# شوب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%88%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شوب

الشَّوْبُ: الخَلْطُ.
شابَ الشيءَ شَوْباً: خَلَطَه. وشُبْتُه أَشُوبُه: خَلَطْتُه، فهو مَشُوبٌ. واشْتابَ، هو، وانْشابَ: اخْتَلَط؛ قال أَبو زبيد الطائي: جادَتْ، مَنَاصِـبَه، شَفَّانُ غادِيةٍ، *  بسُكَّرٍ، ورَحِـيقٍ شيبَ، فاشْتابا ويروى: فانْشابا، وهو أَذْهَبُ في بابِ الـمُطاوَعَة. والشَّوْبُ والشِّيابُ: الخَلْطُ؛ قال أَبو ذُؤَيْب:
وأَطْيِبْ براحِ الشامِ، جاءَتْ سَبيئَـةً، *  مُعَتَّقَةً، صِرْفاً، وتِلكَ شِـيابُها والرواية المعروفة:
فأَطْيِبْ بِراحِ الشامِ صِرْفاً، وهذه  *  مُعَتَّقَةٌ، صَهْباءُ، وهْيَ شِـيابُها (1) (1 قوله «وهذه معتقة إلخ» هكذا في الأصل وفي بعض نسخ المحكم: وهاده معتقة إلخ بالنصب مفعولاً لهاده.) قال: هكذا أَنشده أَبو حنيفة، وقد خلَّط في الرواية. وقوله تعالى: ثم إِنَّ لهم عليها لَشَوْباً من حَمِـيمٍ؛ أَي لَخَلْطاً ومِزاجاً؛ يقال للـمُخَلِّطِ في القولِ أَو العَمَلِ: هو يَشُوبُ ويَرُوبُ. أَبو حاتم: سأَلت الأَصمعي عن الـمَشاوِبِ، وهي الغُلُفُ، فقال: يقال لِغِلافِ القارورة مُشاوَبٌ، على مُفاعَل، لأَنه مَشُوبٌ بحُمْرَةٍ، وصُفْرةٍ، وخُضْرَةٍ؛ قال أَبو حاتم: يجوزُ أَنْ يُجْمَع الـمُشاوَبُ على مَشاوِبَ. والـمُشاوَبُ، بضم الميم وفتحِ الواوِ: غِلافُ القارورة لأَنَّ فيه أَلواناً مختلفةً. والشِّيابُ: اسمُ ما يُمْزَجُ. وسَقاه الذَّوْبَ بالشَّوْبِ؛ الذَّوْبُ: العَسَلُ؛ والشَّوْبُ: ما شُبْتَه به من ماءٍ أَو لَبنٍ. وحكى ابنُ الأَعرابي: ما عندي شَوْبٌ ولا رَوْبٌ؛ فالشَّوْبُ العَسَل، والرَّوْبُ اللَّبنُ الرَّائِبُ؛ وقيل: الشَّوْبُ العَسَلُ، والرَّوْبُ اللَّبَنُ، من غيرِ أَن يُحَدَّا؛ وقيل: لا مَرَقٌ ولا لَبَنٌ. ويقال: سَقَاه الشَّوْبَ بالذَّوْب، فالشَّوْبُ اللبنُ، والذَّوْبُ العَسَل، قاله ابن دريد. الفراء: شابَ إِذا خانَ، وباشَ إِذا خَلَطَ. الأَصمعي، في باب إِصابةِ الرجلِ في مَنْطِقِه مَرَّة، وإِخطائِه أُخْرى: هو يَشُوبُ ويَرُوبُ. أَبو سعيد: يقال للرجل إِذا نَضَحَ عن الرجل: قد شابَ عنه ورابَ، إِذا كَسِلَ. قال: والتَّشْوِيبُ أَن يَنْضَحَ نَضْحاً غيرَ مُبالَغٍ فيه، فمعنى قولهم: هو يشُوبُ ويَرُوبُ أَي يُدَافِعُ مُدافَعَة غيرَ مُبالَغٍ فيها، ومَرَّة يَكْسَلُ فلا يُدافِـعُ البَتَّة. قال غيرُه: يَشُوبُ من شَوْبِ اللَّبنِ، وهو خَلْطُه بالماءِ ومَذْقُه؛ ويَرُوبُ أَرادَ أَن يقول يُرَوِّب أَي يَجْعلُه رائِـباً خاثِراً، لا شَوْبَ فيه، فأَتْبَع يَرُوبُ يَشُوبُ لازْدواجِ الكلام، كما قالوا: هو يَـأْتيه الغَدايا والعَشايا، والغَدايا ليس بِجمْعٍ للغَداة، فجاءَ بها على وَزْنِ العَشايا. أَبو سعيد: العرب تقول: رأَيْتُ فُلاناً اليومَ يَشُوبُ عن أَصحابه إِذا دافَعَ عنهم شيئاً من دِفاعٍ. قال: وليس قولُهم هو يَشُوبُ ويَرُوبُ من اللَّبنِ، ولكن معناه رجلٌ يَرُوبُ أَحياناً، فلا يتَحَرَّك ولا يَنْبَعِث، وأَحياناً يَنْبَعِثُ فيَشُوبُ عن نفسِه، غيرَ مُبالغٍ فيه. ابن الأَعرابي: شابَ إِذا كَذَب، وشابَ: خَدَع في بَيْعٍ أَو شِراءٍ. ابن الأَعرابي: شابَ يَشُوب شَوْباً إِذا غَشَّ؛ ومنه الخَبرُ: لا شَوْبَ ولا رَوْبَ أَي لا غِشَّ ولا تَخْلِـيطَ في بَيعٍ أَو شِراءٍ. وأَصلُ الشَّوْبِ الخَلْطُ، والرَّوْبُ من اللَّبنِ الرائِبِ، لخَلْطِه بالماءِ. ويقال للـمُخَلِّط في كلامه: هو يَشُوبُ ويرُوبُ. وقيل: معنى لا شَوْبَ ولا رَوْبَ أَنـَّكَ برِيءٌ من هذه السِّلْعَة. ورُوِي عنه (1)
(1 قوله «وروي عنه» أي عن ابن الأَعرابي في عبارة التهذيب.) أَنه قال: معنى قولهم: لا شَوْبَ ولا رَوْبَ في البَيْعِ والشِّراءِ في السِّلْعَةِ تَبِـيعُها أَي إِنـَّكَ بَريءٌ من عَيْبِها. وفي الحديث: يَشْهَدُ بَيْعَكُم الـحَلْفُ واللَّغْوُ، فشَوِّبوه بالصَّدَقَةِ؛ أَمَرَهم بالصَّدَقَةِ لـمَا يَجْرِي بَينهُم من الكَذِب والرِّبا، والزِّيادَةِ والنُّقْصانِ في القولِ، لتكُونَ كَفَّارةً لذلك؛ وقولُ سُلَيْكِ بنِ السُّلَكَة السَّعْدِي: سَيَكْفِـيكَ، صَرْبَ القَوْمِ، لَـحْمٌ مُعَرَّصٌ، *  وماءُ قُدُورٍ، في القِصاعِ، مَشِـيبُ إِنما بناهُ على شِـيب الذي لم يُسَمَّ فاعِلُه أَي مَخْلُوطر بالتَّوابِلِ والصِّباغِ. والصَّرْبُ: اللبنُ الحامِضُ. ومُعَرَّصٌ: مُلْقًى في العَرْصَةِ ليَجِفَّ، ويروى مُغَرَّضٌ أَي طَرِيٌّ؛ ويروى مُعَرَّضٌ أَي لم يَنْضَجْ بعدُ، وهو الـمُلَهْوَجُ. وفي المثل: هو يَشُوبُ ويَرُوبُ، يُضْرب مَثَلاً لـمَنْ يَخْلِطُ في القولِ والعَمَلِ.
وفي فلان شَوْبَة أَي خَدِيعةٌ، وفي فلان ذَوْبَة أَي حَمْقَةٌ ظاهِرةٌ. واسْتَعْمَل بعضُ النَّحْوِيِّـينَ الشَّوْبَ في الحركاتِ، فقال: أَمـَّا الفَتْحَة الـمَشُوبَة بالكسرةِ، فالفَتْحة التي قبل الإِمالةِ، نحو فَتْحة عَين عَابِدٍ وعَارِفٍ؛ قال: وذلك أَنَّ الإِمالة إِنما هي أَن تَنْحُوَ بالفَتْحَةِ نحوَ الكَسرة، فتُمِـيلَ الأَلِفَ نحوَ الياء، لِضَرْبٍ من تَجانُسِ الصَّوْتِ، فكما أَنَّ الحركَةَ ليست بفَتْحَةٍ مَحْضَةٍ، كذلك الأَلِفُ التي بعدَها ليست أَلِفاً مَحْضَةً، وهذا هو القياسُ، لأَنَّ الأَلفَ تَابِعَةٌ للفَتحَة، فكَما أَنَّ الفَتْحة مَشُوبَة، فكذلك الأَلِفُ اللاَّحقة لَـها. والشَّوْبُ: القِطْعَة من العَجِـينِ. وباتَتِ الـمَرْأَةُ بلَيْلَةِ شَيْباءَ؛ قيل: إِنَّ الياءَ فيها مُعاقِـبَة، وإِنما هو من الواوِ،لأَنَّ ماءَ الرجُلِ خالَط ماءَ المرأَةِ. والشَّائِـبَة: واحِدةُ الشَّوائِبِ، وهيَ الأَقْذَارُ والأَدْناسُ. وشَيْبانُ: قَبيلَة؛ قيل ياؤُه بدَلٌ من الوَاوِ، لقَولِهِم الشَّوابِنَة. وشَابَةُ: مَوْضِعٌ بنَجْدٍ، وسنذكره في الياءِ، لأَنَّ هذه الأَلف تكون منقَلِـبة عن ياءٍ وعن واوٍ، لأَنّ في الكلامِ ش و ب، وفيه ش ي ب، ولو جُهِل انْقِلابُ هذه الأَلِف لَـحُمِلَتْ على الواوِ، لأَنَّ الأَلِف ههنا عَين، وانْقلابُ الأَلِفِ إِذا كانت عَيْناً عن الواوِ أَكثر من انقلابِها عن الياءِ؛ قال:
وضَرْب الجماجِمِ ضَرْب الأَصَمِّ، *  حَنْظَل شَابَةَ، يَجْني هَبِـيدا

