# شها (ش-ه-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%87%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ه - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%A7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشَهْوَةُ معروفة. وطعامٌ شَهِيٌّ، أي مُشِتهىً. ورجلٌ شَهْوانُ للشيء. وشَهيتُ الشيءَ بالكسر أَشْهاهُ شَهْوَةً، إذا اشْتَهَيْتَهُ. وتَشَهَّيْتُ على فلانٍ كذا. وهذا شيءٌ يُشَهِّي الطعامَ، أي يحمل على اشْتِهائِهِ. ورجلٌ شاهي البصر: قلبُ شائِهِ البصر، أي حديد البصر.

##### Türkçe

**الشَهْوَةُ** bilinir. Ve **طعامٌ شَهِيٌّ**, yani **مُشِتهىً**. Ve bir adam, şeye karşı **شَهْوانُ**dur. Ve **شَهيتُ الشيءَ** (kesre ile) **أَشْهاهُ شَهْوَةً**: onu **اشْتَهَيْتَهُ** zaman. Ve **تَشَهَّيْتُ على فلانٍ كذا**. Ve bu, yemeği **يُشَهِّي** eden bir şeydir; yani onun **اشْتِهائِهِ**ne sevk eder. Ve bir adam **شاهي البصر**: **شائِهِ البصر** kalpli; yani keskin görüşlü.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%A7/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- أصل الشهوة: نزوع النفس إلى ما تريده، وذلك في الدنيا ضربان: صادقة، وكاذبة، فالصادقة: ما يختل البدن من دونه كشهوة الطعام عند الجوع، والكاذبة: ما لا يختل من دونه، وقد يسمى المشتهى شهوة، وقد يقال للقوة التي تشتهي الشيء: شهوة، وقوله تعالى: ﴿زين للناس حب الشهوات﴾ [آل عمران/14]، يحتمل الشهوتين، وقوله: ﴿اتبعوا الشهوات﴾ [مريم/59]، فهذا من الشهوات الكاذبة، ومن المشتهيات المستغنى عنها، وقوله في صفة الجنة: ﴿ولكم فيها ما تشتهي أنفسكم﴾ [فصلت/31]، وقوله: ﴿فيما اشتهت أنفسكم﴾ [الأنبياء/102]، وقيل: رجل شهوان، وشهواني، وشيء شهي.

##### Türkçe

- **أصل الشهوة**: nefsin istediği şeye yönelmesidir; bu da dünyada iki kısımdır: doğru ve yalancı. Doğru olan: onsuz bedenin bozulduğu şeydir; açlık anında yemeğin şehveti gibi. Yalancı olan ise: onsuz bozulmadığı şeydir. İstenen şeye de **شهوة** adı verilebilir; bir şeyi isteyen kuvvete de **شهوة** denilebilir. Yüce Allah’ın sözü: ﴿زين للناس حب الشهوات﴾ [آل عمران/14]; iki **شهوة**yi de muhtemel kılar. Ve O’nun sözü: ﴿اتبعوا الشهوات﴾ [مريم/59]; bu ise yalancı **شهوات**tandır ve kendisinden müstağni olunan istenenlerdendir. Ve cennetin sıfatı hakkında O’nun sözü: ﴿ولكم فيها ما تشتهي أنفسكم﴾ [فصلت/31]; ve O’nun sözü: ﴿فيما اشتهت أنفسكم﴾ [الأنبياء/102]. Ve denildi: **رجل شهوان** ve **شهواني**; ve **شيء شهي**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D8%A7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

