# شنخب (ش-ن-خ-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%AE%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%86%D8%AE%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ن - خ - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%AE%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والشين
شمخر: الشُّمَّخْرُ والشَّمِّخْرُ، والضُّمَّخْرُ والضِّمَّخْرُ: الجسيم من الفحول، قال روبة:
أَبناءُ كل مصعبٍ شِمَّخُرِ
سامٍ على رغم العدى ضِمَّخُرِ
ويقال: الشِّمَّخُر: العزيز النَّفسُ، والضِّمِّخُرُ: المُشَدِّخُ الضَّخْم، يَشْدَخُ كل شيء.
شندخ: الشُّنْدُخُ من الخيل: الوقاد المستقبل.
خشرم: الخَشْرَمُ: مأوى الزنابير والنحل، وبيتها ذو النخاريب.
وفي الحديث: لَتَرْكَبُنَّ سَنَنَ من كان قَبْلكم ذِراعاً بِذراعٍ وبَاعاً بِباعٍ حتى لو سلَكُوا خَشْرَم دَبْرٍ لَسَلَكْتُموهُ".
وقد جاء في الشعر الخَشْرَمُ اسماً لجماعة الزنابير، قال:
وكأنها خَلْفَ الطري?دَةِ خَشْرَمٌ متبددُ
يصف الكلاب.
والخَشْرمةُ: قُفٌّ حِجارتُها رَضْراضٌ حُمْرٌ مَنُثورةٌ، فِيها وُعورةٌ، غَيرُ جِدِّ غليظةٍ، وتحتها طين، وربما كانت بظهور الجبال. وحيثما كانت فإنها لا تطولُ ولا تعرضُ، وهي مركومٌ بعضها على بعضٍ.
فإن كانت الخَشْرمةُ مستويةً مع الأرض فهي من القفافِ، غير أن الإسم لها لازمٌ لما خالطها من اللبن والطين.
والإسم اللازم القف إذا كانت حجارةً مترادفةً، بعضها إلى بعض، ذاهبةٌ في الأرض، وبعضها منقلع عظامق. وحجارة الخَشْرَمَة أصغر منها، وأعظم حجارتها مثل قامة الرجل.
وغذا علا الرجل ظهر القف كانت فيه رايض وقيعان، إنما يعرف أنه قف للحجارة العظام المنقلعة فيه، وإنما قففته كثرة حجارته.
فإما الخَشْرمةُ، إذا كانت تحت التراب، فقد سقط عنها هذا الإسم، وهي في ذلك قف، وكل ذلك من الجبل.
خرشم: الخُرشُومُ: أنف الجبل المُشْرِفُ على وادٍ أو قاعٍ.
خرفش: والمُخرْنَفِش والمُخْرَنْشِمُ هو كالمغتاظ.
خرمش: الخَرْمَشَةُ: إفساد الكتاب والعَمَل ونحوه.
شمرخ: الشِّمْراخُ من الجبل مُستَدِقٌّ، طويل في أعلاه.
والشِّمْراخُ: عسقبة من عذق أو عنقود.
والشِّمْراخُ من الغُرَّة: ما سال على الأنْفِ.
والشُّمْرُوخُ: غصن دقيق في أعلى الغصن الغليظ، خرج من سنته دقيقا رخصا.
خنبش: والخُنابِشةُ من الأسود التي قد استبان حملها، والجميع الخُنابِشاتُ.
خنشل: ورجل خَنْشَلٌ وخَنْشَليلٌ أي: مُسِنٌّ قوي، وكذلك من الجمال والنوق، قال:
قد عَلِمَتْ جارية عطبـولُ		أني بنصل السيف خَنْشَليلُ
شخلب: مُشَخْلَبةٌ كلمة عرافية، ليس على بنائها شيء من العربية. وهو الذي يتخذ من الليف والخرز أمثال الحلي. وبدء هذا الاسم أن جارية كانت تتحلى به.
ومُشَخْلَبةُ اسم الجارية، رآها رجل، وعليها ذلك الحلي، وكانت ذات جمال، واسم الرجل حرملة، فقال لها: هل تباعين? فقالت: نعم، أنا وحدي بعشرة آلاف، ومعي مولاتي بألفين، فتزوج حرملة بمولاتها، فذهب حديثا في الناس، فقالوا: يا مُشَخْلَبَة ماذا الجَلَبَة، تزوج حَرْمَلَة بعجوز أرْمَلة. فتسمى الجارية مُشَخْلَبةً بما عليها من الحلي والخرز.
شمخر: الشَمَخْتَر: معرب، قال:
والأزذ أمسى نحبهم شَمَخْتَرا
شنخب: الشُّنْخُوبُ: رأس دهق من الجبل، وجمعه: شَناخيبُ، قال:
وأبْصَرَتْ شَخْصَه من رأس مرقبة		ودون موضعها منه شَنـاخـيبُ
أي عظيم الجسم والصدر.

