كسمع**; **يشمس**; kıyasa göre fetha ile; İbn Düreyd’den. Ve “ona gelirim, **يشمس**” denildi; damme ile; bunun benzeri: **فضل يفضل**. İbn Sîde dedi ki: bu, lugat ehlinin sözüdür; bana göre sahih olan: **يشمس** “gelirim” **شمس**’tir. Ve **أشمس يومنا**; elif ile; yani güneşli oldu. Ve denilir: **يوم شامس**; ve **شمس شموسا**; yani bütün gündüzü **ضح** sahibi; ve denildi ki: **يوم شامس**: açık.

Ve at, **شمس الفرس يشمس شموسا**; damme ile; ve **شماسا**; kesra ile: ürktü ve azdı; huysuzluğu ve sertliği sebebiyle sırtını binmeye kapadı; o, durulmaz; o hâlde o, **شامس** ve **شموس**; **كصبور**; **خيل شمس**’ten; damme ile; ve **شمس**; iki damme ile. Ve ondan hadis: “sanki o, **خيل شمس**’in kuyruklarıdır.” Ve deve de onunla vasfedilir. Bir bedevî, devesini vasfederek dedi ki: “O, elbette **عسوس شموس ضروس نهوس**’tur.”

Ve **الشموس**: şarabın esmerlerinden bir türdür; çünkü sahibine karşı **تشمس** eder: onunla toplanır. Ebû Hanîfe rahimehullah dedi ki: çünkü sahibine, **الشموس**’un azgınlığı gibi toplanır; o hâlde o, **الشموس** binek hayvanı gibidir.

Ve **الشموس بنت أبي عامر عبد عمرو الراهب**; o, Âsım b. Sâbit’in annesidir. Ve **الشموس بنت عمرو بن حزام الظفرية**; doğrusu **السلمية**’dir. Ve **بنت مالك بن قيس**; onları İbn Habîb zikretti. Ve **الشموس بنت النعمان بن عامر الأنصارية**; onun için üçü rivayet çıkardı: sahâbî kadınlardır; Allah onlardan razı olsun.

Ve **الشموس**: Esved b. Şerîk’in bir atıdır; ve Abdî Yezîd b. Huzâk’ın bir atıdır; onun hakkında şöyle der:
  Ona ulaştı mı ki, Hâzim’in bir darbesi                      benim üzerime; ve benim **الشموس**’u yaptığım.