### Türkçe

**الشَّوْبُ**: karıştırma.

**شابَ** şeyi **شَوْباً**: onu karıştırdı. Ve **شُبْتُه أَشُوبُه**: onu karıştırdım; o hâlde o **مَشُوبٌ**dur.

Ve **اشْتابَ**—o—ve **انْشابَ**: karıştı; Ebû Zübeyd et-Tâî dedi ki:

Cömertçe verdi—menâsıbını—şeffân bir sabah yağmuru, * şekerle ve karıştırılmış rahîkle; derken karıştı

Ve şöyle rivayet edilir: “derken **انْشابا**”, ve bu, mutâvaat babında daha ileri gidendir. Ve **الشَّوْبُ**
ve **الشِّيابُ**: karıştırmadır; Ebû Züeyb dedi ki:

Ve Şam’ın râhıyla daha hoş ol; geldi bir sebîe olarak, * yıllandırılmış, saf; ve işte o onun karışımıdır

Ve bilinen rivayet:

Şam’ın râhıyla daha hoş ol, saf olarak; ve bu * yıllandırılmıştır, sarımsı-kızıl; ve o onun karışımıdır (1)

(1 “Ve bu yıllandırılmıştır ilh.” sözü: asılda böyle; ve muhkem’in bazı nüshalarında: “ve hâde yıllandırılmıştır ilh.” nasb ile, “hâde”ye mef’ûl olarak.)

Dedi ki: Ebû Hanîfe onu bana böyle inşâd etti; ve rivayette karıştırdı. Ve Yüce Allah’ın sözü: “Sonra şüphesiz onlar için onun üzerinde kaynar sudan bir **لَشَوْباً** vardır”; yani bir karışım ve bir mizac; denir ki
sözde yahut amelde karıştıran kimseye: o **يَشُوبُ** ve **يَرُوبُ**tur.