شَهِيتُ الشيء، بالكسر؛ قال ابن بري: ومنه قول الشاعر:
وأَشْعَثَ يَشْهَى النَّومَ قلتُ له: ارْتَحِلْ،
إِذا ما النُّجُومُ أَعْرَضَتْ واسْبكَّرَتِ
وشَهِيَ الشيءَ وشَهاهُ يَشْهاهُ شَهْوَةً واشْتَهاهُ وتَشَهّاهُ: أَحَبَّه ورَغِب فيه. قال الأَزهري: يقال شَهِيَ يَشْهى وشَها يَشْهُو إِذا اشْتَهى، وقال: قال ذلك أَبو زيد. والتَّشَهِّي: اقتِراحُ شَهْوةٍ بعد شَهْوةٍ، يقال: تَشَهَّتِ المرأَةُ على زوجِها فأَشهاها أَي أَطْلَبها شَهَواتِها. وقوله عز وجل: وحِيلَ بينهم وبين ما يَشْتَهُون؛ أَي يَرْغَبُون فيه من الرجوع إِلى الدنيا. غيره: الشَّهْوةُ معروفة. وطعامٌ شَهِيٌّ أَي مُشْتَهىً. وتَشَهَّيْتُ على فلان كذا. وهذا شيءٌ يُشَهِّي الطعامَ أَي يحمِلُ على اشْتِهائِه، ورجلٌ شَهِيٌّ وشَهْوانُ وشَهْوانيٌّ وامرأَةٌ شَهْوَى وما أَشهاها وأَشهاني لها، قال سيبويه: هذا على مَعْنَيَين لأَنك إِذا قلت ما أَشهاها إِليَّ فإِنما تُخْبِرُ أَنها مُتَشهّاةٌ، وكأَنه على شُهِيَ، وإِن لم يُتَكْلَّمْ به فقلت ما أَشهاها كقولك ما أَحْظاها، وإِذا قلتَ ما أَشهاني فإِنما تُخْبرُ أَنك شاه. وأَشهاهُ: أَعطاه ما يَشْتَهِي، وأَنا إِليه شَهْوانُ؛ قال العجاج:
فهِيَ شَهْوى وهو شَهْوانيُّ
وقومٌ شَهاوى أَي ذَووُ شَهْوةٍ شديدةٍ للأَكل. وفي حديث راعبة: يا شَهْوانيُّ يقال: رجلٌ شَهْوانُ وشَهْوانيٌّ إِذا كان شديدَ الشَّهْوةِ، والجمعُ شَهاوى كسَكارى. وفي الحديث: إِنَّ أَخْوَفَ ما أَخافُ عليكم الرِّياءُ والشَّهْوةُ الخفيَّة؛ قال أَبو عبيد: ذهب بها بعضُ الناس إِلى شَهْوةِ النِّساءِ وغيرِها من الشهَواتِ، قال: وعندي أَنه ليس بمخصوصٍ بشيءٍ واحد، ولكنه في كل شيءٍ من المعاصي يُضْمِرُه صاحبه ويُصِرُّ عليه، فإِنما هو الإِصرارُ وإِنْ لم يَعْمَلْه، وقال غيرُ أَبي غٌبيد: هو أَن يَرى جاريةً حَسناءَ فيفُضَّ طرْفَه ثم ينظُرَ إِليها بقلبه كما كان ينظُر بعينِه، وقيل: هو أَنْ ينظُر إِلى ذاتِ مَحْرَمٍ له حَسناءَ، ويقول في نفسِه: ليْتَها لم تَحْرُم عليَّ. أَبو سعيد: الشهوةُ الخفِيَّة من الفواحش ما لا يحِلُّ مما يَسْتَخْفي به الإِنسانُ، إِذا فعَلَه أَخفاهُ وكَرِهَ أَنْ يَطَّلِعَ عليه الناسُ؛ قال الأَزهري: والقولُ ما قاله أَبو عبيد في الشهوةِ الخفِيَّة، غير أَني أَستَحْسِنُ أَنْ أَنْصِبَ قوله والشَّهوةَ الخفِيَّةَ، وأَجعل الواوَ بمعنى مَعْ كأَنه قال: أَخْوفُ ما أَخافُ عليكمُ الرياءُ مع الشَّهوةِ الخفِيَّةِ للمعاصي، فكأَنه يُرائي الناسَ بتَرْكِه المَعاصِيَ، والشهوةُ لها في قلبِه مُخْفاةٌ، وإِذا استَخْفَى بها عَمِلَها، وقيل: الرياءُ ما كان ظاهراً من العمل، والشهوةُ الخفِيَّة حُبُّ اطِّلاعِ الناسِ على العملِ.
ابن الأَعرابي: شاهاهُ في إِصابةِ العينِ وهاشاهُ إِذا مازَحَه. ورجلٌ شاهِي البصرِ: قَلْبُ شائِه البَصرِ أَي حديدُ البصرِ.
ومُوسَى شَهَواتٍ: شاعر معروف.

##### Türkçe

**شَهِيتُ** şeyi, kesre ile; İbn Berrî dedi: ve ondan şairin sözü:
Ve dağınık saçlı, uykuyu **يَشْهَى**; ona dedim: göç et,
Yıldızlar yüz çevirdiği ve erken çıktığı zaman.

