# شنظر (ش-ن-ظ-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%B8%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%86%D8%B8%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ن - ظ - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%B8%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الغين والشين
شغزب: الشَّغزَبيةُ: اعتقالُ المُصارع رِجْلَه برِجْلِ رجُلٍ آخر، وإلقاؤه إيّاه شزراً، يقال: صَرَعَهُ صَرْعةً شَغْزَبيةً.
ومَنْهَلٌ شَغْزَبيٌ، أي: مُلْتَوٍ عن الطَّريق. قال:
مُنْجَرِدٌ أزْوَرُ شغزبيُّ
شغبر: شغبرةُ الرّيحِ: التواؤُها في هُبُوبها وتَنَكُّبِها. يقال: تَشَغْبَرت الرّيحُ: إذا التوتْ في هُبُوبِها .
والشَّغْبَرُ: ابن آوى.
شنغر وشنظر: رجلٌ شِنْغيرٌ وشِنْظِيرٌ، أي: بذيءٌ فاحشٌ، بَيِّنُ الشَّنغَرةِ والشَّنْظرةِ.
غطمش: رجلٌ غَطَمَّشُ العَيْن، أي: كليلُ البَصَر.
طرغش ودرغش: أطْرَغَشَّ الرّجلُ وادْرَغَشَّ: بَرِيءَ من مَرَضه.
شنغب: الشِّنْغابُ: الطويل الرِّخْوُ العاجز.
والشِّنْغابُ: الطّويلُ الدَّقيقُ من الأَرْشيةِ والأَغْصانِ.
والشِّنْغُوبُ: عِرْقٌ طويلٌ من الأَرْضِ دقيقٌ.
غشمر: الغَشْمرةُ: التَّهَمُّكُ في الظلم.
والغَشْمرةُ: الأخذُ من فوق في غيرِ تَثَبُّت، كما يَتَغَشْمر السَّيْلُ والجيشُ. كما يقال: تَغَشْمَرَ لهم، وفيهم غَشْمَريّة.

الشين والظاء
ش ن ظ ر، ش ن ظ ب مستعملان
شنظر:
الشِّنظيرُ: الفاحش الغلقُ من الرِّجال والإبل السَّيِّءُ الخلق.
شنظب:
الشُّنظُبُ: كل جُرفِ فيه ماء.. والشُّنظبُ: موضعٌ في البادية.

##### Türkçe

**الغين** ve **الشين**
شغزب: **الشَّغزَبيةُ**: güreşçinin, bir başka adamın bacağıyla kendi bacağını yakalaması ve onu yan yan atmasıdır; “Onu **صَرَعَهُ** bir **صَرْعةً شَغْزَبيةً** ile yere serdi” denir.
Ve **مَنْهَلٌ شَغْزَبيٌ**, yani: yoldan kıvrılmış (sapmış). Dedi ki:
مُنْجَرِدٌ أزْوَرُ شغزبيُّ
شغبر: **شغبرةُ الرّيحِ**: esişinde ve (yön) sapmasında onun kıvrılmasıdır. “**تَشَغْبَرت الرّيحُ**”: esişinde kıvrıldığı zaman, denir.
Ve **الشَّغْبَرُ**: çakal.
شنغر وشنظر: **رجلٌ شِنْغيرٌ** ve **شِنْظِيرٌ**, yani: edepsiz, fahiş; **الشَّنغَرةِ** ve **الشَّنْظرةِ**si açık (belli) olan.
غطمش: **رجلٌ غَطَمَّشُ العَيْن**، yani: görmesi küt (zayıf) olan.
طرغش ودرغش: **أطْرَغَشَّ** adam ve **ادْرَغَشَّ**: hastalığından beri oldu (kurtuldu).
شنغب: **الشِّنْغابُ**: uzun, gevşek, âciz.
Ve **الشِّنْغابُ**: iplerden ve dallardan uzun, ince olan.
Ve **الشِّنْغُوبُ**: yerden (topraktan) uzun bir damar; ince.
غشمر: **الغَشْمرةُ**: zulümde aşırı gitmek.
Ve **الغَشْمرةُ**: sağlamca tespit olmaksızın üstten almak; tıpkı selin ve ordunun **يَتَغَشْمر** olması gibi. Yine “Onlara karşı **تَغَشْمَرَ** etti” denir; ve onlarda **غَشْمَريّة** vardır.