Ebû Hâtim: **الـمَشاوِبِ** hakkında—ki onlar kılıflardır—Asmaî’ye sordum; dedi ki: şişenin kılıfına **مُشاوَبٌ** denir, **مُفاعَل** üzere; çünkü o, kızıllıkla,
sarılıkla ve yeşillikle karıştırılmıştır; Ebû Hâtim dedi ki: **الـمُشاوَبُ**un **مَشاوِبَ** üzerine cem’ edilmesi câizdir. Ve **الـمُشاوَبُ**, mîm’in dammesi ve vâv’ın fethasıyla: şişenin kılıfıdır; çünkü onda farklı renkler vardır. Ve **الشِّيابُ**: karıştırılan şeyin adıdır.

Ve ona **الذَّوْبَ**u **بالشَّوْبِ** ile içirdi; **الذَّوْبُ**: baldır; ve **الشَّوْبُ**: onu su yahut süt ile karıştırdığın şeydir. İbnü’l-A‘râbî nakletti: “Bende ne **شَوْبٌ** var ne **رَوْبٌ**”; öyleyse **الشَّوْبُ** baldır, **الرَّوْبُ** ise ekşimiş süttür; ve denildi: **الشَّوْبُ** baldır, **الرَّوْبُ** süttür; ikisi de sınırlandırılmaksızın; ve denildi: ne et suyu ne süt. Ve denir: ona **الشَّوْبَ**u **بالذَّوْب** ile içirdi; öyleyse **الشَّوْبُ** süttür, **الذَّوْبُ** baldır; bunu İbn Düreyd söyledi. Ferrâ: **شابَ**—ihanet ettiğinde; ve **باشَ**—karıştırdığında. Asmaî, kişinin konuşmasında bir defa isabet edip başka bir defa hata etmesi babında: o **يَشُوبُ** ve **يَرُوبُ**tur.

Ebû Saîd: denir ki bir adama, adamdan sıçratıp uzaklaştırdığında: ondan **شابَ** etti ve **رابَ** etti; tembellik ettiğinde.

Dedi ki: ve **التَّشْوِيبُ**, aşırıya gitmeksizin bir sıçratma ile sıçratmaktır; öyleyse onların “o **يَشُوبُ** ve **يَرُوبُ**tur” sözünün manası: aşırıya gitmeksizin bir savunma ile savunur,
ve bir defa tembellik eder de hiç savunmaz. Başkası dedi ki: **يَشُوبُ**, sütün **شَوْبِ**undan (yani) onu su ile karıştırmak ve sulandırmaktır; ve **يَرُوبُ**, demek istedi ki **يُرَوِّب**,
yani onu ekşimiş, pıhtılaşmış kılar; onda karışım yoktur; sonra sözün ikileşmesi için **يَرُوبُ**u **يَشُوبُ**a tâbi kıldı; nitekim dediler: “Ona **الغَدايا** ve **العَشايا** gelir”; hâlbuki **الغَدايا**, **الغَداة**nin cem’i değildir; onu **العَشايا** vezni üzere getirdi. Ebû Saîd: Araplar der ki: “Bugün falanı, arkadaşlarından **يَشُوبُ** ederken gördüm”; onlardan bir şeyi bir miktar savunduğunda. Dedi ki: onların “o **يَشُوبُ** ve **يَرُوبُ**tur” sözü sütten değildir; fakat manası: bir adamdır, bazen **يَرُوبُ** eder, hareket etmez ve atılmaz; bazen de
atılır da kendinden **يَشُوبُ** eder; aşırıya gitmeksizin. İbnü’l-A‘râbî: **شابَ**—yalan söylediğinde; ve **شابَ**: bir satışta yahut alışta aldattı. İbnü’l-A‘râbî: **شابَ يَشُوب شَوْباً**—hile yaptığında; ve ondan haber: “ne **شَوْبَ** ne **رَوْبَ**”, yani bir satışta yahut alışta ne hile ne karıştırma. Ve **الشَّوْبِ**un aslı karıştırmadır; ve **الرَّوْبُ**, ekşimiş süttendir; onu su ile karıştırmasından dolayı. Ve sözünde karıştıran kimseye denir: o **يَشُوبُ** ve **يَرُوبُ**tur. Ve denildi: “ne **شَوْبَ** ne **رَوْبَ**”un manası: sen bu maldan
berîsin. Ve ondan rivayet edildi (1)

