# شمق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شمق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شمق

القاف والشين والميم معهما
ق ش م، ق م ش، م ش ق، ش م ق مستعملات قشم: القَشْمُ: شدة الأكل وخلطه، وهو يَقشِمُ قَشْماً.
والقِشَمُ: اللحم إذا نضج واحمر فسال ودكه، الواحدة قَشْمةٌ بلغة تغلب.
والقِشْمُ: مسيل الماء في الروض، والجميع قُشُومٌ.
وما أصابت الإبل مَقْشَماً أي ما ترعاه.
والقُشامُ: اسم ما يؤكل.
قمش: القُمُشُ: جمع القماش، وهو ما كان على وجه الأرض من فتات الأشياء. ويقال لرذالة الناس: قِماشٌ.
ورأيته يَتَقَمَّشُ أي يأكل ما وجد وإن كان دوناً.
وما أعطاني إلا قماشاً أي أوتح ما قدر عليه وأردؤه.
والقَميشةُ: طعام للعرب من اللبن وحب الحنظل.
مشق: ثوب مُمَشَّقٌ: مصبوغ بالمِشْقِ، وهو طين أحمر.
والمَشْقُ: الضرب بالسوط، ومَشَقْتُه أمشُقُهُ مَشْقاً، قال:
والعيس يحذرن السياط المُشَّقا
وقال:
تنجو وأشقاهن تلقى مَشْقا
والمَشْقُ: شدة الأكل تأخذ النحضة فَتَمْشَقُها بفيك مَشْقاً أي جذباً ومَشَقْتَ الطعام مَشْقاً أي أبقيت أكثر مما تأكل.
والإبل تَمشُقُ الكلا مَشْقاً إذا تناولت وهي تسير بأحمالها، ويقال: امشُقُوها أي دعوها تصيب من الكلا.
والمَشْقُ: جذب الشيء ليمتد ويطول.
والوتر يُمْشَقُ حتى يلين ويجود كما يمشق الخياط خيطه بحزقه وفرس مَشيقٌ ومَمْشُوقٌ ومُمَشَّقٌ أي طويل.
والمَشْق: جذب الكتان في مِمْشَقةٍ حتى يخلص خالصه وتبقى مُشاقَتُه، قال:
أتبدل خزاً خالصاً بمُشاقَةٍ
وكتاب مَشْقٍ، مضاف مجرور، أي فرج وحد حروفه.
وامْشُقِ الألف أي مدها، واكتب مَشْقاً أي غير مقرمط.
وجارية مَمشُوقَةٌ أي حسنة القوام قليلة اللحم.
?شمق: الشَّمَقُ: شبه مرح الجنون، وقد شَمُقَ شَماقةً، قال رؤبة:
كأنه إذا راح مسلوس الشَّمَقْ

### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **الميم** birlikte

ق ش م، ق م ش، م ش ق، ش م ق kullanımdadır. **قشم**: **القَشْمُ**: yemenin şiddeti ve onu karıştırmasıdır; ve o, **يَقشِمُ** **قَشْماً**.

Ve **القِشَمُ**: et; pişip kızardığı zaman akıp yağını salarsa; tekili **قَشْمةٌ**; **تغلب** lehçesinde.

Ve **القِشْمُ**: çayırda suyun aktığı yer; hepsi **قُشُومٌ**dur.

Ve develere **مَقْشَماً** isabet etmedi; yani onun otladığı şey (isabet etmedi).

Ve **القُشامُ**: yenilen şeyin adıdır.

**قمش**: **القُمُشُ**: **القماش**ın çoğuludur; o da yerin yüzünde olan şeylerin kırıntılarındandır. Ve insanların aşağı tabakasına: **قِماشٌ** denir.

Ve onu **يَتَقَمَّشُ** gör(d)üm; yani bulduğunu yer, aşağı (değersiz) olsa bile.

Ve bana **قماشاً**dan başka vermedi; yani gücünün yettiğini ve onun en kötüsünü verdi.

Ve **القَميشةُ**: Araplar için sütten ve **حب الحنظل**dan bir yiyecektir.

**مشق**: **ثوب مُمَشَّقٌ**: **المِشْقِ** ile boyanmış; o da kırmızı çamurdur.

Ve **المَشْقُ**: kamçı ile vuruştur; ve onu **مَشَقْتُه**; onu **أمشُقُهُ** **مَشْقاً** (vurdum), dedi ki:

والعيس يحذرن السياط المُشَّقا

Ve dedi ki:

تنجو وأشقاهن تلقى مَشْقا

Ve **المَشْقُ**: yemenin şiddetidir; lokmayı alır da onu ağzınla **فَتَمْشَقُها** **مَشْقاً**; yani çekiş olarak; ve yemeği **مَشَقْتَ** **مَشْقاً**; yani yediğinden daha çoğunu bıraktın.

Ve develer, yükleriyle yürürken otu alırlarsa otu **تَمشُقُ** **مَشْقاً**; ve “**امشُقُوها**” denir; yani onları ot(lar)dan nasiplenmeye bırakın.

Ve **المَشْقُ**: bir şeyi uzayıp uzun olsun diye çekmektir.

Ve kiriş, yumuşayıp iyi olsun diye **يُمْشَقُ**; terzinin ipini maharetiyle çekmesi gibi; ve **فرس مَشيقٌ** ve **مَمْشُوقٌ** ve **مُمَشَّقٌ**; yani uzun.

Ve **المَشْق**: keteni bir **مِمْشَقةٍ** içinde çekmektir; ta ki onun safı saflaşsın ve **مُشاقَتُه** kalsın; dedi ki:

أتبدل خزاً خالصاً بمُشاقَةٍ

Ve **كتاب مَشْقٍ**; izafetli mecrur; yani harflerini genişletti ve ayırdı.

Ve **امْشُقِ الألف**; yani onu uzat; ve **مَشْقاً** yaz; yani sıkıştırılmış (bitişik) değil.

Ve **جارية مَمشُوقَةٌ**: yani güzel endamlı, eti az.

**شمق**: **الشَّمَقُ**: delilik coşkusuna benzer (bir hâl)dir; ve **شَمُقَ** **شَماقةً**; **رؤبة** dedi ki:

كأنه إذا راح مسلوس الشَّمَقْ
