# شوس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%88%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شوس

الشوس، محركة: النظر بمؤخر العين تكبرا أو تغيظا، كالتشاوس، وفي المحكم: هو أن ينظر بإحدى عينيه ويميل وجهه في شق العين التي ينظر بها، يكون ذلك خلقة ويكون من الكبر والتيه والغضب، وقيل: هو رفع الرأس تكبرا. ويقال: فلان يتشاوس في نظره، إذا نظر نظر ذي نخوة وكبر. وقال أبو عمرو: تشاوس إليه، وهو أن ينظر بمؤخر عينه، ويميل وجهه في شق العين التي ينظر بها. وقيل: التشاوس: أن يقلب نظره ينظر إلى السماء بإحدى عينيه أو الشوس: تصغير العين وضم الأجفان للنظر، وقد شوس، كفرح، يشوس شوسا. وقال الليث: شاس يشاس لغة في شوس. وهو أشوس، إذا عرف في نظره الغضب أو الحقد، ويكون ذلك من الكبر، وامرأة شوساء، من قوم شوس، قال ذو الإصبع العدواني:
  آأن رأيت بنـي أبـي                      ك محمجين إليك شوسا هكذا أنشده شمر، وقال أبو عمرو: والأشوس والأشوز: المذيخ المتكبر. وقال ابن الأعرابي: الشوس في السواك: لغة في الشوص، بالصاد، وقال الفراء: شاس فاه بالسواك مثل شاصه قال: وقال مرة: الشوص: الوجع، والشوص: المسيء منه. وذو شويس مصغرا: ع. نقله العامة. ومن المجاز: ماء مشاوس، أي قليل لم تكد تراه في البئر قلة أو بعد غور، كأنه يشاوس الوارد، قاله الزمخشري، وأنشد أبو عمرو:
  أدليت دلوي في صرى مشاوس
  فبلغتني بعد رجس الـراجـس
  سجلا عليه جيف الخنـافـس ومما يستدرك عليه: الأشوس: الرافع رأسه تكبرا، عن أبي عمرو. والاشوس: الجريء على القتال الشديد، والفعل كالفعل، وقد يكون الشوس في الخلق. والتشاوس: إظهار التيه والنخوة، على ما يجيء عليه عامة هذا البناء، ويقال: بلي فلان بشوس الخطوب، وهو مجاز.

### Türkçe

**الشوس**، harekeli: gözün arkasıyla bakmak; kibirlenerek veya öfkelenerek; **التشاوس** gibi. Ve **المحكم**’de: O, iki gözünden biriyle bakması ve baktığı gözün tarafına yüzünü eğmesidir; bu, yaratılıştan olur ve kibirden, kendini beğenmişlikten ve öfkeden olur. Ve denildi: O, başı kibirlenerek kaldırmaktır. Ve denilir: Falan, bakışında **يتشاوس** eder; yani, bir hamiyet ve kibir sahibinin bakışı gibi bakarsa. Ebû Amr dedi: Ona doğru **تشاوس** etti; o da, gözünün arkasıyla bakması ve baktığı gözün tarafına yüzünü eğmesidir. Ve denildi: **التشاوس**: bakışını çevirmesidir; iki gözünden biriyle göğe bakar. Veya **الشوس**: bakmak için gözü küçültmek ve göz kapaklarını kısmaktır. Ve **شوس** etti; **فرح** gibi; **يشوس** eder, **شوسا**. Leys dedi: **شاس يشاس**; **شوس**’ta bir dildir. Ve o, **أشوس**’tur; bakışında öfke veya kin bilinir ise; ve bu, kibirden olur. Ve **شوساء** bir kadın; **شوس** bir kavimdendir. Zû’l-İsba‘ el-‘Advânî dedi:
  آأن رأيت بنـي أبـي                      ك محمجين إليك شوسا

Şemmer onu böyle rivayet etti. Ebû Amr dedi: Ve **الأشوس** ve **الأشوز**: kendini beğenmiş kibirli olan **المذيخ**. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الشوس** **السواك**’ta: **الشوص**’ta bir dildir; **الصاد** ile. Ferrâ dedi: **شاس** ağzını **السواك** ile; **شاصه** gibi. Dedi ki: Ve bir kere dedi: **الشوص**: ağrıdır; ve **الشوص**: onun kötüsüdür. Ve **ذو شويس** küçültme olarak: a. Onu avam nakletti. Ve mecazdan: **ماء مشاوس**; yani az; kuyuda azlığından veya derinliğinin uzaklığından onu neredeyse görmezsin; sanki su almaya geleni **يشاوس** eder. Zemahşerî söyledi. Ebû Amr inşad etti:
  أدليت دلوي في صرى مشاوس
  فبلغتني بعد رجس الـراجـس
  سجلا عليه جيف الخنـافـس

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardan: **الأشوس**: başını kibirlenerek kaldıran; Ebû Amr’dan. Ve **الاشوس**: çetin savaşmaya cüretkâr olan; ve fiil, fiil gibidir. Ve **الشوس** yaratılışta olabilir. Ve **التشاوس**: bu binanın umumunun üzerine geldiği üzere, kendini beğenmişliği ve hamiyeti ortaya koymaktır. Ve denilir: Falan, **شوس الخطوب** ile belaya uğratıldı; ve o, mecazdır.
