# شنق (ش-ن-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%86%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ن - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والشين والنون معهما
ن ق ش، ش ن ق، ن ش ق مستعملات نقش: النِّقاشَةُ: حرفة النَّقّاشِ، نقول: نَقَشَ يَنْقُشُ نَقْشَاً.
والنَّقْشُ: نتفك شيئاً بالمِنقاشِ بعد شيء.
والمنُاقَشةُ في الحساب: ألا يدع قليلاً ولا كثيراً.
وفي الحديث: " من نوقِشَ في الحساب فقد هلك"، وقال:
إن تَناقِشْ يكن نِقاشُكَ يارب		عذاباً لا طوق لي بالعذاب
والمُنَقَّشَةُ: العجوز المتقبضة.
والانتِقاش: أن تَنْتَقِش على فصك، أي تأمر به.
وإذا تخير الإنسان لنفسه يقال: جاد ما انتَقَشَه لنفسه، قال الشاعر:
وما اتخذتُ صِداماً للمُكُوثِ بها		وما انتَقَشْتُكَ إلا للوَصَـرّاتِ
قال: الوَصَرَّة: القبالة، وصدام اسم فرس.
شنق: الشَّنَقُ: طول الرأس كأنما يمد صعداً.
ويقال للفرس الطويل: شِناقٌ ومَشْنُوق، قال:
يمَّمْتُهُ بأسيلِ الـخـدِّ مُـنـتـقِـبٍ		خاظي البَضيعِ كمِثْلِ الجِذْعِ مَشْنُوقِ
والأنثى: شِناقٌ، وكل فعال في النُّعُوتِ يستوي فيه الذكر والأنثى، يقال: شَنِقَ شَنَقاً فهو مَشْنُوقٌ.
وقلب شَنِقٌ مِشْناقٌ: طامح إلى كل شيء، وقد شَنِقَ قلبه شَنَقاً إذا هوي شيئاً فصار كالمتعلق به.
وكل شيء يشد به شيء فهو شِناقٌ.
وبعير شِناقٌ : طويل القرى، والجميع الشُّنُقُ.
والشِّناقُ في الحديث: ما بين الفريضتين فما زاد على العشرة لا يؤخذ منه شيء حتى تتم الفريضة الثانية، قال الشاعر:
قرمٌ تُعلقُ أشناق الدِّياتِ بـه		إذا المِثونَ أُمِرَّتْ فوقَه جَمَلا
وشَنَقْتُ رأس الدابة إذا شددته إلى أعلى شجرةٍ أو وتدٍ مرتفع.
وأشناقُ الديات أن تكون دون الحمالة بسوق دية كاملة، وهي مئة من الإبل، فإذا كان معها جراحات دون التمام فتلك أشناق لأنها أبعرة قلائل على قدر أرش الجراحة، وكأنما اشتقاق أشناقِها من تعلقها بالدية العظمى، ثم عم ذلك الاسم حتى سميت بالأشناق من غير الدية العظمى.
نشق: النَّشْقُ: صب سعوط في الأنف، وأَنشَقْتُه الدواء.
وأنشَقْتُه قطنة محرقة أي أدنيتها من أنفه ليدخل ريحها في أنفه وخياشيمه.
والنَّشُوقُ اسم كل دواء يُنْشَقُ، واستنشَقْتُه أي تَشَمَّمْتُه، وقال المتلمس:
فلو أنَّ محموماً بخيبرَ مُدنفاً		تَنَشَّقَ رَيّاها لأقلعَ صالِبُه
ويقال: استَنْشِقِ الريح فإنك لا تجد ما ترجو إذا أراد شيئاً فَخَيَّبْتَه.
وريح مكروهة النَّشْقِ أي الشم، قال رؤية:
حُرّاً من الخردل مكروه النَّشَقْ
واستَنْشَقْتُ الماء: مددته بريح الأنف.
ويقال: نَشَقْتُ الدَّواءَ وانْتَشَقْتُه.

##### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **النون** birlikte

**ن ق ش**، **ش ن ق**، **ن ش ق** kullanımdadır. **نقش**: **النِّقاشَةُ**: **النَّقّاشِ**ın zanaatı; deriz ki: **نَقَشَ يَنْقُشُ نَقْشَاً**.

Ve **النَّقْشُ**: **المِنقاشِ** ile bir şeyden sonra bir şeyi yolmandır.

Ve hesapta **المنُاقَشةُ**: azı da çoğu da bırakmamaktır.

Ve hadiste: “Kim hesapta **نوقِشَ** edilirse helâk olmuştur”, ve dedi ki:
Eğer **تَناقِشْ** edersen, **نِقاشُكَ** ey Rabbim		azap olur; azaba gücüm yoktur

Ve **المُنَقَّشَةُ**: büzülmüş yaşlı kadın.

Ve **الانتِقاش**: yüzüğünün kaşı üzerine **تَنْتَقِش** etmen; yani onu emretmendir.

Ve insan kendisi için seçerse denir ki: kendisi için **انتَقَشَه** ettiği şey ne güzel oldu. Şair dedi ki:
Ve onda kalmak için bir **صِداماً** edinmedim		ve seni ancak **الوَصَـرّاتِ** için **انتَقَشْتُ**

Dedi ki: **الوَصَرَّة**: **القبالة**; ve **صدام** bir atın adıdır.

**شنق**: **الشَّنَقُ**: başın uzunluğudur; sanki yukarı doğru uzatılıyormuş gibi.

Ve uzun ata denir: **شِناقٌ** ve **مَشْنُوق**. Dedi ki:
Onu, yanakları düz, örtünmüş birine yöneldim		yanı dar; gövde gibi **مَشْنُوقِ**

Ve dişisi: **شِناقٌ**; ve nitelemelerde her **فعال**da erkek ve dişi onda eşit olur. Denir ki: **شَنِقَ شَنَقاً**; o hâlde o **مَشْنُوقٌ**dur.

Ve **قلب شَنِقٌ مِشْناقٌ**: her şeye hevesle uzanan; ve kalbi bir şeyi sevip ona asılı kalmış gibi olunca kalbi **شَنِقَ** olur, **شَنَقاً**.

Ve her şey ki onunla bir şey bağlanır, o **شِناقٌ**dur.

Ve **بعير شِناقٌ**: sırt kemiği uzun; çoğulu **الشُّنُقُ**dur.

Ve hadiste **الشِّناقُ**: iki farîza arasındaki şeydir; ondan ondan fazlasına kadar, ikinci farîza tamamlanıncaya dek ondan hiçbir şey alınmaz. Şair dedi ki:
Diyetlerin **أشناق**ı ona asılır		**المِثونَ** onun üstüne deve olarak sürüldüğünde

Ve binek hayvanının başını, onu yüksek bir ağaca yahut yüksek bir kazığa bağladığımda **شَنَقْتُ**.

Ve diyetlerin **أشناقُ**u: tam bir diyet sürülerek **الحمالة**dan aşağı olmasıdır; o da develerden yüzdür. Eğer onunla birlikte tamama ermeyen yaralar varsa, işte onlar **أشناق**tır; çünkü onlar, yaranın **أرش**ı miktarınca az sayıda develerdir. Sanki onların **أشناقِ**ının اشتقاقı, büyük diyete asılmalarındandır; sonra o ad genelleşti de büyük diyet olmaksızın da **الأشناق** diye adlandırıldılar.

**نشق**: **النَّشْقُ**: buruna **سعوط** dökmektir; ve ona ilacı **أَنشَقْتُه**.

Ve ona yanmış bir pamuk **أنشَقْتُه**; yani onu burnuna yaklaştırdım ki kokusu burnuna ve burun deliklerine girsin.

Ve **النَّشُوقُ**: **يُنْشَقُ** olan her ilacın adıdır. Ve onu **استنشَقْتُه**; yani onu kokladım. **المتلمس** dedi ki:
Eğer Hayber’de ateşli, ağır hasta biri		onun kokusunu **تَنَشَّقَ** etseydi, onun ıstırabı kesilirdi

Ve denir ki: **استَنْشِقِ** rüzgârı; çünkü bir şey istediğinde ve onu boşa çıkardığında umduğunu bulamazsın.

Ve **ريح مكروهة النَّشْقِ**: yani kokusu (koku alma). **رؤية** dedi ki:
Hardaldan (gelen) keskin; **النَّشَقْ**ı mekruh

Ve **استَنْشَقْتُ الماء**: onu burnun nefesiyle içeri çektim.

Ve denir ki: ilacı **نَشَقْتُ** ve onu **انْتَشَقْتُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَنْقُ في الصدقة: ما بين الفريضتين. وفي الحديث: "لا شِناقَ" أي لا يؤحذ من الشَنَقِ حتَّى يتم. والشَنَقُ أيضاً: ما دونَ الدِية، وذلك أن يسوقَ ذو الحمالَةِ الديةَ كاملةً، فإذا كانت معها دِيَاتُ جِراحاتٍ فتلك هي الأَشْناقُ. كأنها متعلِّقة بالدية العُظْمى. وقال الأخطل:
قَرْمٌ تُعَلَّقُ أَشْناقُ الدِياتِ بـهإذا المِئُونَ أُمِرَّتْ فوقه حَمَلا
والشَنيقُ: الدَعِيُّ. قال الشاعر:
أنا الداخلُ البابَ الذي لا يرومُهُ		دنيءٌ ولا يُدْعى إليه شَـنـيقُ
وأَشْنَقْتُ القربةَ إشْناقاً، إذا شددتَها بالشِناقِ، وهو خيط يُشَدُّ به فم القربة. وشَنَقْتُ البعير أَشْنُقُهُ شَنْقاً، إذا كَففتَه بزمامه وأنت راكبُه. وأَشْنَقَ بعيرَه: لغة في شَنَقَهُ. وأَشْنَقَ البعيرُ بنفسه، إذا رفع رأسَه، يتعدَّى ولا يتعدّى. والشَنَقُ: طولُ الرأس. والشِناقُ: الطويلُ. قال الكسائي: لحمٌ مُشَنَّق، أي مقطَّعٌ. قال: وهو مأخوذ من أَشْناقِ الدِيَة. وقال الأمويّ: يقال للعجين الذي يُقَطَّعُ ويُعْمَلُ بالزيت: مُشَنَّقٌ.

##### Türkçe

**الشَنْقُ** sadakada: iki farîza arasındaki şeydir. Hadiste: “لا **شِناقَ**” (vardır); yani **الشَنَقِ**’ten, tamam oluncaya kadar alınmaz. **الشَنَقُ** ayrıca: diyetten aşağı olan şeydir; bu da, **ذو الحمالَةِ**’nin diyeti tam olarak sevk etmesidir; onunla birlikte yaralamaların diyetleri olursa, işte onlar **الأَشْناقُ**’tur. Sanki onlar büyük diyete bağlıdır. **الأخطل** dedi ki:
قَرْمٌ تُعَلَّقُ **أَشْناقُ** الدِياتِ بـهإذا المِئُونَ أُمِرَّتْ فوقه حَمَلا
**الشَنيقُ**: **الدَعِيُّ** (nesebi iddia edilen). Şair dedi ki:
أنا الداخلُ البابَ الذي لا يرومُهُ		دنيءٌ ولا يُدْعى إليه **شَـنـيقُ**
**أَشْنَقْتُ** kırbayı **إشْناقاً**, onu **الشِناقِ** ile sıktığın zaman; o, kırbanın ağzının kendisiyle bağlandığı bir iptir. **شَنَقْتُ** deveyi, onu binerken yularıyla tuttuğun zaman, **أَشْنُقُهُ** **شَنْقاً**. **أَشْنَقَ** devesini: **شَنَقَهُ**’da bir dildir (lehçedir). **أَشْنَقَ** deve kendi kendine, başını kaldırdığı zaman; geçişli de olur geçişsiz de olur. **الشَنَقُ**: başın uzunluğudur. **الشِناقُ**: uzun olan. **الكسائي** dedi ki: **لحمٌ مُشَنَّق**; yani parçalanmış. Dedi ki: o, **أَشْناقِ الدِيَة**’den alınmıştır. **الأمويّ** dedi ki: kesilip (parçalara ayrılıp) yağ ile yapılan hamura **مُشَنَّقٌ** denir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش ن
نقش ، نشق ، شنق ، شقن : مستعملة .
نقش : قال الليث : النَّقْش فعل النَّقَّاشِ والنِّقاشَةُ حِرفته : نَقَشَ يَنْقُشُ ، والنَّقْشُ : نَتْفُكَ شيئاً بالمنقاشِ وهو كالنتش سواء ، ويقال للمنقاشِ مِنتاشٌ .
وفي حديث النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ( من نُوقش في الحساب عُذِّب ) .
قال أبو عبيد : المناقشةُ : الاستقضاءُ في الحساب حتى لا يترك منه شيءٌ ، ومنه قول الناس : انْتَقَشْتُ منه جميع حقّي .
وقال ابن حِلزة :
أوْ نَقَشْتُمْ فالنَّقْشُ يَجْشَبُه القو
مُ وفيه الصَّحاحُ والإبراءُ
يقول : لو كانت بيننا وبينكم محاسبةٌ عرفتم الصِّحة والبراءة .
قال : ولا أحسب نَقْش الشَّوكة من الرجْل إلا من هذا ، وهو استخراجها حتى لا يترك في الجسد منها شيءٌ . قال الشاعر :
لا تَنْقُشَنَّ برجْلِ غيرك شوكةً
فتقي برجلك رِجل من قد شاكها
الباء أُقيمت مقام عن ، يقول : لا تَنْقُشَنَّ عن رِجْل غيرك شوكاً وتجعله في رِجْلك ، قال : فإنما سمِّيَ المنقاشُ منقاشاً لأنه يُنْقَشُ به أي : يُستخرج به الشوك .
وقال الليث : الانتقاشُ أن تَنْتَقِش على فَصِّكَ أي : تسأل النَّقاشَ أن يَنْقُش عليه ، وأنشد لرجلٍ نُدِب لعملٍ على فرسٍ يقال له صِدامٌ :
وما اتخذتُ صِداماً للمكوث بها
وما انْتَقَشْتُكَ إلا لِلوَصرَّاتِ
قال : والوصرَّات : القَبالاتُ بالدُّرْبة ، وقوله : وما انْتَقَشْتُك : أي : ما اخترتك ، يقال للرجل : إذا تخيَّر لنفسه شيئاً جاد ما انْتَقَشُه لنفسِه .
وفي الحديث : ( استوصوا بالمِعْزَى خيراً فإِنه مالٌ رقيقٌ وانْقُشُوا له عَطَنَهُ ) . ومعنى نَقْشِ العَطَنِ تنقيةُ مرابضها مما يؤذيها من حجارة أو شوك أو غيره .
وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم ، أنه قال : النَّقْشُ : الأثرُ في الأرض .
قال : وكتبت عن أعرابي : يذهب الرماد حتى ما ترى له نقشاً ، أي : أثراً في الأرض .
أبو عبيد عن أبي عمرو : إذا ضُرب العذْقُ بشوكة فأرطب فذلك المَنْقُوشُ ، والفعل
منه النَّقْشُ .
وقال ابن الفرج : سمعت الغَنوي يقول : المُنَقِّشَةُ والمُنَقِّلة من الشِّجاج التي تَنَقَّلُ منها العظام .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : أنقشَ إذا أدام نقش جاريته . وأنْقَشَ إذا استقصى على غريمه . ويقال للمنقاش : المنْتَاش والمنتاخ .
شنق : قال الليث : الشَّنَقُ : طول الرأس كأنما يُمَدُّ صُعداً ، وأَنشد :
كأنها كبداءُ تَنْزُو في الشَّنَقْ
ويقال للفرسِ الطويلِ : شِناق ومَشْنُوق . وأنشد :
يَمّمْتُهُ بِأسيلِ الخدِّ مُنْتَصِبٍ
خاظى البَضِيعِ كمثلِ الجِذْعِ مشنوق
وإذا شددْتَ رأسَ دابَّةٍ إلى أعلى شجرةٍ أو مُرتفعٍ قلت : شنقْت رأسها ، والقلبُ الشَّنيقُ : المشناق الطامحُ إلى كل شيء .
وأنشد :
يا مَنْ لقلبٍ شَنِقٍ مِشناقِ
وفي حديث ابن عباس : أنه باتَ عندَ خالته ميمونة فقام النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) من الليلِ فحلَّ شِناقَ القربة .
قال أبو عبيدٍ : قال أبو عبيدة : شِناقُ القربةِ هو الخَيطُ أو السَّيْرُ الذي تُعَلَّق به القِربة على الوتدِ ، يقال منه : أشْنَقْتُهَا إشناقاً إذا علَّقْتُها .
قلت : وقيل في الشناق : إنه الخيط الذي يوكَى به فم القِربة أو المزادة .
والحديث يدل على هذا ، لأن العِصام الذي تعلق به القربة لا يحل ، إنما يحل الوكاء ليصطبّ الماء ، فالشِّناق هو الوكاء ، وإنما حلّه النبي ( صلى الله عليه وسلم ) لمَّا قام من الليل ليتطهّر من ماء تلك القربة .
قال أبو عبيد ، وقال الأصمعي : شَنَقْتُ الناقةَ أشْنُقُها إذا كَفَفْتُها بزمامها .
وقال أبو زيد : شنقتُ الناقةَ بغيرِ ألفٍ شَنْقاً .
وفي حديث طلحة أنه أنشد قصيدة وهو راكبٌ بعيراً فما زالَ شانِقاً رأسهُ حتى كُتبت له .
ابن الأعرابي : رجلٌ شَنِقٌ مُعَلَّقُ القلبِ حَذِرٌ .
وأنشد للأخطل :
وقد أقولُ لِثَوْرٍ هلْ ترى ظعُناً
يحدو بهنَّ حِذارِي مُشْفِقٌ شَنِقُ
أبو عبيد عن الكسائي : لحمٌ مُشَنَّقٌ ، أي : مقطَّعٌ مأخوذٌ من أَشْنَاقِ الدِّيَةِ .
وفي حديث آخرَ لوائلِ بن حُجْرٍ : أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) كتبَ لهُ كتاباً فيه : ( لا خِلاطَ ولا وِرَاطَ ولا شِناقَ ) .
قال أبو عبيدة : قوله : لا شناق : فإنَّ الشَّنَقَ ما بين الفريضتين ، وهو ما زادَ من
الإبل على الخمسِ إلى العشْرِ ، وما زادَ على العَشْرِ إلى خَمْسَ عشرةَ ، يقول : لا يؤخذُ من ذلك شيءٌ ، وكذلك جميعُ الأشناق .
وقال الأخطل يمدح رجلاً :
قَرْمٌ تُعَلَّقُ أشناقُ الدِّياتِ بهِ
إذا المؤُونَ أُمِرَّتْ فوقهُ جملا
قال أبو سعيد الضرير : قوله : الشَّنَق ما بين الخمسِ إلى العشرِ مُحالٌ ، إنما هو إلى تِسْعٍ فإذا بلغ العشرَ ففيها شاتانِ ، وكذلك قوله : ما بين العشرِ إلى خمسَ عشرةَ كان حَقُّهُ أن يقولَ إلى أربعَ عشرةَ لأنها إذا بلغت خمسَ عشرةَ ففيها ثلاثٌ من الغنمِ .
قلت أنا : جعل أبو عبيد ( إِلى ) في قوله : إلى العشرة ، وإلى خَمس عشرة انتهاءَ غاية غيرَ داخل في الشَّنَق كقول الله : ( ثُمَّ أَتِمُّواْ الصِّيَامَ إِلَى الَّيْلِ ) ( البقرة : 187 ) والليلُ غير داخل في الصيام ، فجعل ما بين العشر إلى خمسَ عشرةَ شَنَقاً ، وهي أربعة ، وهذا عند النحويين جائز صحيح ، والله أعلم .
قال أبو سعيد : وإنما سُمِّيَ الشنَقُ شنقاً لأنه لم يؤخذ منه شيءٌ وأُشْنِقَ إلى ما يليه مما أُخِذَ منه .
قال : ومعنى قولهِ لا شِناقَ أي : لا يُشْنِقُ الرجلُ غَنَمَهُ أو إبلهُ إلى غَنَم غيره لِيُبْطِلَ عن نفسهِ ما يجبُ عليه من الصَّدَقَةِ ، وذلك أن يكونَ لكُلِّ واحدٍ منهما أربعونَ شاةً فيجِبُ عليها شاتانٍ فإن أَشْنَقَ أَحدُهُما غَنَمه إلى غنمِ الآخر فوجدها المُصَدِّقُ في يَدِهِ أخذَ منها شاةً .
قال : وقولهُ : لا شِناقَ ، أي : لا تُشانِقوا فتجمَعُوا بينَ مُتَفرِّقٍ ، قال : وهو مثل قولهِ لا خِلاَط .
قال أبو سعيد : وللعرب ألفاظٌ في هذا الباب لم يَعْرِفْها .
أبو عبيد : يقولونَ : إذا وجبَ على الرجلِ شاةٌ في خمسٍ من الإبلِ قد أَشْنَقَ الرجلُ ، أي : قد وجَبَ عليه شَنَقٌ فلا يزالُ مُشنقاً إلى أن تبلغَ إبلُهُ خمساً وعشرين ، فكل شيءٍ يؤدِّيهِ فيها فهيَ أَشْنَاقٌ ، أربعٌ من الغنمِ في عشرينَ إلى أربع وعشرين ، فإذا بلغت خمساً وعشرينَ ففيها ابنةُ مَخَاضٍ ، وقد زالت أسماءُ الأشناقِ ، وقال : الذي يجب عليه ابنةُ مَخاضٍ مُعَقَّل ، أي مُؤَدَ للعِقال ، فإذا بلغت إبلهُ ستّاً وثلاثين إلى خمسٍ وأربعينَ فقدْ أَفْرَضَ أي : وجبتْ في إبِلِهِ فريضةٌ .
وأخبرني المنذري عن ثعلب عن سلمةَ عن الفراء : أن الكسائي ذكرَ عن بعضِ العربِ أن الشَّنَقَ ما بلغ خمساً إلى خمسٍ وعشرين . قال : والشَّنَقُ ما لم تجبْ فيه الفريضةُ ، يُريدُ ما بينَ خمسٍ إلى خمسٍ وعشرين .
وروى شمر عن ابن الأعرابي في قوله :
قَوْمٌ تُعَلَّقُ أَشناقُ الدِّياتِ به
قال : يقول : يحتملُ الدِّياتِ وافيةً كاملةً زائدةً .
قال : والشَّنَقُ في الدِّياتِ أن يزيد الإبلَ على المائةِ خمساً أو ستّاً .
قال : وكان الرجلُ من العربِ إذا حمل حمالةً زادَ أَصحابَهُ ليقطعَ ألسنتهم وليُنْسَب إلى الوفاءِ .
قال : والأشْناقُ : الأرُوشُ ، أَرْشُ السِّنِّ ، وأَرْشُ المُوضِحَةِ والعينِ القائمةِ واليد الشَّلاءِ ، لا يزالُ يقالُ له أَرْشٌ حتى يكونَ تكميلَ ديةٍ كاملة .
وقال الكميتُ :
كأنَّ الدِّياتِ إذا عُلِّقَتْ
مِئوها بهِ الشَّنَقُ الأسفلُ
وهو ما كان دونَ الدِّيةِ من المعاقِلِ الصِّغار .
وقال غير ابن الأعرابيِّ في قول الأخطل :
قومٌ تُعَلّقُ أَشْناقُ الدِّياتِ به
إِنَّ أَشناقَ الدِّيَةِ أَصنافُها ، فدية الخطأ المَحضِ مائِةٌ من الإبِلِ تحملها العاقِلةُ أَخماساً ، عِشرونَ ابنةَ مَخاضٍ وعشرون ابنةَ لَبُونٍ وعشرونَ ابن لَبُونَ وعشرونَ حِقَّةً وعشرونَ جَذَعَةً فكلُّ صِنْفٍ منها شَنَقٌ ، وهذا قولُ الشافعيِّ في تابعيهِ من أَهل الحجاز وأَما أَهل الكوفة فإنهم يُقَسِّمونها أَرْباعاً خمسٌ وعشرونَ ابنةَ مخاضٍ وخمسٌ وعشرونَ ابنةَ لَبُونٍ وخمسٌ وعشرونَ حِقّةً وخمسٌ وعشرونَ جَذَعَةً ، وهي أَشناقٌ أيْضاً كما وصفنا ، والأخطلُ عَنَى بقولهِ : ( تُعلّقَ أَشْناقُ الدِّياتِ بِهِ ) هذه الأشناقَ ، مَدَحَ رئيساً تَحَمَّلَ الدِّياتِ فأدَّى أشناقَها لِيُصْلِحَ بين العشائرِ ويحقِنَ دماءَهُم .
قال الأصمعي : الشَّنَقُ : ما دُونَ الدِّيَةِ ، والفَضْلَةُ تفضل .
يقول : فهذه الأشناقُ عليه مثلُ العلائِقِ على البَعِيرِ لا يكترثُ بها ، وإذا أُمِرَّتْ المِئُونَ فوقَهُ حملها ، وأُمِرَّتْ شُدَّتْ فوقهُ بمرارٍ أَي بحبلٍ .
وقال الليث : أَشناقُ الدِّياتِ مائةٌ من الإبل وهي دِيَةٌ كاملة .
قال : وإذا كانتْ معها دِياتُ جِراحاتٍ فهي أَشناقٌ ، سُمِّيَتْ أَشناقاً لِتَعَلّقها بالدِّيَةِ العظمى .
وقال غير الليث في قول الكميت :
كأنَّ الدِّياتِ إذا علِّقت
مِئُوها به الشَّنَق الأسفل
الشَّنَقُ شَنقَانِ ، الشَّنَقُ الأسفل ، والشَّنَق الأعلى ، فالشنق الأسفل شاةٌ تجبُ في خَمْسٍ من الإبلِ ، والشَّنَقُ الأعلى ابنةُ مَخَاضٍ من الإبل تجب في خَمْس وعشرينَ من الإبلِ .
وقال آخرونَ : الشّنَقُ الأعلى عشرونَ جَذَعةً ، ولكلَ مَقالٌ ، لأنها كلهَا أشْناقٌ ، وأراد الكميتُ أن هذا الرجلَ يَسْتخِفُّ الحمالاتِ وإِعطاء الدّياتِ فكأَنهُ إذا غَرِمَ دياتٍ كثيرةً تحمّلَ عشرين بعيراً بناتِ مخاضٍ لاستخفافِهِ إياها .
وقال ابن شميل : ناقةٌ شِناقٌ وجملٌ شِناقٌ ورجلٌ شِناق لا يُثَنَّى ولا يجمعُ .
وروي عنه ناقةٌ شِناقٌ أي طويلةٌ سَطْعاءُ وجَمَلٌ شناقٌ طويلٌ في دِقَّة ومثلُهُ ناقةٌ نيافٌ وجمل نِيافٌ لا يُثَنَّى ولا يجمعُ .
أبو عبيد عن الأموي يقال لِلْعجينِ الذي يُقطَّعُ ويُعملُ بالزَّيْتِ مُشنَّقٌ .
وقال ابن الأعرابي : إذا قُطِّعَ العجينُ كُتلاً قبل أن يُبْسَطَ فهو الفَرَزْدَقُ والمشنَّقُ والعجاجيرُ .
قال : وقال رجلٌ من العربِ : مِنَّا مَنْ يُشْنِقُ أي : يُعطِي الأشْنَاقَ وهي ما بين الفرِيضتيْنِ من الإبلِ ، فإِذا كانت من البقَرِ فهي الأوقاصُ ، ويكون يُشنقُ : يُعطي الشَّنُقَ وهي الْحِبالُ واحدُها شِناقٌ ، ويكون بِمَعْنَى يُعْطِي الشَّنَقَ وهو الأرْشُ .
ثعلب عن ابن الأعرابي : أشنَقَ الرجلُ : إذا أخذ الشنَقَ وهو الأرْشُ .
قال : وحاكَم رجلٌ قَصَّاراً في حَرَقٍ إلى شُرَيحٍ . فقال شُريحٌ : خُذْ منه الشَّنقَ أي : أرْشَ الحرقِ في الثوبِ .
نشق : قال الليث : النَّشْقُ : صَبُّ سَعوطٍ في الأنفِ ، وأنشقْتُهُ قُطنة مُحْرقةً ، وهو إدْناؤكهَا من أنفهِ ليدخلَ ريحها خَياشِيمَهُ .
قال : وأنشقْتُه الدَّواءَ في أنْفِهِ أي : صَببْتُه فيهِ .
قال : ويقال : هذه ريحٌ مكروهَة النَّشَقِ يعني الشّمَّ .
وقال رُؤبةُ :
حَرَّا من الخردلِ مَكْروه النَّشَقْ
أبو عبيد عن أبي زيد : نَشِقْتُ من الرجلِ ريحاً طيّبةً أنشَقُ نَشَقاً ونشيتُ منه أنْشَى نَشْوَةً مِثْلهُ .
ابن السكيت : النَّشُوقُ : سَعوطٌ يجعلُ في المنخَرينِ ، تقول : أنشقْتُه إنشاقاً .
وقال الليث : النَّشوقُ : اسمٌ لكل دواءٍ يُنشقُ .
قال : واسْتَنْشقْتُ الريحَ إذا شَممْتُها والمتَوَضِىءُ يَسْتَنْشِقُ إذا أبلغَ الماءَ خياشِيمه .
وفي الحديث : أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) كان يَسْتَنْشقُ ثلاثاً وفي كل مَرَّةٍ يَسْتَنثِرُ .
وقال اللحياني : نَشِبَ الصيدُ في حَبْلهِ ونَشِقَ وعَلِقَ وارْتبقَ ، كلُّ ذلكَ بمعنى واحدٍ .
وقال ابن الأعرابي : يقال : لِحَلقِ الرّبق نُشَقٌ واحدها نُشْقَةٌ وقد أنشقتهُ في الحبلِ وأنشبْتُه ، وأنشد :
نَزْو الْقَطَا أَنشقَهُنْ المُحْتَبِلْ
وقال آخر يَهْجُو قَوْماً :
مَناتينُ أَبرامٌ كأنَّ أكُفَّهمْ
أكُف ضِبابٍ أُنشقتْ في الحبائل
قال : وأنشقَ الصائدُ إذا عَلِقَتْ النُّشقةُ بعنقِ الغزالِ في الكصيصَةِ ، ويقول الصائدُ لِشريكهِ : لِي النّشاقَى ولك العَلاقَى ، والنّشاقى ما وقعت النَّشقةُ في الحلْقِ وهي الشُّرُبَّةُ ، والعلاقى ما تَعلقَ بالرجْلِ .
شقن : أبو عبيد عن الكسائي : قليلٌ شَقْنٌ وَوتْحٌ وهي الشقونة والوتُوحَةُ وقد قَلَّتْ عَطيتُهُ وشَقُنتْ ، وأشقنْتها وأوتحتها .
وقال الليث : الشّقْنُ : القليلُ .

