# شهي (ش-ه-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%87%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ه - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%87%D9%8A/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

شهي
شَهِيَ - يَشْهَى (شَهَا - يَشْهُو) - شَهْوَة - شَهَوَات - اشْتَهَى - يَشْتَهِي
شَهِيَ - يَشْهَى (شَهَا - يَشْهُو) + كائن + شيئاً: يشعر في نفسه بميل ودافع لإرواء نفسه من اللذة والمتعة باستعمال الشيء، من طعام أو جنس أو جمال أو سلطة أوما شابه
شَهْوَة: على وزن " فـَعـْلـَة": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " شَهيَ - يَشْهَى ": الاشتهاء المحدد بنوع واحد من المشهيات دون غيره: نوع محدد من كل ما يثير النفس ويدفعها طلباً للذة والمتعة الجسمية كالطعام والجنس، أو النفسية كالتملك والجمال
شَهْوَةً: حال من " شَهْوَة ": بشهوة ورغبة
شَهَوَات - الشهوات: جمع " شَهْوَة "
اشْتَهَى - يَشْتَهِي + الكائنُ (أو نَفْسُه) + شيئاً: على وزن " افتعل" من " شَهِيَ - يَشْهَى ": جهد أن " يَشْهَى"  بدافع نفسي داخلي: جهد أن يجعل نفسه تستمتع وتلذ شيئاً: جهد للحصول على لذة ومتعة، إما عبر مستقبلات اللذة الجسمية الأساسية كالطعام والجنس والإفراغ، أو عبر مستقبلات اللذة النفسية من تملك المال وجمال الصورة والصوت
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الشعور بالحب والميل النفسي من غير فعل أو عمل: إعطاء التفضيل والأولوية بالإرادة والعمل الحسن والنافع تجاه كائن آخر"، وهي:
هَوِيَ - يَهْوَى، حَبَّ - يَحِبُّ، شَهِيَ - يَشْهى (شَهَا - يَشْهُو)، وَدَّ - وَدِدت أو وَدَدْتُ - يَوَدّ، غَلِمَ - يَغْلِمُ (غَلِمَ - يَغْلَمُ)، صَبَا - يَصْبوْ

