# شنق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%86%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%86%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شنق

القاف والشين والنون معهما
ن ق ش، ش ن ق، ن ش ق مستعملات نقش: النِّقاشَةُ: حرفة النَّقّاشِ، نقول: نَقَشَ يَنْقُشُ نَقْشَاً.
والنَّقْشُ: نتفك شيئاً بالمِنقاشِ بعد شيء.
والمنُاقَشةُ في الحساب: ألا يدع قليلاً ولا كثيراً.
وفي الحديث: " من نوقِشَ في الحساب فقد هلك"، وقال:
إن تَناقِشْ يكن نِقاشُكَ يارب		عذاباً لا طوق لي بالعذاب
والمُنَقَّشَةُ: العجوز المتقبضة.
والانتِقاش: أن تَنْتَقِش على فصك، أي تأمر به.
وإذا تخير الإنسان لنفسه يقال: جاد ما انتَقَشَه لنفسه، قال الشاعر:
وما اتخذتُ صِداماً للمُكُوثِ بها		وما انتَقَشْتُكَ إلا للوَصَـرّاتِ
قال: الوَصَرَّة: القبالة، وصدام اسم فرس.
شنق: الشَّنَقُ: طول الرأس كأنما يمد صعداً.
ويقال للفرس الطويل: شِناقٌ ومَشْنُوق، قال:
يمَّمْتُهُ بأسيلِ الـخـدِّ مُـنـتـقِـبٍ		خاظي البَضيعِ كمِثْلِ الجِذْعِ مَشْنُوقِ
والأنثى: شِناقٌ، وكل فعال في النُّعُوتِ يستوي فيه الذكر والأنثى، يقال: شَنِقَ شَنَقاً فهو مَشْنُوقٌ.
وقلب شَنِقٌ مِشْناقٌ: طامح إلى كل شيء، وقد شَنِقَ قلبه شَنَقاً إذا هوي شيئاً فصار كالمتعلق به.
وكل شيء يشد به شيء فهو شِناقٌ.
وبعير شِناقٌ : طويل القرى، والجميع الشُّنُقُ.
والشِّناقُ في الحديث: ما بين الفريضتين فما زاد على العشرة لا يؤخذ منه شيء حتى تتم الفريضة الثانية، قال الشاعر:
قرمٌ تُعلقُ أشناق الدِّياتِ بـه		إذا المِثونَ أُمِرَّتْ فوقَه جَمَلا
وشَنَقْتُ رأس الدابة إذا شددته إلى أعلى شجرةٍ أو وتدٍ مرتفع.
وأشناقُ الديات أن تكون دون الحمالة بسوق دية كاملة، وهي مئة من الإبل، فإذا كان معها جراحات دون التمام فتلك أشناق لأنها أبعرة قلائل على قدر أرش الجراحة، وكأنما اشتقاق أشناقِها من تعلقها بالدية العظمى، ثم عم ذلك الاسم حتى سميت بالأشناق من غير الدية العظمى.
نشق: النَّشْقُ: صب سعوط في الأنف، وأَنشَقْتُه الدواء.
وأنشَقْتُه قطنة محرقة أي أدنيتها من أنفه ليدخل ريحها في أنفه وخياشيمه.
والنَّشُوقُ اسم كل دواء يُنْشَقُ، واستنشَقْتُه أي تَشَمَّمْتُه، وقال المتلمس:
فلو أنَّ محموماً بخيبرَ مُدنفاً		تَنَشَّقَ رَيّاها لأقلعَ صالِبُه
ويقال: استَنْشِقِ الريح فإنك لا تجد ما ترجو إذا أراد شيئاً فَخَيَّبْتَه.
وريح مكروهة النَّشْقِ أي الشم، قال رؤية:
حُرّاً من الخردل مكروه النَّشَقْ
واستَنْشَقْتُ الماء: مددته بريح الأنف.
ويقال: نَشَقْتُ الدَّواءَ وانْتَشَقْتُه.

### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **النون** birlikte

**ن ق ش**، **ش ن ق**، **ن ش ق** kullanımdadır. **نقش**: **النِّقاشَةُ**: **النَّقّاشِ**ın zanaatı; deriz ki: **نَقَشَ يَنْقُشُ نَقْشَاً**.

Ve **النَّقْشُ**: **المِنقاشِ** ile bir şeyden sonra bir şeyi yolmandır.