##### Türkçe

ق ش ن
**نقش** ، **نشق** ، **شنق** ، **شقن** : kullanımdadır.

**نقش** : Leys dedi: **النَّقْش** **النَّقَّاشِ**ın fiilidir; **النِّقاشَةُ** onun mesleğidir: **نَقَشَ يَنْقُشُ**. Ve **النَّقْشُ**: senin **المنقاشِ** ile bir şeyi yolmandır; o, **النتش** gibidir, aynıdır. Ve **المنقاشِ**a **مِنتاشٌ** denir.

Ve Peygamber’in ( صلى الله عليه وسلم ) hadîsinde: ( **من نُوقش في الحساب عُذِّب** ).

Ebû Ubeyd dedi: **المناقشةُ**: hesaptaki istikṣâdır; ondan hiçbir şeyi bırakmayıncaya kadar. Ve ondan, insanların sözü: **انْتَقَشْتُ منه جميع حقّي**.

İbn Ḥilze dedi:
أوْ نَقَشْتُمْ فالنَّقْشُ يَجْشَبُه القو
مُ وفيه الصَّحاحُ والإبراءُ

Der ki: eğer bizimle sizin aranızda bir muhasebe olsaydı, sıhhati ve beraati bilirdiniz.

Dedi: Ve ben, adamın ayağından dikenin **نَقْش**ını ancak bundan sayarım; o, onu çıkarmaktır; ta ki bedende ondan hiçbir şey bırakılmasın. Şair dedi:
لا تَنْقُشَنَّ برجْلِ غيرك شوكةً
فتقي برجلك رِجل من قد شاكها

**الباء** **عن** yerine ikame edilmiştir; der ki: “Başkasının ayağından dikeni çıkarmayasın ve onu kendi ayağına yapmayasın.” Dedi: **المنقاشُ** ancak **منقاشاً** diye adlandırıldı; çünkü onunla **يُنْقَشُ** edilir; yani onunla diken çıkarılır.

Leys dedi: **الانتقاشُ**: **فَصِّكَ**ın üzerine **تَنْتَقِش** etmendir; yani **النَّقاشَ**a onun üzerine nakşetmesini istemendir. Ve **صِدامٌ** denilen bir at üzerinde bir işe çağrılmış bir adam için inşâd etti:
وما اتخذتُ صِداماً للمكوث بها
وما انْتَقَشْتُكَ إلا لِلوَصرَّاتِ

Dedi: **الوصرَّات**: tecrübe ile olan **القَبالاتُ**tır. Ve onun sözü: **وما انْتَقَشْتُك**: yani “seni seçmedim.” Adam için denir: kendisi için bir şeyi seçtiğinde: “Kendisi için onun **ما انْتَقَشُه** ne güzeldir.”

Hadîste: ( **استوصوا بالمِعْزَى خيراً فإِنه مالٌ رقيقٌ وانْقُشُوا له عَطَنَهُ** ). Ve **نَقْشِ العَطَنِ**in manası: yataklarını, ona eziyet eden taş, diken veya başkası gibi şeylerden arındırmaktır.

Münzirî bana Ebû’l-Heysem’den haber verdi; o dedi ki: **النَّقْشُ**: yerdeki izdir.

Dedi: Ve bir bedevîden yazdım: “Kül gider; ta ki onun için bir **نقشاً** görmezsin”; yani yerde bir iz.

Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: Eğer **العذْقُ** bir dikenle vurulup da yaş hurma verirse, işte o **المَنْقُوشُ**tur; ve fiil ondan **النَّقْشُ**tur.

İbnü’l-Ferec dedi: Ğanevî’nin şöyle dediğini işittim: **المُنَقِّشَةُ** ve **المُنَقِّلة** kemiklerin ondan **تَنَقَّلُ** ettiği **الشِّجاج**tandır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **أنقشَ**: câriyesinin nakşını sürdürdüğünde. Ve **أنْقَشَ**: borçlusuna karşı istikṣâ ettiğinde. Ve **المنقاش** için: **المنْتَاش** ve **المنتاخ** denir.

**شنق** : Leys dedi: **الشَّنَقُ**: başın uzunluğudur; sanki yukarı doğru uzatılır. Ve inşâd etti:
كأنها كبداءُ تَنْزُو في الشَّنَقْ

Ve uzun ata: **شِناق** ve **مَشْنُوق** denir. Ve inşâd etti:
يَمّمْتُهُ بِأسيلِ الخدِّ مُنْتَصِبٍ
خاظى البَضِيعِ كمثلِ الجِذْعِ مشنوق

Ve bir hayvanın başını bir ağacın üstüne yahut bir yükseltiye doğru bağladığında: “Başını **شنقْت**” dersin. Ve **القلبُ الشَّنيقُ**: her şeye atılan **المشناق**tır.

Ve inşâd etti:
يا مَنْ لقلبٍ شَنِقٍ مِشناقِ

İbn Abbâs’ın hadîsinde: o, teyzesi Meymûne’nin yanında geceledi; Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) geceleyin kalktı da kırbanın **شِناق**ını çözdü.

Ebû Ubeyd dedi: Ebû Ubeyde dedi: kırbanın **شِناق**ı, kırbanın kazığa asıldığı ip yahut kayıştır; ondan denir: onu astığında **أشْنَقْتُهَا إشناقاً**.

Dedim: Ve **الشناق** hakkında denildi ki: o, kırbanın yahut su tulumunun ağzının bağlandığı iptir.

Hadîs buna delâlet eder; çünkü kırbanın asıldığı **العِصام** çözülmez; ancak su dökülsün diye **الوكاء** çözülür. Öyleyse **الشِّناق** **الوكاء**dır. Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) onu, geceleyin kalkıp o kırbanın suyuyla temizlenmek için çözdü.

Ebû Ubeyd dedi; ve Asma‘î dedi: Devenin yularıyla onu tuttuğunda: **شَنَقْتُ الناقةَ أشْنُقُها**.

Ebû Zeyd dedi: Elifsiz olarak: **شنقتُ الناقةَ** **شَنْقاً**.

Talha’nın hadîsinde: o, bir deveye binmişken bir kaside inşâd etti; başını **شانِقاً** etmeyi sürdürdü; ta ki onun lehine yazıldı.

İbnü’l-A‘râbî: **رجلٌ شَنِقٌ**: kalbi asılı, sakınan.

Ahtal için inşâd etti:
وقد أقولُ لِثَوْرٍ هلْ ترى ظعُناً
يحدو بهنَّ حِذارِي مُشْفِقٌ شَنِقُ

Ebû Ubeyd, Kisâî’den: **لحمٌ مُشَنَّقٌ**; yani parçalanmış; **أَشْنَاقِ الدِّيَةِ**den alınmıştır.

Vâil b. Ḥucr’a ait başka bir hadîste: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) ona bir yazı yazdı; içinde: ( **لا خِلاطَ ولا وِرَاطَ ولا شِناقَ** ).

Ebû Ubeyde dedi: Onun sözü: **لا شناق**: çünkü **الشَّنَقَ** iki farîza arasındaki şeydir; o, develerden beşin üstünde on’a kadar olan fazlalıktır; ve on’un üstünde on beş’e kadar olan fazlalıktır. Der ki: ondan hiçbir şey alınmaz; ve bütün **الأشناق** böyledir.

Ahtal bir adamı överek dedi:
قَرْمٌ تُعَلَّقُ أشناقُ الدِّياتِ بهِ
إذا المؤُونَ أُمِرَّتْ فوقهُ جملا

Ebû Sa‘îd ed-Darîr dedi: Onun sözü: “**الشَّنَق** beş ile on arasındadır” muhaldir; ancak dokuz’a kadardır. On’a ulaştığında onda iki koyun vardır. Ve onun sözü: “on ile on beş arası”nda da, hakkı şunu demesiydi: on dört’e kadar; çünkü on beş’e ulaştığında onda koyundan üç vardır.

Ben dedim: Ebû Ubeyd, “on’a kadar” ve “on beş’e kadar” sözünde **إِلى**yı, **الشَّنَق**ın içine girmeyen bir nihayet sınırı kıldı; Allah’ın sözü gibi: ( **ثُمَّ أَتِمُّواْ الصِّيَامَ إِلَى الَّيْلِ** ) (Bakara: 187); ve gece orucun içine girmez. Böylece on ile on beş arasını **شَنَقاً** kıldı; o da dört’tür. Bu, nahivcilere göre câiz, sahihdir; Allah daha iyi bilir.

Ebû Sa‘îd dedi: **الشنَقُ** ancak **شنقاً** diye adlandırıldı; çünkü ondan hiçbir şey alınmadı ve alındığı şeye bitiştirilerek **أُشْنِقَ** edildi.

Dedi: Ve onun sözü **لا شِناقَ**ın manası: kişi, sadakadan üzerine vacip olanı kendinden düşürmek için koyununu yahut develerini başkasının koyununa bitiştirerek **يُشْنِقُ** etmez. Bu, ikisinden her birinin kırk koyunu olmasıdır; böylece ikisine iki koyun vacip olur. Eğer ikisinden biri koyununu ötekinin koyununa **أَشْنَقَ** ederse ve **المُصَدِّقُ** onu onun elinde bulursa, ondan bir koyun alır.

Dedi: Ve onun sözü: **لا شِناقَ**: yani “**تُشانِقوا** etmeyin de dağınık olanı bir araya getirmeyin.” Dedi: Bu, **لا خِلاَط** sözü gibidir.

Ebû Sa‘îd dedi: Arapların bu bapta, onun bilmediği lafızları vardır.

Ebû Ubeyd: Derler ki: Bir adama develerden beşinde bir koyun vacip olduğunda, adam **قد أَشْنَقَ** etmiştir; yani ona bir **شَنَقٌ** vacip olmuştur. Develeri yirmi beş’e ulaşıncaya kadar **مُشنقاً** olmaya devam eder. Onda eda ettiği her şey **أَشْنَاقٌ**tır: yirmi’de dört koyun, yirmi dört’e kadar. Yirmi beş’e ulaştığında onda **ابنةُ مَخَاضٍ** vardır; ve **الأشناق**ın adları kalkmıştır. Dedi: Üzerine **ابنةُ مَخَاضٍ** vacip olan **مُعَقَّل**dir; yani **العِقال** için eda edendir. Develeri otuz altı’dan kırk beş’e ulaştığında ise **أَفْرَضَ** etmiştir; yani develerinde bir farîza vacip olmuştur.

Münzirî bana Sa‘leb’den, o da Seleme’den, o da Ferrâ’dan haber verdi: Kisâî, Araplardan bazısından nakletti ki **الشَّنَقَ** beş’ten yirmi beş’e ulaşandır. Dedi: **الشَّنَقُ** farîzanın vacip olmadığı şeydir; beş ile yirmi beş arasını kasteder.

Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den, onun şu sözü hakkında rivayet etti:
قَوْمٌ تُعَلَّقُ أَشناقُ الدِّياتِ به

Dedi: Der ki: diyetleri tam, eksiksiz, ziyadeli olarak yüklenir.

Dedi: Ve diyetlerde **الشَّنَقُ**, develerin yüzün üstüne beş yahut altı artmasıdır.

Dedi: Araplardan bir adam, bir **حمالة** yüklendiğinde, vefaya nispet edilsin ve dillerini kessin diye arkadaşlarına artırırdı.

Dedi: **الأشْناقُ**: **الأرُوشُ**tur; dişin **أَرْشُ**u, **المُوضِحَةِ**nin **أَرْشُ**u, ayakta duran gözün, felçli elin; tam bir diyetin tamamlanması oluncaya kadar ona **أَرْشٌ** denmeye devam edilir.

Kümeyt dedi:
كأنَّ الدِّياتِ إذا عُلِّقَتْ
مِئوها بهِ الشَّنَقُ الأسفلُ

Ve o, küçük **المعاقِل**lerden, diyetten aşağı olan şeydir.

İbnü’l-A‘râbî’den başkası, Ahtal’ın sözü hakkında dedi:
قومٌ تُعَلّقُ أَشْناقُ الدِّياتِ به

**أَشناقَ الدِّيَةِ** onun sınıflarıdır. Saf hatanın diyeti, deveden yüzdür; **العاقِلةُ** onu beşte birler halinde taşır: yirmi **ابنةَ مَخَاضٍ**, yirmi **ابنةَ لَبُونٍ**, yirmi **ابن لَبُونَ**, yirmi **حِقَّةً**, yirmi **جَذَعَةً**. Bunların her bir sınıfı bir **شَنَقٌ**tır. Bu, Şâfiî’nin, Hicaz ehli tâbiîleri içindeki sözüdür. Kûfe ehline gelince, onu dörde bölerler: yirmi beş **ابنةَ مخاضٍ**, yirmi beş **ابنةَ لَبُونٍ**, yirmi beş **حِقّةً**, yirmi beş **جَذَعَةً**; bunlar da, bizim vasfettiğimiz gibi **أَشناقٌ**tır. Ahtal, “( **تُعلّقَ أَشْناقُ الدِّياتِ بِهِ** )” sözüyle bu **الأشناق**ı kastetti; diyetleri yüklenip onların **أشناق**ını ödeyen bir reisi övdü; kabileler arasında ıslah etsin ve kanlarını korusun diye.

Asma‘î dedi: **الشَّنَقُ**: diyetten aşağı olandır; ve **الفَضْلَةُ** artar.

Der ki: Bu **الأشناق** onun üzerindedir; deve üzerindeki asılı şeyler gibi; onlara aldırmaz. Ve **المِئُونَ** onun üstüne yüklendiğinde onu taşır; ve yüklendiğinde, onun üstüne **بمرارٍ** yani bir iple bağlanır.

Leys dedi: **أَشناقُ الدِّياتِ** deveden yüzdür; o, tam bir diyettir.

Dedi: Ve onunla birlikte yara diyetleri olursa, onlar **أَشناقٌ**tır; büyük diyete asılı olmaları sebebiyle **أَشناقاً** diye adlandırıldılar.

Leys’ten başkası, Kümeyt’in sözü hakkında dedi:
كأنَّ الدِّياتِ إذا علِّقت
مِئُوها به الشَّنَق الأسفل

**الشَّنَقُ** iki **شنق**tır: **الشَّنَقُ الأسفل** ve **الشَّنَق الأعلى**. **الشنق الأسفل**: develerden beşte vacip olan bir koyundur. **الشَّنَقُ الأعلى**: develerden yirmi beşte vacip olan bir **ابنةُ مَخَاضٍ**dır.

Başka kimseler dedi: **الشّنَقُ الأعلى** yirmi **جَذَعةً**dır. Her birinin bir sözü vardır; çünkü onların hepsi **أشْناقٌ**tır. Kümeyt, bu adamın **الحمالات**ı ve diyet vermeyi hafife aldığını kastetti; sanki o, çok diyet borçlandığında, onu hafife aldığı için yirmi deve, **بناتِ مخاضٍ** yüklenmiş olur.

İbn Şümeyl dedi: **ناقةٌ شِناقٌ** ve **جملٌ شِناقٌ** ve **رجلٌ شِناق**; ikilenmez ve çoğul yapılmaz.

Ondan rivayet edildi: **ناقةٌ شِناقٌ** yani uzun, yüksek; ve **جَمَلٌ شناقٌ** ince yapıda uzun. Bunun benzeri: **ناقةٌ نيافٌ** ve **جمل نِيافٌ**; ikilenmez ve çoğul yapılmaz.

Ebû Ubeyd, Emevî’den: zeytin yağıyla yapılan ve kesilen hamura **مُشنَّقٌ** denir.

İbnü’l-A‘râbî dedi: Hamur, yayılmadan önce parçalar halinde kesilirse, o **الفَرَزْدَقُ** ve **المشنَّقُ** ve **العجاجيرُ**dur.

Dedi: Ve Araplardan bir adam dedi: “Bizden, **يُشْنِقُ** eden vardır”; yani iki farîza arasındaki develer olan **الأشْنَاقَ**ı verir. Eğer sığırlardan olursa, o **الأوقاصُ**tır. Ve **يُشنقُ** “**الشَّنُقَ** verir” manasında olur; o, iplerdir; onun teki **شِناقٌ**tır. Ve “**الشَّنَقَ** verir” manasında olur; o da **الأرْشُ**tur.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **أشنَقَ الرجلُ**: **الشنَقَ**ı aldığında; o, **الأرْشُ**tur.

Dedi: Bir adam, bir kumaş yanığı hakkında bir **قَصَّاراً** ile Şüreyh’e muhakeme oldu. Şüreyh dedi: “Ondan **الشَّنقَ**ı al”; yani kumaştaki yanığın **أرْشَ**ını.

**نشق** : Leys dedi: **النَّشْقُ**: buruna bir **سَعوطٍ** dökmektir. Ve ona yanmış bir pamuk **أنشقْتُهُ**; o, onun kokusu burun deliklerine girsin diye onu burnuna yaklaştırmandır.

Dedi: Ve burnuna ilacı **أنشقْتُه**; yani onu içine döktüm.

Dedi: Ve denir: “Bu, **النَّشَقِ**i mekruh bir rüzgârdır”; yani koklamayı.

Rü’be dedi:
حَرَّا من الخردلِ مَكْروه النَّشَقْ

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: Adamdan hoş bir koku **نَشِقْتُ**; **نَشَقاً** olarak **أنشَقُ**. Ve ondan **نشيتُ**; **نَشْوَةً** olarak **أنْشَى**; onun gibidir.

İbnü’s-Sikkît: **النَّشُوقُ**: iki burun deliğine konulan bir **سَعوطٌ**tur. Dersin: onu **إنشاقاً** **أنشقْتُه**.

Leys dedi: **النَّشوقُ**: **يُنشقُ** edilen her ilacın adıdır.

Dedi: Rüzgârı kokladığında: **واسْتَنْشقْتُ الريحَ**. Ve abdest alan, suyu burun deliklerine ulaştırdığında **يَسْتَنْشِقُ** eder.

Hadîste: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) üç kere **يَسْتَنْشقُ** ederdi; ve her seferinde **يَسْتَنثِرُ** ederdi.

Lihyânî dedi: Av, ipinde **نَشِبَ** etti ve **نَشِقَ** etti ve **عَلِقَ** etti ve **ارْتبقَ** etti; bunların hepsi bir manadadır.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الرّبق** halkalarına **نُشَقٌ** denir; onun teki **نُشْقَةٌ**dır. Ve onu ipte **أنشقتهُ** ettim ve **أنشبْتُه** ettim. Ve inşâd etti:
نَزْو الْقَطَا أَنشقَهُنْ المُحْتَبِلْ

Başka biri bir kavmi hicvederek dedi:
مَناتينُ أَبرامٌ كأنَّ أكُفَّهمْ
أكُف ضِبابٍ أُنشقتْ في الحبائل

Dedi: Avcı **أنشقَ** eder; ceylanın boynuna **الكصيصَةِ**de **النُّشقةُ** iliştiğinde. Ve avcı ortağına der ki: “Bana **النّشاقَى**, sana **العَلاقَى**.” **النّشاقى**: **النَّشقةُ**nın boğaza düştüğü şeydir; o, **الشُّرُبَّةُ**dir. **العلاقى** ise ayağa takılan şeydir.