شهوة
 	﴿إنكم لتأتون الرجال شهوة من دون النساء بل أنتم قوم مسرفون(81)﴾ الأعراف ﴿أئنكم لتأتون الرجال شهوة من دون النساء بل أنتم قوم تجهلون(55)﴾ النمل
شهوات - الشهوات
 ﴿والله يريد أن يتوب عليكم ويريد الذين يتبعون الشهوات أن تميلوا ميلا عظيما (27)﴾ النساء ﴿فخلف من بعدهم خلف أضاعوا الصلاة واتبعوا الشهوات فسوف يلقون غيا(59)﴾ مريم
 	﴿زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنْ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنْ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذَلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ(14)﴾ آل عمران
اشتهى - يشتهي
ما تشتهي الأنفس﴿لا يسمعون حسيسها وهم في ما اشتهت أنفسهم خالدون(102)﴾ الأنبياء ﴿نحن أولياؤكم في الحياة الدنيا وفي الآخرة ولكم فيها ما تشتهي أنفسكم ولكم فيها ما تدعون(31)﴾ فصلت
 	﴿يطاف عليهم بصحاف من ذهب وأكواب وفيها ما تشتهيه الأنفس وتلذ الأعين وأنتم فيها خالدون(71)﴾ الزخرف
ما يشتهون	﴿ويجعلون لله البنات سبحانه ولهم ما يشتهون(57)﴾ النحل ﴿وحيل بينهم وبين ما يشتهون كما فعل بأشياعهم من قبل إنهم كانوا في شك مريب (54)﴾ سبأ
 	﴿وأمددناهم بفاكهة ولحم مما يشتهون(22)﴾ الطور ﴿ولحم طير مما يشتهون(21)﴾ الواقعة ﴿وفواكه مما يشتهون(42)﴾ المرسلات
مختارالصحاح
● [شها] ش ه ا: الشَّهْوَةُ معروفة وطعام شَهِيٌّ أي مشتهى قلت هو فعيل بمعنى مفعول من شَهِيتَ الشيء إذا اشْتَهَيْتُهُ ورجل شَهَوانُ للشيء و شَهِيتُ الشيء بالكسر أَشْهاهُ شَهْوةً اشتهيته و تَشَهَّى عليه كذا وهذا شيء يُشَهِّي الطعام أي يحمل على اشتهائه
الراغب
شها
- أصل الشهوة: نزوع النفس إلى ما تريده، وذلك في الدنيا ضربان: صادقة، وكاذبة، فالصادقة: ما يختل البدن من دونه كشهوة الطعام عند الجوع، والكاذبة: ما لا يختل من دونه، وقد يسمى المشتهى شهوة، وقد يقال للقوة التي تشتهي الشيء: شهوة، وقوله تعالى: }زين للناس حب الشهوات﴿[آل عمران/14]، يحتمل الشهوتين، وقوله:﴾اتبعوا الشهوات﴿[مريم/59]، فهذا من الشهوات الكاذبة، ومن المشتهيات المستغنى عنها، وقوله في صفة الجنة:﴾ولكم فيها ما تشتهي أنفسكم﴿[فصلت/31]، وقوله:﴾فيما اشتهت أنفسكم{ [الأنبياء/102]، وقيل: رجل شهوان، وشهواني، وشيء شهي.
ملخص اللسان
1.     وشَهِيَ الشيءَ وشَهاهُ يَشْهاهُ شَهْوَةً واشْتَهاهُ وتَشَهّاهُ:  أَحَبَّه ورَغِب فيه، يقال شَهِيَ يَشْهى وشَها يَشْهُو إِذا  اشْتَهى،
2.     والتَّشَهِّي: اقتِراحُ شَهْوةٍ بعد  شَهْوةٍ، يقال: تَشَهَّتِ المرأَةُ على زوجِها فأَشهاها أَي أَطْلَبها  شَهَواتِها.
3.     وطعامٌ شَهِيٌّ أَي  مُشْتَهىً.
4.     وأَشهاهُ: أَعطاه ما  يَشْتَهِي،
5.     شاهاهُ في إِصابةِ العينِ وهاشاهُ إِذا مازَحَه.
6.     ورجلٌ  شاهِي البصرِ: قَلْبُ شائِه البَصرِ أَي حديدُ البصرِ
لسان العرب