(1 “Ve ondan rivayet edildi” sözü: yani tezhîb ibaresinde İbnü’l-A‘râbî’den.) ki dedi: onların “satışta
ve alışta, sattığın malda ne **شَوْبَ** ne **رَوْبَ**” sözünün manası: sen onun ayıbından berîsin.

Ve hadiste: “Satışınıza yemin ve boş söz şahit olur; öyleyse onu sadaka ile **فشَوِّبوه**”; aralarında cereyan eden yalan, ribâ, sözde artma ve eksilmeden dolayı onlara sadakayı emretti; bu, ona kefaret olsun diye; ve Süleyk b. es-Sülake es-Sa‘dî’nin sözü:

Sana yetecektir—kavmin ekşimiş sütü—serpilmiş bir et, * ve tencerelerin suyu; kaselerde, karıştırılmış

Onu ancak faili adlandırılmamış **شِـيب** üzerine bina etti; yani baharatlar ve boya ile karıştırılmış. Ve **الصَّرْبُ**: ekşi süttür. Ve **مُعَرَّصٌ**: kurusun diye avluya atılmış; ve **مُغَرَّضٌ** diye rivayet edilir, yani taze; ve **مُعَرَّضٌ** diye rivayet edilir, yani henüz pişmemiş; o ise **الـمُلَهْوَجُ**dur.

Ve meselde: “o **يَشُوبُ** ve **يَرُوبُ**tur”; sözde
ve amelde karıştıran kimse için mesel olarak vurulur.

Ve falanda bir **شَوْبَة** vardır, yani bir aldatma; ve falanda bir **ذَوْبَة** vardır, yani açık bir ahmaklık.

Ve nahivcilerden bazısı, harekelerde **الشَّوْبَ**u kullandı; dedi ki:
“Kesre ile karışmış fetha”ya gelince: o, imâleden önceki fethadır; mesela
**عَابِدٍ** ve **عَارِفٍ**in ayn’ının fethası; dedi ki: bu, imâlenin ancak fethayı kesreye doğru meyletmen olmasıdır; böylece elif’i yâ’ya doğru eğersin; sesin bir tür uyuşmasından dolayı; öyleyse nasıl ki hareke sırf bir fetha değilse, aynı şekilde ondan sonra gelen elif de sırf bir elif değildir; ve bu kıyastır; çünkü elif fethaya tâbidir; nasıl ki fetha karışmışsa, öylece ona eklenen elif de.

Ve **الشَّوْبُ**: hamurdan bir parçadır. Ve kadın **بلَيْلَةِ شَيْباءَ** ile geceledi; denildi: içindeki yâ, ardıl (muâkıbe)dir; aslında vâvdandır; çünkü erkeğin suyu kadının suyuna karıştı.

Ve **الشَّائِـبَة**: **الشَّوائِبِ**in bir tanesidir; onlar pislikler ve kirlerdir.

Ve **شَيْبانُ**: bir kabiledir; denildi: yâ’sı vâvdan bedeldir; onların **الشَّوابِنَة** demelerinden dolayı.

Ve **شَابَةُ**: Necd’de bir yerdir; onu yâ’da zikredeceğiz; çünkü bu elif
yâ’dan da vâvdan da dönüşmüş olur; çünkü الكلامda **ش و ب** vardır, onda **ش ي ب** de vardır; eğer bu elifin dönüşmesi bilinmese, vâv üzerine hamledilirdi; çünkü elif burada ayn’dır; ve elifin, ayn olduğunda vâvdan dönüşmesi,
yâ’dan dönüşmesinden daha çoktur; dedi ki:

Ve kafataslarını vurmak, sağırın vuruşu gibi, * Hanzal, **شَابَةَ**yi vurur; **هَبِـيدا** toplar