**شقن** : Ebû Ubeyd, Kisâî’den: azdır: **شَقْنٌ** ve **وَوتْحٌ**; o, **الشقونة** ve **الوتُوحَةُ**dır. Ve onun عطiyesi azaldı; **شَقُنتْ**. Ve onu **أشقنْتها** ettim ve **أوتحتها** ettim.

Leys dedi: **الشّقْنُ**: azdır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والنون وما يثلثهما)
(شنأ) الشين والنون والهمزة أصلٌ يدلُّ على البِغضة والتجنُّب للشيء. من ذلك الشَّنُوءَة، وهي التقزُّز؛ ومنه اشتقاق أَزْدِشَنوءة. ويقال: شَنِئَ فُلانٌ فلاناً إِذا أَبغَضَه. وهو الشَّنَآن، وربما خَفَّفوا فقالوا: الشَّنَان. وأنشدوا:
فما العيشُ إلاَّ ما تَلَذُّ وتَشْتَهي *** وإِنْ لاَمَ فيه ذو الشَّنَانِ وأَفْنَدَا([1])والشنْءُ: الشَّنَآن أيضاً. ورجلٌ مِشناءٌ على مِفعال، إِذا كان يُبْغِضُه النَّاسُ([2]). وأمَّا قولهم شَنِئْت للأمر وبه، إِذا أَقرَرْت، وإِنشادُهم:
فلو كان هذا الأمرُ في جاهليَّةٍ *** شَنِئْتَ به أو غَصَّ بالماء شاربُه([3])
..................([4])
(شنب) الشين والنون والباء أصلٌ يدلُّ على بردٍ في شيء. يقولون: شَنِب يومُنا، فهو شَنِب وشانب، إِذا برد.
ومن ذلك الثّغر الأشنب، هو البارد العذب. قال:
* يا بِأبي أنتِ وفُوكِ الأَشْنَبُ([5]) *
(شنث) الشين والنون والثاء ليس بأصل، وفيه كلمة. يقولون: شَنِثَت مَشافِر البعير، إِذا غلظت من أكل الشَّوْك.
(شنج) الشين والنون والجيم كلمةٌ واحدةٌ، وهو الشَّنَجُ، وهو التقبُّض في جلدٍ وغيره.
(شنح) الشين والنون والحاء كلمة واحدة، وهي الشَّناحِيُّ، وهو الطويلُ، يقال هو شَنَاحٌ كما ترى.
(شنص) الشين والنون والصاد كلمة إن صحت. يقولون: فَرَس شَناصِيٌّ، أي طويل. قال:
* وشَنَاصيٌّ إِذا هِيجَ طَمَرْ([6]) *
ويقال:  إنما هو نَشَاصيٌّ. وحكى : شَنَِصَ به، مثل سَدِك.
(شنع) الشين والنون والعين أصلٌ واحد يدلُّ على رفْع الذِّكر بالقبيح. من ذلك الشَّناعة. يقال شَنُع الشيءُ فهو شنيع. وشَنَعتُهُ، إذا قهرتَه بما يكرهه. وذكر ناسٌ شَنَعَ فلانٌ فلاناً، إِذا سَبَّه. وأنشدوا لكُثَـيِّر:
وأسماءُ لا مَشنوعةٌ بمَلالةٍ  *** لَدَيْنا......................([7])ويحملون على هذا فيقولون: تشنَّعت الإبل في السير، إذا جدَّت. وإنما يكون ذلك في أرفعِ السَّير، فيعود القياسُ إلى ما ذكرناهُ من الارتفاع وإن لم يكن في ذلك قبح.
(شنف) الشين والنون والفاء كلمتان متباينتان: أحدهما الشَّنْف، وهو من حَلْي الأذُن. والكلمة الأخرى: الشَّنَف: البُغض. يقال شَنِف له يَشْنَف شنَفاً.
(شنق) الشين والنون والقاف أصلٌ صحيح منقاس، وهو يدلُّ على امتدادٍ في تعلّقٍ بشيء، من ذلك الشِّناق، وهو الخيط الذي يُشَدُّ به فمُ القربة. وشَنَقَ الرَّجل بزمام ناقته، إذا فعل بها كما يفعل الفارسُ بفرسه، إذا كَبَحَه بلجامه. ويقال إنَّ الشَّنَق: طولُ الرأس، كأنما يمتدُّ صُعُداً. وفرسٌ مشنوق: طويل.
ومن الباب وهو قياسٌ صحيح: الشَّنَق نِزَاع القلب إلى الشيءِ، وذلك أنَّه لا يكون إلاّ عن عَلَقٍ، فقد يصحُّ القياس الذي ذكرناه.
فأمَّا الأشناق فواحدها شَنَق، وهو ما دون الدِّية الكاملة، وذلك أن يسوق ذُو الحمالة ديةً كاملةً، فإذا كانت معها دياتُ جراحاتٍ دون التمام فتلك الأشناق، وكأنّها متعلِّقة بالدِّية العُظمى. والذي أراده الشاعر هذا بقوله:
قَرْمٌ تُعَلَّقُ أشناقُ الدِّيات به *** إِذا المئُون أُمِرَّتْ  فَوقَه حَمَلاَ([8])والشَّنَق، في الحديث: ما دون الفريضتين، وذلك في الإبل والغنم والبقر. وهو قولـه صلى الله عليه وآله وسلم: "لا شِناق"، أي لا يُؤخذ في الشَّنَق فَريضة حتى تتمّ.
ومن الباب اللحم المشَنَّق، وهو المشَرَّح المقطَّع طُولاً. قال الأمويّ: يقال للعجين الذي يُقطَّع ويعمل بالزيت * : مشَنّق. ولا يكون ذلك إلا وفيه طول.
--------------ـــــ
([1])  البيت للأحوص، كما في اللسان (شنأ). وروايته: "وفندا". يقال فنده وأفنده: لامه وضعف رأيه.
([2]) في هذا التفسير كلام. انظر اللسان (1:  96).
([3]) البيت ملفق من بيتين للفرزدق في ديوانه 56. وهما:
فلو كان هذا الحكم في جاهلية  *** عرفت من المولى القليل حلائبه
ولو كان هذا الأمر في غير ملككم *** لأديته أو غص بالماء شاربه
ورواه في اللسان (شنأ):
ولو كان في دين سوى ذا شنئتم *** لنا حقنا أو غص بالماء شاربه
([4]) هنا سقط لم يبيض له. وتقديره: "فكلام فيه نظر".
([5]) البيت من شواهد ابن هشام في أوضح المسالك وقطر الندى، في

(باب اسم الفعل)، ورواه: "وابأبي"، ونسب إلى راجز من بني تميم. وانظر العيني (4: 310).
([6]) للمرار بن منقذ في المفضليات (1: 82) واللسان (شنص). وفي المفضليات: "فإذا طؤطئ طيار طمر". وصدره:  * شندف أشدف ما روعته *.
([7]) وكذا ورد إنشاده منقوصاً في المجمل. وتمامه، كما في اللسان:
* لدينا ولا مقلية باعتلالها *
 ([8]) للأخطل في ديوانه 143 واللسان (شنق).

ـ

##### Türkçe

(Şîn, nûn ve bunların üçüncülendiği harfler babı)

(**شنأ**) **الشين** ve **النون** ve **الهمزة**; **البِغضة** ve bir şeyden **التجنُّب**a delâlet eden bir asıldır. Bundan: **الشَّنُوءَة**; o, **التقزُّز**dür; ve ondan **أَزْدِشَنوءة**’nin اشتقاقı. Ve denilir: **شَنِئَ** falan falanı, onu **أَبغَضَه** olduğu zaman. Ve o, **الشَّنَآن**’dır; bazen hafifletirler de **الشَّنَان** derler. Ve inşad ettiler:
فما العيشُ إلاَّ ما تَلَذُّ وتَشْتَهي *** وإِنْ لاَمَ فيه ذو **الشَّنَانِ** وأَفْنَدَا([1])
Ve **الشنْءُ**: yine **الشَّنَآن**dır. Ve **مِشناءٌ** bir adam, **مِفعال** vezni üzere; insanlar onu **يُبْغِضُه** olduğu zaman([2]). Ve onların “**شَنِئْت** للأمر وبه” sözlerine gelince; **أَقرَرْت** olduğun zaman; ve onların inşadı:
فلو كان هذا الأمرُ في جاهليَّةٍ *** **شَنِئْتَ** به أو غَصَّ بالماء شاربُه([3])
..................([4])

(**شنب**) **الشين** ve **النون** ve **الباء**; bir şeyde bir **بردٍ**e delâlet eden bir asıldır. Derler: **شَنِب** günümüz; o hâlde o **شَنِب** ve **شانب**dır; **برد** olduğu zaman.
Bundan: **الثّغر الأشنب**; o, **البارد العذب**dır. Dedi:
* يا بِأبي أنتِ وفُوكِ **الأَشْنَبُ**([5]) *

(**شنث**) **الشين** ve **النون** ve **الثاء** bir asıl değildir; onda bir kelime vardır. Derler: **شَنِثَت** deve’nin **مَشافِر**i; **الشَّوْك** yemekten **غلظت** olduğu zaman.

(**شنج**) **الشين** ve **النون** ve **الجيم** bir tek kelimedir; o da **الشَّنَجُ**dur; o, bir deride ve başkasında **التقبُّض**dur.

(**شنح**) **الشين** ve **النون** ve **الحاء** bir tek kelimedir; o da **الشَّناحِيُّ**dur; o, **الطويلُ**dur; denilir: o, gördüğün gibi **شَنَاحٌ**dur.

(**شنص**) **الشين** ve **النون** ve **الصاد**—sahih ise—bir kelimedir. Derler: **فَرَس شَناصِيٌّ**; yani **طويل**. Dedi:
* وشَنَاصيٌّ إِذا هِيجَ طَمَرْ([6]) *
Ve denilir: ancak o **نَشَاصيٌّ**dur. Ve nakletti: **شَنَِصَ** به; **سَدِك** gibi.

(**شنع**) **الشين** ve **النون** ve **العين**; **القبيح** ile **رفْع الذِّكر**e delâlet eden tek bir asıldır. Bundan: **الشَّناعة**. Denilir: **شَنُع** şey; o hâlde o **شنيع**dir. Ve **شَنَعتُهُ**; ona, hoşlanmadığı şeyle **قهرتَه** olduğun zaman. Ve bir topluluk zikretti: **شَنَعَ** falan falanı; onu **سَبَّه** olduğu zaman. Ve **كُثَـيِّر** için inşad ettiler:
وأسماءُ لا مَشنوعةٌ بمَلالةٍ  *** لَدَيْنا......................([7])
Ve bunu bunun üzerine hamlederler de derler: **تشنَّعت** develer yürüyüşte; **جدَّت** oldukları zaman. Ancak bu, yürüyüşün en **أرفعِ**ında olur; böylece kıyas, onda çirkinlik olmasa da, zikrettiğimiz **الارتفاع**a döner.

(**شنف**) **الشين** ve **النون** ve **الفاء** birbirinden ayrı iki kelimedir: birincisi **الشَّنْف**; o, kulağın **حَلْي**sindendir. Diğer kelime: **الشَّنَف**: **البُغض**. Denilir: **شَنِف** ona; **يَشْنَف** **شنَفاً**.

(**شنق**) **الشين** ve **النون** ve **القاف**; sahih, kıyaslı bir asıldır; o, bir şeye taallukta bir **امتدادٍ**a delâlet eder. Bundan: **الشِّناق**; o, kırbanın ağzının kendisiyle **يُشَدُّ** olduğu iptir. Ve **شَنَقَ** adam, devesinin yularıyla; ona, süvarinin atına yaptığı gibi yaptığı zaman; onu gemiyle **كَبَحَه** olduğu zaman. Ve denilir: muhakkak **الشَّنَق**: başın **طولُ**udur; sanki yukarı doğru **يمتدُّ**. Ve **مشنوق** bir at: **طويل**dur.
Ve babdandır—ve o sahih bir kıyastır—: **الشَّنَق** kalbin şeye doğru **نِزَاع**ıdır; bu da ancak bir **عَلَقٍ**dan olur; böylece zikrettiğimiz kıyas sahih olabilir.
Ama **الأشناق**a gelince; onun teki **شَنَق**tır; o, tam diyetten aşağı olandır. Bu da şudur: **ذُو الحمالة** tam bir diyet sevk eder; onunla beraber tamamdan aşağı yaralama diyetleri olursa, işte onlar **الأشناق**tır; sanki büyük diyete **متعلِّقة**dir. Şairin şu sözüyle muradı budur:
قَرْمٌ تُعَلَّقُ أشناقُ الدِّيات به *** إِذا المئُون أُمِرَّتْ  فَوقَه حَمَلاَ([8])
Ve **الشَّنَق**, hadiste: iki farîzadan aşağı olandır; bu, develerde ve koyunlarda ve sığırlardadır. Ve o, onun—Allah’ın salâtı ve âli üzerine olsun—sözüdür: “**لا شِناق**”; yani tamam oluncaya kadar **الشَّنَق**ta farîza alınmaz.
Ve babdandır: **المشَنَّق** et; o, uzunlamasına **المشَرَّح المقطَّع**dır. **الأمويّ** dedi: yağ ile kesilip yapılan hamura denilir: **مشَنّق**. Bu da ancak onda bir **طول** varken olur.

--------------ـــــ
([1]) Beyit **الأحوص**’undur; **اللسان**’da (**شنأ**) olduğu gibi. Rivayeti: “**وفندا**”. Denilir: **فنده** ve **أفنده**: onu kınadı ve görüşünü zayıf saydı.
([2]) Bu tefsirde söz vardır. **اللسان**’a bak (1: 96).
([3]) Beyit, **الفرزدق**’un divanında 56’da iki beyitten derlenmiştir. İkisi şunlardır:
فلو كان هذا الحكم في جاهلية  *** عرفت من المولى القليل حلائبه
ولو كان هذا الأمر في غير ملككم *** لأديته أو غص بالماء شاربه
Ve **اللسان**’da (**شنأ**) şöyle rivayet etti:
ولو كان في دين سوى ذا شنئتم *** لنا حقنا أو غص بالماء شاربه
([4]) Burada, temize çekilmemiş bir düşme vardır. Takdiri: “**فكلام فيه نظر**”.
([5]) Beyit, İbn Hişâm’ın **أوضح المسالك** ve **قطر الندى**’daki şevâhidindendir; (باب **اسم الفعل**) içinde; ve “**وابأبي**” diye rivayet etti; Benî Temîm’den bir râcize nispet etti. Ve **العيني**’ye bak (4: 310).
([6]) **المرار بن منقذ**’indir; **المفضليات**’ta (1: 82) ve **اللسان**’da (**شنص**). **المفضليات**’ta: “**فإذا طؤطئ طيار طمر**”. Ve صدرُه:  * شندف أشدف ما روعته *.
([7]) Böylece, **المجمل**’de eksik olarak inşadı vârid olmuştur. Tamamı, **اللسان**’da olduğu gibi:
* لدينا ولا مقلية باعتلالها *
([8]) **الأخطل**’ındır; divanında 143 ve **اللسان**’da (**شنق**).

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ن ق
حل شناق القربة وهو عصامها الذي يشد به فوهاً واشنق القربة‏:‏ شدّها‏.‏
ولا زكاة في الشنق والأشناق وهو ما بين الفريضتين‏.‏
ولحم مشنق‏:‏ مشرح مقطع‏.‏
وشنق الجزار الجزور وقل للقصاب يشنق اللحم تشنيقاً حسناً‏.‏
وعجين مشنق‏:‏ يقطع ويعمل بالزيت‏.‏
وهو من أشناق الديات‏.‏
ومن المجاز‏:‏ شنق الناقة بالزمام أو الخطام إذا جذب به رأسها ليكفها كما يكبح الدابة بالعنان وبعير مشنوق‏.‏
وأنشد طلحة بن عبيد الله قصيدة فمازال شانقاً ناقته حتى كتبت له‏.‏
وشنقت رأس الدابة إذا شدّدتها إلى شجرة أو شيء مرتفع‏.‏