● - شها: شَهِيتُ الشيء، بالكسر؛ قال ابن بري: ومنه قول الشاعر:  وأَشْعَثَ يَشْهَى النَّومَ قلتُ له: ارْتَحِلْ،  إِذا ما النُّجُومُ أَعْرَضَتْ واسْبكَّرَتِ  وشَهِيَ الشيءَ وشَهاهُ يَشْهاهُ شَهْوَةً واشْتَهاهُ وتَشَهّاهُ:  أَحَبَّه ورَغِب فيه. قال الأَزهري: يقال شَهِيَ يَشْهى وشَها يَشْهُو إِذا  اشْتَهى، وقال: قال ذلك أَبو زيد. والتَّشَهِّي: اقتِراحُ شَهْوةٍ بعد  شَهْوةٍ، يقال: تَشَهَّتِ المرأَةُ على زوجِها فأَشهاها أَي أَطْلَبها  شَهَواتِها. وقوله عز وجل: وحِيلَ بينهم وبين ما يَشْتَهُون؛ أَي يَرْغَبُون  فيه من الرجوع إِلى الدنيا. غيره: الشَّهْوةُ معروفة. وطعامٌ شَهِيٌّ أَي  مُشْتَهىً. وتَشَهَّيْتُ على فلان كذا. وهذا شيءٌ يُشَهِّي الطعامَ أَي  يحمِلُ على اشْتِهائِه، ورجلٌ شَهِيٌّ وشَهْوانُ وشَهْوانيٌّ وامرأَةٌ  شَهْوَى وما أَشهاها وأَشهاني لها، قال سيبويه: هذا على مَعْنَيَين لأَنك  إِذا قلت ما أَشهاها إِليَّ فإِنما تُخْبِرُ أَنها مُتَشهّاةٌ، وكأَنه على  شُهِيَ، وإِن لم يُتَكْلَّمْ به فقلت ما أَشهاها كقولك ما أَحْظاها، وإِذا  قلتَ ما أَشهاني فإِنما تُخْبرُ أَنك شاه. وأَشهاهُ: أَعطاه ما  يَشْتَهِي، وأَنا إِليه شَهْوانُ؛ قال العجاج:  فهِيَ شَهْوى وهو شَهْوانيُّ  وقومٌ شَهاوى أَي ذَووُ شَهْوةٍ شديدةٍ للأَكل. وفي حديث راعبة: يا  شَهْوانيُّ يقال: رجلٌ شَهْوانُ وشَهْوانيٌّ إِذا كان شديدَ الشَّهْوةِ،  والجمعُ شَهاوى كسَكارى. وفي الحديث: إِنَّ أَخْوَفَ ما أَخافُ عليكم  الرِّياءُ والشَّهْوةُ الخفيَّة؛ قال أَبو عبيد: ذهب بها بعضُ الناس إِلى  شَهْوةِ النِّساءِ وغيرِها من الشهَواتِ، قال: وعندي أَنه ليس بمخصوصٍ بشيءٍ  واحد، ولكنه في كل شيءٍ من المعاصي يُضْمِرُه صاحبه ويُصِرُّ عليه، فإِنما  هو الإِصرارُ وإِنْ لم يَعْمَلْه، وقال غيرُ أَبي غٌبيد: هو أَن يَرى  جاريةً حَسناءَ فيفُضَّ طرْفَه ثم ينظُرَ إِليها بقلبه كما كان ينظُر  بعينِه، وقيل: هو أَنْ ينظُر إِلى ذاتِ مَحْرَمٍ له حَسناءَ، ويقول في نفسِه:  ليْتَها لم تَحْرُم عليَّ. أَبو سعيد: الشهوةُ الخفِيَّة من الفواحش ما  لا يحِلُّ مما يَسْتَخْفي به الإِنسانُ، إِذا فعَلَه أَخفاهُ وكَرِهَ أَنْ  يَطَّلِعَ عليه الناسُ؛ قال الأَزهري: والقولُ ما قاله أَبو عبيد في  الشهوةِ الخفِيَّة، غير أَني أَستَحْسِنُ أَنْ أَنْصِبَ قوله والشَّهوةَ  الخفِيَّةَ، وأَجعل الواوَ بمعنى مَعْ كأَنه قال: أَخْوفُ ما أَخافُ عليكمُ  الرياءُ مع الشَّهوةِ الخفِيَّةِ للمعاصي، فكأَنه يُرائي الناسَ بتَرْكِه  المَعاصِيَ، والشهوةُ لها في قلبِه مُخْفاةٌ، وإِذا استَخْفَى بها  عَمِلَها، وقيل: الرياءُ ما كان ظاهراً من العمل، والشهوةُ الخفِيَّة حُبُّ  اطِّلاعِ الناسِ على العملِ.  ابن الأَعرابي: شاهاهُ في إِصابةِ العينِ وهاشاهُ إِذا مازَحَه. ورجلٌ  شاهِي البصرِ: قَلْبُ شائِه البَصرِ أَي حديدُ البصرِ.  ومُوسَى شَهَواتٍ: شاعر معروف.
مقاييس اللغة:
(شهو) الشين والهاء والحرف المعتل كلمة واحدة، وهي الشّهوة. يقال: رجلٌ شَهْوانُ، وشيءٌ شَهِيّ.