Ve hesapta **المنُاقَشةُ**: azı da çoğu da bırakmamaktır.

Ve hadiste: “Kim hesapta **نوقِشَ** edilirse helâk olmuştur”, ve dedi ki:
Eğer **تَناقِشْ** edersen, **نِقاشُكَ** ey Rabbim		azap olur; azaba gücüm yoktur

Ve **المُنَقَّشَةُ**: büzülmüş yaşlı kadın.

Ve **الانتِقاش**: yüzüğünün kaşı üzerine **تَنْتَقِش** etmen; yani onu emretmendir.

Ve insan kendisi için seçerse denir ki: kendisi için **انتَقَشَه** ettiği şey ne güzel oldu. Şair dedi ki:
Ve onda kalmak için bir **صِداماً** edinmedim		ve seni ancak **الوَصَـرّاتِ** için **انتَقَشْتُ**

Dedi ki: **الوَصَرَّة**: **القبالة**; ve **صدام** bir atın adıdır.

**شنق**: **الشَّنَقُ**: başın uzunluğudur; sanki yukarı doğru uzatılıyormuş gibi.

Ve uzun ata denir: **شِناقٌ** ve **مَشْنُوق**. Dedi ki:
Onu, yanakları düz, örtünmüş birine yöneldim		yanı dar; gövde gibi **مَشْنُوقِ**

Ve dişisi: **شِناقٌ**; ve nitelemelerde her **فعال**da erkek ve dişi onda eşit olur. Denir ki: **شَنِقَ شَنَقاً**; o hâlde o **مَشْنُوقٌ**dur.

Ve **قلب شَنِقٌ مِشْناقٌ**: her şeye hevesle uzanan; ve kalbi bir şeyi sevip ona asılı kalmış gibi olunca kalbi **شَنِقَ** olur, **شَنَقاً**.

Ve her şey ki onunla bir şey bağlanır, o **شِناقٌ**dur.

Ve **بعير شِناقٌ**: sırt kemiği uzun; çoğulu **الشُّنُقُ**dur.

Ve hadiste **الشِّناقُ**: iki farîza arasındaki şeydir; ondan ondan fazlasına kadar, ikinci farîza tamamlanıncaya dek ondan hiçbir şey alınmaz. Şair dedi ki:
Diyetlerin **أشناق**ı ona asılır		**المِثونَ** onun üstüne deve olarak sürüldüğünde

Ve binek hayvanının başını, onu yüksek bir ağaca yahut yüksek bir kazığa bağladığımda **شَنَقْتُ**.

Ve diyetlerin **أشناقُ**u: tam bir diyet sürülerek **الحمالة**dan aşağı olmasıdır; o da develerden yüzdür. Eğer onunla birlikte tamama ermeyen yaralar varsa, işte onlar **أشناق**tır; çünkü onlar, yaranın **أرش**ı miktarınca az sayıda develerdir. Sanki onların **أشناقِ**ının اشتقاقı, büyük diyete asılmalarındandır; sonra o ad genelleşti de büyük diyet olmaksızın da **الأشناق** diye adlandırıldılar.

**نشق**: **النَّشْقُ**: buruna **سعوط** dökmektir; ve ona ilacı **أَنشَقْتُه**.

Ve ona yanmış bir pamuk **أنشَقْتُه**; yani onu burnuna yaklaştırdım ki kokusu burnuna ve burun deliklerine girsin.

Ve **النَّشُوقُ**: **يُنْشَقُ** olan her ilacın adıdır. Ve onu **استنشَقْتُه**; yani onu kokladım. **المتلمس** dedi ki:
Eğer Hayber’de ateşli, ağır hasta biri		onun kokusunu **تَنَشَّقَ** etseydi, onun ıstırabı kesilirdi

Ve denir ki: **استَنْشِقِ** rüzgârı; çünkü bir şey istediğinde ve onu boşa çıkardığında umduğunu bulamazsın.

Ve **ريح مكروهة النَّشْقِ**: yani kokusu (koku alma). **رؤية** dedi ki:
Hardaldan (gelen) keskin; **النَّشَقْ**ı mekruh

Ve **استَنْشَقْتُ الماء**: onu burnun nefesiyle içeri çektim.

Ve denir ki: ilacı **نَشَقْتُ** ve onu **انْتَشَقْتُ**.