##### Türkçe

ش **ن** **ق**
**شناق**: tulumun **عصام**’ı (yani onunla ağzını bağladığı şey) çözmek; ve **اشنق القربة**: onu sıktı/bağladı.
**الشنق** ve **الأشناق**’ta zekât yoktur; o, iki farîza arasındaki şeydir.
**لحم مشنق**: yarılmış, parça parça edilmiş.
Kasap, deveyi kesti; ve kasaba: eti güzel bir **تشنيق** ile **يشنق** de, denildi.
**عجين مشنق**: kesilir ve zeytinyağı ile yapılır.
O, diyetlerin **أشناق**’ındandır.
Mecazdan: **شنق** deveyi yularla yahut gemle; onunla başını çektiği zaman, onu durdurmak için; nitekim biniti dizginle gemler; ve **بعير مشنوق**.
Talha b. Ubeydullah bir kaside okudu; artık devesini **شانق** etmeyi sürdürdü; nihayet onun için yazıldı.
**شنقت** binitin başını: onu bir ağaca yahut yüksek bir şeye sıkıca bağladığım zaman.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشَّنَقُ: طولُ الرأْس كأَنما يُمَدُّ صُعُداً؛ وأَنشد:
كأَنَّها كَبْداءُ تَنْزُو في الشَّنَقْ
(* قوله «كأنها كبداء تنزو إلخ» في شرح القاموس ما نصه: هكذا في اللسان وهو لرؤبة يصف صائداً، والرواية: سوّى لها كبداء).
وشَنَقَ البَعيرَ يَشْنِقُه ويَشْنُقُه شَنْقاً وأَشْنَقَه إذا جذب خطامه وكفَّه بزمامه وهو راكبه من قِبَل رأْسِه حتى يُلْزِقَ ذِفْراه بقادمة الرحل، وقيل: شَنَقَه إذا مدّه بالزمام حتى يرفع رأْسه. وأَشْنَقَ البعيرُ بنفسه: رَفع رأْسَه، يتعدى ولا يتعدى. قال ابن جني: شَنَقَ البعيرَ وأَشْنَق هو جاءت فيه القضية معكوسة مخالفة للعادة، وذلك أَنك تجد فيها فَعَلَ متعدياً وأَفْعَلَ غير متعد، قال: وعلة ذلك عندي أَنه جعل تعدِّي فَعَلْت وجمود أَفْعَلْت كالعوض لِفَعَلْت من غلبة أَفْعَلْت لها على التعدي نحو جلس وأَجلست، كما جعل قلب الياء واواً في البَقْوَى والرَّعْوَى عوضاً للواو من كثرة دخول الياء عليها، وأُنْشِدَ طلحةُ قصيدة فما زال شانِقاً راحلتَه حتى كتبت له، وهو التيمي ليس الخزاعي. وفي حديث علي، رضوان الله عليه: إن أَشْنَقَ لها خَرَمَ أي إن بالع في إشْناقِها خَرَمَ أَنْفَها. ويقال: شَنَقَ لها وأَشْنَقَ لها. وفي حديث جابر: فكان رسول الله، صلى الله عليه وسلم، أَوّلَ طالع فأَشْرَعَ ناقتَه فشَرِبَت وشَنَقَ لها. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: سأَله رجل مُحْرِمٌ فقال عَنَّت لي عِكْرِشةٌ فشَنَقْتُها بحَبُوبة أَي رميتها حتى كَفَّت عن العدوِ.
والشِّناقُ حبل يجذب به رأْس البعير والناقةِ، والجمع أَشْنِقةٌ وشُنُقٌ. وشَنَقَ البعيرَ والناقةَ يَشْنِقُه شَنْقاً: شدّهما بالشِّناق. وشَنَقَ الخلِيّةَ يَشْنِقها شَنْقاً وشَنَّقها: وذلك أَن يَعمِد إلى عود فيَبْرِيه ثم يأْخذ قُرْصاً من قِرَصةِ العسل فيُثْبت ذلك العودَ في أَسفل القُرْص ثم يقيمه في عرْضِ الخلية فربما شَنَقَ في الخلية القُرْصَين والثلاثة، وإنما يفعل هذا إذا أَرْضعت النحلُ أولادهَا، واسم ذلك الشيء الشَّنِيقُ. وشَنَقَ رأْسَ الدابة: شدَّه إلى أَعلى شجرة أو وَتَدٍ مرتفع حتى يمتد عنقها وينتصب. والشِّناقُ: الطويل؛ قال الراجز:
قد قَرنَوني بامْرِئٍ شِناقِ،
شَمَرْدلٍ يابسِ عَظْمِ السّاقِ
وفي حديث الحجاج ويزيد بن المهلب:
وفي الدِّرْع ضَخْم المَنْكِبَيْنِ شِناق
أي طويل. النضر: الشَّنَقُ الجيّد من الأوتار وهو السَّمْهَرِيّ الطويل. والشَّنَقُ: طول الرأْس. ابن سيده: والشَّنَقُ الطولُ. عُنُقٌ أَشْنَقُ وفرس أَشْنَقُ ومَشْنُوقٌ: طويل الرأْس، وكذلك البعير، والأُنثى شَنْقاء وشِناق. التهذيب: ويقال للفرس الطويلِ شِناقٌ ومَشْنوقٌ؛ وأَنشد: يَمَّمْتُه بأَسِيلِ الخَدِّ مُنْتَصبٍ،
خاظِي البَضِيع كمِثْل الجِذْع مَشْنوق
ابن شميل: ناقة شِناقٌ أَي طويلة سَطْعاء، وجمل شِناقٌ طويل في دِقّةٍ، ورجلِ شِناقٌ وامرأَة شِناقٌ، لا يثنى ولا يجمع، ومثله ناقةٌ نِيافٌ وجمل نِيافٌ، لا يثنى ولا يجمع. وشَنِقَ شَنَقاً وشَنَقَ: هَوِيَ شيئاً فبقي كأَنه مُعلّقٌ. وقَلْبٌ شَنِقٌ: هيْمان. والقلب الشَّنِقُ المِشْناقُ: الطامحُ إلى كل شيء؛ وأَنشد:
يا مَنْ لِقَلْبٍ شَنِقٍ مِشْناق
ورجل شَنِقٌ: مُعَلَّقُ القلب حذر؛ قال الأَخطل:
وقد أَقولُ لِثُوْرٍ: هل ترى ظُعُناً،
يَحْدو بهنّ حِذارِي مُشْفِقٌ شَنِقُ؟
وشِناقُ القِربةِ: علاقتُها، وكل خيط علقت به شيئاً شِناقٌ. وأَشْنَقَ القربة إشْناقاً: جعل لها شِناقاً وشدَّها به وعلقها، وهو خيط يشد به فم القربة. وفي حديث ابن عباس: أَنه بات عند النبي، صلى الله عليه وسلم، في بيت ميمونة، قال: فقام من الليل يصلي فحَلَّ شِناقَ القربة؛ قال أَبو عبيدة: شِناقُ القربة هو الخيط والسير الذي تُعلّق به القربةُ على الوتد؛ قال الأَزهري: وقيل في الشِّناق إنه الخيط الذي تُوكِئُ به فمَ القربة أَو المزادة، قال: والحديث يدل على هذا لأن العِصامَ الذي تُعَلَّق به القربة لا يُحَلّ إنما يُحَلُّ الوكاء ليصب الماء، فالشِّناقُ هو الوكاء، وإنما حلّه النبي، صلى الله عليه وسلم، لمّا قام من الليل ليتطهر من ماء تلك القربة. ويقال: شَنَقَ القربةَ وأَشْنَقَها إذا أَوكأَها وإذا علقها. أَبو عمرو الشيباني: الشِّناقُ أن تُغَلَّ اليد إلى العُنُقِ؛ وقال عدي: ساءَها ما بنا تَبَيَّنَ في الأَيْـ
ـدي، وإشْناقُها إلى الأَعْناقِ
وقال ابن الأَعرابي: الإشْناقُ أَن تَرْفَعَ يدَه بالغُلّ إلى عنقه. أَبو سعيد: أَشْنَقْتُ الشيء وشَنَقْتُه إذا علَّقته؛ وقال الهذلي يصف قوساً ونبلاً:
شَنَقْت بها مَعابِلَ مُرْهَفاتٍ،
مُسالاتِ الأَغِرَّة كالقِراطِ
قال: شَنَقْتُ جعلت الوتر في النبل، قال: والقِراطُ شُعْلة السِّراج. والشِّناق والأَشْناقُ: ما بين الفريضتين من الإبل والغنم فما زاد على العَشْر لا يؤخذ منه شيء حتى تتم الفريضة الثانية، واحدها شَنَقٌ، وخص بعضهم بالأَشْناق الإبلَ. وفي الحديث: لا شِناقَ أَي لا يؤخذ من الشَّنَقِ حتى يتمّ. والشِّناقُ أَيضاً: ما دون الدية، وقيل: الشَّنَقُ أَن تزيد الإبل على المائة خمساً أو ستّاً في الحَمالة، قيل: كان الرجل من العرب إذا حمل حَمالةً زاد أَصحابَها ليقطع أَلسنتهم ولِيُنْسَبَ إلى الوفاء. وأَشْناقُ الدية: دياتُ جراحات دون التمام، وقيل: هي زيادة فيها واشتقاقها من تعليقها بالدية العظمى، وقيل: الشَّنَقُ من الدية ما لا قود فيه كالخَدْش ونحو ذلك، والجمع أشْناقٌ. والشَّنَقُ في الصدقة: ما بين الفريضتين. والشَّنَقُ أَيضاً: ما دون الدية، وذلك أَن يسوق ذُو الحَمالةِ مائة من الإبل وهي الدية كاملة، فإذا كانت معها ديات جراحات لا تبلغ الدية فتلك هي الأَشْناقُ كأَنها متعلقة بالدية العظمى؛ ومنه قول الشاعر: بأَشْناقِ الدِّياتِ إلى الكُمول
قال أَبو عبيد: الشِّناقُ ما بين الفريضتين. قال: وكذلك أَشْناقُ الديات، ورَدّ ابن قتيبة عليه وقال: لم أَر أَشْناقَ الدياتِ من أَشناقِ الفرائض في شيء لأنّ الديات ليس فيها شيء يزيد على حد من عددها أو جنس من أجناسها. وأَشْناقُ الديات: اختلاف أَجناسها نحو بنات المخاض وبنات اللبون والحقاق والجذاع، كلُّ جنس منها شَنَقّ؛ قال أَبو بكر: والصواب ما قال أَبو عبيد لأَن الأَشْناقَ في الديات بمنزلة الأَشْناقِ في الصدقات، إذا كان الشَّنَقُ في الصدقة ما زاد على الفريضة من الإبل. وقال ابن الأَعرابي والأَصمعي والأثرم: كان السيد إذا أَعطى الدية زاد عليها خمساً من الإبل ليبين بذلك فضله وكرمه، فالشَّنَقُ من الدية بمنزلة الشَّنَقِ في الفريضة إذا كان فيها لغواً، كما أنه في الدية لغو ليس بواجب إنما تَكرُّمٌ من المعطي. أَبو عمرو الشيباني: الشَّنَقُ في خَمْسٍ من الإبل شاة، وفي عشر شاتان، وفي خمس عشرة ثلاث شياه، وفي عشرين أَربع شياه، فالشاة شَنَقٌ والشاتان شَنَقٌ والثلاث شياه شَنَقٌ والأربع شياه شَنَقٌ، وما فوق ذلك فهو فريضة. وروي عن أحمد بن حنبل: أَن الشَّنَقَ ما دون الفريضة مطلقاً كما دون الأَربعين من الغنم. وفي الكتاب الذي كتبه النبي، صلى الله عليه وسلم، لوائل بن حُجْر: لا خِلاطَ ولا وِراطَ ولا شِناقَ؛ قال أَبو عبيد: قوله لا شِناقَ فإن الشَّنَقَ ما بين الفريضتين وهو ما زاد من الإبل على الخمس إلى العشر، وما زاد على العشر إلى خمس عشرة؛ يقول: لا يؤخذ من الشَّنَقِ حتى يتم، وكذلك جميع الأشْناقِ؛ وقال الأَخطل يمدح رجلاً:
قَرْم تُعَلَّقُ أَشْناقُ الدّيات به،
إذا المِئُونَ أُمِرَّتْ فَوْقَه حَملا
وروى شمر عن ابن الأعرابي في قوله:
قَرْم تُعَلَّقُ أَشْناقُ الدِّيات به
يقول: يحتمل الديات وافية كاملة زائدة. وقال غيرُ ابن الأَعرابي في ذلك: إن أَشْناقَ الديات أَصنافُها، فدِيَةُ الخطإِ المحض مائةٌ من الإبل تحملها العاقلةُ أَخْماساً: عشرون ابنة مخاض، وعشرون ابنة لبون، وعشرون ابن لبون، وعشرون حِقَّةً، وعشرون جَذَعةً، وهي أَشْناقٌ أَيضاً كما وصَفْنا، وهذا تفسير قول الأخطل يمدح رئيساً يتحمل الديات وما دون الديات فيُؤَدِّيها ليُصْلِحَ بين العشائر ويَحْقُنَ الدِّماء؛ والذي وقع في شعر الأَخطل: ضَخْمٍ تعلَّق، بالخفض على النعت لما قبله وهو:
وفارسٍ غير وَقَّافٍ برايتهِ،
يومَ الكرَيهة، حتى يَعْمَل الأَسَلا
والأَشْناقُ: جمع شَنَق وله معنيان: أَحدهما أَن يَزِيدَ مُعْطي الحَمالةِ على المائة خَمْساً أو نحوها ليُعْلَم به وفاؤه وهو المراد في بيت الأخطل، والمعنى الآخر أَن يُرِيدَ بالأَشْناق الأُرُوشَ كلَّها على ما فسره الجوهري؛ قال أَبو سعيد الضرير: قول أَبي عبيد الشَّنَقُ ما بين الخَمْس إلى العشر مُحالٌ، إنما هو إلى تسع، فإذا بلغ العَشْرَ ففيها شاتان، وكذلك قوله ما بين العشرة إلى خَمْس عَشْرةَ، وكان حقُّه أَن يقول إلى أَرْبَعَ عَشْرة لأَنها إذا بلغت خَمْسَ عَشْرةَ ففيها ثلاثُ شِياه. قال أَبو سعيد: وإنما سمي الشَّنَقُ شَنَقاً لأَنه لم يؤخذ منه شيء. وأَشْنَقَ إلى ما يليه مما أُخذ منه أَي أضيف وجُمِعَ؛ قال: ومعنى قوله لا شِناقَ أَي لا يُشْنِقُ الرجل غنمه وإبله إلى غنم غيره ليبطل عن نفسه ما يجب عليه من الصدقة، وذلك أَن يكون لكل واحد منهما أَربعون شاة فيجب عليهما شاتان، فإذا أَشْنَقَ أَحدُهما غنمَه إلى غنم الآخر فوجدها المُصَدِّقُ في يده أَخَذَ منها شاة، قال: وقوله لا شِناقَ أي لا يُشْنِقُ الرجلُ غنمه أو إبله إلى مال غيره ليبطل الصدقة، وقيل: لا تَشانَقُوا فتجمعوا بين متفرق، قال: وهو مثل قوله ولا خِلاطَ؛ قال أَبو سعيد: وللعرب أَلفاظ في هذا الباب لم يعرفها أَبو عبيد، يقولون إذا وجب على الرجل شاة في خمس من الإبل: قد أَشْنَقَ الرجلُ أَي وجب عليه شَنَقٌ فلا يزال مُشْنِقاً إلى أن تبلغ إبله خمساً وعشرين، فكل شيء يؤدِّيه فيها فهي أَشْناقٌ: أَربَعٌ من الغنم في عشرين إلى أَربع وعشرين، فإذا بلغت خمساً وعشرين ففيها بنتُ مَخاضٍ مُعَقَّلٍ أي مُؤَدّىً للعقال، فإذا بلغت إبلُه ستّاً وثلاثين إلى خمس وأَربعين فقد أَفْرَضَ أي وجبت في إبله فريضة. قال الفراء: حكى الكسائي عن بعض العرب: الشَّنَقُ إلى خمس وعشرين. قال والشَّنَقُ ما لم تجب فيه الفريضة؛ يريد ما بين خمس إلى خمس وعشرين. قال محمد بن المكرم، عفا الله عنه: قد أَطلق أَبو سعيد الضريرُ لِسانَه في أَبي عبيد ونَدَّدَ به بما انْتَقَده عليه بقوله أَوّلاً إن قوله الشَّنَقُ ما بين الخَمْسِ إلى العَشْرِ مُحالٌ إنما هو إلى تسع، وكذلك قوله ما بين العَشْرِ إلى خَمْسَ عَشْرةَ كان حقه أَن يقول إلى أَربعَ عشرة، ثم بقوله ثانياً إن للعرب أَلفاظاً لم يعرفها أبو عبيد، وهذه مشاحَّةٌ في اللفظ واستخفافٌ بالعلماء، وأَبو عبيد، رحمه الله، لم يَخْفَ عنه ذلك وإنما قصد ما بين الفريضتين فاحتاج إلى تسميتها، ولا يصح له قول الفريضتين إلا إذا سماهما فيضطر أن يقول عشر أو خمس عشرة، وهو إذا قال تسعاً أو أربع عشرة فليس هناك فريضتان، وليس هذا الانتقاد بشيء، ألا ترى إلى ما حكاه الفراء عن الكسائي عن بعض العرب: الشَّنَقُ إلى خمس وعشرين؟ وتفسيره بأنه يريد ما بين الخمس إلى خمس وعشرين، وكان على زعم أبي سعيد يقول: الشَّنَقُ إلى أربع وعشرين، لأنها إذا بلغت خمساً وعشرين ففيها بنت مخاض، ولم ينتقد هذا القول على الفراء ولا على الكسائي ولا على العربي المنقول عنه، وما ذاك إلا لأنه قصد حَدَّ الفريضتين، وهذا انْحِمال من أبي سعيد على أبي عبيد، والله أعلم. والأشْناقُ: الأُروشُ أَرْش السِنُّ وأَرْشُ المُوضِحة والعينِ القائمة واليد الشلاَّء، لا يزال يقال له أَرْشٌ حتى يكونَ تكملَة ديةٍ كاملة؛ قال الكميت: كأَنّ الدِّياتِ، إذا عُلِّقَتْ
مِئُوها به، والشَّنَقُ الأَسْفَلُ
وهو ما كان دون الدِّية من المَعاقِل الصِّغارِ. قال الأَصمعي: الشَّنَقُ ما دون الدية والفَضْلةُ تَفْضُل، يقول: فهذه الأَشْناقُ عليه مثل العَلائِق على البعير لا يكترث بها، وإذا أُمِرَّت المئون فوقَه حَمَلها، وأُمِرَّت: شُدَّت فوقه بمرارٍ، والمِرارُ الحَبْلُ. وقال غيره في تفسير بيت الكميت: الشَّنَقُ شَنَقانِ: الشَّنَقُ الأَسْفَلُ والشَّنَقُ الأَعلى، قالشَّنَقُ الأسفل شاةٌ تجب في خَمْس من الإبل، والشَّنَقُ الأعلى ابنةُ مخاض تجب في خمس وعشرين من الإبل؛ وقال آخرون: الشَّنَقُ الأَسْفلُ في الديات عشرون ابنة مخاضٍ، والشَّنَقُ الأعلى عشرون جذعةً، ولكلٍّ مقالٌ لأنها كلَّها أَشْناقٌ؛ ومعنى البيت أنه يستَخِفُّ الحمالاتِ وإعطاءَ الديات، فكأَنه إذا غَرِمَ دِياتٍ كثيرةً غَرِمَ عشرين بعيراً لاستخفافه إيّاها. وقال رجل من العرب: مِنَّا مَنْ يُشْنِقُ أي بعطي الأَشْناقَ، وهي ما بين الفريضتين من الإبل، فإذا كانت من البقر فهي الأَوْقاص، قال: ويكون يُشْنِقُ يعطي الشُّنُقَ وهي الحبال، واحدها شِناقٌ، ويكون يُشْنِقُ يعطي الشَّنَقَ وهو الأَرْش؛ وقال في موضع آخر: أَشْنق الرجلُ إذا أخذ الشَّنَقَ يعني أَرْشَ الخَرْقِ في الثوب. ولحم مُشَنَّقٌ أي مقطّع مأْخوذ من أشْناق الدية. والشِّناقُ: أن يكون على الرجل والرجلين أو الثلاثةِ أشْناقٌ إذا تفرّقت أَموالهم، فيقول بعضهم لبعض: شانِقْني أي اخْلِطْ مالي ومالَك، فإنه إن تفرّق وجب علينا شَنَقانِ، فإن اختلط خَفَّ علينا؛ فالشِّناقُ: المشاركة في الشَّنَقِ والشَّنَقَينِ.
والمُشَنَّقُ: العجين الذي يُقطَّع ويعمل بالزيت. ابن الأعرابي: إذا قُطِّع العجين كُتَلاً على الخِوانِ قبل أن يبسط فهو الفَرَزْدَق والمُشَنَّقُ والعَجاجير.
ورجل شِنِّيقٌ: سَيءُ الخُلُق. وبنو شَنوقٍ: بطن. والشَّنِيق: الدَّعِيّ؛ قال الشاعر:
أنا الدَّاخِلُ الباب الذي لا يَرومُه
دَنيٌّ، ولا يُدْعَى إليه شَنِيقُ
وفي قصة سليمان، على نبينا وعليه الصلاة والسلام: احْشُروا الطيرَ إلا الشَّنْقاءَ؛ هي التي تزُقُّ فِراخَها.

##### Türkçe

**الشَّنَقُ**: başın uzunluğu; sanki yukarı doğru uzatılıyormuş gibi; ve inşad etti:
kâhanki o, **كَبْداءُ**’dur; **الشَّنَقْ** içinde sıçrar
(* onun “kâhanki o kebdâ’ tenzû ilh” sözü hakkında, Şerhu’l-Kāmûs’ta metni şöyledir: Lisân’da böyledir; ve o, Ru’be’nindir; bir avcıyı vasfeder; rivayet: **سوّى لها كبداء**).

Ve **شَنَقَ** deveyi, onu **يَشْنِقُه** ve **يَشْنُقُه** **شَنْقاً** (şenk etmek) ve **أَشْنَقَه**: eğer onun yularını çekti ve onu, o binek üzerindeyken, başı tarafından dizginiyle tuttu; ta ki onun **ذِفْراه**’ını semerin ön kısmına yapıştırıncaya kadar; ve denildi: onu **شَنَقَه**: eğer onu dizginle uzattı; ta ki başını kaldırıncaya kadar. Ve deve, kendisiyle **أَشْنَقَ**: başını kaldırdı; geçişli olur ve geçişsiz olur. İbn Cinnî dedi: “Deveyi **شَنَقَ**” ve “**أَشْنَقَ**” hakkında mesele, âdete aykırı tersine gelmiştir; çünkü sen onda **فَعَلَ**’i geçişli, **أَفْعَلَ**’ı geçişsiz bulursun. Dedi: bunun illeti bence şudur: **فَعَلْت**’in geçişliliğini ve **أَفْعَلْت**’in donukluğunu, **أَفْعَلْت**’in ona geçişlilikte galebe çalmasından dolayı **فَعَلْت** için bir bedel gibi kıldı; **جلس** ve **أَجلست** gibi. Nitekim **البَقْوَى** ve **الرَّعْوَى**’da **الياء**’yı **واو**’ya çevirmeyi, **الواو** için, **الياء**’nın ona çokça girmesinden dolayı bir bedel kıldı. Ve Talha bir kaside inşad etti; ona yazılıncaya kadar binitini durmadan **شانِقاً** idi; o Teymî’dir, Huzâî değildir. Ali’nin hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Şüphesiz ona **أَشْنَقَ** ederse **خَرَمَ** eder” yani onun **إشْناق**’ında gevşeklik yaparsa burnunu deler. Ve denilir: ona **شَنَقَ** ve ona **أَشْنَقَ**. Câbir’in hadîsinde: Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, ilk görünen idi; devesini **أَشْرَعَ** etti; o da içti ve ona **شَنَقَ** etti. Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: bir **مُحْرِمٌ** adam ona sordu; dedi ki: bana bir **عِكْرِشةٌ** ilişti; ben onu bir **حَبُوبة** ile **شَنَقْتُها** ettim; yani onu attım; ta ki koşmaktan vazgeçti.

Ve **الشِّناقُ**: deve ve dişi devenin başının kendisiyle çekildiği ip; çoğulu **أَشْنِقةٌ** ve **شُنُقٌ**. Ve deveyi ve dişi deveyi **شَنَقَ** eder, onu **يَشْنِقُه** **شَنْقاً**: ikisini **الشِّناق** ile bağladı. Ve kovanı **شَنَقَ** eder, onu **يَشْنِقها** **شَنْقاً** ve onu **شَنَّقها**: bu, bir çubuğa yönelip onu yontması; sonra bal peteğinden bir parça alması; sonra o çubuğu parçanın altına sabitlemesi; sonra onu kovanın enine dikmesi; bazen kovanda iki ve üç parçayı **شَنَقَ** eder; bunu ancak arılar yavrularını emzirdiği zaman yapar; o şeyin adı **الشَّنِيقُ**’tir. Ve binek hayvanının başını **شَنَقَ**: onu yüksek bir ağaca yahut yüksek bir kazığa bağladı; ta ki boynu uzasın ve dikilsin. Ve **الشِّناقُ**: uzun; râciz dedi:
Beni **شِناقِ** bir adamla eşleştirdiler,
**شَمَرْدلٍ**; incik kemiği kuru.
Ve Haccâc ve Yezîd b. el-Mühelleb hadîsinde:
Ve zırhta, iki omuzu iri, **شِناق**
yani uzun. Nadr: **الشَّنَقُ** yay kirişlerinden iyi olanıdır; o, uzun **السَّمْهَرِيّ**’dir. Ve **الشَّنَقُ**: başın uzunluğu. İbn Sîde: ve **الشَّنَقُ** uzunluktur. **عُنُقٌ أَشْنَقُ** ve **فرس أَشْنَقُ** ve **مَشْنُوقٌ**: başı uzun; deve de böyledir; dişisi **شَنْقاء** ve **شِناق**. Tehzîb: uzun at için **شِناقٌ** ve **مَشْنوقٌ** denilir; ve inşad etti:
Onu, yanağı düz, dik duran birine yönelttim,
**خاظِي البَضِيع**; gövde gibi **مَشْنوق**
İbn Şümeyl: **ناقة شِناقٌ** yani uzun, **سَطْعاء**; ve **جمل شِناقٌ**: incelik içinde uzun; ve **رجلِ شِناقٌ** ve **امرأَة شِناقٌ**; ikilenmez ve çoğullanmaz; bunun benzeri **ناقةٌ نِيافٌ** ve **جمل نِيافٌ**; ikilenmez ve çoğullanmaz. Ve **شَنِقَ** **شَنَقاً** ve **شَنَقَ**: bir şeyi sevdi; sonra sanki asılı kalmış gibi kaldı. Ve **قَلْبٌ شَنِقٌ**: şaşkın-aşık. Ve **القلب الشَّنِقُ المِشْناقُ**: her şeye atılan; ve inşad etti:
Ey her şeye atılan **شَنِقٍ** bir kalbin sahibi kim?
Ve **رجل شَنِقٌ**: kalbi asılı, ürkek; Ahtal dedi:
Ve ben **ثُوْرٍ**’a derim: bir göç görüyor musun,
onları benim korkum sürer; ürkek, kaygılı **شَنِقُ**?
Ve **شِناقُ القِربةِ**: onun askısı; ve kendisiyle bir şeyi astığın her ip **شِناقٌ**’tır. Ve kırbayı **أَشْنَقَ** eder **إشْناقاً**: ona bir **شِناق** yaptı; onu onunla bağladı ve astı; o, kırbanın ağzının kendisiyle bağlandığı iptir. İbn Abbâs hadîsinde: Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, Meymûne’nin evinde yanında geceledi; dedi: geceden kalktı namaz kılıyor; kırbanın **شِناق**’ını çözdü. Ebû Ubeyde dedi: kırbanın **شِناق**’ı, kırbanın kazığa asıldığı ip ve kayıştır. Ezherî dedi: ve **الشِّناق** hakkında denildi: o, kırbanın yahut **المزادة**’nin ağzının kendisiyle bağlandığı iptir. Dedi: hadîs buna delâlet eder; çünkü kırbanın kendisiyle asıldığı **العِصام** çözülmez; ancak su dökmek için **الوكاء** çözülür; öyleyse **الشِّناقُ** **الوكاء**’dır. Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, onu ancak geceden kalkıp o kırbanın suyuyla temizlenmek için çözdü. Ve denilir: kırbayı **شَنَقَ** ve onu **أَشْنَقَ**: eğer onu bağladıysa ve eğer onu astıysa. Ebû Amr eş-Şeybânî: **الشِّناقُ** elin boyna kelepçeyle bağlanmasıdır; Adî dedi:
Bize dair ellerde beliren şey onu kötüledi,
ve onların boyunlara **إشْناقُ**’ı.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **الإشْناقُ** elini kelepçeyle boynuna kaldırmandır. Ebû Saîd: bir şeyi **أَشْنَقْتُ** ve **شَنَقْتُه**: eğer onu astıysam; Hüzelî, bir yayı ve okları vasfederek dedi:
Onunla keskin **مَعابِلَ**’i astım,
**مُسالاتِ الأَغِرَّة**; küpe gibi.
Dedi: **شَنَقْتُ**: kirişi okların içine koydum. Dedi: **القِراطُ** kandilin alevidir.

Ve **الشِّناق** ve **الأَشْناقُ**: develer ve koyunlarda iki farîza arasındaki şeydir; ondan, on’u aşan şeyden, ikinci farîza tamam oluncaya kadar hiçbir şey alınmaz; tekili **شَنَقٌ**’tır; bazısı **الأَشْناق** ile develeri tahsis etti. Hadîste: “**لا شِناقَ**” yani **الشَّنَق**’tan, tamam oluncaya kadar alınmaz. Ve **الشِّناقُ** ayrıca: diyetten aşağı olan şeydir. Ve denildi: **الشَّنَقُ** hamâlede, develerin yüzün üzerine beş yahut altı artmasıdır. Denildi: Araplardan bir adam bir **حَمالةً** yüklendiğinde, sahiplerine artırırdı; dillerini kessin ve vefaya nisbet edilsin diye.