القاموس المحيط:
و شَهِيَهُ، كَرَضِيَهُ ودَعاهُ، واشْتَهاهُ وتَشَهَّاهُ أحَبَّهُ، ورَغِبَ فيه. ورَجُلٌ شَهِيٌّ وشَهْوانُ وشَهْوانِيٌّ، وهي شَهْوَى ج شَهاوَى. وأَشْهاهُ أَعْطاهُ مُشْتَهاهُ، وأَصابَهُ بعَيْنٍ. وتَشَهَّى اقْتَرَحَ شَهْوَةً بَعْدَ شَهْوَةٍ. ورَجُلٌ شاهِي البَصَرِ حديدُهُ. ومُوسَى شَهَواتٍ شاعِرٌ م. وشاهاهُ أَشْبَهَهُ.
تاج العروس:
( وشهيه كرضيه ودعاه ) يشهاه ويشهو شهوة الاخير لغة عن أبى زيد ( واشتهاه وتشهاه أحبه ورغب فيه ) في المصباح الشهوة اشتياق النفس الى الشئ والجمع شهوات وأشهية وقال الراغب أصل الشهوة نزوع النفس الى ما تريده وذلك في الدنيا ضربان صادقة وكاذبة فالصادقة ما يحتل البدن من دونه كشهوة الطعام عند الجوع والكاذبة مالا يختل من دونه وقد يسمى المشتهى شهوة وقد يقال للقوة التى لها تشتهى الشئ شهوة وقوله تعالى زين للناس حب الشهوات يحتمل الشهوتين وقوله عز وجل واتبعوا الشهوات فهذا من الشهوات الكاذبة ومن المشتهيات المستغنى عنها انتهى والشهوة الخفية كل شئ من المعاصي يضمره صاحبه ويصر عليه وان لم يعمل وقيل حب اطلاع الناس على العمل وقوله تعالى وحيل بينهم وبين ما يشتهون أي يرغبون فيه من الرجوع الى الدنيا ( والرجل شهى ) كغنى ( وشهوان وشهوانى ) إذا كان شديد الشهوة ومنه قول رابعة يا شهواني ( وهى شهوى ج شهاوى ) كسكارى يقال قوم شهاوى أي ذو وشهوة شديدة للأكل وقال العجاج * فهى شهاوى وهو شهواني * ( وأشهاه أعطاه مشتهاه و ) أشهاه ( أصابه بعين ) مقلوب أشآه ( وتشهى ) على فلان كذا ( اقترح شهوة بعد شهوة ورجل شاهى البصر ) أي ( حديده ) مقلوب شائه البصر نقله الجوهرى ( وموسى شهوات شاعر م ) معروف هو موسى بن يسار مولى بنى تيم لقب به بقوله ليزيد بن معاوية لست منا وليس خالك منا * يا مضيع الصلاة للشهوات ( وشاهاه ) مشاهاة ( أشبه ) * ومما يستدرك عليه الشهوة كما تجمع على شهوات تجمع على أشهية كما في المصباح وعلى شها كغرف نقهل أبو حيان نقله أبو حيان في شرح التسهيل وأنشد لامرأة من بنى نصر بن معاوية فولا الشهى والله كنت جديرة * بان أترك اللذات في كل مشهد ثم قال والنحاة لم يذكروا جمع فعلة معتل اللام على فعل * قلت وهو جمع نادر ونظيره صهوة وصها كما سيأتي وماء شهى لذيذ زنة ومعنى وما أشهاها وما أشهانى لها قال سيبويه إذا قلت ما أشهاها الى فانما تخبر انها متشهاه وكانه على شهى وان لم يتكلم به فما أشهاها كما أحظاها وإذا قلت ما أشهانى فانما تخبر أنك شاه وهذا شئ يشهى الطعام أي يحمل على استهائه نقله الجوهرى والمشتهى الشهوة وقصر المشتهى في روضة مصر خرب الان وفيه يقول سيدى عمر بن الفارض قدس سره وطنى مصروفيها وطرى * ولنفسي مشتهاها مشتهاها والشاهية الشهوة مصدر كالعاقبة ورجل شهاء كثير الشهوة وقال ابن الاعرايى شاهاه في اصابة العين وشاهاه إذا مازحه وشها بالضم مقصورا وبالكسر قرية أسفل المنصورة في البحر الصغير وقد وردتها