**الشين** ve **الظاء**
ش ن ظ ر، ش ن ظ ب kullanımdadırlar
شنظر:
**الشِّنظيرُ**: erkeklerden ve develerden ahlâkı kötü olan; kaba, fahiş, katı (huylu) olan.
شنظب:
**الشُّنظُبُ**: içinde su bulunan her yar (uçurum kenarı).. ve **الشُّنظبُ**: çölde bir yer.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%B8%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

رجلٌ شِنْظيرٌ وشِنْظيرَةٌ، أي سيِّئُ الخلُق.

##### Türkçe

Bir adam **شِنْظيرٌ** ve **شِنْظيرَةٌ**; yani kötü huylu.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%B8%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

شَنْظَر الرجلُ بالقوم شَنْظَرَة: شتم أَعراضهم؛ وأَنشد:
يُشَنْطِرُ بالقوم الكرام، ويَعْتَرزي
إِلى شَرِّ حافٍ في البِلادِ وناعِلِ
أَبو سعيد: الشِّنْظِير السَّخِيف العقل، وهو الشِّنْظِيرة أَيضاً. والشِّنظِير: الفاحشُ الغَلْقُ من الرجال والإِبلِ السَّيِّءُ الخُلُقِ. ورجل شِنْغِير وشِنْظِير وشِنْظِيرة: بَذِيٌّ فاحش؛ أَنشد ابن الأَعرابي لامرأَة من العرب:
شِنظيرة زَوَّجَنِيهِ أَهْلِي،
من حُمْقِه يَحْسَبُ رأْسِي رِجْلي،
كأَنه لم يَرَ أُنثى قَبْلِي
وربما قالوا شِنْذِيرَة، بالذال المعجمة، لقربها من الظاء لغة أَو لُثْغَة، والأُنثى شِنْظيرَة؛ قال:
قامَتْ تُعَنْظِي بِكَ بين الحَيَّيْنْ
شِنْظِيرَةُ الأَخلاقِ، جَهْراءُ العَيْنْ
شمر: الشِّنْظِير مثل الشُّنْظُرَة وهي الصخرة تنفِلق من رُكْن من أَركان الجبل فتسقط. أَبو الخطَّاب: شَناظِير الجبل أَطرافه وحروفه، الواحدُ شِنْظِيرٌ.

##### Türkçe

**شَنْظَر** adam kavim hakkında **شَنْظَرَة** ile **شَنْظَر** etti: onların ırzlarına sövdü; ve inşad etti:

Kavmin kerimlerine **يُشَنْطِرُ** eder, ve **يَعْتَرزي**
Belâd içinde şerrin yalınayaklısına ve nal giyenine

Ebû Saîd: **الشِّنْظِير** aklı hafif (sığ) olandır; o, **الشِّنْظِيرة** de olur.

Ve **الشِّنظِير**: erkeklerden ve develerden edepsiz, kaba; ahlâkı kötü olandır. Ve adam:
**شِنْغِير** ve **شِنْظِير** ve **شِنْظِيرة**: edepsiz, fahiş (ağır sövgülü)dir; İbnü’l-A‘râbî Araplardan bir kadın hakkında inşad etti:

**شِنظيرة** beni ehlim ona evlendirdi,
Ahmaklığından başımı ayağım sanır,
Sanki benden önce dişi görmemiş gibi

Ve bazen **شِنْذِيرَة** dediler; **الذال** **المعجمة** ile; **الظاء**’a yakınlığından dolayı, bir lügat yahut bir pelteklik sebebiyle; dişisi **شِنْظيرَة**’dir; dedi ki:

İki mahalle arasında seninle **تُعَنْظِي** ederek kalktı
Ahlâkı **شِنْظِيرَة** olan, gözü açık (iri) olan

Şemmer: **الشِّنْظِير**, **الشُّنْظُرَة** gibidir; o, dağın köşelerinden bir köşeden yarılıp düşen kayadır. Ebû’l-Hattâb: **شَناظِير** dağın uçları ve kenarlarıdır; teki **شِنْظِير**’dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%B8%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشنظرة، بالظاء المعجمة، أهمله الجوهري، وقال أبو عمرو: هو الشتم في الأعراض. ويقال: شنظر الرجل بهم شنظرة: شتمهم، وأنشد:
  يشنظر بالقوم الكرام ويعـتـزى                      إلى شر حاف في البلاد وناعل. والشنظير، بالكسر: السيئ الخلق من الإبل والرجال. والبذي الفحاش الغلق كالشنذير والشنغير، والشنفير، كالشنظيرة، أنشد ابنت الأعرابي لامرأة من العرب:
  شنظيرة زوجنيه أهلي
  من حمقه يحسب رأسي رجلي
  كأنه لم ير أنثى قبلي وقال أبو سعيد: الشنظير، السخيف العقل، وهو الشنظيرة أيضا، وربما قالوا: شنذيرة، بالذال المعجمة، لقربها من الظاء لغة أو لثعة، والأنثى شنظيرة، قال:
  قامت تغطيني بك بين الحيين
  شنظيرة الأخلاق جهراء العين. قال شمر: الشنظير مثل الشنظوة: الصخرة تنفلق من ركن الجبل، فتسقط، كالشنظورة، بالضم. الشنظيرة، بالهاء: حرف الجبل وطرفه، وقال أبو الخطاب: شناظير الجبل، أطرافه، وحروفه، الواحد شنظير. وبنو شنظير: بطن من العرب، قاله ابن دريد.

##### Türkçe

**الشنظرة**، **بالظاء المعجمة**: Cevherî onu ihmal etti. Ebû Amr dedi ki: O, ırzlar hakkında sövmedir. Ve denilir: Adam onları **شنظرة** ile **شنظر** etti: Onlara sövdü. Ve şu beyit okunmuştur:
  Kerîm kavim hakkında **يشنظر** eder ve nisbet eder                      beldelerde yalınayak ve nal giyen en şerlisine.

**والشنظير**، **بالكسر**: Develerden ve erkeklerden kötü huylu olan. Ve edepsiz, çok söven, kaba; **كالشنذير** ve **الشنغير** ve **الشنفير**; **كالشنظيرة**. İbnü’l-A‘râbî, Araplardan bir kadına dair şu şiiri okudu:
  **شنظيرة**; ehlim onu bana nikâhladı
  Ahmaklığından başımı ayağım sanır
  Sanki benden önce bir dişi görmemiş

Ebû Saîd dedi ki: **الشنظير**: aklı hafif (kıt) olan; o, **الشنظيرة** de olur. Bazen de derler: **شنذيرة**، **بالذال المعجمة**; **الظاء**’a yakınlığından dolayı, dilce yahut pelteklik sebebiyle. Dişisi **شنظيرة**’dir. Dedi ki:
  İki mahallenin arasında seni **بك** ile örtmeye kalktı
  Ahlâkı **شنظيرة**; gözü iri-açık.

Şemmer dedi ki: **الشنظير**، **مثل الشنظوة**: dağın köşesinden yarılıp kopan kaya; sonra düşer; **كالشنظورة**، **بالضم**.

**الشنظيرة**، **بالهاء**: dağın kenarı ve ucu. Ebû’l-Hattâb dedi ki: **شناظير الجبل**: onun uçları ve kenarları; teki **شنظير**.

**وبنو شنظير**: Araplardan bir batın (kabile kolu); bunu İbn Düreyd söyledi.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D8%B8%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَنْظَرَ
شَنْظَرَ
a.  [ Bi ], Reviled.

##### Türkçe

شَنْظَرَ
شَنْظَرَ
a. [Bi], Yerdi.