Ve **أَشْناقُ الدية**: tamama varmayan yaraların diyetleridir. Ve denildi: onda bir artıştır; türetimi, büyük diyete asılmasındandır. Ve denildi: diyetten **الشَّنَقُ**, **الخَدْش** ve benzeri gibi, onda kısas olmayan şeydir; çoğulu **أشْناقٌ**. Ve sadakada **الشَّنَقُ**: iki farîza arasındaki şeydir. Ve **الشَّنَقُ** ayrıca: diyetten aşağı olan şeydir; bu, **ذُو الحَمالةِ**’nin yüz deve sürmesidir; o, tam diyedir; onunla birlikte diyeye varmayan yaraların diyetleri olursa, işte onlar **الأَشْناقُ**’tır; sanki büyük diyeye asılıdır; şairin sözü bundandır:
**بأَشْناقِ الدِّياتِ**’le **الكُمول**’e.
Ebû Ubeyd dedi: **الشِّناقُ** iki farîza arasındaki şeydir. Dedi: **أَشْناقُ الديات** da böyledir. İbn Kuteybe ona reddetti ve dedi: **أَشْناقَ الدياتِ**’i, **أَشناقِ الفرائض**’dan hiçbir şeyde görmedim; çünkü diyetlerde, sayısının sınırından yahut cinslerinden bir cinsten fazla olan bir şey yoktur. Ve **أَشْناقُ الديات**: cinslerinin farklılığıdır; **بنات المخاض** ve **بنات اللبون** ve **الحقاق** ve **الجذاع** gibi; bunların her cinsi **شَنَقّ**’tır. Ebû Bekir dedi: doğru olan Ebû Ubeyd’in dediğidir; çünkü diyetlerdeki **الأَشْناقُ**, sadakalardaki **الأَشْناق** menzilesindedir; sadakada **الشَّنَقُ**, develerden farîzayı aşan şey ise. İbnü’l-A‘râbî ve Asma‘î ve Eserem dedi: efendi diyeti verdiğinde, faziletini ve keremini bununla belli etmek için üzerine beş deve artırırdı; öyleyse diyetten **الشَّنَقُ**, farîzadaki **الشَّنَق** menzilesindedir; eğer onda boş (lâğv) ise; nitekim diyette de boş olup vacip değildir; ancak verenden bir ikramdır. Ebû Amr eş-Şeybânî: develerin beşinde **الشَّنَقُ** bir koyundur; on’da iki koyun; on beş’te üç koyun; yirmi’de dört koyun; öyleyse koyun **شَنَقٌ**, iki koyun **شَنَقٌ**, üç koyun **شَنَقٌ**, dört koyun **شَنَقٌ**; bunun üstü farîzadır. Ahmed b. Hanbel’den rivayet edildi: **الشَّنَقَ** mutlak olarak farîzadan aşağı olandır; koyunlarda kırkın altı gibi. Peygamber’in, sallallahu aleyhi ve sellem, Vâil b. Hucr’a yazdığı kitapta: “**لا خِلاطَ** ve **لا وِراطَ** ve **لا شِناقَ**”. Ebû Ubeyd dedi: “**لا شِناقَ**” sözüne gelince: **الشَّنَقُ** iki farîza arasındaki şeydir; o, develerden beşin üzerine on’a kadar artan; ve on’un üzerine on beş’e kadar artandır; der ki: tamam oluncaya kadar **الشَّنَق**’tan alınmaz; ve bütün **الأشْناق** böyledir. Ahtal bir adamı överek dedi:
Bir **قَرْم**; **أَشْناقُ الدّيات** ona asılır,
**المِئُونَ** onun üstüne yüklenince.
Şemr, İbnü’l-A‘râbî’den onun şu sözünde rivayet etti:
“Bir **قَرْم**; **أَشْناقُ الدِّيات** ona asılır”
der ki: diyetleri tam, eksiksiz, artmış olarak yüklenir. İbnü’l-A‘râbî’den başkası bunda dedi ki: **أَشْناقُ الديات** onların sınıflarıdır; sırf hata diyeti develerden yüzdür; **العاقلةُ** onu beşli taksimle yüklenir: yirmi **ابنة مخاض**; yirmi **ابنة لبون**; yirmi **ابن لبون**; yirmi **حِقَّةً**; yirmi **جَذَعةً**; bunlar da, vasfettiğimiz gibi, **أَشْناقٌ**’tır. Bu, Ahtal’ın, diyetleri ve diyetlerden aşağı olanları yüklenip onları ödeyerek kabileler arasında ıslah eden ve kanları koruyan bir reisi övdüğü sözünün tefsiridir. Ahtal’ın şiirinde vâki olan: “**ضَخْمٍ تعلَّق**”tır; öncekinin sıfatı olarak cer ile; o da şudur:
Ve sancağında duraklamayan bir süvari,
şiddet gününde; ta ki mızrakları işleyinceye kadar.
Ve **الأَشْناقُ**: **شَنَق**’ın çoğuludur; onun iki manası vardır: birincisi, hamâle verenin, vefası bilinsin diye yüzün üzerine beş yahut benzeri artırmasıdır; Ahtal beytinde murad budur. İkinci mana: **الأَشْناق** ile bütün **الأُرُوشَ**’u murad etmesidir; Cevherî’nin tefsir ettiği üzere. Ebû Saîd ed-Darîr dedi: Ebû Ubeyd’in “**الشَّنَقُ** beşten on’a kadardır” sözü muhaldir; ancak dokuz’a kadardır; on’a ulaşınca onda iki koyun vardır. Ve onun “on’dan on beş’e kadar” sözü de böyledir; hakkı, on dört’e kadar demesiydi; çünkü on beş’e ulaşınca onda üç koyun vardır. Ebû Saîd dedi: **الشَّنَقُ** ancak, ondan bir şey alınmadığı için **شَنَقاً** diye adlandırıldı. Ve kendisinden alınana bitişik olana **أَشْنَقَ** etti; yani ekledi ve topladı. Dedi: “**لا شِناقَ**” sözünün manası: kişi, sadakayı kendinden düşürmek için koyununu ve devesini başkasının koyununa eklemez; çünkü ikisinden her birinin kırk koyunu olur; ikisine iki koyun vacip olur; sonra ikisinden biri koyununu ötekinin koyununa **أَشْنَقَ** ederse, **المُصَدِّقُ** onu elinde bulur ve ondan bir koyun alır. Dedi: “**لا شِناقَ**” sözü: kişi, sadakayı iptal etmek için koyununu yahut devesini başkasının malına **يُشْنِقُ** etmez. Ve denildi: **لا تَشانَقُوا**; yani dağınığı bir araya getirip toplamayın. Dedi: bu, “**ولا خِلاطَ**” sözü gibidir. Ebû Saîd dedi: Arapların bu babda, Ebû Ubeyd’in bilmediği lafızları vardır; derler ki: bir adama develerin beşinde bir koyun vacip olunca: adam **أَشْنَقَ** etti; yani ona bir **شَنَقٌ** vacip oldu; develeri yirmi beş’e ulaşıncaya kadar **مُشْنِقاً** olmaya devam eder; onda verdiği her şey **أَشْناقٌ**’tır: yirmi’den yirmi dört’e kadar dört koyun; yirmi beş’e ulaşınca onda **بنتُ مَخاضٍ مُعَقَّلٍ** vardır; yani **العقال** için ödenmiş. Develeri otuz altıdan kırk beş’e ulaşınca **أَفْرَضَ** etti; yani develerinde farîza vacip oldu. Ferrâ dedi: Kisâî’nin bazı Araplardan hikâye ettiğini nakletti: **الشَّنَقُ** yirmi beş’e kadardır. Dedi: ve **الشَّنَقُ**, farîzanın vacip olmadığı şeydir; beş ile yirmi beş arası olanı murad eder. Muhammed b. el-Mukarram, Allah onu affetsin, dedi: Ebû Saîd ed-Darîr, Ebû Ubeyd hakkında dilini salıvermiş ve onu, ona yönelttiği tenkitlerle ayıplamıştır: önce “**الشَّنَقُ** beş ile on arasıdır” sözünün muhal olduğunu, ancak dokuz’a kadar olduğunu; ve “on ile on beş arası” sözünün de, hakkının on dört’e kadar demek olduğunu; sonra ikinci olarak “Arapların, Ebû Ubeyd’in bilmediği lafızları vardır” sözüyle. Bu, lafızda çekişme ve âlimleri hafife almadır. Ebû Ubeyd, Allah ona rahmet etsin, bundan gafil değildi; ancak iki farîza arasını kastetti; onu adlandırmaya ihtiyaç duydu; ve “iki farîza” sözü ona ancak ikisini adlandırırsa sahih olur; bu yüzden on yahut on beş demeye mecbur kalır; dokuz yahut on dört derse orada iki farîza yoktur. Bu tenkit bir şey değildir. Ferrâ’nın Kisâî’den bazı Araplardan hikâye ettiğini görmüyor musun: “**الشَّنَقُ** yirmi beş’e kadardır”? Ve onun tefsiri: beş ile yirmi beş arasını murad eder. Ebû Saîd’in zannına göre o, “**الشَّنَقُ** yirmi dört’e kadardır” demeliydi; çünkü yirmi beş’e ulaşınca onda **بنت مخاض** vardır. Bu sözü Ferrâ’ya da Kisâî’ye de, kendisinden nakledilen Arap’a da tenkit etmedi; bu ancak, iki farîzanın sınırını kastettiği içindir. Bu, Ebû Saîd’den Ebû Ubeyd’e bir yüklenmedir; Allah daha iyi bilir. Ve **الأشْناقُ**: **الأُروشُ**; **أَرْش السِنُّ** ve **أَرْشُ المُوضِحة** ve ayakta duran göz ve felçli elin **أَرْش**’u; tam bir diyetin tamamlayıcısı oluncaya kadar ona **أَرْشٌ** denmeye devam edilir. Kumeyt dedi:
Sanki diyetler, asılınca,
onunla yüzleri; ve en aşağı **الشَّنَقُ**.
O, küçük **المَعاقِل**’den diyetten aşağı olan şeydir. Asma‘î dedi: **الشَّنَقُ** diyetten aşağı olandır; ve **الفَضْلةُ** artar; der ki: bu **الأَشْناقُ** onun üzerinde, deve üzerindeki askılar gibidir; onlara aldırmaz; **المئون** onun üstüne yüklenince onu taşır. Ve **أُمِرَّت**: **مرارٍ** ile onun üstüne bağlandı; **المِرارُ** iptir. Başkası, Kumeyt beytinin tefsirinde dedi: **الشَّنَقُ** iki **شَنَقانِ**’dır: **الشَّنَقُ الأَسْفَلُ** ve **الشَّنَقُ الأَعلى**. Dedi: en aşağı **الشَّنَقُ**, develerin beşinde vacip olan bir koyundur; en yukarı **الشَّنَقُ**, develerin yirmi beşinde vacip olan **ابنةُ مخاض**’dır. Başkaları dedi: diyetlerde en aşağı **الشَّنَقُ** yirmi **ابنة مخاضٍ**’dır; en yukarı **الشَّنَقُ** yirmi **جذعةً**’dır. Her birinin bir sözü vardır; çünkü hepsi **أَشْناقٌ**’tır. Beytin manası: hamâleleri ve diyet vermeyi hafife alır; sanki çok diyet öderse, onları hafife aldığı için yirmi deve ödemiş olur. Araplardan bir adam dedi: bizden, **يُشْنِقُ** eden vardır; yani **الأَشْناقَ** verir; o, develerde iki farîza arasındaki şeydir; eğer sığırlardan olursa o **الأَوْقاص**’tır. Dedi: ve **يُشْنِقُ** olur; **الشُّنُقَ** verir; o, iplerdir; tekili **شِناقٌ**. Ve **يُشْنِقُ** olur; **الشَّنَقَ** verir; o, **الأَرْش**’tur. Ve başka bir yerde dedi: adam **أَشْنق** etti: eğer **الشَّنَقَ** aldıysa; yani elbisedeki yırtığın **أَرْش**’unu. Ve **لحم مُشَنَّقٌ**: parçalanmış et; **أشْناق الدية**’den alınmıştır. Ve **الشِّناقُ**: bir adamın, iki yahut üç adamın üzerinde, malları ayrıldığında **أشْناقٌ** bulunmasıdır; sonra bazısı bazısına: “bana **شانِقْني** et” der; yani malımı ve malını karıştır; çünkü ayrılırsa üzerimize iki **شَنَقانِ** vacip olur; karışırsa bize hafifler. Öyleyse **الشِّناقُ**: **الشَّنَقِ** ve **الشَّنَقَينِ**’de ortaklıktır.

Ve **المُشَنَّقُ**: kesilip yağ ile yapılan hamur. İbnü’l-A‘râbî: hamur, yayılmadan önce sofrada kütleler halinde kesilirse o, **الفَرَزْدَق** ve **المُشَنَّقُ** ve **العَجاجير**’dir.

Ve **رجل شِنِّيقٌ**: kötü huylu. Ve **بنو شَنوقٍ**: bir kol. Ve **الشَّنِيق**: **الدَّعِيّ**; şair dedi:
Ben, alçağın istemediği kapıdan girenim,
ve ona **شَنِيقُ** çağrılmaz.
Süleyman kıssasında, nebimiz ve onun üzerine salât ve selâm olsun: “Kuşları toplayın; **الشَّنْقاءَ** hariç”; o, yavrularını gagasıyla besleyen kuştur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش ن ق * * الشَّنَقُ * في الصدقة ما بين الفريضتين وفي الحديث ﴿* لا شِنَاقَ *﴾ أي لا يؤخذ من الشنق حتى تتم

##### Türkçe

* ش ن ق * * **الشَّنَقُ** * sadakada iki farîza arasındaki (miktar)dır; ve hadiste: ﴿* **لا شِنَاقَ** *﴾ yani, tamamlanıncaya kadar **الشنق**’tan alınmaz.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

شنق البعير يشنقه ويشنقه من حدى نصر وضرب: جذب خطامه و كفه بزمامه وهو راكبه من قبل رأسه حتى ألزق ذفراه بقادمة الرحل، أو شنقه: إذا مده بالزمام حتى رفع رأسه وهو راكبه، كأشنقه، وفي حديث علي رضي الله عنه: إن أشنق لها خرم ، أي: إن بالغ في إشناقها خرم أنفها، فأشنق البعير بنفسه رفع رأسه، يتعدى ولا يتعدى، وهو نادر، قال ابن جنى: شنق البعير، وأشنق هو، جاءت فيه القضية معكوسة مخالفة للعادة، وذلك أنك تجد فيها فعل متعديا، وأفعل غير متعد، قال: وعلة ذلك عندي أنه جعل تعدى فعلت وجمود أفعلت كالعوض لفعلت من غلبة أفعلت لها على التعدي، نحو جلس وأجلست، كما جعل قلب الياء واوا في البقوى والرعوى عوضا للواو من كثرة دخول الياء عليها. وقال ابن دريد: شنق القربة يشنقها شنقا: إذا وكأها ثم ربط طرف وكائها بيديها، وقال غيره: شنقها: إذا علقها. ومن المجاز: شنق رأس الفرس يشنقه شنقا: إذا شده إلى شجرة ، أو وتد مرتفع حتى يمتد عنقه وينتصب. وشنق الناقة أو البعير شنقا شده بالشناق ككتاب ، وسيأتي معناه قريبا. وشنق الخلية يشنقها شنقا: جعل فيها شنيقا كأمير، كشنقها تشنيقا وهو أي الشنيق: عود يرفع عليه قرصة عسل و يثبت في أسفل القرصة، ثم يقام في عرض الخلية، فربما شنق في الخلية القرصين والثلاثة، إنما يفعل ذلك إذا أرضعت النحل أولادها. وفي قصة سليمان عليه السلام: احشروا الطير إلا الشنقاء والرنقاء والبلت، الشنقاء من الطير: التي تزق فراخها، والرنقاء، والبلت ذكرا في موضعهما. والشناق ، ككتاب : الطويل، للمذكر، والمؤنث، والجمع، يقال: رجل شناق ، وامرأة شناق ، وقال ابن شميل: ناقة شناق ، وامرأة شناق، وجمل شناق ، لا يثنى ولا يجمع، وفي حديث الحجاج: أنه أتى بيزيد بن المهلب يرسف في حديد ، فأقبل يخطر بيده، فغاظ ذلك الحجاج، فقال:
  جميل المحيا بختري إذا مشى وقد ولى فالتفت إليه، فقال:
  وفي الدرع ضخم المنكبين شناق والشناق أيضا: سير أو خيط يشد به فم القربة، وفي حديث ابن عباس: أنه بات عند النبي صلى الله عليه وسلم في بيت ميمونة، فقام من الليل يصلي، فحل شناق القربة، قال أبو عبيد: شناق القربة هو الخيط والسير الذي تعلق به القربة على الوتد، قال الأزهري: وقيل في الشناق إنه الخيط الذي يوكأ به فم القربة أو المزادة، قال: والحديث يدل على هذا، لأن العصام: الذي تعلق به القربة لا يحل، إنما يحل الوكاء، ليصب الماء، إنما حله النبي صلى الله عليه وسلم لما قام من الليل ليتطهر من ماء تلك القربة. والشناق أيضا: الوتر أي: وتر القوس، لأنه مشدود في رأسها. والشنق محركة: الأرش، وحاكم رجل إلى شريح قصارا في حرق ، فقال شريح: خذ منه الشنق، أي: أرش الحرق في الثوب، والجمع أشناق ، وهي الأروش، أرش السن، وأرش الموضحة والعين القائمة واليد الشلاء، لا يزال يقال له أرش حتى تكون تكملة دية كاملة والشنق: العمل وبه فسر بعض قول رؤبة يصف صائدا:
  سوى لها كبداء تنزو في الشنق
  نبعية ساورها بـين الـنـيق

  والشنق هو ما بين الفريضتين من الإبل والغنم في الزكاة، جمعه أشناق ، وخص بعضهم بالأشناق الإبل، فإذا كانت من البقر فهي الأوقاص، ففي الغنم: ما بين أربعين ومائة وعشرين، وقس في غيرها، قال أبو عمرو الشيباني: الشنق في خمس من الإبل شاة وفي عشر شاتان، وفي خمس عشرة ثلاث شياه، وفي عشرين أربع شياه ، فالشاة شنق ، والشاتان شنق ، والثلاث شياه شنق ، والأربع شياه شنق ، وما فوق ذلك فهو فريضة، وروى عن أحمد بن حنبل أن الشنق: ما دون الفريضة مطلقا، كما دون الأربعين من الغنم. وقيل: الشنق: ما دون الدية، وذلك أن يسوق ذو الحمالة الدية كاملة، فإذا كانت معها ديات جراحات فتلك هي الأشناق، كأنها متعلقة بالدية العظمى، ومنه قول الكميت:
  فرهن ما يداي لكم وفـاء                      بأشناق الديات إلى الكمول وقال الأخطل يمدح مصقله بن هبيرة الشيباني: قرم تعلق أشناق الديات به إذ المئون أمرت فوقه حملا روى شمر عن ابن الأعرابي قال: يقول: يحتمل الديات وافية كاملة زائدة. وقال الأصمعي: الشنق: الفضلة تفضل وبه فسر قول الكميت السابق، يقول: فهذه الأشناق عليه مثل العلائق على البعير، لا يكترث بها، وإذا أمرت المئون فوقه حملها، وأمرت: شدت فوقه بمرار، والمرار: الحبل. و قال ابن عباد: الشنق : الحبل. قال: والشنق: العدل وهما شنقان. أو الشنق في قول الكميت شنقان: الأعلى والأسفل، فالأعلى في الديات عشرون جذعة، والأسفل عشرون بنت مخاض ، وفي الزكاة: الأعلى تجب بنت مخاض في خمس وعشرين، والأسفل تجب شاة في خمس من الإبل، ولكل مقال، لأنها كلها أشناق، ومعنى البيت: أنه يستخف الحمالات وإعطاء الديات، فكأنه: إذا غرم دياب كثيرة غرم عشرين بعيرا بنات مخاض ، لاستخفافه إياها، وقيل في قول الأخطل السابق أشناق الديات: أصنافها، فدية الخطأ المحض: مائة من الإبل تحملها العاقلة أخماسا: عشرون ابنة مخاض وعشرون ابنة لبون، وعشرون ابن لبون، وعشرون حقة، وعشرون جذعة، وهي أشناق أيضا، وقال أبو عبيد: الشناق: ما بين الفريضتين، قال: وكذلك أشناق الديات، ورد عليه ابن قتيبة، وقال: لم أر أشناق الديات من أشناق الفرائض في شيء لأن الديات ليس فيها شيء يزيد على حد من عددها، أو جنس من أجناسها، وأشناق الديات: اختلاف أجناسها، نحو: بنات المخاض وبنات اللبون، والحقاق، والجذاع، كل جنس منها شنق، قال أبو بكر : والصواب ما قال أبو عبيد ، لأن الأشناق في الديات بمنزلة الأشناق في الصدقات إذا كان الشنق في الصدقة ما زاد على الفريضة من الإبل، وقال ابن الأعرابي، والأصمعي، والأثرم: كان السيد إذا أعطى الدية زاد عليها خمسا من الإبل، ليبين بذلك فضله وكرمه، فالشنق من الدية بمنزلة الشنق في الفريضة إذا كان فيها لغوا، كما أنه في الدية لغو، ليس بواجب ، إنما تكرم من المعطى.وشنق الرجل، كفرح وضرب: هوى شيئا فصار معلقا به كما في المحكم، ونصه: فبقى معلقا به، واقتصر صاحب المحيط على الأول، وقال:. شنق قلبه شنقا. وقلب شنق، ككتف: مشتاق ، هكذا في سائر النسخ، والصواب قلب شنق مشناق ككتف ومحراب، كما هو نص اللسان والعباب، وأصله في العين، قال الليث: قلب شنق مشناق: طامح إلى كل شيء وأنشد:
  يا من لقلب شنق مشناق

  وقال ابن عباد: الشنيقة، كسكينة : المرأة المغازلة. قال: والشنيق كسكين: الشاب المعجب بنفسه وفي اللسان: هو السيئ الخلق. قال: وشنقناق ، كسرطراط: رئيس للجن، وقيل: الداهية. وأشنق القربة إشناقا: شدها بالشناق وهو الخيط، وقيل: علقها بالوتد. وقال ابن الأعرابي: أشنق الرجل: أخذ الشنق، وهو الأرش، أو أشنق وجب عليه الأرش نقله ابن الأعرابي أيضا في موضع آخر. وقال رجل من العرب: منا من يشنق، أي: يعلى الأشناق، وهو ما بين الفريضتين من الإبل، وهو ضد، قال أبو سعيد الضرير: أشنق الرجل، فهو مشنق: إذا وجب عليه شاة في خمس من الإبل، فلا يزال مشنقا إلى أن تبلغ إبله خمسا وعشرين، ففيها بنت مخاض وقد زالت أسماء الأشناق، ويقال للذي تجب عليه ابنة مخاض، معقل أي: مؤد للعقال، فإذا بلغت إبله ستا وثلاثين إلى خمس وأربعين فقد أفرض، أي: وجبت في إبله فريضة. وأشنق عليه: إذا تطاول. والتشنيق: التقطيع. والتشنيق أيضا: التزيين. و قال الكسائي: المشنق من اللحوم كمعظم: المقطع، وهو مأخوذ من أشناق الدية، كما في الصحاح. وقال الأموي: العجين المقطع المعمول بالزيت يقال له مشنق، كما في الصحاح، وقال ابن الأعرابي: إذا قطع العجين كتلا على الخوان قبل أن يبسط فهو الفرزدق والمشنق و العجاجير. وقال أبو سعيد الضرير: شانقه مشانقة وشناقا بالكسر: إذا خلط ماله بماله ونقله أيضا صاحب المحيط هكذا، وفي اللسان: الشناق: أن يكون على الرجل والرجلين أو الثلاثة أشناق إذا تفرقت أموالهم، فيقول بعضهم لبعض : شانقني، أي: اخلط مالي ومالك فإنه إن تفرق وجب محلينا شنقان، فإن اختلط خف علينا، فالشناق: المشاركة في الشنق، والشنقين. والشناق بالكسر: أخذ شيء من الشنق، ومنه الحديث: كتب النبي صلى الله عليه وسلم لوائل بن حجر : لا خلاط ولاوراط ولاشناق ولا شغار، قال أبو عبيد: قوله: ولا شناق فإن الشنق: ما بين الفريضتين، وهو ما زاد من الإبل من الخمس إلى العشر، وما زاد على العشر إلى خمس عشرة، يقول: لا يؤخذ من الشنق حتى يتم، وكذلك جميع الأشناق، قال أبو سعيد الضرير: قول أبي عبيد: الشنق: ما بين الخمس إلى العشر محال ، إنما هو إلى تسعليه السلام، فإذا بلغ العشر ففيها شاتان، وكذلك قوله: ما بين العشرة إلى خمس عشرة كان حقه أن يقول: إلى أربع عشرة، لأنها إذا بلغت خمس عشرة ففيها ثلاث شياه، قال أبو سعيد: وإنما سمى الشنق شنقا لأنه لم يؤخذ منه شيء ، وأشنق إلى ما يليه مما أخذ منه، أي: أضيف وجمع، قال: ومعنى قوله: لا يشنق، أي: لا يشنق الرجل غنمه وإبله إلى غنم غيره ليبطل عن نفسه ما يجب عليه من الصدقة، وذلك أن يكون لكل واحد منهما أربعون شاة، فتجب عليهما شاتان، فاذا أشنق أحدهما غنمه إلى غنم الآخر، فوجدها المصدق في يده أخذ منها شاة، وقيل: لا تشانقوا فتجمعوا بين متفرق ، قال أبو سعيد: وللعرب ألفاظ في هذا الباب لم يعرفها أبو عبيد، يقولون إذا وجب على الرجل شاة في خمس من الإبل فقد أشنق الرجل إلى آخر ما ذكره، كما سقناه عند قول المصنف: أو وجب عليه الأرش، ثم قال: قال الفراء الكسائي عن بعض العرب: الشنق إلى خمس وعشرين، قال: والشنق: ما لم تجب فيه الفريضة، يريد ما بين خمس إلى خمس وعشرين. قال محمد بن المكرم مؤلف

  اللسان، رضي الله عنه: قد أطلق أبو سعيد الضرير لسانه في أبي عبيد ، وندد بما انتقده عليه بقوله أولا: إن قوله: الشنق: ما بين الخمس إلى العشر محال إنما هو إلى تسع، وكذلك قوله: ما بين العشر إلى خمس عشرة، وكان حقه أن يقول: أربع عشرة، ثم يقول ثانيا: إن للعرب ألفاظا لم يعرفها أبو عبيد، وهذه مشاححة في اللفظ، واستخفاف بالعلماء. وأبو عبيد رحمه الله لم يخف عنه ذلك، وإنما قصد ما بين الفريضتين، فاحتاج إلى تسميتهما، ولا يصح له قول الفريضتين إلا إذا سماهما، فيضطر أن يقول: عشر أو خمس عشرة، وهو إذا قال تسعا أو أربع عشرة فليس هناك فريضتان، وليس هذا الانتقاد بشيء، ألا ترى إلى ما حكاه الفراء عن الكساني عن بعض العرب: الشنق إلى خمس وعشرين، وتفسيره بأنه يريد ما بين الخمس إلى خمس وعشرين، وكان على زعم أبي سعيد يقول: الشنق إلى أربع وعشرين، لأنها إذا بلغت خمسا وعشرين ففيها بنت مخاض ، ولم ينتقد هذا القول على الفراء ولا على الكسائي ولا على العربي المنقول عنه، وما ذاك إلا لأنه قصد حد الفريضتين وهذا انحمال من أبي سعيد على أبي عبيد، والله أعلم. ومما يستدرك عليه:سان، رضي الله عنه: قد أطلق أبو سعيد الضرير لسانه في أبي عبيد ، وندد بما انتقده عليه بقوله أولا: إن قوله: الشنق: ما بين الخمس إلى العشر محال إنما هو إلى تسع، وكذلك قوله: ما بين العشر إلى خمس عشرة، وكان حقه أن يقول: أربع عشرة، ثم يقول ثانيا: إن للعرب ألفاظا لم يعرفها أبو عبيد، وهذه مشاححة في اللفظ، واستخفاف بالعلماء. وأبو عبيد رحمه الله لم يخف عنه ذلك، وإنما قصد ما بين الفريضتين، فاحتاج إلى تسميتهما، ولا يصح له قول الفريضتين إلا إذا سماهما، فيضطر أن يقول: عشر أو خمس عشرة، وهو إذا قال تسعا أو أربع عشرة فليس هناك فريضتان، وليس هذا الانتقاد بشيء، ألا ترى إلى ما حكاه الفراء عن الكساني عن بعض العرب: الشنق إلى خمس وعشرين، وتفسيره بأنه يريد ما بين الخمس إلى خمس وعشرين، وكان على زعم أبي سعيد يقول: الشنق إلى أربع وعشرين، لأنها إذا بلغت خمسا وعشرين ففيها بنت مخاض ، ولم ينتقد هذا القول على الفراء ولا على الكسائي ولا على العربي المنقول عنه، وما ذاك إلا لأنه قصد حد الفريضتين وهذا انحمال من أبي سعيد على أبي عبيد، والله أعلم. ومما يستدرك عليه: الشنق، محركة: طول الرأس، كأنما يمد صعدا، قال:
  كأنها كبداء تنزو في الشنق هكذا في اللسان، وهو لرؤبة يصف صائدا، والرواية: سوى لها كبداء .. .. وبعده:
  نبعية ساورها بين النيق وقيل: الشنق هنا: وتر القوس، وقال ابن شميل: هو الجيد من الأوتار، وهو السمهري الطويل، وقيل: العمل، وقد ذكره المصنف، ففيه ثلاثة أقوال. والشناق، بالكسر: حبل يجذب به رأس البعير والناقة، والجمع أشنقة وشنق وقد أشنق: إذا أعطى الشنق، وهي الحبال، قاله ابن الأعرابي. وقال ابن سيده: عنق أشنق: طويل ، وفرس أشنق ومشنوق: طويل الرأس، وكذلك البعير، والأنثى شنقاء، وشناق، وفي التهذيب: ويقال للفرس الطويل: شناق ومشنوق، وأنشد:
  يممته بأسيل الخـد مـنـتـصـب                      خاظى البضيع كمثل الجذع مشنوق وقال ابن شميل: ناقة شناق: طويلة سطعاء، وجمل شناق: طويل في دقة. وقلب شنق: هيمان. ورجل شنق : حذر، قال الأخطل:

  وقد أقول لثور هل ترى ظعنا                      يحدو بهن حذاري مشفق شنق وكل خيط علفت به شيئا شناق. والإشناق: أن تغل اليد إلى العنق، قاله أبو عمرو وابن الأعرابي، وأنشد الأول لعدي بن زيد:
  ساءها ما بنا تبين في الأي                      دي وإشناقها إلى الأعناق وقال أبو سعيد: أشنقت الشيء، وشنقته: إذا علقته، قال المتنخل الهذلي يصف قوسا ونبلا:
  شنقت بها معابل مرهفات                      مسالات الأغرة كالقراط قال: شنقت: جعلت الوتر في النبل، والقراط: شعلة السراج. قلت: ومنه قولهم: قتل مشنوقا، أي: معلقا. ومغارة المشنوق: موضع من أعمال مصر. والتشانق: المشانقة. والشنق، بالفتح: الضرب المثخن الكاف للمرمى . وبنو شنوق ، كصبور : حي من العرب، عن ابن دريد . وقال ابن عباد: الشنقة من النساء، كفرحة، وتجمع شنقات ، وشنقها: استنانها من الشحم. والشنيق، كأمير: الدعي، قال الشاعر:
  أنا الداخل الباب الذي لا يرومه                      دنى ولا يدعى إليه شـنـيق وشنوقة: قرية بمصر من أعمال المنوفية.
 ومما يستدرك عليه: شنواقي: قرية بمصر من أعمال الغربية.

