# شمن (ش-م-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%85%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - م - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( شَمَنَ ، محرَّكةً ) :
أَهْمَلَهُ الجماعَةُ .
وهي : ( ة باسْتراباذَ ، منها : أَبو عليِّ حُسَيْنُ بنُ عليَ ) ، صَوابُه حُسَيْنُ بنُ جَعْفرِ بنِ هِشَامٍ الطحَّان ( الشَّمَنِيُّ ) الاسْتِراباذيُّ ، مُضْطربُ الحدِيثِ .
قالَ الحافِظُ : هكذا ضَبَطَه ابنُ السَّمعانيّ بفتحِ الميمِ .
وذَكَرَ ابنُ نُقْطَة أَنَّه رَآهُ بخطِّ عبْدِ الرَّزاقِ الجِيليّ وخَطِّ عبْدِ الّلهِ بنِ السَّمَرْقَنْديّ ، وهو في غايَةِ الضَّبْطِ بكسْرِها .
( وشَمَّوْنَتْ ) : أَهْمَلَهُ مِن الضَّبْط ، وهو بفتْحِ الشِّيْن وتَشْديدِالميمِ المَفْتوحَةِ وسكونِ الواوِ وفتْحِ النُّونِ وسكونِ التاءِ الفَوْقيَّة : ( د بالأَنْدَلُسِ ) ؛ ولا أَدْرِي ما وَجْه ذِكْره هنا ، وكان الأَحْرَى به حَرْف التَّاء في فصْل الشِّيْن إلاَّ أَن يكونَ شَمَّوْنه بالهاءِ المَرْبُوطَة ، ورَأَيْته في التّكْمِلَة بفتْحِ الشِّيْن وضمِّ الميمِ المُشَدَّدَةِ وفتْحِ النُّونِ والتَّاءِ مُطَوَّلة .
( وأُشْمُونَيْنِ ، بالضَّمِّ بلَفْظِ التَّثْنِيَة ) ، هكذا هو المَعْروفُ : ( د بالصَّعيدِ الأوْسَطِ ) أَزليٌّ عامِرٌ مأهل إلى هذه الغايَةِ .
وقالَ ياقوتُ : هي قَصَبَة كُورَةٍ مِن كُوَرِ الصَّعيدِ غَرْبي النِّيْل ، ذات بَساتِيْنٍ ونَخْلٍ كَثِير ، سُمِّيَت باسمِ عامِرِها أُشْمُون بن مصْر بنِ بَيْصَر بنِ حامٍ ، يُنْسَبُ إليها جماعَةٌ ، منهم : أَبو إسْمعيل ضمامُ بنُ إسْمعيلَ بنِ مالِكٍ المفاخريّ الأُشْمُونيُّ تُوفي بالإِسْكَنْدرِيَّة سَنَة 185 . وهَجَنَّعُ بنُ قَيْسٍ الحارِثيُّ كانَ يَسْكُنها ، وهو مِن ناقِلَةِ الكُوفَةِ ، قالَهُ ابنُ يونُسَ ، رَوَى عن حوشرَةَ بنِ مَيْسرَةَ