Ve **سويد بن خذاق العبدي**’nin atı; bu, **يزيد**’in kardeşidir. Ve **عبد الله بن عامر القرشي**’nin bir atı. Ve o, onun hakkında söyleyendir:
  “**الشموس** koştu; **ناجز** ile **ناجز** (birbirine) koşarak.”
Ve **شبيب بن جراد**’ın, **هوازن**’den **بني الوحيد**’den birinin atı; böylece onlar beş attır. Bunlardan ikincisini **ابن الكلبي** ve **ابن سيده** zikretti; beşincisini yalnız **ابن سيده** (zikretti); geri kalanı **الصاغاني**’dendir. **أبو سعيد** dedi: **الشموس**: bilinen bir tepedir; ona bununla ad verildi, çünkü o, çıkılması zor olandır. Mecazdan: **شمس له**; düşmanlık gösterdiği ve (birini) düşürmeye azmettiği zaman; **الأساس**’ta böyledir. **المحكم**’de: **شمس لي فلان**; düşmanlığı ortaya çıktığı, onu gizlemeye güç yetiremediği zaman. **التهذيب**’de: düşmanlığını açığa vurdu; sanki yapmaya niyetlenmiş gibi. Ve **التشميس**: bir şeyi güneşte yaymak ki kurusun; o ayrıca: güneşe tapmadır; denir ki: **هو مشمس**; ona ibadet ettiği zaman; bunu **الصاغاني** nakletti. **النضر** dedi: erkeklerden **المتشمس**: sırtının arkasında olanı engelleyen; ve o, güçlü, şiddetli, kavmiyetçe kuvvetli olandır; bu, **النضر**’ın metnidir. **الصاغاني** dedi: şiddetli kuvvetli. **اللسان**’da ona beyaz (yer) bırakıldı; sanki şüphe etti. Halbuki **أبو حامد الأرموي** onu doğru üzere ضبط etti, zikrettiğimiz gibi; dedi ki: ve cimri, gaye olarak da **متشمس**’tir; o, kendisinden hayır elde edilmeyen kimsedir. Denir ki: falana geldik, iyiliğine maruz kalalım diye; bize karşı **فتشمس علينا**; yani cimrilik etti. Ve **المتشمس**: tâbiî **أسيد**’in babasıdır; **أبي موسى**’dan rivayet eder; ondan da **الحسن** (rivayet eder). Ve **شماسة**; **ثمامة** gibi; ve fetha ile (okunur): bir isimdir. Ve **شامستان**; ve **التكملة**’de: **شامستيان**: **بلخ**’ta bir köy. Ve **جزيرة شامس**: Yunan adalarındandır; ve denir ki: o, üç yüz adanın üstündedir. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **يوم شمس**; fetha ile. Ve **شمس**; **كتف** gibi: içinde bulut olmayan açıklık. Ve **شامس**: şiddetli sıcak. Ve **ثعلب**’den hikâye edildi: **يوم مشموس**; **شامس** gibi. Ve **تشمس الرجل**: güneşte oturdu ve ona karşı dikildi. Ve **الشمس**’ın küçültmesi: **شميسة**. Ve kadınlardan **الشموس**: erkeklere bakmayan ve onları ümitlendirmeyen (kadın)dır. **النابغة** dedi:
  “**شمس**; her gece engelleyici, hür (kadınlar)
  **الفاحش المغيار**’ın zannını boşa çıkarırlar.”
Ve **شمست** (oldu). Ve **أبي صخر الهذلي**’nin sözü:
  “Kısa adımlı; **شم**; **شموس**; **الخنا**’dan (uzak)
  **خدال الشوى**; **فتخ الأكف**; **خراعب**.”
**شامسة**’nin çoğulu **شموس** üzerine; **قاعدة** ve **قعود** gibi; fazlalığı hazf ederek kırdı. Ve isim: **الشماس**; **النوار** gibi. Ve **رجل شموس**: yaratılışı zor (kimsedir); ve “**شموص**” deme. Ve **رجل شموس**: düşmanlığında çetin; kendisine inat edene karşı muhalefeti şiddetli. Ve onu **شامسه**; **مشامسة** ve **شماسا** (şeklinde): ona inat etti ve ona düşmanlık etti. **ثعلب** inşad etti:
  “Bir kavim; eğer onlarla **شومسوا** edilirse, **الشماس** onlarla (işte) inat hamzeleriyle ısrar eder;
  ve eğer onlarla kolaylık edilirse, kolaylık ederler.”
Ve **جيد شامس**: **شموس** sahibi; nisbet üzere. Dedi ki:
  “İki iri gözde; onların içinde akmadı
  **ضمان**; ve **حلي الشذر**’in boynu: **شامس**.”
Ve **بنو الشموس**: bir batındır. Ve **شمس**; damme ile ve fetha ile; ve **شميس**; **أمير** gibi; ve **زبير**: isimlerdir. Ve **الشمس** ve **الشموس**: Yemen’de bir beldedir. **الراعي** dedi:
  “Ve ben, **مأرب**’in yapıtlarını işitenim
  ve **الشموس** köylerini ve onların ehlinin uğultumu.”

Ve rivayet edilir: **الشميس**. Ve **شمسانية**: **الخابور**’da küçük bir beldedir. Ve **الشموس**: **اليمامة**’nin en iyi köşklerindendir. Ve **شميسى**: **القبلية** vadilerinden bir vadidir. Ve **عبشمس** hakkında dediler: **عبشمس**; ve o, nadir idğamlıdandır; bunu **الفارسي** hikâye etti. Ve **بنو شمس بن عمرو بن غنم بن غالب**; **الأزد**’dendir; damme ile. Onlardandır: tâbiînden **محمد بن واسع الأزدي الشمسي**. Ve **أبو الشموس البلوي**: sahâbîdir; ve **سليم بن مطير**’in, babasından, ondan (naklettiği) hadisi rivayet edildi; onu **المزي** künyelerde zikretti. Ve **أبو شماس بن عمرو**: sahâbîdir; onu **العباب**’da zikretti. Ve **منية الشماس**: Mısır **جيزة**’sinde bir köydür; ve o, **دير الشمع** diye bilinen (yerdir).