##### Türkçe

**شهي**
**شَهِيَ - يَشْهَى** (**شَهَا - يَشْهُو**) - **شَهْوَة** - **شَهَوَات** - **اشْتَهَى - يَشْتَهِي**
Cuma, 11 Şubat/Şubat 2011 06:28 yazar: Administrator
**شَهِيَ - يَشْهَى** (**شَهَا - يَشْهُو**) + bir varlık + bir şeyi: kendi içinde, şeyi kullanmak suretiyle (yemek, cinsellik, güzellik, otorite veya benzeri) haz ve zevkten kendini doyurmaya yönelik bir meyil ve itki bulunduğunu hisseder.

**شَهْوَة**: “فـَعـْلـَة” vezninde: **شَهِيَ - يَشْهَى**’dan bir defaya mahsus “mef‘ûl” mânasında fiil ismi: diğerleri değil de, iştah uyandıranlardan tek bir türle sınırlı iştiha: nefsi harekete geçirip onu bedensel haz ve zevk (yemek ve cinsellik gibi) yahut ruhî (mülk edinme ve güzellik gibi) istemeye sevk eden her şeyden belirli bir tür.

**شَهْوَةً**: “**شَهْوَة**”dan hâl: şehvet ve istekle.

**شَهَوَات - الشهوات**: “**شَهْوَة**”nin çoğulu.

**اشْتَهَى - يَشْتَهِي** + varlık (veya nefsi) + bir şeyi: **شَهِيَ - يَشْهَى**’dan “افتعل” vezninde: içsel bir psikolojik saikle “**يَشْهَى**”ya çabaladı; kendisini bir şeyden zevk alır ve haz duyar kılmaya çabaladı; haz ve zevk elde etmek için çabaladı: ya yemek, cinsellik ve boşaltım gibi temel bedensel haz alıcıları aracılığıyla, ya da malı mülk edinme ve suret ile sesin güzelliği gibi ruhî haz alıcıları aracılığıyla.

