# شمظ (ش-م-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - م - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش ظ م
شظم ، شمظ ، مشظ .
شظم : أبو عبيد وغيره : الشَّظْمُ والشَّيْظَمَةُ الطَّويل ، والطّويل من الخيل .
وقال عنترة :
من بين شَيْظَمَةٍ وأَجْرَدَ شَيْظمِ
ورجل شَيْظَمٌ وشَيْظَميٌّ من رجال شَياظِمة ، وقيل : الشيْظَمُ من الرجال : الطَّلْقُ الوجه الهش ، الذي لا انْقِباض فيه .
مشظ : قال الليث : الْمَشظُ : أن يَمَس الشوْكَ أو الْجِذْعَ فيدخل مِنْه في يده ، يقال : مَشظَت يده تَمْشُظ مَشظاً .
وقال ابنُ السكيت نحوَه ، وأَنشدَ قول سُحَيم بنُ وَثِيل :
وإنَّ قَناتَنَا مَشِظٌ شَظَاهَا
شَدِيدٌ مَدُّهَا عُنُقَ الْقَرينِ
وقال جرير :
مِشاظُ قَناةٍ دَرْؤُهَا لَمْ يُقَوَّمِ
وكان شمر يقول : مَشَظَتْ يَدُه ، بالظَّاء ، وينكر مَشِظَتْ ، وهما عندي لغتان رواهما أبو الهيثم وغيره . ورواه المِسْعَريُّ ، عن أبي عُبيد . بالطاء : ويقال : شظَاة مَشِظَّةٌ ، إذا كانت حَديدة صُلْبة ، تُمْشظُ بها يدُ من تناولها .
وقال الشاعر :
وكَلّ فَتَى أَخِي هَيْجَا شُجاعٍ
على خَيْفَانَةٍ مَشِظٍ شَظَاها
شمظ : شَمْظَة : اسم مَوْضع في شِعْرِ حُميد ابن ثَوْر :
كما انْقَبَضَتْ كَدْرَاء تَسْفِي فِراخَها
بشمْظَةَ رِفْهاً والْمِياهُ شُعوبُ
وقال ابن دُريد : الشمْظُ : الْمَنْع ، شَمَظْتُه من كذا ، أي مَنَعْتُه .
وأنشد :
سَتَشمَظُكُمْ من بَطْنِ وَجَ سُيوفُنا
ويُصْبحُ منكم بَطْنُ جِلْذَان مُقْفِرَا

##### Türkçe

ش ظ م
**شظم** , **شمظ** , **مشظ** .

**شظم** : Ebû Ubeyd ve başkaları: **الشَّظْمُ** ve **الشَّيْظَمَةُ** uzun; ve atlardan uzun olan.
Ve Antara dedi:
من بين **شَيْظَمَةٍ** وأَجْرَدَ **شَيْظمِ**
Ve **شَيْظَمٌ** ve **شَيْظَميٌّ** adam; **شَياظِمة** adamlardan. Ve denildi: erkeklerden **الشيْظَمُ**: yüzü açık, güler yüzlü; onda hiçbir kasılma bulunmayan.

**مشظ** : Leys dedi: **الْمَشظُ**: dikenin veya kütüğün değmesi; ondan bir şeyin eline girmesi. Denilir: **مَشظَت** eli, **تَمْشُظ** **مَشظاً**.
İbnü’s-Sikkît onun benzerini söyledi; ve Suhaym b. Vethîl’in sözünü inşâd etti:
وإنَّ قَناتَنَا **مَشِظٌ** شَظَاهَا
شَدِيدٌ مَدُّهَا عُنُقَ الْقَرينِ
Ve Cerîr dedi:
**مِشاظُ** قَناةٍ دَرْؤُهَا لَمْ يُقَوَّمِ
Şemmer şöyle derdi: **مَشَظَتْ** eli, **بالظَّاء** ile; ve **مَشِظَتْ**’i inkâr ederdi. İkisi de benim yanımda, Ebû’l-Heysem ve başkalarının rivayet ettiği iki lugattır. Ve el-Mis‘arî onu Ebû Ubeyd’den, **بالطاء** ile rivayet etti. Ve denilir: **شظَاة مَشِظَّةٌ**; eğer sert, katı demir olursa; onu tutanın eli onunla **تُمْشظُ** olur.
Şair dedi:
وكَلّ فَتَى أَخِي هَيْجَا شُجاعٍ
على خَيْفَانَةٍ **مَشِظٍ** شَظَاها

**شمظ** : **شَمْظَة**: Humeyd b. Sevr’un şiirinde bir yer adıdır:
كما انْقَبَضَتْ كَدْرَاء تَسْفِي فِراخَها
ب**شمْظَةَ** رِفْهاً والْمِياهُ شُعوبُ
İbn Düreyd dedi: **الشمْظُ**: engelleme; **شَمَظْتُه** onu şundan, yani onu engelledim.
Ve inşâd etti:
سَتَشمَظُكُمْ من بَطْنِ وَجَ سُيوفُنا
ويُصْبحُ منكم بَطْنُ جِلْذَان مُقْفِرَا