Ve **شَهِيَ** şeyi ve **شَهاهُ**; **يَشْهاهُ** **شَهْوَةً** ve **اشْتَهاهُ** ve **تَشَهّاهُ**:
Onu sevdi ve onda rağbet etti. Ezherî dedi: **شَهِيَ يَشْهى** ve **شَها يَشْهُو** denir, **اشْتَهى** ettiği zaman; ve dedi: bunu Ebû Zeyd söyledi. Ve **التَّشَهِّي**: bir **شَهْوةٍ**yi bir **شَهْوةٍ**den sonra teklif etmektir; şöyle denir: kadın kocası üzerine **تَشَهَّتِ** de, o da onu **فأَشهاها**; yani onun **شَهَواتِها**sını ona talep ettirdi. Ve Aziz ve Celil olanın sözü: **وحِيلَ بينهم وبين ما يَشْتَهُون**; yani dünyaya geri dönmekten onda rağbet ettikleri (şey). Başkası: **الشَّهْوةُ** bilinen (şey)dir. Ve **طعامٌ شَهِيٌّ** yani **مُشْتَهىً**. Ve “falanca üzerine şöyle şöyle **تَشَهَّيْتُ**.” Ve bu, yemeği **يُشَهِّي** bir şeydir; yani onun **اشْتِهائِه**ne sevk eder. Ve bir adam **شَهِيٌّ** ve **شَهْوانُ** ve **شَهْوانيٌّ**; ve bir kadın **شَهْوَى**; ve “onu ne kadar **أَشهاها**!” ve “ona karşı beni ne kadar **أَشهاني**!” Sîbeveyh dedi: bu iki mânâ üzerinedir; çünkü “bana karşı onu ne kadar **أَشهاها**!” dediğin zaman, ancak onun **مُتَشهّاةٌ** olduğunu haber verirsin; ve sanki **شُهِيَ** üzerinedir; onunla konuşulmamış olsa bile; böylece “onu ne kadar **أَشهاها**!” dersin, “onu ne kadar **أَحْظاها**!” demen gibi. Ve “beni ne kadar **أَشهاني**!” dediğin zaman, ancak senin **شاه** olduğunu haber verirsin. Ve **أَشهاهُ**: ona **يَشْتَهِي** ettiği şeyi verdi. Ve ben ona karşı **شَهْوانُ**um; Accâc dedi:
O **شَهْوى**dır ve o **شَهْوانيٌّ**dir.

Ve bir kavim **شَهاوى**; yani yemeğe şiddetli **شَهْوةٍ** sahibi olanlar. Ve Râibe hadîsinde: “ey **شَهْوانيُّ**!” denir: bir adam **شَهْوانُ** ve **شَهْوانيٌّ**, **الشَّهْوةِ**si şiddetli olduğu zaman; çoğulu **شَهاوى**dır, **سَكارى** gibi. Ve hadîste: “Şüphesiz sizin üzerinize en çok korktuğum şey **الرِّياءُ** ve **الشَّهْوةُ الخفيَّة**dir.” Ebû Ubeyd dedi: bazı insanlar onu kadınların **شَهْوةِ**sine ve şehvetlerden başkasına götürdüler; dedi: ve benim yanımda o, tek bir şeyle mahsus değildir; fakat o, her şeyde, sahibinin onu içinden gizlediği ve onun üzerinde ısrar ettiği masiyetlerdendir; böylece o, ısrardır, onu yapmasa bile. Ve Ebû Ubeyd’den başkası dedi: o, güzel bir cariye görüp bakışını indirip sonra ona kalbiyle bakmasıdır; gözüyle bakar olduğu gibi. Ve denildi: o, kendisine güzel bir mahremi olana bakması ve içinden: “keşke bana haram olmasaydı” demesidir. Ebû Saîd: **الشهوةُ الخفِيَّة** fuhşiyattan, helâl olmayan şeylerdendir; insan onunla gizlenir; onu yaptığı zaman onu gizler ve insanların ona muttali olmasını kerih görür. Ezherî dedi: **الشهوةِ الخفِيَّة** hakkında Ebû Ubeyd’in söylediği sözdür (doğru olan); ancak ben, “**والشَّهوةَ الخفِيَّةَ**” sözünü nasb etmeyi ve vavı “**مَعْ**” mânâsında kılmayı güzel görürüm; sanki şöyle dedi: “Sizin üzerinize en çok korktuğum şey, masiyetler için **الشَّهوةِ الخفِيَّةِ** ile beraber **الرياءُ**dır.” Böylece sanki o, masiyetleri terk edişiyle insanlara riya eder; hâlbuki ona (masiyetlere) olan **الشهوةُ** kalbinde gizlenmiştir; onunla gizlendiği zaman onu işler. Ve denildi: **الرياءُ** amelden zahir olan şeydir; **الشهوةُ الخفِيَّة** ise insanların amele muttali olmasını sevmektir.

İbnü’l-A‘râbî: **شاهاهُ** göz değmesine isabet ettirmede; ve **هاشاهُ** onu şakalaştığı zaman. Ve bir adam **شاهِي البصرِ**: **قَلْبُ شائِه البَصرِ**; yani bakışı keskin.

Ve **مُوسَى شَهَواتٍ**: bilinen bir şairdir.