Ve lafız, “fiil veya amel olmaksızın sevgi ve psikolojik meyil hissi: irade ve iyi ve faydalı amel ile başka bir varlığa karşı tercih ve öncelik verme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar şunlardır:
**هَوِيَ - يَهْوَى**، **حَبَّ - يَحِبُّ**، **شَهِيَ - يَشْهى** (**شَهَا - يَشْهُو**)، **وَدَّ - وَدِدت أو وَدَدْتُ - يَوَدّ**، **غَلِمَ - يَغْلِمُ** (**غَلِمَ - يَغْلَمُ**)، **صَبَا - يَصْبوْ**

**شهوة**
﴿Şüphesiz siz, kadınları bırakıp erkeklere şehvetle geliyorsunuz; bilakis siz israf eden bir kavimsiniz (81)﴾ **الأعراف** ﴿Şüphesiz siz, kadınları bırakıp erkeklere şehvetle geliyorsunuz; bilakis siz cahillik eden bir kavimsiniz (55)﴾ **النمل**

**شهوات - الشهوات**
﴿Ve Allah size tevbe etmeyi ister; şehvetlere uyanlar ise sizin büyük bir meyille meyletmenizi isterler (27)﴾ **النساء** ﴿Onlardan sonra bir nesil geldi; namazı zayi ettiler ve şehvetlere uydular; yakında bir azgınlığa/helâke uğrayacaklardır (59)﴾ **مريم**
﴿İnsanlara, kadınlardan, oğullardan, yığın yığın altın ve gümüşten, nişanlı atlardan, davarlardan ve ekinden olan şehvetlerin sevgisi süslü gösterildi; bu, dünya hayatının metaıdır; güzel dönüş ise Allah katındadır (14)﴾ **آل عمران**

**اشتهى - يشتهي**
Nefislerin iştah ettiği şey ﴿onun hışırtısını işitmezler; ve nefislerinin iştah ettiği şeyde ebedîdirler (102)﴾ **الأنبياء** ﴿Biz, dünya hayatında da âhirette de sizin velîleriniziz; orada nefislerinizin iştah ettiği şey sizin içindir ve orada çağırdığınız şey sizin içindir (31)﴾ **فصلت**
﴿Üzerlerine altından tabaklarla ve kadehlerle dolaştırılır; içinde nefislerin iştah ettiği ve gözlerin lezzet aldığı şey vardır; ve siz orada ebedîsiniz (71)﴾ **الزخرف**

Onların iştah ettikleri şey ﴿Allah’a kızları isnat ederler—O münezzehtir—kendilerine ise iştah ettikleri şey (57)﴾ **النحل** ﴿Onlarla iştah ettikleri şey arasına engel konuldu; daha önce yandaşlarına yapıldığı gibi; şüphesiz onlar kuşku uyandıran bir şüphe içindeydiler (54)﴾ **سبأ**
﴿Onları, iştah ettikleri meyve ve et ile destekledik (22)﴾ **الطور** ﴿İştah ettikleri kuş etinden (21)﴾ **الواقعة** ﴿İştah ettikleri meyvelerden (42)﴾ **المرسلات**

**مختارالصحاح**
● [**شها**] ش ه ا: **الشَّهْوَةُ** bilinir; ve **طعام شَهِيٌّ** yani iştah edilen. Dedim: o, **شَهِيتَ**’ten “mef‘ûl” mânasında **فعيل**dir; bir şeyi **اشْتَهَيْتُهُ** ettiğin zaman **شَهِيتَ**. Ve bir şey için **رجل شَهَوانُ**. Ve bir şeyi kesre ile **شَهِيتُ**: onu **شَهْوةً** olarak **أَشْهاهُ**; onu iştah ettim. Ve onun üzerine şöyle şöyle **تَشَهَّى** etti. Ve bu, yemeği **يُشَهِّي** eden bir şeydir; yani onu iştah etmeye sevk eder.