##### Türkçe

الخاء ve الشين

شمخر: **الشُّمَّخْرُ** ve **الشَّمِّخْرُ**; ve **الضُّمَّخْرُ** ve **الضِّمَّخْرُ**: aygırların iri cüsseli olanı; Rوبة dedi ki:
Her zorlu(kişinin) oğulları **شِمَّخُرِ**
Düşmanlara rağmen yüce, **ضِمَّخُرِ**
Ve denilir: **الشِّمَّخُر**: nefsi aziz olan; **الضِّمِّخُرُ**: her şeyi ezen iri (olan), her şeyi ezer.

شندخ: Atlardan **الشُّنْدُخُ**: ateşli, karşıdan gelen.

خشرم: **الخَشْرَمُ**: eşekarılarının ve bal arılarının barınağı ve onların evi, delikleri olan (yerdir).
Ve hadiste: “Sizden öncekilerin yolunu mutlaka arşın arşına ve kulaç kulaça bineceksiniz; hatta onlar bir **خَشْرَم** (bir) kelerin (arka deliğine) girseler, siz de mutlaka ona gireceksiniz.”
Ve şiirde **الخَشْرَمُ**, eşekarıları topluluğunun adı olarak gelmiştir; dedi ki:
Ve sanki o, avın arkasında dağılmış bir **خَشْرَمٌ** gibidir
Köpekleri vasfeder.
Ve **الخَشْرمةُ**: taşları kırıntı kırıntı, kırmızı, saçılmış olan bir kayalık; onda sarplık vardır; pek de çok kalın değildir; altında çamur vardır; bazen dağların sırtlarında olur. Nerede olursa olsun, ne uzar ne genişler; ve o, bir kısmı bir kısmı üzerine yığılmıştır.
Eğer **الخَشْرمةُ** yerle aynı seviyede olursa, o kayalıklardandır; ancak, ona karışan süt ve çamur sebebiyle isim ona lâzım olmuştur.
Ve lâzım isim, taşları birbirini izleyen, bir kısmı bir kısmına (bitişik), yere doğru giden, bir kısmı da kopmuş büyük (taşlar) olduğu zaman kayalığa (verilir). **الخَشْرَمَة** taşları ondan daha küçüktür; onun en büyük taşları, adam boyu gibidir.
Adam kayalığın sırtına çıktığında, onda çukurlar ve düzlükler olur; ancak, içindeki kopmuş büyük taşlardan onun kayalık olduğu bilinir; onu kayalık yapan, taşlarının çokluğudur.
Ama **الخَشْرمةُ**, eğer toprağın altında olursa, bu isim ondan düşmüştür; o hâlde o kayalıktır; bütün bunlar dağdandır.

خرشم: **الخُرشُومُ**: bir vadiye yahut bir düzlüğe nazır olan dağın burnu.

خرفش: **المُخرْنَفِش** ve **المُخْرَنْشِمُ**: o, öfkelenmiş gibi olandır.

خرمش: **الخَرْمَشَةُ**: yazıyı, işi ve benzerini bozmak.

شمرخ: Dağdan **الشِّمْراخُ**: ince (olan), üst tarafında uzun (olan).
Ve **الشِّمْراخُ**: bir hurma salkımından yahut bir üzüm salkımından bir dalcık.
Ve **الشِّمْراخُ** (yüzdeki) **الغُرَّة**den: burnun üzerine akan şey.
Ve **الشُّمْرُوخُ**: kalın dalın üst tarafında ince bir dal; o, o yılından ince, yumuşak olarak çıkmıştır.

خنبش: Ve **الخُنابِشةُ**, hamileliği artık belli olmuş aslanlardan (dişilerden); çoğulu **الخُنابِشاتُ**.

خنشل: Ve bir adam **خَنْشَلٌ** ve **خَنْشَليلٌ**, yani: yaşlı, güçlü; develerden ve dişi develerden de böyledir; dedi ki:
عطبـولُ bir cariye bilmiştir ki		ben kılıcın ağzıyla **خَنْشَليلُ**(üm)

شخلب: **مُشَخْلَبةٌ** bir kâhin sözü(dür); onun yapısı üzere Arapçadan hiçbir şey yoktur. O, liften ve boncuktan takı benzerleri yapılan şeydir. Bu ismin başlangıcı, bir cariyenin onunla süsleniyor olmasıdır.
Ve **مُشَخْلَبةُ**, cariyenin adıdır. Bir adam onu gördü; üzerinde o takı vardı; ve o güzellik sahibi idi; adamın adı **حرملة** idi; ona dedi ki: “Satar mısın?” O dedi ki: “Evet; ben tek başıma on bin(e), benimle birlikte hanımım iki bin(e).” Bunun üzerine **حرملة**, onun hanımıyla evlendi; bu, insanlar arasında bir söz olarak yayıldı; dediler ki: “Ey **مُشَخْلَبَة**! bu gürültü nedir; **حَرْمَلَة** yaşlı bir dul kadınla evlendi.” Böylece cariye, üzerinde bulunan takı ve boncuk sebebiyle **مُشَخْلَبةً** diye adlandırıldı.