##### Türkçe

**شنق** deveyi **يشنقه** ve **يشنقه** (babı) **من حدى نصر وضرب**: yularını çekti ve onu gemiyle, kendisi onun üzerinde iken, başının ön tarafından, iki kulağının arkası (ذِفْرَى) semerin ön kısmına yapışıncaya kadar dizginledi; yahut **شنقه**: kendisi onun üzerinde iken dizginle uzatıp başını kaldırttığında; **كأشنقه**. Ali رضي الله عنه hadîsinde: “إن **أشنق** لها خرم” yani: onun **إشناق**ında aşırıya giderse burnunu deler; böylece deve **أشنق** etti: kendi kendine başını kaldırdı; geçişli de olur geçişsiz de olur; ve o nadirdir. İbn Cinnî dedi: **شنق** deveyi; ve o (deve) **أشنق** etti; onda mesele ters çevrilmiş, âdete aykırı olarak gelmiştir; çünkü onda geçişli bir fiil, ve **أفعل** (babı) geçişsiz bulursun. Dedi: bunun illeti bence şudur: **فعلت**’in geçişliliğini ve **أفعلت**’in donukluğunu, **أفعلت**’in ona (yani **فعلت**’e) geçişlilikte galebe çalmasından dolayı, **فعلت** için bir bedel gibi kıldı; **جلس** ve **أجلست** gibi; tıpkı **البقوى** ve **الرعوى**’da **الياء**’yı **واو**’ya çevirmeyi, **الياء**’nın ona çokça girmesinden dolayı **الواو** için bir bedel kıldığı gibi. İbn Düreyd dedi: **شنق** tulumu **يشنقها** **شنقا**: onu bağladıktan sonra ağzının bağının ucunu iki eliyle bağladığında. Başkası dedi: **شنقها**: onu astığında. Mecazdan: **شنق** atın başını **يشنقه** **شنقا**: onu bir ağaca yahut yüksek bir kazığa bağlayıp boynu uzayıp dikleşinceye kadar gerdiğinde. Ve **شنق** dişi deveyi yahut deveyi **شنقا**: onu **بالشناق** ile bağladı; **ككتاب**; manası yakında gelecektir. Ve **شنق** kovanı **يشنقها** **شنقا**: içine **شنيقا** yaptı; **كأمير**; **كشنقها تشنيقا**; ve o, yani **الشنيق**: üzerine bal peteği parçasının kaldırıldığı bir çubuktur ve peteğin altına sabitlenir; sonra kovanın enine dikilir; bazen kovanda iki ve üç peteği **شنق** eder; bunu ancak arılar yavrularını beslediğinde yapar. Süleyman عليه السلام kıssasında: “**احشروا الطير إلا الشنقاء والرنقاء والبلت**”; kuşlardan **الشنقاء**: yavrularını gagasıyla besleyen (ağzına vererek besleyen) olandır; **الرنقاء** ve **البلت** ikisi de yerlerinde zikredildi.

**والشناق**، **ككتاب**: uzun olan; erkek için, dişi için ve çoğul için; denir ki: **رجل شناق** ve **امرأة شناق**. İbn Şümeyl dedi: **ناقة شناق** ve **امرأة شناق** ve **جمل شناق**; ikil yapılmaz ve çoğul yapılmaz. Haccâc hadîsinde: o, Yezîd b. el-Mühelleb’e demir içinde sürüklenir halde getirildi; o da eliyle salınarak yürüyerek geldi; bu Haccâc’ı öfkelendirdi; dedi ki:

  جميل المحيا بختري إذا مشى وقد ولى فالتفت إليه، فقال:

  وفي الدرع ضخم المنكبين شناق

Ve **الشناق** ayrıca: tulumun ağzını bağlamakla sıkılan kayış yahut iptir. İbn Abbâs hadîsinde: o, Peygamber صلى الله عليه وسلم yanında Meymûne’nin evinde geceledi; geceleyin kalkıp namaz kıldı; tulumun **شناق**ını çözdü. Ebû Ubeyd dedi: tulumun **شناق**ı, tulumun kazığa asıldığı ip ve kayıştır. Ezherî dedi: **الشناق** hakkında “tulumun yahut su kırbasının ağzının bağlandığı iptir” de denilmiştir. Dedi: hadîs buna delâlet eder; çünkü **العصام**: tulumun asıldığı şeydir, çözülmez; ancak suyu dökmek için **الوكاء** çözülür. Peygamber صلى الله عليه وسلم onu, geceleyin kalkıp o tulumun suyuyla temizlenmek için çözdü. Ve **الشناق** ayrıca: kiriş; yani: yayın kirişi; çünkü onun başında gerilmiştir.

Ve **الشنق** (harekeli): diyetin bir kısmı/bedeli (arş). Bir adam, Şurayh’a bir dokumacıyı bir yanık hakkında muhakeme etti; Şurayh dedi: ondan **الشنق**ı al; yani: elbisedeki yanığın arşı. Çoğulu **أشناق**tır; ve onlar arşlardır: dişin arşı, **الموضحة**’nın arşı, dik duran gözün arşı ve felçli elin arşı; tam bir diyetin tamamlayıcısı oluncaya kadar ona hep “arş” denilir. Ve **الشنق**: iş/amel; bununla, Ru’be’nin bir avcıyı vasfederken söylediği sözünün bir kısmı tefsir edilmiştir:

  سوى لها كبداء تنزو في الشنق
  نبعية ساورها بـين الـنـيق

Ve **الشنق**: zekâtta develer ve koyunlarda iki farîza arasındaki miktardır; çoğulu **أشناق**tır. Bazıları **الأشناق** ile develeri tahsis etti; eğer sığırdan ise onlar **الأوقاص**tır. Koyunda: kırk ile yüz yirmi arasıdır; başkasına da kıyas et. Ebû Amr eş-Şeybânî dedi: beş devede **الشنق** bir koyundur; onda iki koyun; on beşte üç koyun; yirmide dört koyun; böylece bir koyun **شنق**tır; iki koyun **شنق**tır; üç koyun **شنق**tır; dört koyun **شنق**tır; bunun üstü farîzadır. Ahmed b. Hanbel’den rivayet edildi: **الشنق** mutlak olarak farîzadan aşağı olandır; koyunda kırktan aşağı olduğu gibi. Ve denildi: **الشنق**: diyetten aşağı olandır; şu sebeple ki: **ذو الحمالة** diyeti tam olarak sevk eder; onunla birlikte yara diyetleri olursa işte onlar **الأشناق**tır; sanki büyük diyete asılıdırlar. Ondan Kümeyt’in sözü:

  فرهن ما يداي لكم وفـاء                      بأشناق الديات إلى الكمول

Ahtal, Muskile b. Hubeyra eş-Şeybânî’yi överken dedi:
قرم تعلق أشناق الديات به إذ المئون أمرت فوقه حملا

Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi: “diyor ki: diyetleri tam, eksiksiz, fazla olarak yüklenir.” Asma‘î dedi: **الشنق**: artan fazlalıktır; bununla Kümeyt’in önceki sözü tefsir edilmiştir; diyor ki: bu **الأشناق** onun üzerinde, deve üzerindeki asılı şeyler gibidir; onlara aldırmaz; ve **المئون** onun üzerine yükletildiğinde onu yüklenir. **وأمرت**: onun üzerine **بمرار** ile bağlandı; **المرار**: iptir. İbn Abbâd dedi: **الشنق**: iptir. Dedi: ve **الشنق**: adildir; ve ikisi **شنقان**dır. Yahut Kümeyt’in sözündeki **شنقان**: üst ve alt olandır; üst olan diyetlerde yirmi **جذعة**dır; alt olan yirmi **بنت مخاض**dır. Zekâtta: üst olan, yirmi beşte **بنت مخاض** vacip olur; alt olan, beş devede bir koyun vacip olur. Her sözün bir yeri vardır; çünkü onların hepsi **أشناق**tır. Beytin manası: o, yüklenmeleri ve diyet vermeyi hafife alır; sanki: çok diyet borçlansa, onları hafife aldığı için yirmi deve **بنات مخاض** öder. Ve Ahtal’in önceki sözündeki **أشناق الديات** hakkında “onların sınıfları/türleri” denildi; çünkü sırf hata diyeti: deveden yüzdür; **العاقلة** onu beşler halinde yüklenir: yirmi **ابنة مخاض** ve yirmi **ابنة لبون** ve yirmi **ابن لبون** ve yirmi **حقة** ve yirmi **جذعة**; bunlar da **أشناق**tır. Ebû Ubeyd dedi: **الشناق**: iki farîza arasıdır. Dedi: diyetlerin **أشناق**ı da böyledir. İbn Kuteybe ona reddetti ve dedi: diyetlerin **أشناق**ını farîzaların **أشناق**ından hiçbir şeyde görmedim; çünkü diyetlerde, sayısının sınırını aşan bir şey yoktur, yahut cinslerinden bir cinsin üstüne çıkan bir şey yoktur. Ve diyetlerin **أشناق**ı: cinslerinin farklılığıdır; **بنات المخاض** ve **بنات اللبون** ve **الحقاق** ve **الجذاع** gibi; bunların her cinsi bir **شنق**tır. Ebû Bekr dedi: doğru olan Ebû Ubeyd’in dediğidir; çünkü diyetlerdeki **الأشناق**, sadakalardaki **الأشناق** menzilesindedir; eğer sadakada **الشنق**, farîzadan fazla olan develer ise. İbnü’l-A‘râbî, Asma‘î ve el-Eserem dedi: efendi diyeti verdiğinde, faziletini ve keremini bununla göstermek için ona beş deve eklerdi; böylece diyetten **الشنق**, farîzada **الشنق** menzilesindedir; eğer onda boş/itibarsız bir şey ise; nitekim diyette de o boş/itibarsızdır; vacip değildir; ancak verenin ikramıdır.

Ve **شنق** adam, **كفرح وضرب**: **المحكم**’de olduğu gibi, bir şeye meyletti de ona asılı kaldı; onun lafzı: “ona asılı kaldı.” **المحيط** sahibi yalnız birincisiyle yetindi ve dedi: **شنق** kalbi **شنقا**. Ve **قلب شنق**، **ككتف**: iştiyaklı. Böylece diğer nüshalarda (gelmiştir). Doğrusu: **قلب شنق مشناق**، **ككتف ومحراب**; **اللسان** ve **العباب**’ın nassı böyledir; aslı **العين**’dedir. Leys dedi: **قلب شنق مشناق**: her şeye doğru atılan/uzanan; ve şu beyti okudu:

  يا من لقلب شنق مشناق

وقال ابن عباد: **الشنيقة**، **كسكينة**: cilveli (flört eden) kadın. Dedi ki: ve **الشنيق** **كسكين**: kendini beğenmiş genç; ve **في اللسان**: o, kötü huyludur. Dedi ki: ve **شنقناق**، **كسرطراط**: cinlere reis; ve denildi ki: felâket (musibet). Ve **أشنق القربة إشناقا**: onu **بالشناق** ile sıktı; o, iptir; ve denildi ki: onu kazığa astı. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **أشنق الرجل**: **الشنق**’ı aldı; o, **الأرش**’tır; yahut **أشنق**: üzerine **الأرش** vacip oldu; bunu İbnü’l-A‘râbî de başka bir yerde nakletti. Ve Araplardan bir adam dedi: bizden **من يشنق** vardır; yani: **يعلى الأشناق**; o, develerden iki farîza arasındaki şeydir; ve o, zıttır. Ebû Saîd ed-Darîr dedi: **أشنق الرجل**; o hâlde o **مشنق**tır: develerden beşinde üzerine bir koyun vacip olunca; develeri yirmi beşe varıncaya kadar hep **مشنق** kalır; onda **بنت مخاض** vardır ve **أسماء الأشناق** zail olmuştur. Ve üzerine **ابنة مخاض** vacip olana **معقل** denir; yani: **للعقال** edâ edici. Develeri otuz altıdan kırk beşe ulaşınca **أفرض** olmuştur; yani: develerinde bir farîza vacip olmuştur. Ve **أشنق عليه**: uzayıp gittiği zaman. Ve **التشنيق**: parçalama. Ve **التشنيق** ayrıca: süsleme. Ve el-Kisâî dedi: etlerden **المشنق** **كمعظم**: parça parça edilmiş olan; o, **أشناق الدية**’den alınmıştır; **في الصحاح**’ta olduğu gibi. El-Ümevî dedi: yağ ile yapılmış, parça parça edilmiş hamura **مشنق** denir; **في الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: hamuru, yaymadan önce sofra üzerinde parçalar hâlinde keserse, o **الفرزدق** ve **المشنق** ve **العجاجير**’dir. Ebû Saîd ed-Darîr dedi: **شانقه مشانقة وشناقا بالكسر**: malını onun malıyla karıştırdığı zaman; ve **صاحب المحيط** da bunu böyle nakletti. Ve **في اللسان**: **الشناق**: malları ayrıldığında bir adamın, bir adamın ve iki yahut üç adamın üzerinde **أشناق** bulunmasıdır; sonra birbirlerine derler ki: **شانقني**; yani: malımı ve malını karıştır; çünkü ayrılırsa üzerimize iki **شنقان** vacip olur; karışırsa bize hafifler. O hâlde **الشناق**: **الشنق** ve **الشنقين**’de ortaklıktır. Ve **الشناق بالكسر**: **الشنق**’tan bir şey almaktır; ondan hadis: Nebî صلى الله عليه وسلم Vâil b. Hucr’a yazdı: **لا خلاط ولاوراط ولاشناق ولا شغار**. Ebû Ubeyd dedi: “ve **لا شناق**” sözüne gelince; çünkü **الشنق**: iki farîza arasındaki şeydir; o, develerden beşten ona kadar artan şeydir; ve ondan artan, ondan ona kadar artan, ondan on beşe kadar; der ki: tamamlanıncaya kadar **الشنق**’tan alınmaz; ve bütün **الأشناق** böyledir. Ebû Saîd ed-Darîr dedi: Ebû Ubeyd’in sözü: **الشنق**: beş ile on arası, muhaldir; ancak dokuzadır—aleyhi’s-selâm—; on olunca onda iki koyun vardır. Yine onun sözü: on ile on beş arası; hakkı şunu demesiydi: on dörde kadar; çünkü on beş olunca onda üç koyun vardır. Ebû Saîd dedi: **الشنق** ancak **شنقا** diye adlandırıldı; çünkü ondan hiçbir şey alınmadı; ve kendisinden alınan şeye bitişik olana **أشنق** edildi; yani: eklendi ve toplandı. Dedi ki: “**لا يشنق**” sözünün manası: yani, adam koyunlarını ve develerini, başka birinin koyunlarına katıp kendisinden vacip olan sadakayı iptal etmek için **لا يشنق**; bu, ikisinden her birinin kırk koyunu olmasıdır; böylece üzerlerine iki koyun vacip olur; sonra ikisinden biri koyunlarını ötekinin koyunlarına **أشنق** ederse, sadaka memuru onu elinde bulunca ondan bir koyun alır. Ve denildi ki: **لا تشانقوا**; böylece ayrılmış olanı bir araya toplarsınız. Ebû Saîd dedi: Arapların bu babda, Ebû Ubeyd’in bilmediği lafızları vardır; derler ki: adamın develerden beşinde üzerine bir koyun vacip olunca, adam **أشنق** olmuştur; musannifin “yahut üzerine **الأرش** vacip oldu” sözü yanında sevk ettiğimiz üzere, zikrettiğinin sonuna kadar. Sonra dedi ki: el-Ferrâ, el-Kisâî’den, bazı Araplardan: **الشنق** yirmi beşe kadardır, dedi. Dedi ki: ve **الشنق**: farîzanın vacip olmadığı şeydir; beş ile yirmi beş arası olanı kasteder.

Muhammed b. el-Mukarram, **اللسان** müellifi, رضي الله عنه dedi: Ebû Saîd ed-Darîr, Ebû Ubeyd hakkında dilini salıvermiştir; ve ona yönelttiği tenkidi, önce şu sözüyle ayıplamıştır: “**الشنق**: beş ile on arası, muhaldir; ancak dokuza kadardır”; ve yine onun sözü: “on ile on beş arası”; hakkı şunu demesiydi: “on dört”; sonra ikinci olarak der ki: Arapların, Ebû Ubeyd’in bilmediği lafızları vardır. Bu, lafızda çekişmedir ve âlimleri hafife almadır. Ebû Ubeyd رحمه الله bundan gafil değildi; ancak iki farîza arasını kastetti; bu yüzden ikisini adlandırmaya ihtiyaç duydu. Ve “iki farîza” demesi, ancak ikisini adlandırırsa sahih olur; böylece “on” yahut “on beş” demeye mecbur kalır. O, “dokuz” yahut “on dört” derse orada iki farîza yoktur. Bu tenkit bir şey değildir. El-Ferrâ’nın el-Kisâî’den bazı Araplardan naklettiğini görmüyor musun: **الشنق** yirmi beşe kadardır; ve onun tefsiri: beş ile yirmi beş arası olanı kasteder. Ebû Saîd’in zannına göre “**الشنق** yirmi dörde kadardır” derdi; çünkü yirmi beş olunca onda **بنت مخاض** vardır. Bu sözü el-Ferrâ’ya da el-Kisâî’ye de ondan nakledilen Arap’a da tenkit etmedi. Bu ancak, iki farîzanın sınırını kastettiği içindir. Bu, Ebû Saîd’in Ebû Ubeyd’e yüklenmesidir. Allah daha iyi bilir. Ve kendisine istidrâk olunanlardandır:سان، رضي الله عنه: Ebû Saîd ed-Darîr, Ebû Ubeyd hakkında dilini salıvermiştir; ve ona yönelttiği tenkidi, önce şu sözüyle ayıplamıştır: “**الشنق**: beş ile on arası, muhaldir; ancak dokuza kadardır”; ve yine onun sözü: “on ile on beş arası”; hakkı şunu demesiydi: “on dört”; sonra ikinci olarak der ki: Arapların, Ebû Ubeyd’in bilmediği lafızları vardır. Bu, lafızda çekişmedir ve âlimleri hafife almadır. Ebû Ubeyd رحمه الله bundan gafil değildi; ancak iki farîza arasını kastetti; bu yüzden ikisini adlandırmaya ihtiyaç duydu. Ve “iki farîza” demesi, ancak ikisini adlandırırsa sahih olur; böylece “on” yahut “on beş” demeye mecbur kalır. O, “dokuz” yahut “on dört” derse orada iki farîza yoktur. Bu tenkit bir şey değildir. El-Ferrâ’nın el-Kisâî’den bazı Araplardan naklettiğini görmüyor musun: **الشنق** yirmi beşe kadardır; ve onun tefsiri: beş ile yirmi beş arası olanı kasteder. Ebû Saîd’in zannına göre “**الشنق** yirmi dörde kadardır” derdi; çünkü yirmi beş olunca onda **بنت مخاض** vardır. Bu sözü el-Ferrâ’ya da el-Kisâî’ye de ondan nakledilen Arap’a da tenkit etmedi. Bu ancak, iki farîzanın sınırını kastettiği içindir. Bu, Ebû Saîd’in Ebû Ubeyd’e yüklenmesidir. Allah daha iyi bilir. Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **الشنق**، **محركة**: başın uzunluğu; sanki yukarı doğru uzatılır. Dedi ki:

  sanki o, **الشنق** içinde sıçrayan karaciğerli bir (şey) gibidir

**في اللسان**’da böyle; ve o, Rü’be’nindir; bir avcıyı vasfeder. Rivayet: “**سوى لها كبداء** ...”. Ve ondan sonra:

  **نبعية**; onu **بين النيق** arasında kuşattı

Ve denildi ki: burada **الشنق**: yayın kirişi. Ve İbn Şümeyl dedi: o, kirişlerin iyisidir; o, uzun **السمهري**’dir. Ve denildi ki: iş (amel). Musannif onu zikretmiştir; onda üç görüş vardır. Ve **الشناق**، **بالكسر**: deve ve dişi devenin başını çekmekle çekilen ip; çoğulu **أشنقة** ve **شنق**. Ve **قد أشنق**: **الشنق** verdiği zaman; o, iplerdir; bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi. Ve İbn Sîde dedi: **عنق أشنق**: uzun; ve **فرس أشنق ومشنوق**: başı uzun; deve de böyledir; dişisi **شنقاء**; ve **شناق**. Ve **في التهذيب**: uzun ata **شناق** ve **مشنوق** denir. Ve şu beyit getirildi:

  onu, dik duran, yanakları düz birine yönelttim;
  **خاظى البضيع**; **كمثل الجذع مشنوق**

Ve İbn Şümeyl dedi: **ناقة شناق**: uzun, yüksek; ve **جمل شناق**: incelikte uzun. Ve **قلب شنق**: tutkun (haymân). Ve **رجل شنق**: sakınan. El-Ahtal dedi:

  ve ben boğaya derim: bir göç görüyor musun?
  onları, sakınmamla sürer; korkan, endişeli **شنق**

Ve her ip ki onunla bir şeyi bağlayıp otlattın, o **شناق**tır. Ve **الإشناق**: eli boyna bağlamandır; bunu Ebû Amr ve İbnü’l-A‘râbî söyledi. Ve birincisini Adî b. Zeyd’den okudu:

  bize olan şey, ellerde belirince onu kötü gördü,
  ve onların boyunlara **إشناق**’ı

Ebû Saîd dedi: **أشنقت الشيء، وشنقته**: onu astığın zaman. El-Mütenahhil el-Hüzelî, bir yay ve okları vasfederek dedi:

  onunla, ince uçlu okları astım,
  parlak uçlu, **كالقراط** olan

Dedi ki: **شنقت**: kirişi oklara yerleştirdim; ve **القراط**: kandilin alevi. Dedim: ve ondan onların sözü: **قتل مشنوقا**; yani: asılmış olarak. Ve **مغارة المشنوق**: Mısır amellerinden bir yerdir. Ve **التشانق**: **المشانقة**. Ve **الشنق**، **بالفتح**: hedefe (atılana) ağırlaştıran darbe. Ve **بنو شنوق**، **كصبور**: Araplardan bir kabile; İbn Düreyd’den. Ve İbn Abbâd dedi: kadınlardan **الشنقة**، **كفرحة**; ve **شنقات** diye çoğul yapılır; ve **شنقها**: yağdan dişlerinin sivriliğidir. Ve **الشنيق**، **كأمير**: nesebi iddia edilen (dâî). Şair dedi:

  ben, ona yaklaşılmayan kapıdan girenim;
  ne yakın olur ne de ona **شنيق** çağrılır