**الراغب**
**شها**
- Şehvetin aslı: nefsin istediği şeye yönelmesidir; bu da dünyada iki kısımdır: doğru ve yalancı. Doğru olan: onsuz bedenin bozulduğu şeydir; açlık anında yemeğin şehveti gibi. Yalancı olan: onsuz bozulmadığı şeydir. Ve iştah edilen şeye **شهوة** denilebilir; ve bir şeyi iştah eden kuvvete de **شهوة** denilebilir. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿**زين للناس حب الشهوات**﴾ [**آل عمران/14**], iki şehveti de ihtimal eder. Ve sözü: ﴿**اتبعوا الشهوات**﴾ [**مريم/59**], bu, yalancı şehvetlerdendir ve kendisine ihtiyaç duyulmayan iştah edilenlerdendir. Ve cennetin sıfatında sözü: ﴿**ولكم فيها ما تشتهي أنفسكم**﴾ [**فصلت/31**], ve sözü: ﴿**فيما اشتهت أنفسكم**﴾ [**الأنبياء/102**]. Ve denildi: **رجل شهوان** ve **شهواني**; ve **شيء شهي**.

**ملخص اللسان**
1. **وشَهِيَ الشيءَ وشَهاهُ يَشْهاهُ شَهْوَةً واشْتَهاهُ وتَشَهّاهُ**: onu sevdi ve ona rağbet etti; **شَهِيَ يَشْهى** ve **شَها يَشْهُو** denir; iştah ettiği zaman.
2. **والتَّشَهِّي**: bir şehvetten sonra bir şehvet teklif etmektir; “kadın kocasına karşı **تَشَهَّتِ** etti de onu **فأَشهاها**” denir; yani onun şehvetlerini ona talep ettirdi.
3. **وطعامٌ شَهِيٌّ**: yani iştah edilen.
4. **وأَشهاهُ**: ona, iştah ettiği şeyi verdi.
5. **شاهاهُ**: göz değdirmede ona isabet ettirdi; ve **هاشاهُ**: onu şakalaştı, eğer onunla şakalaşırsa.
6. **ورجلٌ شاهِي البصرِ**: **قَلْبُ شائِه البَصرِ**; yani keskin bakışlı.

**لسان العرب**
● - **شها**: bir şeyi kesre ile **شَهِيتُ**; İbn Berrî dedi ki: bunun içindendir şairin sözü:
وأَشْعَثَ يَشْهَى النَّومَ قلتُ له: ارْتَحِلْ،
إِذا ما النُّجُومُ أَعْرَضَتْ واسْبكَّرَتِ
Ve **شَهِيَ الشيءَ وشَهاهُ يَشْهاهُ شَهْوَةً واشْتَهاهُ وتَشَهّاهُ**: onu sevdi ve ona rağbet etti. Ezherî dedi ki: iştah ettiği zaman **شَهِيَ يَشْهى** ve **شَها يَشْهُو** denir; ve dedi ki: bunu Ebû Zeyd söyledi. Ve **التَّشَهِّي**: bir şehvetten sonra bir şehvet teklif etmektir; “kadın kocasına karşı **تَشَهَّتِ** etti de onu **فأَشهاها**” denir; yani onun şehvetlerini ona talep ettirdi. Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: **وحِيلَ بينهم وبين ما يَشْتَهُون**; yani dünyaya geri dönmekten, onda rağbet ettikleri şeyden (alıkonuldular). Başkası: **الشَّهْوةُ** bilinir. Ve **طعامٌ شَهِيٌّ**: yani iştah edilen. Ve falana karşı şöyle şöyle **تَشَهَّيْتُ**. Ve bu, yemeği **يُشَهِّي** eden bir şeydir; yani onu iştah etmeye sevk eder. Ve **رجلٌ شَهِيٌّ** ve **شَهْوانُ** ve **شَهْوانيٌّ**; ve bir kadın **شَهْوَى**; ve “ona karşı ne kadar **ما أَشهاها**!” ve “ona karşı beni ne kadar **ما أَشهاني**!” Sîbeveyh dedi ki: bu iki mânâ üzerinedir; çünkü “bana karşı onu ne kadar **ما أَشهاها**!” dediğin zaman, ancak onun iştah edilir olduğunu haber verirsin; sanki **شُهِيَ** üzerinedir; onunla konuşulmamış olsa bile; böylece “onu ne kadar **ما أَشهاها**!” dersin, “onu ne kadar **ما أَحْظاها**!” dediğin gibi. “Beni ne kadar **ما أَشهاني**!” dediğin zaman ise, ancak senin iştah duyan olduğunu haber verirsin. Ve **أَشهاهُ**: ona, iştah ettiği şeyi verdi. Ve “ben ona karşı **شَهْوانُ**um”; ‘Accâc dedi ki:
فهِيَ شَهْوى وهو شَهْوانيُّ
Ve **قومٌ شَهاوى**: yani yemeğe karşı şiddetli şehvet sahipleri. Râbi‘a hadîsinde: “Ey **شَهْوانيُّ**!” denir. Bir erkek **شَهْوانُ** ve **شَهْوانيٌّ** denir; şehveti şiddetli olduğu zaman. Çoğulu **شَهاوى**dır; **سَكارى** gibi. Hadîste: “Şüphesiz sizin üzerinize en çok korktuğum şey, riyâ ve gizli şehvettir.” Ebû Ubeyd dedi ki: bazı insanlar onu kadın şehvetine ve şehvetlerden başkasına götürdüler; dedi ki: benim yanımda ise o, tek bir şeye mahsus değildir; fakat o, her şeyde, sahibinin onu içinde gizlediği ve üzerinde ısrar ettiği günahlardadır; onu yapmasa bile; o ancak ısrardır. Ebû Ubeyd’den başkası dedi ki: o, güzel bir cariye görüp bakışını indirip sonra ona kalbiyle bakmasıdır; gözüyle bakar gibi. Ve denildi: o, kendisine mahrem olan güzel bir kadına bakması ve içinden “keşke bana haram olmasaydı” demesidir. Ebû Saîd: gizli şehvet, insanın gizlendiği, helâl olmayan fuhşiyattan her şeydir; onu yaptığında gizler ve insanların muttali olmasını kerih görür. Ezherî dedi ki: gizli şehvette Ebû Ubeyd’in dediği sözdür; ancak ben, “**والشَّهوةَ الخفِيَّةَ**” sözünü nasb etmeyi ve **الواو**’yu “مع” mânasında kılmayı güzel görüyorum; sanki şöyle dedi: “Sizin üzerinize en çok korktuğum şey, günahlara yönelik gizli şehvet ile birlikte riyâdır”; sanki o, günahları terk etmesiyle insanlara riyâ yapar; şehvet ise kalbinde gizlenmiştir; onunla gizlendiğinde onu işler. Ve denildi: riyâ, amelden zahir olan şeydir; gizli şehvet ise insanların amele muttali olmasını sevmektir. İbnü’l-A‘râbî: **شاهاهُ** göz değdirmede ona isabet ettirdi; ve **هاشاهُ** onunla şakalaştı, eğer onunla şakalaşırsa. Ve **رجلٌ شاهِي البصرِ**: **قَلْبُ شائِه البَصرِ**; yani keskin bakışlı. Ve **مُوسَى شَهَواتٍ**: bilinen bir şairdir.