شمخر: **الشَمَخْتَر**: Arapçalaştırılmıştır; dedi ki:
Ve **الأزذ** onların ölüleri **شَمَخْتَرا** olarak akşamladı

شنخب: **الشُّنْخُوبُ**: dağdan bir tepenin başı; çoğulu: **شَناخيبُ**; dedi ki:
Ve bir gözetleme yerinin başından onun şahsını gördü		ve onun yerinin önünde ondan **شَنـاخـيبُ** vardır
Yani: cüsse ve göğüsçe büyük.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%AE%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشُنْخُوبَةُ والشُنْخوبُ: واحدُ شَناخيبِ الجبلِ، وهي رءُوسُهُ.

##### Türkçe

**الشُنْخُوبَةُ** ve **الشُنْخوبُ**: dağın **شَناخيبِ**’inden bir tanedir; o da onun başlarıdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%AE%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشُّنْخُوب: فَرْعُ الكاهِل. والشُّنْخُوبةُ والشُّنْخُوبُ والشِّنْخابُ: أَعْلى الجَبَلِ. وشَناخِـيبُ الجبالِ: رُؤُوسُها،واحِدتُها شُنْخُوبةٌ. الجوهري: الشُّنْخوبة والشُّنْخوبُ والشِّنْخابُ: واحِدُ شَناخِـيبِ الجَبلِ، وهي رُؤُوسُه. وفي حديث عليّ، كرّم اللّه وجهه: ذَوات الشَّناخِـيبِ الصُّمِّ؛ هي رؤُوسُ الجبالِ العالية. والشُّنْخوب: فِقْرَةُ ظَهْر البَعير. رجلٌ شَنْخَبٌ: طويلٌ.

##### Türkçe

**الشُّنْخُوب**: **الكاهِل**’in dalı. Ve **الشُّنْخُوبةُ** ve **الشُّنْخُوبُ**
ve **الشِّنْخابُ**: dağın en üstü. Ve dağların **شَناخِـيبُ**’i: onların başlarıdır; onun bir teki
**شُنْخُوبةٌ**’dur. el-Cevherî: **الشُّنْخوبة** ve **الشُّنْخوبُ** ve **الشِّنْخابُ**: dağın **شَناخِـيبِ**’inin bir tekidir;
ve onlar onun başlarıdır. Ve Ali’nin hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: **ذَوات الشَّناخِـيبِ الصُّمِّ**;
o, yüksek dağların başlarıdır. Ve **الشُّنْخوب**: devenin sırt omurudur.
**رجلٌ شَنْخَبٌ**: uzun.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%AE%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشنخوب بالضم قال الصاغاني: أهمله الجوهري مع أنه ذكره في ش خ ب لأن النون زائدة، : أعلى الجبل كالشنخوبة والشنخاب بالكسر. وشناخيب الجبال: رءسها. وفي الصحاح: الشنخوبة والشنخوب: واحد شناخيب الجبل، وهي رءرسه. وفي حديث علي كر	م الله وجهه: ذوات الشناخيب الصم هي رءوس الجبال العالية، والنون زائدة، وقد ذكره المؤلف في ش خ ب وأعاده هنا تبعا لابن منظور والصاغاني. الشنخوب: فرع الكاهل وفقرة الظهر من البعير. قال ابن دريد: والشنخب: الطويل من الرجال.

##### Türkçe

**الشنخوب** (ضمme ile). **الصاغاني** dedi: **الجوهري** onu ihmal etti; hâlbuki onu **ش خ ب**’de zikretmişti; çünkü **النون** ziyadedir: dağın en üstü; **الشنخوبة** gibi; ve **الشنخاب** (kesre ile).

Dağların **شناخيب**’i: onların başı.

**الصحاح**’ta: **الشنخوبة** ve **الشنخوب**: dağın **شناخيب**’inden biridir; o da onun başıdır.

**علي**’nin hadîsinde (Allah yüzünü keremli kılsın): **ذوات الشناخيب الصم** yüksek dağların başlarıdır; **النون** ziyadedir. Müellif onu **ش خ ب**’de zikretmiş ve onu burada, **ابن منظور** ve **الصاغاني**’ye tâbi olarak, iade etmiştir.

**الشنخوب**: devenin **الكاهل**’inin dalı ve sırtının omuru.

**ابن دريد** dedi: ve **الشنخب**: erkeklerden uzun olan.