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ابن دريد: الشَّمْظُ المَنْعُ. ابن سيده: شَمَظَه
(* قوله «شمظه
إلخ» كذا ضبط في الأَصل فهو عليه من حد ضرب ومقتضى اطلاق المجد أَنه من حد كتب.) عن الأَمر يَشمِظُه شَمْظاً منعه؛ قال:
سَتَشْمِظُكم عن بَطْنِ وَجٍّ سُيوفُنا،
ويُصبِح منكم بَطْنُ جِلْذانَ مُقْفِرا
جِلْذان: ثنِيّة بالطائف؛ التهذيب: وشَمْظةُ اسم موضع في شعر حُميد بن ثور:
كما انْقَضَبَت كدْراء تَسْقِي فِراخَها
بشَمْظةَ رَفْهاً، والمِياهُ شُعوبُ
(* قوله «انقبضت» كذا بالأصل وشرح القاموس، والذي في معجم ياقوت: انقبضت، بتقديم الباء على الضاد.)

##### Türkçe

İbn Düreyd: **الشَّمْظُ** engellemedir. İbn Sîde: **شَمَظَه**
(* Onun sözü: «**شمظه**
ilâh»; asılda böyle ضبط edilmiştir; o hâlde o, **ضرب** bâbındandır; mecdin إطلاقının gereği ise onun **كتب** bâbından olmasıdır.) bir işten onu **يَشمِظُه** **شَمْظاً**: onu engelledi; dedi ki:
Sizi Vucc’un karnından kılıçlarımız engelleyecek,
Ve sizden Cildân’ın karnı ıssız olarak sabahlayacak.

**جِلْذان**: Tâif’te bir geçittir; Tehzîb: ve **شَمْظةُ** Humeyd b. Sevr’in şiirinde bir yer adıdır:
Kara bir (kuş) yavrularını sulamak için kanat çırptığı gibi,
**بشَمْظةَ**’da genişçe; ve sular kollardır.
(* Onun sözü: «**انقبضت**»; asılda ve Kâmûs’un şerhinde böyle; Yâkût’un Mu‘cem’inde olan ise: **انقبضت**; **الباء**’yı **الضاد**’dan önce getirmekle.)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

والشمظ، أهمله الجوهري. وقال ابن دريد: هو المنع. قال ابن سيده: شمظه عن الأمر يشمظه شمظا: منعه، وأنشد:
  ستشمظكم عن بطن وج سيفناويصبح منكم بطن جلذان مقفرا والشمظ: الخلط، يقال: شمظت مالي بعضه ببعض، أي خلطت حلالي بحرامي، نقله الخارزنجي. والشمظ أيضا: أخذ الشيء قليلا قليلا، عنه أيضا. وقال أيضا: الشمظ: استحثاث وتحريك دون العنف. قال: والشمظ أيضا: أن يشمظ الإنسان بكلام يخلط له لينا بشدة.
 ومما يستدرك عليه: شمظة: اسم موضع، نقله الأزهري. وأنشد لحميد بن ثور، رضي الله عنه:
  كما انقضبت كدراء تسقي فراخها                      بشمظة رفها والمياه شـعـوب

##### Türkçe

Ve **الشمظ**; el-Cevherî onu ihmal etti. İbn Düreyd dedi: O, men‘dir. İbn Sîde dedi: **شمظه عن الأمر يشمظه شمظا**: onu (o işten) men etti; ve inşad etti:
  Sizi, Vec’in karnından kılıcımız men edecektir
  Ve sizden, Celzân’ın karnı ıssız kalacaktır

Ve **الشمظ**: karıştırmadır; denilir: **شمظت مالي بعضه ببعض**; yani helâlimi haramımla karıştırdım; onu el-Hârizencî nakletti. Ve **الشمظ** ayrıca: şeyi az az almaktır; ondan da (naklen). Ve ayrıca dedi: **الشمظ**: şiddet olmaksızın acele ettirme ve hareket ettirmedir. Dedi: Ve **الشمظ** ayrıca: insanın, kendisine yumuşağı sertlikle karıştırılan bir söz ile **يشمظ** edilmesidir.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **شمظة**: bir yer adıdır; onu el-Ezherî nakletti. Ve Humeyd b. Sevr’den, رضي الله عنه, inşad etti:
  Tıpkı, yavrularını sulayan koyu renkli (kuş) gibi,
  **بشمظة**’de, kanatlarını açmış; ve sular kollara ayrılmıştır.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَمَظَ
شَمَظَ U ( n. ac. شَمْظ 1 ).
a.  Prevented.

b.  Mixed.

c.  Persuaded; stimulated.

##### Türkçe

**شَمَظَ**
**شَمَظَ** U (isim-fiil: **شَمْظ** 1).

a. Engelledi.

b. Karıştırdı.

c. İkna etti; teşvik etti.