**مقاييس اللغة:**
(**شهو**) **الشين** ve **الهاء** ve illetli harf, tek bir kelimedir; o da **الشّهوة**dir. “Bir erkek **شَهْوانُ**dur” denir; ve “bir şey **شَهِيّ**dir.”

**القاموس المحيط:**
Ve **شَهِيَهُ**—**كَرَضِيَهُ** ve **دَعاهُ** gibi—ve **اشْتَهاهُ** ve **تَشَهَّاهُ**: onu sevdi ve ona rağbet etti. Ve bir erkek **شَهِيٌّ** ve **شَهْوانُ** ve **شَهْوانِيٌّ**; ve o (kadın) **شَهْوَى**dır; çoğulu **شَهاوَى**. Ve **أَشْهاهُ**: ona, iştah edilenini verdi; ve ona göz ile isabet ettirdi. Ve **تَشَهَّى**: bir şehvetten sonra bir şehvet teklif etti. Ve **رَجُلٌ شاهِي البَصَرِ**: bakışı keskin. Ve **مُوسَى شَهَواتٍ**: bilinen bir şair. Ve **شاهاهُ**: ona benzedi.

**تاج العروس:**
(**وشهيه كرضيه ودعاه**) **يشهاه** ve **يشهو**; **شهوة** (sonuncusu) Ebû Zeyd’den bir lehçedir. (**واشتهاه وتشهاه أحبه ورغب فيه**) **المصباح**’ta: **الشهوة** nefsin şeye iştiyakıdır; çoğulu **شهوات** ve **أشهية**. Râgıb dedi ki: şehvetin aslı, nefsin istediği şeye yönelmesidir; bu da dünyada iki kısımdır: doğru ve yalancı. Doğru olan: onsuz bedenin bozulduğu şeydir; açlık anında yemeğin şehveti gibi. Yalancı olan: onsuz bozulmayan şeydir. Ve iştah edilen şeye **شهوة** denilebilir; ve bir şeyi iştah eden kuvvete de **شهوة** denilebilir. Ve Yüce Allah’ın sözü: **زين للناس حب الشهوات** iki şehveti de ihtimal eder. Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: **واتبعوا الشهوات**; bu, yalancı şehvetlerdendir ve kendisine ihtiyaç duyulmayan iştah edilenlerdendir; bitti. Gizli şehvet: sahibinin onu gizlediği ve üzerinde ısrar ettiği, onu yapmasa bile, günahlardan her şeydir. Ve denildi: insanların amele muttali olmasını sevmektir. Ve Yüce Allah’ın sözü: **وحيل بينهم وبين ما يشتهون**; yani dünyaya geri dönmekten, onda rağbet ettikleri şeyden. (**والرجل شهى**) **كغنى** gibi. (**وشهوان وشهوانى**) şehveti şiddetli olduğu zaman; ve ondan Râbi‘a’nın sözü: “Ey **شهواني**!” (**وهى شهوى ج شهاوى**) **كسكارى** gibi; “kavim **شهاوى**dır” denir; yani yemeğe karşı şiddetli şehvet sahipleri. ‘Accâc dedi ki:
* فهى شهاوى وهو شهواني *
(**وأشهاه أعطاه مشتهاه و**) **أشهاه** (**أصابه بعين**) **أشآه**’ın kalbidir. (**وتشهى**) falana karşı şöyle şöyle (**اقترح شهوة بعد شهوة**) ve **رجل شاهى البصر**: yani (**حديده**) **شائه البصر**’ın kalbidir; Cevherî’den nakletti. (**وموسى شهوات شاعر م**) bilinen; o, Benî Teym’in mevlâsı Mûsâ b. Yesâr’dır; ona, Yezîd b. Muâviye’ye şu sözü sebebiyle lakap verilmiştir:
لست منا وليس خالك منا * يا مضيع الصلاة للشهوات
(**وشاهاه**) **مشاهاة**: (**أشبه**) benzedi. *Ve bununla ilgili olarak istidrâk edilenlerdendir:* **الشهوة** nasıl **شهوات** üzerine cem edilirse, **المصباح**’ta olduğu gibi **أشهية** üzerine de cem edilir; ve **شها** üzerine de—**غرف** gibi—Ebû Hayyân nakletti; Ebû Hayyân, **شرح التسهيل**’de nakletti; ve Benî Nasr b. Muâviye’den bir kadına ait şu beyti şâhid getirdi:
فولا الشهى والله كنت جديرة * بان أترك اللذات في كل مشهد
Sonra dedi ki: nahivciler, lâmı illetli olan **فعلة**’nin **فعل** üzerine cem‘ini zikretmediler. Dedim: o, nadir bir çoğuldur; benzeri **صهوة** ve **صها**dır; yakında gelecektir. Ve **ماء شهى**: lezzetli; vezin ve mânaca. Ve “ona karşı ne kadar **ما أشهاها**!” ve “ona karşı beni ne kadar **ما أشهانى**!” Sîbeveyh dedi ki: “bana karşı onu ne kadar **ما أشهاها**!” dediğin zaman, ancak onun iştah edilir olduğunu haber verirsin; sanki **شهى** üzerinedir; onunla konuşulmamış olsa bile; böylece “onu ne kadar **ما أشهاها**!” (dersin) “onu ne kadar **ما أحظاها**!” gibi. “Beni ne kadar **ما أشهانى**!” dediğin zaman ise, ancak senin iştah duyan olduğunu haber verirsin. Ve bu, yemeği **يشهى** eden bir şeydir; yani onu iştah etmeye sevk eder; Cevherî nakletti. Ve **المشتهى**: **الشهوة**dir. Ve Mısır Ravzası’ndaki **قصر المشتهى** şimdi haraptır; ve onda, seyyidimiz Ömer b. el-Fârıd—kuddise sirruh—şöyle der:
وطنى مصروفيها وطرى * ولنفسي مشتهاها مشتهاها
Ve **الشاهية**: **الشهوة**; **العاقبة** gibi bir masdardır. Ve **رجل شهاء**: şehveti çok. Ve İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **شاهاه** göz değdirmede ona isabet ettirdi; ve **شاهاه** onunla şakalaştı. Ve **شها** (damme ile) kısaltılmış olarak; ve kesre ile de: küçük denizde, Mansûra’nın aşağısında bir köydür; ona vardım.