Ve **شنوقة**: Mısır’da, Menûfiyye amellerinden bir köy.
Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **شنواقي**: Mısır’da, Garbiyye amellerinden bir köy.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شَنَقَ البَعِيرَ
1 شَنَقَ البَعِيرَ ذ , aor. شَنُقَ (S, M, Msb, K) and شَنِقَ , (M, K,) inf. n. شَنْقٌ, (S, M, Msb,) He curbed the camel by means of his زِمَام [or nose-rein], (S, K,) or pulled the خِطَام [or halter, or leadingrope,] of the camel, (M,) while riding him, (S, M,) in the direction of his [own] head, (M,) so as to make the prominences behind his [the camel's] ears cleave to the upright piece of wood rising from the fore part of the saddle: (M, K:) or he raised the camel's head (M, Msb, K) by pulling his زِمَام, (M, Msb,) while riding him, (Msb, K,) like as the rider of the horse does with his horse: (Msb:) and ↓ اشنقهُ signifies the same: (S, M, Msb, K:) or ↓ اشنق is intrans.; you say, شَنَقَ البَعِيرَ and هُوَ ↓ اشنق, the reverse of the usual rule; (IJ, M;) or the latter is intrans. also; (S, Msb, K;) signifying he (the camel) raised his head. (S, M, Msb, K. *) ― -b2- Hence, شَنَقْتُهَا, occurring in a trad., referring to a female hare, inf. n. as above, means, as implying restraint, I cast, or shot, at her, or I struck her, so as to render her incapable of motion. (O.) ― -b3- And شَنَقَ البَعِيرَ, or النَّاقَةَ, (M, K,) inf. n. as above, (M,) He bound the he-camel, or the she-camel, with the شِنَاق [q. v.]. (M, K.) ― -b4- And شَنَقَ رَأْسَ الدَّابَّةِ, (M,) or رَأْسَ الفَرَسِ, (K,) (tropical:) He bound (M, K) the head of the beast, (M,) or the head of the horse, (K,) to the upper part of a tree, (M,) or to the head of a tree, or to a tree, (accord. to different copies of the K,) or to a peg, (M,) or to an elevated peg, (K,) so that his neck became extended and erect. (M, TA.) ― -b5- And شَنَقَ القِرْبَةَ, (IDrd, O, K,) aor. شَنُقَ , (IDrd, O,) inf. n. as above, (TA,) (assumed tropical:) He bound the mouth of the water-skin with the bond called وِكَآء, and then bound the extremity of its وِكَآء to its fore legs: (IDrd, O, K, TA: [in the CK, أَوْكَأَها is erroneously put for أَوْكَاهَا, or, as in some copies of the K, وَكَاهَا:]) or he suspended it: and [in like manner] القِرْبَةَ ↓ اشنق, inf. n. as above, he suspended the water-skin to a peg: (TA:) or the latter signifies he put a شِنَاق to the water-skin: (M:) or he bound the water-skin with a شِنَاق, (S, K, TA,) i. e. a cord with which its mouth is bound. (S.) ― -b6- [Hence شَنَقَهُ, as used in the present day, and in post-classical works, meaning (assumed tropical:) He hanged him by the neck, till he died: (see the pass. part. n., below:) whence ↓ مِشْنَقَةٌ, meaning A gallows; pl. مَشَانِقُ.] ― -b7- شَنَقَ الخَلِيَّةَ, (M, K,) aor. شَنُقَ , inf. n. شَنْقٌ; (M;) and ↓ شنّقها, (M, K,) inf. n. تَشْنِيقٌ; (TA;) He put a piece of wood, which is called ↓ شَنِيقٌ, (M, K,) pared for the purpose, (M,) into the hive, and with it raised a portion of the honey-comb in the width of the hive, (M, K, *) having fixed the شينق beneath it; and sometimes two portions of the honey-comb, and three: (M: [accord. to which one says also, شَنَقَ فِى الخَلِيَّةِ القُرْصَيْنِ وَالثَّلَاثَةَ:]) this is done only when the bees are rearing their young ones. (M, K. *) ― -b8- Accord. to Aboo-Sa'eed, الشَّىْءَ ↓ أَشْنَقْتُ and شَنَقْتُهُ signify the same: (TA: [in which the meaning is not expl.; but it is immediately added, app. to indicate the meaning here intended;]) El-Mutanakhkhil El-Hudhalee says, describing a bow and arrows,
شَنَقْتُ بِهَا مَعَابِلَ مُرْهَفَاتٍ
i. e. I put its string into [the notches of] arrows [broad and long in the heads, made sharp or pointed]. (O, * TA.) -A2- شَنِقَ, (M, K,) aor. شَنَقَ ; (K;) and شَنَقَ, (M, K,) aor. شَنِقَ ; (K;) He loved a thing, and became attached to it; (M, K, TA;) said of a man: (TA:) and شَنِقَ, inf. n. شَنَقٌ, is said of a man's heart, (O, TA,) meaning as above: (O:) or شَنَقٌ signifies the heart's yearning towards, or longing for, or desiring, a thing. (Msb.) -A3- شَنَقٌ also signifies The being long: (M:) or the being long in the head, (JK, S, TA,) as though it were stretched upwards: (TA:) one says of a horse, شَنِقَ inf. n. شَنَقٌ, meaning He was long in the head. (JK.) ― -b2- شَنَقُ المَرْأَةِ, signifies اِسْتِنَانُهَا مِنَ الشَّحْمِ [app. meaning The woman's becoming sleek, like مَسَانّ (or whetstones) by reason of fat: see اِسْتَنَّتِ الفِصَالُ, in art. سن]: and the epithet applied to her is ↓ شَنِقَةٌ, pl. شَنِقَاتٌ. (JK, Ibn-' Abbلd, O, TA.)

شنّق الخَلِيَّةَ
2 شنّق الخَلِيَّةَ ذ , inf. n. تَشْنِيقٌ: see 1, in the latter half of the paragraph. ― -b2- تَشْنِيقٌ also signifies The cutting [a thing] in pieces. (O, K. [See the pass. part. n.]) ― -b3- And The adorning [a person or thing]. (K. [See 5.]) ― -b4- See also the next paragraph, near the end.

شانقهُ
3 شانقهُ ذ , inf. n. مُشَانَقَةٌ and شِنَاقٌ, He mixed his cattle with his [i. e. another's] cattle: (K, TA:) this is when [contributions to the poor-rate such as are termed] أَشْنَاق [pl. of شَنَقٌ] are incumbent on a man, or two men, or three, when their cattle are separate, and one says to another, شَانِقْنِى, i. e. Mix thou my cattle and thy cattle; for if they are separate, a شَنَق will be obligatory, or incumbent, on each of us; and if they are mixed, the case will be light to us: so the شِنَاق signifies the sharing in the شَنَق or in the شَنَقَانِ. (L, TA.) [See also what follows in this paragraph: and see شَنَقٌ.] One says also ↓ لَا تَشَانَقُوا [for لَا تَتَشَانَقُوا] Ye shall not put together what are separate [of cattle]; التَّشَانُقُ being syn. with المُشَانَقَةُ. (TA.) ― -b2- شِنَاقٌ signifies also The taking somewhat from the شَنَق: and hence the trad., لَا شِنَاقَ: (K, TA:) this means There shall not be taken from the شَنَق [any contribution to the poorrate] unless it is complete [in number]: (A' Obeyd, S, TA:) the شَنَق being, of camels, such as exceed five, up to ten; and what exceed ten, up to fifteen: (A 'Obeyd, TA:) Aboo-Sa'eed Ed-Dareer says, up to nine; and up to fourteen: but this is pronounced in the L to be wrong: (TA:) [Mtr also says,] it means there shall not be taken aught of what exceed five, up to nine, for example: or, accord. to Aboo-Sa'eed Ed-Dareer, it is like the mixing; but this requires consideration: (Mgh:) Aboo-Sa'eed says that لَا شِنَاقَ means a man shall not adjoin (↓ لَا يُشْنِقُ [thus written here and thus expl. in the TA]) his sheep or goats, and his camels, to the sheep or goats [and the camels] of another person, in order to annul what is obligatory, or incumbent, on him, of the poor-rate: this is [for instance] in the case in which each of them has forty sheep or goats; so that it is incumbent on them to give two sheep or goats; but when one of them adjoins (أَحَدُهُمَا ↓ فَاـِذَا شَنَّقَ [thus in this instance in the TA, perhaps a mistranscription for أَشْنَقَ,]) his sheep or goats to those of another, and the collector of the poorrate finds them in his [the latter's] possession, he takes from them one sheep or goat. (TA.)

اشنق
4 اشنق ذ : see 1, in five places. ― -b2- اـِشْنَاقٌ [as inf. n. of أُشْنِقَ, from أَشْنَقَ القِرْبَةَ expl. in the first paragraph,] also signifies The having the hand attached to the neck by means of a غُلّ [q. v.]. (AA, TA.) ― -b3- See also 3, in the latter half. -A2- Accord. to IAar, (O, TA,) اشنق also signifies He took (O, K, TA) the شَنَق, i. e., (O, TA,) the [fine termed] أَرْش: (O, K, TA:) or it was, or became, obligatory, or incumbent, on him to give the أَرْش; thus having two contr. meanings [assigned to it]: (K:) or it signifies also, accord. to IAar, it was, or became, obligatory on him to give what is termed a شَنَق; and this is the case until his camels amount to five and twenty, when what is due of them is [a she-camed such as is termed] اِبْنَة مَخَاض. (O.) A man of the Arabs said, مِنَّا مَنْ يُشْنِقُ, which may mean Of us is he who gives the شُنُق, i. e. cords, pl. of شِنَاقٌ: or it may mean, who gives the شَنَق, i. e. أَرْش. (O.) ― -b2- اشنق عَلَيْهِ He exalted himself above him; domineered over him; or oppressed him. (O, K.)

تشنّق
5 تشنّق ذ He adorned himself; or was, or became, adorned: (JK, O:) and he clad himself with garments. (JK.)

6 تَشَاْنَقَ see 3.

شَنَقٌ
شَنَقٌ ذ What is between one فَرِيضَة and the next فَرِيضَة, (A'Obeyd, S, M, Mgh, Msb, K, TA,) [meaning a number that is between two other numbers whereof each imposes the obligation of giving a due termed فَرِيضَة,] of camels, and of sheep or goats, (M, TA,) in relation to the poorrate: (S, Mgh, K, TA:) so called because nothing is taken therefrom; so that it is adjoined (أُشْنِقَ i. e. أَضِيفَ) to that [number] which is next to it [of the numbers below it]: (JK:) accord. to some, it is syn. with وَقَصٌ; (Mgh, Msb;) but some say that it relates peculiarly to camels; (M, Mgh, Msb;) and وَقَصٌ, to bulls and cows: (Mgh, Msb:) used in relation to sheep or goats, it is what is between forty and a hundred and twenty; and in like manner as to other numbers [that impose the obligation of giving a فريضة]: K, TA:) Ahmad Ibn-Hambal is related to have said that the شَنَق is what is above the فريضة, absolutely; as, for instance, what is above forty sheep or goats: (TA: [I here render the word دُونَ “ above, ” though it also means “ below, ” because nothing is due from sheep or goats fewer than forty:]) as A'Obeyd says, it is, of camels, such as exceed five, up to ten; and what exceed ten, up to fifteen: (O, * TA: [see also 3:]) Ks states, on the authority of some one or more of the Arabs, that it is up to twenty-five; and says that it is what does pot impose the obligation of the فريضة; meaning what is between five and twenty-five: (Fr, TA:) [but it is also expl. as applied to the due itself that is to be contributed to the poorrates for certain numbers of camels: thus] Aboo- 'Amr Esh-Sheybلnee says, the شَنَق for five camels is a sheep or goat; for ten, two sheep or goats; for fifteen three sheep or goats; and for twenty, four sheep or goats; the term شَنَقٌ being applied alike to the sheep or goat, and to the two sheep or goats, and to the three sheep or goats, and to the four sheep or goats; what exceeds this last being termed فَرِيضَةٌ: (TA:) or, in the case of the poor-rate, the lowest شَنَق (الشَّنَقُ الأَسْفَلُ) is a sheep or goat for five camels; and the highest شَنَق (الشَّنَقُ الأَعْلَى) is a بِنْت مَخَاض for five and twenty: (O, K:) the pl. of شَنَقٌ is أَشْنَاقٌ (M, Msb, TA) and شِنَاقٌ. (M.) ― -b2- Also What is above the bloodwit (مَا دُونَ الدِّيَةِ): (As, S, O, Msb, K:) the term أَشْنَاق, (S, M, Msb,) pl. of شَنَقٌ, (M,) being applied to the fines, for wounds, that are sent with the complete bloodwit (S, M, * O, Msb) by him upon whom rests the obligation to send such; (S, O, Msb;) as though they were attached to the main, or greatest, fine: (S, M, * O:) and an addition, in the bloodwit, (M, Msb,) of five, (M,) or of six, (M, Msb,) or of seven, (Msb,) to the hundred camels [which constitute the complete bloodwit], (M, Msb, *) in order that it may be described as ample: (Msb:) [for,] as IAar and As and El-Athram say, the man of rank or quality, when he gave [the bloodwit], used to add to it five [or more] camels, to show thereby his excellence and his generosity: (TA:) a redundancy [in the case of the bloodwit]; (O, K;) one of the explanations of the term given by As: (O:) or in the case of bloodwits (دِيَات), the lowest شَنَق (الشَّنَقُ الأَسْفَلُ) is twenty camels whereof every one is a بِنْت مَخَاض; and the highest شَنَق (الشَّنَقُ الأَعْلَى) is twenty camels whereof every one is a جَذَعَة: (O, K:) and some say that أَشْنَاقُ الدِّيَاتِ means the sorts of bloodwits; the bloodwit for purely-unintentional homicide being a hundred camels, which those who are responsible for it undertake to give in fifths, consisting of twenty whereof every one is an اِبْنَة مَخَاض, and twenty whereof every one is an اِبْنَة لَبُون, and twenty whereof every one is an اِبْن لَبُون, and twenty whereof every one is a حِقَّة, and twenty whereof every one is a جَذَعَة; these also being termed أَشْنَاق. (TA.) ― -b3- It signifies also A fine, or mulct, for a wound or the like; (O, Msb, K;) as, for instance, for a burn, (O, TA,) or such as a wound on the head that lays bare the bone, (Msb, TA,) and other wounds, (Msb,) and for a tooth [knocked out], and for an eye blinded, and for an arm or a hand vitiated, or rendered unsound and motionless, or stiff; and for anything short of what requires the complete bloowit: (TA:) or, as some say, a fine for that which does not render obnoxious to retaliation; as a scratch, or laceration of the skin, and the like: (M:) pl. أَشْنَاقٌ. (M, Msb.) -A2- Also A burden borne on one side of a beast, equiponderant to another borne on the other side; syn. عِدْلٌ: (K, TA: [in the CK and my MS. copy of the K, العَدْلُ is erroneously put for العِدْل:]) الشَّنَقَانِ signifies العِدْلَان. (JK, Ibn-' Abbلd, O, TA. *) ― -b2- And A rope, or cord. (Ibn-' Abbلd, O, K.) ― -b3- And A bow-string; (O, TA;) as also ↓ شِنَاقٌ; (O, K, * TA;) so called because it is bound to the head of the bow: (O, TA:) or, accord. to Sh, a good bow-string, i. e. strong and long. (TA.) [See what follows.] -A3- الشَّنَقُ also signifies العَمَلُ [The making a thing]: (K:) thus accord. to some in the saying of Ru-beh, describing a sportsman [and his bow],
سَوَّى لَهَا كَبْدَآءَ تَنْزُو فِى الشَّنَقْ
[as though meaning He prepared for it, or them, a bow such that the part whereby it was held filled the hand, springing in the making by reason of its elasticity and strength: but the word which I have written تَنْزُو, and which is thus in one place in the TA, and in another place in the same, where the verse is repeated, تَنْزُوا, is illegible in the copy of the O, and may be a mistranscription]: accord. to others, however, the last word, الشَّنَقْ, here means the bow-string. (O, TA.)

شَنِقٌ
شَنِقٌ ذ , applied to a heart, Loving intensely, or very passionately or fondly; syn. هَيْمَانُ. (M, TA.) Accord. to Lth, ↓ قَلْبٌ شَنِقٌ مِشْنَاقٌ signifies طَامِحٌ اـِلَى كُلِّ شَىْءٍ [app. meaning A heart aspiring to everything]: (O, L, TA:) in the K, قَلْبٌ شَنِقٌ كَكَتِفٍ مُشْتَاقٌ طَامِحٌ اـِلَى كُلِّ شَىْءٍ; but the right reading is قَلْبٌ شَنِقٌ مِشْنَاقٌ كَكَتِفٍ وَمِحْرَابٍ, and the signification as above; primarily relating to the eye. (TA.) ― -b2- Applied to a man, Cautious; or fearful. (TA.) ― -b3- شَنِقَةٌ, applied to a woman: see 1, last sentence.

شِنَاقٌ
شِنَاقٌ ذ A rope, or cord, with which the head of a he-camel and of a she-camel is pulled: [see 1, first sentence:] pl. [of pauc.] أَشْنِقَةٌ and [of mult.] شُنُقٌ. (M, TA.) ― -b2- A cord, (A' Obeyd, S, K,) or thong, (A' Obeyd, K,) with which the mouth-of a water-skin is bound, (A' Obeyd, S, Mgh, K,) and that of a leathern water-bag, and which is untied in order that the water may pour forth: (A' Obeyd, TA:) or the suspensory cord of a water-skin: and any cord by which a thing is suspended. (M.) ― -b3- See also شَنَقٌ, in the last quarter of the paragraph. -A2- As an epithet, Tall: (ISh, S, K:) used alike as masc. and fem. (ISh, K) and dual (ISh) and pl., (ISh, K,) not dualized nor pluralized: (ISh:) applied to a man, (S, TA,) and to a woman, and to a he-camel, and to a she-camel: applied to a she-camel as meaning tall, and longnecked; as also ↓ شَنْقَآءُ: and to a he-camel as meaning tall and slender: (ISh, TA:) also, and ↓ مَشْنُوقٌ, applied to a horse as meaning tall. (T, TA.) See also أَشْنَقُ.

شَنِيقٌ
شَنِيقٌ ذ One whose origin is suspected; syn. دَعِىٌّ: a poet says,
أَنَا الدَّاخِلُ البَابَ الَّذِى لَا يَرُومُهُ
دَنِىْءٌ وَلَا يُدْعَى اـِلَيْهِ شَنِيقُ
[I am he who enters the door that the ignoble seeks not, and to which one whose origin is suspected is not invited]. (S.) -A2- See also 1, latter half.

شَنِّيقٌ
شَنِّيقٌ ذ A man evil in disposition: (M, L:) or a self-conceited young man. (JK, Ibn-' Abbلd, O, K.) And شَنِّيقَةٌ, like سِكِّينَةٌ, [in some copies of the K شَنِيقَةٌ, like سَكِينَةٌ,] A woman talking, or conversing, or who talks, or converses, in an amorous and enticing manner. (JK, Ibn-' Abbلd, O, K.)

شِنِقْنَاقٌ
شِنِقْنَاقٌ ذ a name for A calamity or misfortune (دَاهِيَة): (Ibn-' Abbلd, O, K: *) or, as some say, a name of The chiefs of the Jinn, or Genii: (Ibn- 'Abbلd, O:) or also a certain chief of the Jinn. (K.)

أَشْنَقُ
أَشْنَقُ ذ Long; applied to a neck. (M.) And, as also ↓ مَشْنُوقٌ, Long in the head; applied to a horse and to a camel; and so شَنْقَآءُ [the fem. of the former] and ↓ شِنَاقٌ applied to the female. (M.) For the fem., see also شِنَاقٌ. -A2- [The fem.] شَنْقَآءُ signifies [also] A female bird that feeds her young ones with her bill, ejecting the food into their mouths. (O, K.)

مِشْنَقَةٌ
مِشْنَقَةٌ ذ : see 1, in the latter half of the paragraph.

مُشَنَّقٌ
مُشَنَّقٌ ذ Flesh-meat (Ks, S) cut in pieces: (Ks, S, K:) applied to flesh-meat, (M,) it is from the أَشْنَاق [pl. of شَنَقٌ] of the دِيَة [or bloodwit]. (Ks, S, M.) ― -b2- And Dough cut into pieces, and prepared with oil of olives: (El-Umawee, S, M, K:) or dough cut into lumps, or pieces, upon the table, before it is spread out; also called فَرَزْدَقٌ and عَجَاجِيرُ. (IAar, TA.)

مِشْنَاقٌ
مِشْنَاقٌ ذ : see شَنِقٌ.

مَشْنُوقٌ
مَشْنُوقٌ ذ [as pass. part. n. of شَنَقَ means Curbed by means of his nose-rein, &c. ― -b2- And] (assumed tropical:) Hanged: one says, قُتِلَ مَشْنُوقًا (assumed tropical:) He was put to death [by being] hanged. (TA.) -A2- See also شِنَاقٌ: and أَشْنَقُ.

##### Türkçe

**شَنَقَ البَعِيرَ**
1 **شَنَقَ البَعِيرَ** ذ, muzârîsi **شَنُقَ** (S, M, Msb, K) ve **شَنِقَ**, (M, K,) mastarı **شَنْقٌ**, (S, M, Msb,) O, deveyi **زِمَام**ı [yahut burun yuları] vasıtasıyla dizginledi, (S, K,) yahut deveye binmişken, (S, M,) devenin **خِطَام**ını [yahut yularını, yahut sevk ipini] çekti, (M,) kendi başı yönüne doğru, (M,) devenin kulaklarının arkasındaki çıkıntılar, semerin ön kısmından yükselen dik tahta parçasına yapışsın diye: (M, K:) yahut devenin başını yükseltti (M, Msb, K) **زِمَام**ını çekerek, (M, Msb,) ona binmişken, (Msb, K,) tıpkı at binicisinin atıyla yaptığı gibi: (Msb:) ve ↓ **اشنقهُ** aynı mânaya gelir: (S, M, Msb, K:) yahut ↓ **اشنق** lâzımdır; dersin ki, **شَنَقَ البَعِيرَ** ve o ↓ **اشنق**tır, alışılmış kaidenin tersine; (IJ, M;) yahut ikincisi de lâzımdır; (S, Msb, K;) “o (deve) başını kaldırdı” mânasında. (S, M, Msb, K. *) ― -b2- Bundan dolayı, bir rivayette geçen **شَنَقْتُهَا**, dişi bir tavşana dair olup, mastarı yukarıdaki gibi, engelleme mânasını ima ederek, “ona attım, yahut onu vurdum; onu hareket edemez hâle getirecek şekilde” demektir. (O.) ― -b3- Ve **شَنَقَ البَعِيرَ**, yahut **النَّاقَةَ**, (M, K,) mastarı yukarıdaki gibi, (M,) erkek deveyi yahut dişi deveyi **شِنَاق** ile (bkz.) bağladı. (M, K.) ― -b4- Ve **شَنَقَ رَأْسَ الدَّابَّةِ**, (M,) yahut **رَأْسَ الفَرَسِ**, (K,) (mecaz:) O, hayvanın başını, (M,) yahut atın başını, (K,) bir ağacın üst kısmına, (M,) yahut bir ağacın tepesine, yahut bir ağaca, (K’nın farklı nüshalarına göre,) yahut bir kazığa, (M,) yahut yüksek bir kazığa, (K,) bağladı; böylece boynu uzamış ve dikleşmiş oldu. (M, TA.) ― -b5- Ve **شَنَقَ القِرْبَةَ**, (IDrd, O, K,) muzârîsi **شَنُقَ**, (IDrd, O,) mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) (farzedilen mecaz:) Su tulumunun ağzını **وِكَآء** denilen bağ ile bağladı, sonra onun **وِكَآء**ının ucunu ön ayaklarına bağladı: (IDrd, O, K, TA: [CK’de, **أَوْكَأَها** yanlışlıkla **أَوْكَاهَا** yerine konmuştur; yahut K’nın bazı nüshalarında olduğu gibi, **وَكَاهَا**:]) yahut onu astı: ve [aynı şekilde] **القِرْبَةَ** ↓ **اشنق**, mastarı yukarıdaki gibi, su tulumunu bir kazığa astı: (TA:) yahut ikincisi, su tulumuna bir **شِنَاق** taktı mânasınadır: (M:) yahut su tulumunu bir **شِنَاق** ile bağladı, (S, K, TA,) yani ağzının bağlandığı bir ip ile. (S.) ― -b6- [Bundan dolayı **شَنَقَهُ**, günümüzde ve klasik sonrası eserlerde, (farzedilen mecaz:) “onu boynundan asıp ölünceye kadar” mânasında kullanılır: (aşağıda ism-i mef‘ûle bak:) buradan ↓ **مِشْنَقَةٌ**, “bir darağacı” mânasında; çoğulu **مَشَانِقُ**.] ― -b7- **شَنَقَ الخَلِيَّةَ**, (M, K,) muzârîsi **شَنُقَ**, mastarı **شَنْقٌ**; (M;) ve ↓ **شنّقها**, (M, K,) mastarı **تَشْنِيقٌ**; (TA;) O, ↓ **شَنِيقٌ** denilen, (M, K,) bunun için yontulmuş, (M,) bir tahta parçasını kovana koydu ve onunla, kovanın genişliği içinde petekten bir kısmı yükseltti, (M, K, *) **شينق**i onun altına yerleştirmiş olarak; bazen petekten iki kısmı ve üç kısmı da: (M: [buna göre şöyle de denir: **شَنَقَ فِى الخَلِيَّةِ القُرْصَيْنِ وَالثَّلَاثَةَ**:]) bu, ancak arılar yavrularını yetiştirirken yapılır. (M, K. *) ― -b8- Ebû Sa‘îd’e göre, ↓ **أَشْنَقْتُ الشَّىْءَ** ve **شَنَقْتُهُ** aynı mânaya gelir: (TA: [orada mânası açıklanmaz; fakat hemen ardından, burada kastedilen mânayı göstermek için, görünüşe göre, eklenir;]) El-Mütenahhil el-Hüzelî, bir yay ve okları tasvir ederek der ki,
**شَنَقْتُ بِهَا مَعَابِلَ مُرْهَفَاتٍ**
yani: “Onunla, [başları geniş ve uzun, keskinleştirilmiş yahut sivriltilmiş] okların [çentiklerine] kirişini geçirdim.” (O, * TA.)