وعن حذيفَةَ بنِ اليَمانِ ، وعنه عبدُ العَزيزِ بنُ صالِحٍ وخلادُ بنُ سُلَيْمن ، وذَكَرَه السَّمعانيُّ كما ذَكَرَه ابنُ يونُسَ سِواء إلاَّ أَنَّه وهمٌ في مَوْضِعَيْن : أَحَدُهما أنَّه قالَ ابنُ قَيْسِ بنِ الحرِاثِ وإنّما هو الحارِثيُّ ، وقالَ : هو مِن أَهْلِ أشموس ، قالَ : آخِرُه سِيْن مُهْمَلَة هذا لَفْظُه ، قَرْيَةٌ مِن صَعِيدِ مِصْر ، وإنَّما هو الأُشْمُونَيْن ؛ قالَهُ ياقوت .
( وأُشْمُونُ جُرَيْسٍ ، بالضَّمِّ : ة بمِصْرَ ) مِن المنوفية ، ( تَحْتَ شَطَنوفَ ) ، وقد وَرَدْتُها ، وهي قَرْيَةٌ حَسَنَة على مقْربَةٍ مِن النِّيْلِ ، وذَكَرَها ياقوتُ بالميمِ في آخِرِه ، وتقدَّمَتْ له الإشارَة في موْضِعِه ، والذي ذَكَرَه المصنِّفُ هو المَعْروفُ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
أَشْمِيونُ ، بالفتْحِ والميمِ مكْسُورَة ؛ قرْيَةٌ ببُخارَى أَو محلَّةٌ بها ، منها : أَبو عبدِ اللهاِ حاتمُ بنُ قديدٍ مِن شيوخِ البُخارِي .
وسوقُ الأُشْمُونين : قَرْيَةٌ بالمَنُوفيَّة أَيْضاً ، وقد وَرَدْتُها .
وبضمِّ الشِّيْن والميمِ مع تَشْديدِ النُّون المكْسُورَةِ : مَزْرعَةٌ ظاهِرُ قَسْنَطَينَة أَو اسمُ قَبيلَةٍ مِن العَرَبِ ينْزِلُونَ هناك ، منها : الفَقِيهُ شَرَفُ الدِّيْن محمدُ بنُ خَلَف الشّمَنِيُّ القَسْنَطِينيُّ أَحَدُ المُتَصَدِّرِين بجامِعِ عَمْرو لإِقْرَاء مَذْهِب الإِمامِ الشَّافِعِيّ ، رضِيَ اللهاُ تعالى عنه ، كَتَبَ عنْدَ الرَّشيدِ العطَّار وضَبَطَه ، وحفِيدُه كمالُ الدِّيْن محمدُ بنُ محسنٍ ممَّنْ أَخَذَ عن الحافِظِ بنِ حَجَر ، تُوفي سَنَة 821 ؛ وولدُهُ تقيُّ الدِّيْن أَحمدُ وُلِدَ سَنَة 801 أَخَذَ عن

والِدِه والشَّمْسِ السنباطيِّ والحافِظِ ابنِ حَجَر ، وله تَصْنِيفات مَلِيحَة .
وشُومَان ، بالضَّمِّ : وَرَاء نَهْرِ جيحون بالصغانيان ، منها : أَبو لبيدٍ محمدُ بنُ غيَّاثٍ الحافِظُ .

##### Türkçe

: ( **شَمَنَ** ، harekeli olarak ) :
Cemaat onu ihmal etti.
Ve o: (İsterâbâz’da bir yer), ondan: Ebû Ali Hüseyin b. Ali’dir; doğrusu Hüseyin b. Ca‘fer b. Hişâm et-Tahhân ( **الشَّمَنِيُّ** ) el-İsterâbâzî’dir; hadisi muzdariptir.
Hâfız dedi: İbnü’s-Sem‘ânî onu **الميم**’in fethasıyla böyle ضبط etti.
İbn Nukta da, onu Abdürrezzâk el-Cîlî’nin hattıyla ve Abdullah b. es-Semerkandî’nin hattıyla gördüğünü zikretti; o ise ضبطın nihayetinde onun kesrasıyladır.

( **وشَمَّوْنَتْ** ) : Onu ضبط bakımından ihmal etti; o, **الشِّيْن**’in fethası, açık **الميم**’in şeddelenmesi, **الواو**’un sükûnu, **النُّون**’un fethası ve üstteki **التاءِ**’nin sükûnuyla (Endülüs’te bir yer)’dir; burada zikredilmesinin yönünü bilmiyorum; ona daha layık olan, **الشِّيْن** faslında **التَّاء** harfidir; ancak **الهاءِ المَرْبُوطَة** ile Şemmûneh olması müstesna; onu et-Tekmile’de **الشِّيْن**’in fethası, şeddeli **الميم**’in zammı, **النُّون**’un fethası ve **التَّاءِ**’nin uzatılmış olarak gördüm.