-A2- **شَنِقَ**, (M, K,) muzârîsi **شَنَقَ**; (K;) ve **شَنَقَ**, (M, K,) muzârîsi **شَنِقَ**; (K;) O, bir şeyi sevdi ve ona bağlandı; (M, K, TA;) bir adam hakkında söylenir: (TA:) ve **شَنِقَ**, mastarı **شَنَقٌ**, bir adamın kalbi hakkında, (O, TA,) yukarıdaki mânada söylenir: (O:) yahut **شَنَقٌ**, kalbin bir şeye karşı özlemesi, yahut ona hasret duyması, yahut onu istemesi mânasınadır. (Msb.)

-A3- **شَنَقٌ** ayrıca “uzun olma” mânasınadır: (M:) yahut başta uzun olma, (JK, S, TA,) sanki yukarı doğru uzatılmış gibi: (TA:) bir at hakkında, **شَنِقَ** mastarı **شَنَقٌ**, “başta uzun oldu” mânasında söylenir. (JK.) ― -b2- **شَنَقُ المَرْأَةِ**, **اِسْتِنَانُهَا مِنَ الشَّحْمِ** mânasınadır [görünüşe göre: “kadının yağ sebebiyle, **مَسَانّ** (yahut bileği taşları) gibi kayganlaşması”: bkz. **اِسْتَنَّتِ الفِصَالُ**, madde **سن**]: ve ona verilen sıfat ↓ **شَنِقَةٌ**dur; çoğulu **شَنِقَاتٌ**. (JK, Ibn-' Abbلd, O, TA.)

**شنّق الخَلِيَّةَ**
2 **شنّق الخَلِيَّةَ** ذ, mastarı **تَشْنِيقٌ**: 1’e, paragrafın ikinci yarısında bak. ― -b2- **تَشْنِيقٌ** ayrıca “(bir şeyi) parça parça kesme” mânasınadır. (O, K. [İsm-i mef‘ûle bak.]) ― -b3- Ve “(bir kimseyi yahut şeyi) süsleme”. (K. [5’e bak.]) ― -b4- Ayrıca bir sonraki paragrafa, sonuna yakın yerde bak.

**شانقهُ**
3 **شانقهُ** ذ, mastarı **مُشَانَقَةٌ** ve **شِنَاقٌ**, O, kendi hayvanlarını onun [yani başkasının] hayvanlarıyla karıştırdı: (K, TA:) bu, [zekât nevinden] **أَشْنَاق** [**شَنَقٌ**un çoğulu] bir adama, yahut iki adama, yahut üç adama, hayvanları ayrı iken, vacip olduğunda olur; biri diğerine, **شَانِقْنِى** der; yani “benim hayvanlarımı ve senin hayvanlarını karıştır”; çünkü ayrı olurlarsa her birimize bir **شَنَق** vacip olur; karışık olurlarsa iş bize hafif olur: böylece **شِنَاق**, **شَنَق**a yahut **شَنَقَانِ**e ortak olmayı ifade eder. (L, TA.) [Bu paragrafta ardından gelene de bak: ve **شَنَقٌ**a bak.] Şöyle de denir: ↓ **لَا تَشَانَقُوا** [**لَا تَتَشَانَقُوا** yerine] “Ayrı olanı (hayvanları) bir araya koymayın”; **التَّشَانُقُ**, **المُشَانَقَةُ** ile eşanlamlıdır. (TA.) ― -b2- **شِنَاقٌ** ayrıca “**شَنَق**tan biraz alma” mânasınadır: ve buradan rivayet: **لَا شِنَاقَ**: (K, TA:) bunun mânası: “**شَنَق**tan [zekât olarak] alınmayacaktır; ancak sayı tamam olursa”: (A' Obeyd, S, TA:) **شَنَق**, develerde, beşi aşandan ona kadar; ve onu aşandan on beşe kadar olandır: (A 'Obeyd, TA:) Ebû Sa‘îd ed-Darîr, dokuza kadar; ve on dörde kadar der: fakat bu, L’de yanlış sayılmıştır: (TA:) [Mtr de der ki,] mânası: meselâ beşi aşandan dokuza kadar olandan hiçbir şey alınmayacaktır: yahut Ebû Sa‘îd ed-Darîr’e göre, bu karıştırma gibidir; fakat bu, düşünmeyi gerektirir: (Mgh:) Ebû Sa‘îd der ki **لَا شِنَاقَ** demek, bir adamın, kendisine vacip olan zekâtı düşürmek için, koyunlarını yahut keçilerini ve develerini, başka birinin koyunlarına yahut keçilerine [ve develerine] bitiştirmemesi demektir: bu, [meselâ] her birinin kırk koyunu yahut keçisi olduğu durumdadır; böylece onlara iki koyun yahut keçi vermek vacip olur; fakat onlardan biri, koyunlarını yahut keçilerini başkasınınkine bitiştirince (TA’da bu örnekte böyle: **أَحَدُهُمَا ↓ فَاـِذَا شَنَّقَ** [burada, belki **أَشْنَقَ** yerine yanlış yazımdır,]) ve zekât memuru onları onun [ikincinin] elinde bulunca, onlardan bir koyun yahut keçi alır. (TA.)

**اشنق**
4 **اشنق** ذ: 1’e, beş yerde bak. ― -b2- **اـِشْنَاقٌ** [**أَشْنَقَ القِرْبَةَ**’den, birinci paragrafta açıklanan, **أُشْنِقَ**’ın mastarı olarak] ayrıca “elin, bir **غُلّ** [bkz.] vasıtasıyla boyna bağlanmış olması” mânasınadır. (AA, TA.) ― -b3- Ayrıca 3’e, ikinci yarısında bak.

-A2- IAar’a göre, (O, TA,) **اشنق** ayrıca “**شَنَق**ı aldı” mânasınadır, (O, K, TA) yani, (O, TA,) [ceza bedeli denilen] **أَرْش**i: (O, K, TA:) yahut ona **أَرْش** vermek vacip oldu; böylece ona iki zıt mânanın nispet edilmesiyle: (K:) yahut IAar’a göre ayrıca, ona **شَنَق** denilen şeyi vermek vacip oldu; bu, develeri yirmi beşe ulaşıncaya kadardır; o vakit onlardan vacip olan [**اِبْنَة مَخَاض** denilen] bir dişi devedir. (O.) Araplardan bir adam dedi ki: **مِنَّا مَنْ يُشْنِقُ**, bu, “bizden **شُنُق** verir” mânasına gelebilir; yani **شِنَاقٌ**un çoğulu olan ipler: yahut “**شَنَق** verir” mânasına gelebilir; yani **أَرْش**. (O.) ― -b2- **اشنق عَلَيْهِ** O, ona karşı yüceldi; ona zorbalık etti; yahut ona zulmetti. (O, K.)

**تشنّق**
5 **تشنّق** ذ O, süslendi; yahut süslü oldu: (JK, O:) ve elbiseler giyindi. (JK.)

6 **تَشَاْنَقَ** 3’e bak.

**شَنَقٌ**
**شَنَقٌ** ذ Bir **فَرِيضَة** ile bir sonraki **فَرِيضَة** arasındaki şey, (A'Obeyd, S, M, Mgh, Msb, K, TA,) [yani her biri **فَرِيضَة** denilen bir borcun vacip olmasını gerektiren iki sayı arasında bulunan bir sayı,] develerde ve koyunlarda yahut keçilerde, (M, TA,) zekâtla ilgili olarak: (S, Mgh, K, TA:) böyle adlandırılmıştır; çünkü ondan hiçbir şey alınmaz; böylece o, kendisinden aşağıdaki sayılardan kendisine en yakın olana eklenir ( **أُشْنِقَ** yani **أَضِيفَ**): (JK:) bazılarına göre **وَقَصٌ** ile eşanlamlıdır; (Mgh, Msb;) fakat bazıları, bunun özellikle develere ait olduğunu söyler; (M, Mgh, Msb;) ve **وَقَصٌ**un, öküzlere ve ineklere: (Mgh, Msb:) koyunlar yahut keçiler hakkında kullanıldığında, kırk ile yüz yirmi arasındaki şeydir; ve diğer sayılar hakkında da [**فريضة** vermeyi gerektiren sayılar arasında] böyledir: (K, TA:) Ahmed b. Hanbel’in, **شَنَق**ın mutlak olarak **فريضة**ın üstündeki şey olduğunu söylediği rivayet edilmiştir; meselâ kırk koyun yahut keçinin üstündeki şey: (TA: [burada **دُونَ** kelimesini “üstünde” diye tercüme ediyorum; gerçi “altında” da demektir; çünkü kırktan az koyun yahut keçiden hiçbir şey vacip olmaz:]) A'Obeyd’in dediği gibi, develerde, beşi aşandan ona kadar; ve onu aşandan on beşe kadar olandır: (O, * TA: [3’e de bak:]) Ks, Araplardan birinden yahut birkaçından naklen, bunun yirmi beşe kadar olduğunu söyler; ve bunun **فريضة**ı vacip kılmayan şey olduğunu söyler; yani beş ile yirmi beş arasındaki şey: (Fr, TA:) [fakat belirli deve sayıları için zekât olarak verilecek borcun kendisine de uygulanarak açıklanmıştır: şöyle ki] Ebû ‘Amr eş-Şeybânî der ki: beş deve için **شَنَق** bir koyun yahut keçidir; on için iki koyun yahut keçi; on beş için üç koyun yahut keçi; yirmi için dört koyun yahut keçi; **شَنَقٌ** terimi, bir koyun yahut keçiye de, ikiye de, üçe de, dörde de aynı şekilde uygulanır; bunun üstündeki ise **فَرِيضَةٌ** diye adlandırılır: (TA:) yahut zekâtta, en aşağı **شَنَق** (**الشَّنَقُ الأَسْفَلُ**) beş deve için bir koyun yahut keçidir; en yukarı **شَنَق** (**الشَّنَقُ الأَعْلَى**) yirmi beş için bir **بِنْت مَخَاض**tır: (O, K:) **شَنَقٌ**un çoğulu **أَشْنَاقٌ** (M, Msb, TA) ve **شِنَاقٌ**dur. (M.) ― -b2- Ayrıca “diyetten yukarı olan” ( **مَا دُونَ الدِّيَةِ** ): (As, S, O, Msb, K:) **أَشْنَاق** terimi, (S, M, Msb,) **شَنَقٌ**un çoğulu olarak, (M,) tam diyetle birlikte gönderilen, yaralar için olan para cezalarına uygulanır, (S, M, * O, Msb) bunu göndermekle yükümlü olan kimse tarafından; (S, O, Msb;) sanki ana, yahut en büyük, cezaya eklenmiş gibi: (S, M, * O:) ve diyette, (M, Msb,) beş, (M,) yahut altı, (M, Msb,) yahut yedi, (Msb,) yüz deveye [tam diyeti oluşturan] bir ilâvedir, (M, Msb, *) “geniş” diye vasfedilsin diye: (Msb:) [çünkü] IAar ve As ve el-Ethram’ın dediği gibi, mevki sahibi kimse, [diyeti] verdiğinde, faziletini ve cömertliğini göstermek için ona beş [yahut daha fazla] deve eklerdi: (TA:) diyette bir fazlalık; (O, K;) As’ın verdiği açıklamalardan biridir: (O:) yahut diyetlerde ( **دِيَات** ), en aşağı **شَنَق** (**الشَّنَقُ الأَسْفَلُ**) her biri **بِنْت مَخَاض** olan yirmi devedir; en yukarı **شَنَق** (**الشَّنَقُ الأَعْلَى**) her biri **جَذَعَة** olan yirmi devedir: (O, K:) ve bazıları der ki **أَشْنَاقُ الدِّيَاتِ** diyet çeşitleri demektir; sırf kasıtsız öldürmenin diyeti yüz devedir; bunu yükümlüler beşli taksitler hâlinde vermeyi üstlenirler: her biri **اِبْنَة مَخَاض** olan yirmi; her biri **اِبْنَة لَبُون** olan yirmi; her biri **اِبْن لَبُون** olan yirmi; her biri **حِقَّة** olan yirmi; her biri **جَذَعَة** olan yirmi; bunlara da **أَشْنَاق** denir. (TA.) ― -b3- Ayrıca, bir yara ve benzeri için para cezası mânasınadır; (O, Msb, K;) meselâ bir yanık için, (O, TA,) yahut başta kemiği açığa çıkaran bir yara gibi, (Msb, TA,) ve diğer yaralar için, (Msb,) ve [düşürülen] bir diş için, ve kör edilen bir göz için, ve sakatlanan, yahut sağlamlığı bozulan ve hareketsiz kalan, yahut katılaşan bir kol yahut el için; ve tam diyeti gerektirenin altındaki her şey için: (TA:) yahut bazılarına göre, kısası gerektirmeyen şey için bir para cezası; bir çizik, yahut derinin yırtılması ve benzeri: (M:) çoğulu **أَشْنَاقٌ**. (M, Msb.)

-A2- Ayrıca, bir hayvanın bir yanında taşınan, diğer yanında taşınana denk bir yük; eşanlamlısı **عِدْلٌ**: (K, TA: [CK’de ve K’nın yazma nüshamda, **العَدْلُ** yanlışlıkla **العِدْل** yerine konmuştur:]) **الشَّنَقَانِ** **العِدْلَان** demektir. (JK, Ibn-' Abbلd, O, TA. *) ― -b2- Ve bir ip, yahut urgan. (Ibn-' Abbلd, O, K.) ― -b3- Ve bir yay kirişi; (O, TA;) bunun gibi ↓ **شِنَاقٌ**; (O, K, * TA;) böyle adlandırılmıştır; çünkü yayın başına bağlanır: (O, TA:) yahut Sh’ye göre, iyi bir yay kirişi; yani güçlü ve uzun. (TA.) [Ardından gelene bak.]

-A3- **الشَّنَقُ** ayrıca **العَمَلُ** mânasınadır [bir şeyin yapılması]: (K:) böylece Ru’be’nin, bir avcıyı [ve yayını] tasvir ederek söylediği sözde, bazılarına göre böyledir:
سَوَّى لَهَا كَبْدَآءَ تَنْزُو فِى الشَّنَقْ
[O, TA’da bir yerde böyle, başka bir yerde, beyit tekrar edildiğinde, **تَنْزُوا**; O’nun nüshasında okunaksızdır ve yanlış yazım olabilir]: fakat başkalarına göre, buradaki son kelime **الشَّنَقْ**, yay kirişi demektir. (O, TA.)

**شَنِقٌ**
**شَنِقٌ** ذ, bir kalbe nispetle: Şiddetle seven, yahut çok tutkulu yahut çok düşkün; eşanlamlısı **هَيْمَانُ**. (M, TA.) Lth’ye göre, ↓ **قَلْبٌ شَنِقٌ مِشْنَاقٌ** ifadesi **طَامِحٌ اـِلَى كُلِّ شَىْءٍ** mânasınadır [görünüşe göre: “her şeye göz diken bir kalp”]: (O, L, TA:) K’da, **قَلْبٌ شَنِقٌ كَكَتِفٍ مُشْتَاقٌ طَامِحٌ اـِلَى كُلِّ شَىْءٍ**; fakat doğru okunuş **قَلْبٌ شَنِقٌ مِشْنَاقٌ كَكَتِفٍ وَمِحْرَابٍ**tır; ve mânası yukarıdaki gibidir; aslî olarak gözle ilgilidir. (TA.) ― -b2- Bir adama nispetle: Tedbirli; yahut korkak. (TA.) ― -b3- **شَنِقَةٌ**, bir kadına nispetle: 1’e, son cümleye bak.

**شِنَاقٌ**
**شِنَاقٌ** ذ Erkek devenin ve dişi devenin başının çekildiği bir ip, yahut urgan: [1’in ilk cümlesine bak:] azlık çoğulu **أَشْنِقَةٌ** ve çokluk çoğulu **شُنُقٌ**. (M, TA.) ― -b2- Su tulumunun ağzının bağlandığı bir ip, (A' Obeyd, S, K,) yahut kayış, (A' Obeyd, K,) (A' Obeyd, S, Mgh, K,) ve deri su torbasının ağzının; su dökülsün diye çözülen: (A' Obeyd, TA:) yahut su tulumunun asma ipi: ve bir şeyin asıldığı her ip. (M.) ― -b3- Ayrıca **شَنَقٌ**a, paragrafın son çeyreğinde bak.

-A2- Sıfat olarak: Uzun; (ISh, S, K:) müzekker ve müennes için aynı şekilde kullanılır, (ISh, K) ve tesniye (ISh) ve çoğul için de, (ISh, K,) tesniye yapılmaz ve çoğul yapılmaz: (ISh:) bir adama, (S, TA,) ve bir kadına, ve bir erkek deveye, ve bir dişi deveye nispetle kullanılır: dişi deveye nispetle “uzun ve uzun boyunlu” mânasında; bunun gibi ↓ **شَنْقَآءُ**: ve erkek deveye nispetle “uzun ve ince” mânasında: (ISh, TA:) ayrıca, ve ↓ **مَشْنُوقٌ**, bir ata nispetle “uzun” mânasında. (T, TA.) Ayrıca **أَشْنَقُ**a bak.

**شَنِيقٌ**
**شَنِيقٌ** ذ Aslı şüpheli olan kimse; eşanlamlısı **دَعِىٌّ**: bir şair der ki,
أَنَا الدَّاخِلُ البَابَ الَّذِى لَا يَرُومُهُ
دَنِىْءٌ وَلَا يُدْعَى اـِلَيْهِ شَنِيقُ
“Ben, alçağın arzulamadığı kapıdan girenim; ve aslı şüpheli olan ona çağrılmaz.” (S.)

-A2- Ayrıca 1’e, ikinci yarısına bak.

**شَنِّيقٌ**
**شَنِّيقٌ** ذ Huyca kötü bir adam: (M, L:) yahut kendini beğenmiş bir genç. (JK, Ibn-' Abbلd, O, K.) Ve **شَنِّيقَةٌ**, **سِكِّينَةٌ** gibi, [K’nın bazı nüshalarında **شَنِيقَةٌ**, **سَكِينَةٌ** gibi,] aşk ve ayartıcı bir tarzda konuşan, yahut sohbet eden, yahut böyle konuşan yahut sohbet eden bir kadın. (JK, Ibn-' Abbلd, O, K.)

**شِنِقْنَاقٌ**
**شِنِقْنَاقٌ** ذ Bir felâket yahut musibet ( **دَاهِيَة** ) için bir ad: (Ibn-' Abbلd, O, K: *) yahut bazılarına göre, cinlerin reislerinin bir adı: (Ibn- 'Abbلd, O:) yahut ayrıca cinlerden belli bir reis. (K.)

**أَشْنَقُ**
**أَشْنَقُ** ذ Uzun; bir boyna nispetle. (M.) Ve, bunun gibi ↓ **مَشْنُوقٌ**, başta uzun; bir ata ve bir deveye nispetle; ve yine **شَنْقَآءُ** [birincinin müennesi] ve ↓ **شِنَاقٌ** dişiye nispetle. (M.) Müennes için ayrıca **شِنَاقٌ**a bak.

-A2- [Müennes] **شَنْقَآءُ** ayrıca, yavrularını gagasıyla besleyen, yiyeceği ağızlarına kusan bir dişi kuş mânasınadır. (O, K.)

**مِشْنَقَةٌ**
**مِشْنَقَةٌ** ذ: 1’e, paragrafın ikinci yarısında bak.

**مُشَنَّقٌ**
**مُشَنَّقٌ** ذ Parça parça kesilmiş et: (Ks, S) (Ks, S, K:) ete nispetle, (M,) bu, **دِيَة**nin **أَشْنَاق**ından [**شَنَقٌ**un çoğulu]dır. (Ks, S, M.) ― -b2- Ve parça parça kesilmiş hamur; zeytinyağı ile hazırlanmış: (El-Umawee, S, M, K:) yahut sofrada, yayılmadan önce, topaklar yahut parçalar hâlinde kesilmiş hamur; buna **فَرَزْدَقٌ** ve **عَجَاجِيرُ** da denir. (IAar, TA.)

**مِشْنَاقٌ**
**مِشْنَاقٌ** ذ: **شَنِقٌ**a bak.

**مَشْنُوقٌ**
**مَشْنُوقٌ** ذ [**شَنَقَ**’ın ism-i mef‘ûlü olarak “burun yuları ile dizginlenmiş, vb.” demektir. ― -b2- Ve] (farzedilen mecaz:) Asılmış: şöyle denir, **قُتِلَ مَشْنُوقًا** (farzedilen mecaz:) “asılmak suretiyle öldürüldü.” (TA.)

-A2- Ayrıca **شِنَاقٌ**a ve **أَشْنَقُ**a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَنَقَ
شَنَقَ I ,  U ( n. ac. شَنْق 1 ),
a.  Pulled the rein of, curbed, checked.

b.  Tied up, tethered.

c.  [ coll. ], Strangled; hanged.

شَنَّقَ
شَنَّقَ II ,
a.  Cut up, divided.

أَشْنَقَ
أَشْنَقَ IV ,
a.  Received the blood-wite, the price of blood.

شَنْق
شَنْق 1
a.  [ coll. ], Strangulation; hanging.

شَنَق
شَنَق 4 , ( pl. أَشْنَاْق 38 ),
a.  Blood-wite, price of blood.

أَشْنَقُ
أَشْنَقُ 14 ,
a.  Long.

مَشْنَقَة
مَشْنَقَة 17t ,
a.  see 20t .

مِشْنَقَة
مِشْنَقَة 20t , ( pl. مَشَاْنِقُ 44 )
a.  [ coll. ], Gallows, gibbet.

شِنَاْق
شِنَاْق 23 ,
a.  Thong, cord.

b.  Tall, lanky. - شَنِيْق 25 ,  شِنِّيْق 30 , Consequential, conceited, priggish; prig.

شَنڤقَ
N. P. شَنڤقَ I ,
a.  Hanged.

##### Türkçe

**شَنَقَ**
**شَنَقَ** I, U (mast. ac. **شَنْق** 1),
a. Dizginini çekti; gemledi, dizginledi, engelledi.

b. Bağladı, iple bağladı.

c. [topl.], Boğdu; astı.

**شَنَّقَ**
**شَنَّقَ** II,
a. Parçaladı, böldü.

**أَشْنَقَ**
**أَشْنَقَ** IV,
a. Kan diyeti, kan bedelini aldı.

**شَنْق**
**شَنْق** 1
a. [topl.], Boğma; asma.

**شَنَق**
**شَنَق** 4, (çoğ. **أَشْنَاْق** 38),
a. Kan diyeti, kan bedeli.

**أَشْنَقُ**
**أَشْنَقُ** 14,
a. Uzun.

**مَشْنَقَة**
**مَشْنَقَة** 17t,
a. bkz. 20t.

**مِشْنَقَة**
**مِشْنَقَة** 20t, (çoğ. **مَشَاْنِقُ** 44)
a. [topl.], Darağacı, idam sehpası.

**شِنَاْق**
**شِنَاْق** 23,
a. Kayış, ip.

b. Uzun boylu, sıska. - **شَنِيْق** 25, **شِنِّيْق** 30, Gösterişli, kendini beğenmiş, ukala; ukala.

**شَنڤقَ**
Ö. İ. **شَنڤقَ** I,
a. Asıldı.