( **وأُشْمُونَيْنِ** ، zamm ile tesniye lafzıyla ) ، işte bilinen budur: (Orta Saîd’de bir yer) ezelîdir, mamurdur, bu gayeye kadar meskûndur.
Yâkūt dedi: O, Nil’in batısında Saîd’in kürelerinden bir kürenin kasabasıdır; bahçeler ve çok hurmalık sahibidir; onu imar edenin adıyla adlandırıldı: Âmir’i Uşmûn b. Mısr b. Bîsar b. Hâm’dır; ona bir cemaat nisbet olunur; onlardan: el-Mefâhirî el-Uşmûnî Mâlik’in oğlu İsmâîl’in oğlu Dımâm Ebû İsmâîl’dir; İskenderiyye’de 185 senesinde vefat etti. Ve el-Hârisî Kays’ın oğlu Hecenna‘ da orada otururdu; o, Kûfe nakillerindendir; bunu İbn Yûnus söyledi; Havşere b. Meysere’den rivayet etti

ve Huzeyfe b. el-Yemân’dan; ondan da Abdülazîz b. Sâlih ve Hallâd b. Süleymân (rivayet etti). es-Sem‘ânî onu, İbn Yûnus’un zikrettiği gibi aynen zikretti; ancak iki yerde vehimdir: birincisi, “İbn Kays b. el-Hirâs” dedi; hâlbuki o el-Hârisî’dir. Ve dedi ki: “O, Eşmûs ehlindendir”; dedi ki: “Sonu ihmâl edilmiş **سِيْن**’dir; bu onun lafzıdır; Mısır Saîd’inden bir köydür”; hâlbuki o **الأُشْمُونَيْن**’dir; bunu Yâkūt söyledi.

( **وأُشْمُونُ جُرَيْسٍ** ، zamm ile: Mısır’da bir yer ) Menûfiyye’dendir, (Şatanûf’un altında); ona vardım; o, Nil’e yakın güzel bir köydür. Yâkūt onu sonunda **الميم** ile zikretti; onun için, yerinde işaret daha önce geçti; musannifin zikrettiği ise bilinenidir.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**أَشْمِيونُ** ، fetha ile ve **الميم** kesralı; Buhârâ’da bir köy yahut orada bir mahalledir; ondan: Buhârî’nin şeyhlerinden Ebû Abdillah Hâtim b. Kudeyd’dir.
Ve Sûku’l-**أُشْمُونين**: yine Menûfiyye’de bir köydür; ona vardım.
Ve **الشِّيْن** ile **الميم**’in zammı ve kesralı **النُّون**’un şeddelenmesiyle: Kostantîne’nin dış tarafında bir mezra‘a yahut orada inen Araplardan bir kabilenin adıdır; ondan: fıkıh âlimi Şerefü’d-dîn Muhammed b. Halef eş-**شّمَنِيُّ** el-Kasantînî, İmam eş-Şâfi‘î’nin mezhebini okutmak için Amr Camii’nde öne çıkanlardan biridir—Allah Teâlâ ondan razı olsun—; er-Reşîd el-Attâr’ın yanında yazdı ve onu ضبط etti. Ve torunu Kemâlü’d-dîn Muhammed b. Muhsin, Hâfız İbn Hacer’den alanlardandır; 821 senesinde vefat etti. Ve oğlu Takıyyü’d-dîn Ahmed 801 senesinde doğdu; aldı

babasından, eş-Şems es-Senbâtî’den ve Hâfız İbn Hacer’den; onun güzel tasnifleri vardır.
Ve **وشُومَان** ، zamm ile: Ceyhûn nehrinin ötesinde, Sığâniyân’da (bir yer)’dir; ondan: Hâfız Ebû Lebîd Muhammed b. Gıyâs’tır.
